Kế hoạch tự học (blended learning) tư tưởng hồ chí minh

Các yếu tố như lòng yêu nước, tinh thần đoàn kết và khát vọng tự do đã hình thành nên những nét đặc trưng riêng trong tư tưởng của Người, phản ánh sự gắn bó chặt chẽ giữa lý luận và thực

ĐẠI HỌC QUỐC GIA THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

TRƯỜNG ĐẠI HỌC BÁCH KHOA

□□□□O□□□□

KẾ HOẠCH TỰ HỌC (BLENDED LEARNING)

TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

HK 241 GV: ThS Phan Thị Thanh Hương

Sinh viên thực hiện MSSV

Nguyễn Đặng Phương Thảo 2114803

TP HỒ CHÍ MINH – 2024

TUẦN 46

1 Làm rõ được cơ sở lý luận, cơ sở thực tiễn và nhân tố chủ quan hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh Từ đó, khái quát được nội dung, đánh giá giá trị tư tưởng

Hồ Chí Minh đối với dân tộc, đối với quốc tế

Cơ sở lý luận: Chủ nghĩa Mác-Lênin là nền tảng lý luận vững chắc cho tư tưởng

Hồ Chí Minh Người đã vận dụng sáng tạo các nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác-Lênin vào điều kiện cụ thể của Việt Nam, từ đó tạo ra những luận điểm độc đáo và sáng tạo Sự kết hợp này không chỉ giúp củng cố nền tảng lý luận mà còn đưa ra những giải pháp thực tiễn cho các vấn đề của đất nước Hồ Chí Minh cũng đã tiếp thu tinh hoa của các tư tưởng tiến bộ trên thế giới, như tư tưởng dân chủ và nhân quyền Những

tư tưởng này không chỉ làm phong phú thêm tư tưởng của Người mà còn thể hiện sự nhạy bén với những xu hướng phát triển của thời đại Qua đó, Hồ Chí Minh đã xây dựng một hệ thống tư tưởng nhân văn, hướng tới mục tiêu giải phóng dân tộc và xây dựng xã hội công bằng, văn minh Việc kết hợp giữa chủ nghĩa Mác-Lênin và các tư tưởng tiến bộ toàn cầu đã tạo ra một nền tảng lý luận vững chắc cho tư tưởng Hồ Chí Minh, góp phần định hình con đường cách mạng của Việt Nam

Cơ sở thực tiễn: Việt Nam có một lịch sử lâu đời với nền văn hóa đặc sắc và truyền thống yêu nước mạnh mẽ Những cuộc đấu tranh chống ngoại xâm và áp bức xã hội đã tạo nên bối cảnh lịch sử đặc biệt, ảnh hưởng sâu sắc đến tư tưởng của Hồ Chí Minh Các yếu tố như lòng yêu nước, tinh thần đoàn kết và khát vọng tự do đã hình thành nên những nét đặc trưng riêng trong tư tưởng của Người, phản ánh sự gắn bó chặt chẽ giữa

lý luận và thực tiễn.Cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc của nhân dân Việt Nam là cuộc đấu tranh gian khổ, bền bỉ của nhân dân Việt Nam đã hun đúc nên tư tưởng Hồ Chí Minh Người nhận ra tầm quan trọng của sự đoàn kết, lòng yêu nước và tinh thần tự lực cánh sinh trong hoàn cảnh đất nước đấu tranh giành độc lập từ thực dân và đế quốc Cơ sở thực tiễn từ cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc và hoàn cảnh lịch sử - xã hội đã góp phần quan trọng trong việc hình thành và phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh Những yếu tố này không chỉ tạo ra bối cảnh cho tư tưởng của Người mà còn làm phong phú thêm nội dung và ý nghĩa của nó trong việc xây dựng đất nước

Nhân tố chủ quan: Phẩm chất của Hồ Chí Minh là một nhà lãnh đạo có tầm nhìn xa trông rộng, với trí tuệ sắc sảo và phẩm chất nhân văn Tư tưởng của Người không chỉ phản ánh khát vọng độc lập dân tộc mà còn thể hiện sự quan tâm sâu sắc đến đời sống nhân dân Những giá trị như lòng yêu nước, tinh thần đoàn kết và ý chí kiên cường đã tạo nên nhân tố chủ quan mạnh mẽ trong việc hình thành tư tưởng cách mạng Đặc biệt, Hồ Chí Minh còn là người có bản lĩnh tư duy độc lập khi bổ sung phong trào yêu nước vảo 3 nhân tố hình thành Đảng và Nhà nước Việt Nam, tự chủ, sáng tạo tùy vào

tình hình ở Việt Nam, giàu tính phê phán, đổi mới và cách mạng Hồ Chí Minh không chỉ là một nhà tư tưởng vĩ đại mà còn là một nhà hoạt động cách mạng năng động và sáng tạo Tài năng hoạt động của Người thể hiện qua khả năng lãnh đạo kiệt xuất, khả năng tổ chức và huy động mọi tầng lớp nhân dân tham gia vào cuộc cách mạng, cùng với sự sáng tạo trong phương pháp đấu tranh, từ việc thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam đến tổ chức các cuộc kháng chiến Bên cạnh đó, Hồ Chí Minh luôn coi trọng việc tổng kết thực tiễn để phát triển lý luận Người thường xuyên học hỏi từ thực tiễn đấu tranh và kinh nghiệm của các nước khác, đánh giá kết quả công việc để rút ra những bài học quý báu Những tổng kết này không chỉ củng cố tư tưởng của Người mà còn làm phong phú thêm lý luận cách mạng Việt Nam Nhờ đó, tư tưởng Hồ Chí Minh đã trở thành một hệ thống lý luận toàn diện, phản ánh sâu sắc thực tiễn và nguyện vọng của nhân dân, góp phần định hình hướng đi mới cho sự phát triển của đất nước trong bối cảnh hiện đại

Tư tưởng Hồ Chí Minh có giá trị sâu sắc đối với dân tộc và quốc tế Đối với dân tộc, tư tưởng của Người đã định hướng cho sự nghiệp giải phóng dân tộc, giúp xây dựng một nhà nước dân chủ, công bằng và phát triển Hồ Chí Minh nhấn mạnh tầm quan trọng của đại đoàn kết dân tộc, coi đây là sức mạnh to lớn giúp nhân dân vượt qua mọi khó khăn Qua đó, Người khơi dậy tinh thần tự lực, tự cường trong nhân dân, góp phần gìn giữ và phát huy bản sắc văn hóa Việt Nam, đồng thời tạo động lực cho

sự phát triển kinh tế và xã hội

Đối với quốc tế, tư tưởng Hồ Chí Minh trở thành nguồn cảm hứng cho các phong trào giải phóng dân tộc trên toàn thế giới, thể hiện tinh thần đoàn kết quốc tế và khát vọng hòa bình Người không chỉ ủng hộ các cuộc đấu tranh giành độc lập của các dân tộc bị

áp bức mà còn khuyến khích các quốc gia tìm kiếm giải pháp hòa bình cho các vấn đề toàn cầu, nhằm xây dựng một thế giới hòa bình và công bằng Tư tưởng của Hồ Chí Minh thúc đẩy hợp tác và phát triển giữa các quốc gia, định hình một mô hình cách mạng nhân văn trong bối cảnh hiện đại

Tư tưởng Hồ Chí Minh là tài sản quý báu của dân tộc Việt Nam, mang giá trị sâu sắc không chỉ đối với sự nghiệp giải phóng dân tộc mà còn đối với phong trào cách mạng thế giới Nội dung tư tưởng của Người không chỉ định hướng cho công cuộc xây dựng

và phát triển đất nước mà còn góp phần vào việc xây dựng một thế giới hòa bình, công bằng và nhân văn Tư tưởng Hồ Chí Minh thể hiện tinh thần yêu nước, lòng nhân ái và khát vọng tự do, đồng thời nhấn mạnh sự cần thiết của đại đoàn kết và hợp tác quốc tế Đến nay, tư tưởng của Người vẫn tiếp tục tỏa sáng, trở thành nguồn động lực mạnh mẽ

cho các thế hệ mai sau trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, đồng thời là nguồn cảm hứng cho các phong trào đấu tranh vì hòa bình và công lý trên toàn cầu

2 Làm rõ được những bước tiến trong nhận thức, những dấu mốc cơ bản trong quá trình hình thành và phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh Tại sao đó là những bước tiến trong nhận thức, là những dấu mốc cơ bản trong quá trình hình thành

và phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh?

Hồ Chí Minh đã trải qua nhiều bước tiến trong nhận thức và những dấu mốc cơ bản trong quá trình hình thành và phát triển tư tưởng của mình Hồ Chí Minh tiếp thu truyền thống tốt đẹp của quê hương, gia đình và của dân tộc để hình thành nên tư tưởng yêu nước và chí hướng tìm đường cứu nước Một trong những bước tiến quan trọng nhất là sự tiếp thu và vận dụng chủ nghĩa Mác-Lênin, mà Người bắt đầu từ thời gian ở Pháp Qua cuộc hành trình một nhận thức mới hình thành trong Người: Nhân dân lao động các nước, trong đó có giai cấp công nhân, đều bị bóc lột có thể là bạn của nhau; còn chủ nghĩa đế quốc, bọn thực dân ở đâu cũng là kẻ bóc lột, là kẻ thù của nhân dân lao động Bước nhận thức mới về quyền tự do, dân chủ của nhân dân trong tư tưởng Hồ Chí Minh trong hoạt động gửi “ Yêu sách của nhân dân An Nam” tới Hội nghị Vécxây (1919) đòi quyền tự do, dân chủ cho nhân dân Việt Nam Hồ Chí Minh

đã tìm thấy và xác định rõ phương hướng đấu tranh giải phóng dân tộc Việt Nam theo con đường cách mạng vô sản và cụ thể hóa, thể hiện rõ trong Cương lĩnh chính trị đầu tiên của Đảng Cộng sản Việt Nam Điều này đã tạo nền tảng cho nhận thức về mối liên

hệ giữa độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, thể hiện rõ trong "Tuyên ngôn Độc lập" năm 1945, khẳng định mục tiêu kép của cách mạng Việt Nam Đồng thời, Hồ Chí Minh cũng nhấn mạnh vai trò của quần chúng nhân dân trong sự nghiệp cách mạng, cho thấy rằng sức mạnh của cách mạng đến từ sự tham gia và ủng hộ của nhân dân Những dấu mốc cơ bản trong quá trình hình thành và phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh bao gồm việc thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam vào năm 1930, đánh dấu bước ngoặt quan trọng trong lịch sử cách mạng Việt Nam và tạo nền tảng tổ chức cho việc lãnh đạo cách mạng Sự kiện này không chỉ thể hiện sự thống nhất trong phong trào cách mạng mà còn khẳng định vai trò lãnh đạo của Đảng trong cuộc đấu tranh giành độc lập Tuyên ngôn Độc lập năm 1945 là một dấu mốc quan trọng khác, không chỉ khẳng định quyền tự do, độc lập của dân tộc mà còn thể hiện tư tưởng nhân quyền và dân chủ của Hồ Chí Minh Văn kiện này đã tạo ra một bước ngoặt trong nhận thức của nhân dân về quyền tự quyết và khát vọng tự do Trong các cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ, tư tưởng của Hồ Chí Minh được cụ thể hóa qua các chiến lược quân sự và chính trị, nhấn mạnh chiến tranh nhân dân và kháng chiến tự lực Người đã khéo léo

kết hợp giữa sức mạnh quân sự và sức mạnh tinh thần của nhân dân, khơi dậy lòng yêu nước và sự đoàn kết trong mọi tầng lớp xã hội Những dấu mốc này không chỉ thể hiện

sự phát triển của tư tưởng Hồ Chí Minh mà còn đóng vai trò quyết định trong việc định hình con đường cách mạng của dân tộc Việt Nam

Những bước tiến này và các dấu mốc cơ bản không chỉ phản ánh sự phát triển liên tục trong tư tưởng Hồ Chí Minh mà còn thể hiện khả năng tổng hợp và ứng dụng

lý luận một cách sáng tạo Sự kết hợp chặt chẽ giữa lý luận Mác-Lênin với thực tiễn khẳng định rằng tư tưởng của Người không chỉ có tính khả thi cao mà còn linh hoạt, phù hợp với bối cảnh lịch sử và văn hóa Việt Nam Đồng thời, tư tưởng Hồ Chí Minh của Người không chỉ tập trung vào các vấn đề chính trị, kinh tế mà còn chú trọng đến giá trị nhân văn, quyền con người, tạo nên một hệ thống tư tưởng toàn diện và sâu sắc, góp phần định hình hướng đi cho sự nghiệp cách mạng và phát triển đất nước trong tương lai

3 Qua việc nghiên cứu cơ sở hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh, làm rõ giá trị tư tưởng Hồ Chí Minh đối với sự nghiệp bảo vệ, xây dựng đất nước hiện nay.

Giá trị tư tưởng Hồ Chí Minh đối với sự nghiệp bảo vệ và xây dựng đất nước hiện nay rất rõ ràng và có ý nghĩa sâu sắc Tư tưởng của Người cung cấp một hệ thống giá trị và nguyên tắc cơ bản, khẳng định rằng độc lập, tự do và hạnh phúc của nhân dân là mục tiêu tối thượng Trong bối cảnh hội nhập quốc tế, tư tưởng này định hướng cho các chính sách phát triển bền vững, bảo đảm quyền lợi cho nhân dân Hồ Chí Minh cũng nhấn mạnh sự gắn kết giữa phát triển kinh tế và công bằng xã hội, khuyến khích các chương trình an sinh xã hội và bảo vệ môi trường, đảm bảo mọi người dân đều được hưởng lợi từ sự phát triển Tinh thần đại đoàn kết mà Người đề cao là yếu tố quan trọng trong việc bảo vệ đất nước, khơi dậy sức mạnh của toàn dân tộc vượt qua khó khăn Tư tưởng nhân văn trong chính sách của Người cũng vẫn giữ nguyên giá trị, thể hiện qua nỗ lực cải thiện đời sống nhân dân và bảo vệ quyền con người Cuối cùng, tư tưởng về đối ngoại hòa bình và hợp tác tạo cơ sở cho chính sách đối ngoại của Việt Nam, nâng cao vị thế quốc gia trên trường quốc tế Tóm lại, tư tưởng Hồ Chí Minh không chỉ là di sản quý báu mà còn là kim chỉ nam cho các thế hệ trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc

4 Làm rõ bản chất khoa học, cách mạng, những sáng tạo trong tư tưởng Hồ Chí Minh về độc lập dân tộc, hiểu rõ quy luật của cách mạng Việt Nam là độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội.

Bản chất khoa học

Tư tưởng Hồ Chí Minh mang tính khoa học cao, thể hiện sự tổng hợp và vận dụng linh hoạt các nguyên lý của chủ nghĩa Mác-Lênin vào điều kiện cụ thể của Việt Nam

Người đã phân tích sâu sắc tình hình lịch sử, xã hội và văn hóa của dân tộc để rút ra những bài học quý báu trong quá trình đấu tranh giành độc lập Tư tưởng của Người không chỉ dựa trên lý thuyết mà còn được hình thành từ thực tiễn phong phú, phản ánh đúng bản chất và nguyện vọng của nhân dân

Bản chất cách mạng

Tư tưởng Hồ Chí Minh là một hệ thống lý luận cách mạng, thể hiện rõ tính chất cách mạng của cuộc đấu tranh giành độc lập và xây dựng chủ nghĩa xã hội Người khẳng định rằng độc lập dân tộc và tự do của nhân dân chỉ có thể thực hiện khi tiến hành cách mạng Tư tưởng này khuyến khích tinh thần yêu nước, lòng tự hào dân tộc và sự tham gia tích cực của quần chúng nhân dân trong sự nghiệp cách mạng

Những sáng tạo trong tư tưởng về độc lập dân tộc

Hồ Chí Minh đã có những sáng tạo độc đáo trong việc liên kết độc lập dân tộc với chủ nghĩa xã hội Một số điểm nổi bật bao gồm:

 Mục tiêu kép: Hồ Chí Minh khẳng định rằng độc lập dân tộc phải gắn liền với chủ nghĩa xã hội Người đã chỉ ra rằng, chỉ khi thực hiện chủ nghĩa xã hội, nhân dân mới có thể thực sự tự do, hạnh phúc và phát triển

 Chiến lược kháng chiến: Tư tưởng Hồ Chí Minh về chiến tranh nhân dân và kháng chiến tự lực thể hiện sự sáng tạo trong việc tổ chức và lãnh đạo cuộc đấu tranh giành độc lập Người đã kết hợp sức mạnh quân sự với sức mạnh chính trị

và tinh thần quần chúng

 Đại đoàn kết dân tộc: Người nhấn mạnh tầm quan trọng của đại đoàn kết giữa các tầng lớp nhân dân và các dân tộc trong công cuộc đấu tranh, tạo nên sức mạnh tổng hợp cho cách mạng

Quy luật của cách mạng Việt Nam theo tư tưởng Hồ Chí Minh là độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội Điều này có nghĩa là:

 Độc lập dân tộc: Là khát vọng thiêng liêng và là điều kiện tiên quyết cho sự phát triển của đất nước Độc lập không chỉ là việc giành lại quyền tự chủ mà còn liên quan đến việc bảo vệ và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc

 Chủ nghĩa xã hội: Là con đường phát triển tất yếu của Việt Nam sau khi giành được độc lập Chủ nghĩa xã hội không chỉ mang lại sự công bằng, hạnh phúc cho mọi người dân mà còn tạo ra môi trường thuận lợi cho sự phát triển bền vững

Tư tưởng Hồ Chí Minh về độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội không chỉ là một quan điểm lý luận mà còn là quy luật vận động của cách mạng Việt Nam Bản

chất khoa học, cách mạng và những sáng tạo trong tư tưởng của Người đã tạo ra nền tảng vững chắc cho sự nghiệp đấu tranh giành độc lập và xây dựng đất nước, góp phần định hình con đường phát triển của dân tộc trong bối cảnh hiện nay Tư tưởng Hồ Chí Minh vẫn là nguồn cảm hứng và kim chỉ nam cho các thế hệ trong công cuộc xây dựng

và bảo vệ Tổ quốc

5 Nêu bối cảnh xã hội Việt Nam hiện nay và những yêu cầu cơ bản trong việc vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội.

Bối cảnh xã hội Việt Nam hiện nay đang trải qua những biến đổi sâu sắc dưới tác động của hội nhập quốc tế và cách mạng công nghiệp 4.0, đồng thời đối mặt với nhiều thách thức như cạnh tranh quốc tế gay gắt, biến đổi khí hậu, và các vấn đề xã hội như bất bình đẳng, thất nghiệp, và ô nhiễm môi trường Để ứng phó với những thách thức này, việc vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội là vô cùng cần thiết Cụ thể, cần kiên định mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, phát triển kinh tế - xã hội thông qua công nghiệp hóa, hiện đại hóa

và nâng cao đời sống nhân dân Đồng thời, cần xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, đổi mới tư duy và phương thức làm việc để nâng cao hiệu quả quản lý Ngoài ra, việc xây dựng con người Việt Nam mới thông qua giáo dục, bảo vệ độc lập, chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ, cùng với việc tăng cường đoàn kết toàn dân và đổi mới mô hình tăng trưởng cũng rất quan trọng Bảo vệ môi trường và ứng phó với biến đổi khí hậu là những yếu tố không thể thiếu trong phát triển bền vững

Tư tưởng Hồ Chí Minh vẫn là nguồn cảm hứng và kim chỉ nam cho sự phát triển của đất nước Vận dụng sáng tạo tư tưởng của Người vào thực tiễn hiện nay là yêu cầu cấp bách để đưa đất nước phát triển bền vững, sánh vai với các cường quốc trên thế giới Các vấn đề cụ thể như xây dựng Đảng trong sạch, đối ngoại bảo vệ chủ quyền, và xây dựng văn hóa tiên tiến cần được thảo luận để thực hiện hiệu quả hơn

TUẦN 47

6 Làm rõ những điểm đặc sắc trong tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng Nhà nước Việt Nam.

a) Nhà nước dân chủ

Bản chất giai cấp của nhà nước

Trong tư tưởng Hồ Chí Minh, Nhà nước Việt Nam là nhà nước dân chủ, hiểu theo nghĩa là nhà nước phi giai cấp Nhà nước Việt Nam mới, theo quan điểm của Hồ Chí Minh, là một nhà nướcmang bản chất giai cấp công nhân Bản chất giai cấp công nhân của Nhà nước Việt Nam thể hiện trên 3 phương diện:

Một là, Đảng Cộng sản Việt Nam giữ vị trí và vai trò cầm quyền Ngay trongquan

điểm về nhà nước dân chủ, nhà nước do nhân dân là người chủ nắm chínhquyền, Hồ Chí Minh đã nhấn mạnh nòng cốt của nhân dân là liên minh công –nông – trí, do giai cấp công nhân mà đội tiên phong của nó là Đảng Cộng sản ViệtNam lãnh đạo

Hai là, bản chất giai cấp của Nhà nước Việt Nam thể hiện ở tính định hướng xãhội chủ

nghĩa trong sự phát triển đất nước Đưa đất nước đi lên chủ nghĩa xã hội vàchủ nghĩa cộng sản là mục tiêu cách mạng nhất quán của Hồ Chí Minh

Ba là, bản chất giai cấp công nhân của Nhà nước thể hiện ở nguyên tắc tổ chứcvà hoạt

động của nó là nguyên tắc tập trung dân chủ

Nhà nước của nhân dân

Hồ Chí Minh khẳng định: “Trong Nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà củachúng ta, tất cả mọi quyền lực đều là của nhân dân” Nhà nước của dân tức là “dân là chủ” Nguyên lý “dân là chủ” khẳng định địa vị chủ thể tối cao của mọi quyền lực lànhân dân Trong Nhà nước dân chủ, nhân dân thực thi quyền lực thông qua hai hình thứcdân chủ trực tiếp và dân chủ gián tiếp:

- Dân chủ trực tiếp là hình thức dân chủ trong đó nhân dân trực tiếp quyết định mọi vấn đề liên quan đến vận mệnh của quốc gia, dân tộc và quyền lợi của dân chúng Hồ Chí Minh luôn coi trọng hình thức dân chủ trực tiếp bởi đây là hình thức dân chủ hoàn

bị nhất, đồng thời tạo mọi điều kiện thuận lợi để thực hành dân chủ trực tiếp

- Dân chủ gián tiếp hay dân chủ đại diện là hình thức dân chủ được sử dụng rộng rãi nhằm thực thi quyền lực của nhân dân Theo quan điểm của Hồ Chí Minh,trong hình thức dân chủ gián tiếp

Quyền lực nhà nước là “thừa ủy quyền” của nhân dân Tự bản thân nhà nước không có quyền lực Quyền lực của nhà nước là do nhân dân ủy thác do Do vậy,các cơ quan quyền lực nhà nước cùng với đội ngũ cán bộ của nó đều là “công bộc”của nhân dân, nghĩa là “gánh vác việc chung cho dân, chứ không phải để đè đầu dân Nhân dân có quyền kiểm soát, phê bình nhà nước, có quyền bãi miễn những đại biểu mà họ đã lựa chọn, bầu ra và có quyền giải tán những thiết chế quyền lực màhọ đã lập nên Đây là quan điểm rõ ràng, kiên quyết của Hồ Chí Minh nhằm đảm bảo cho mọi quyền lực, trong đó có quyền lực nhà nước, luôn nằm trong tay dân chúng

Luật pháp dân chủ và là công cụ quyền lực của nhân dân Theo Hồ Chí Minh, sự khác biệt căn bản của luật pháp trong Nhà nước Việt Nam mới với luật pháp của các chế độ

tư sản, phong kiến là ở chỗ nó phản ánh được ý nguyện và bảo vệ quyềnlợi của dân chúng

Nhà nước do nhân dân

Trong tư tưởng Hồ Chí Minh, nhà nước do dân trước hết là nhà nước do nhân dân lập nên sau thắng lợi của sự nghiệp cách mạng của toàn dân tộc dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam Nhà nước do dân còn có nghĩa “dân làm chủ” Người khẳng định rõ: “Nước ta lànước dân chủ, nghĩa là nước nhà do nhân dân làm chủ” Theo quan điểm của Hồ Chí Minh, “nhân dân có quyền lợi làm chủ, thì phải có nghĩa vụ làm tròn bổn phậncông dân, giữ đúng đạo đức công dân” Trong nhà nước do dân làm chủ, nhà nước phải tạo mọi điều kiện để nhân dân được thực thi những quyền mà Hiến pháp và pháp luật đã quy định, hưởng dụng đầy đủ quyền lợi và làm tròn nghĩa vụ làm chủ của mình Nhà nước do dân cần coi trọng việc giáo dục nhân dân, đồng thời nhân dân cũng phải tự giác phấn đấu để có đủ năng lực thực hiện quyền dân chủ của mình

Nhà nước vì nhân dân

Nhà nước vì dân là nhà nước phục vụ lợi ích và nguyện vọng của nhân dân, không có đặc quyền đặc lợi, thực sự trong sạch, cần kiệm liêm chính Trong Nhà nước vì dân, cán bộ vừa là đày tớ, nhưng đồng thời phải vừa là người lãnh đạo nhân dân Theo Hồ Chí Minh, thước đo một Nhà nước vì dân là phải được lòng dân Hồ Chí Minh đặt vấn

đề với cán bộ Nhà nước phải “làm sao cho được lòng dân, dân tin, dân mến, dân yêu”,

đồng thời chỉ rõ: “muốn được dân yêu, muốn được lòng dân, trước hết phải yêu dân,

phải đặt quyền lợi của dân trên hết thảy, phải có một tinh thần chí công vô tư”

b) Nhà nước pháp quyền

Nhà nước hợp hiến, hợp pháp

Hồ Chí Minh luôn chú trọng vấn đề xây dựng nền tảng pháp lý cho Nhà nước Việt Nam mới Người đã sớm thấy rõ tầm quan trọng của Hiến pháp và pháp luật trong đời sống chính trị -xã hội Điều này thể hiện trong bản “Yêu sách của nhân dân An Nam” Bản Yêu sách đó nêu ra yêu cầu “cải cách nền pháp lý ở Đông Dương bằng cách làm cho người bản xứ cũng được quyền hưởng những bảo đảm về mặt pháp luật như người

Âu châu; xoá bỏ hoàn toàn các toà án đặc biệt dùng làm công cụ để khủng bố và áp bức bộ phận trung thực nhất trong nhân dân An Nam”; “Thay thế chế độ ra các sắc lệnh bằng chế độ ra các đạo luật” Sau này, khi trở thành người đứng đầu Nhà nước Việt Nam mới, Hồ Chí Minh càng quan tâm sâu sắc hơn việc bảo đảm cho Nhà nước được tổ chức và vận hành phù hợp với Hiến pháp và pháp luật, đồng thời, căn cứ vào Hiến pháp và pháp luật để điều hành xã hội, làm cho tinh thần pháp quyền thấm sâu và điều chỉnh mọi quan hệ và hoạt động trong Nhà nước và xã hội

Chỉ một ngày sau khi đọc bản Tuyên ngôn độc lập, trong phiên họp đầu tiên củaChính phủ lâm thời (ngày 3-9-1945), Hồ Chí Minh đã đề nghị: “Chúng ta phải có một hiến pháp dân chủ Tôi đề nghị Chính phủ tổ chức càng sớm càng hay cuộcTỔNG TUYỂN

CỬ với chế độ phổ thông đầu phiếu” để lập nên Quốc hội rồi từ đó lập ra Chính phủ

và các cơ quan, bộ máy hợp hiến, thể hiện quyền lực tối cao của nhân dân

Nhà nước thượng tôn pháp luật

Pháp luật là công cụ quyền lực của nhân dân, vì thế điều quan trọng là phải “làm sao cho dân biết hưởng quyền dân chủ, biến dùng quyền dân chủ của mình, dám nói, dám làm” Hồ Chí Minh luôn nêu cao tính nghiêm minh của pháp luật Người tuyên bố:

“Pháp luật Việt Nam tuy khoan hồng với những người biết cải tà quy chính, nhưng sẽ thẳng tay trừng trị những tên Việt gian đầu sỏ đã bán nước buôn dân” Người phê phán những hiện tượng thể hiện tính thiếu nghiêm minh của pháp luật, như:“thưởng có khi quá rộng, mà phạt thì không nghiêm”, lẫn lộn giữa công và tội

Hồ Chí Minh luôn luôn khuyến khích nhân dân phê bình, giám sát côngviệc củaNhà nước, giám sát quá trình Nhà nước thực thi pháp luật, đồng thời không ngừng nhắc nhở cán bộ các cấp, các ngành phải gương mẫu trong việc tuân thủ pháp luật, trước hết

là các cán bộ thuộc ngành hành pháp và tư pháp Bản thân Hồ Chí Minh là một tấm gương sáng về sống và làm việc theo Hiến pháp và pháp luật Sống và làm việc theo Hiến pháp và pháp luật đã trở thành nền nếp, thành thói quen, thành lối ứng xử tự nhiên của Hồ Chí Minh

Pháp quyền nhân nghĩa

“Pháp quyền nhân nghĩa” tức là trước hết Nhà nước phải tôn trọng, bảo đảm thực hiện đầy đủ các quyền con người, chăm lo đến lợi ích của mọi người Tiếp thu và vận dụng sáng tạo các lý thuyết hiện đại về quyền con người, Hồ Chí Minh tiếp cận quyền con người một cách toàn diện Với Hồ Chí Minh, việc xây dựng và thi hành pháp luật phải dựa trên nền tảng đạo đức của xã hội và các giá trị đạo đức thấm sâu vào trong mọi quy định của pháp luật Nói cách khác, pháp luật trong Nhà nước pháp quyền nhân nghĩa phải là pháp luật vì con người

c) Nhà nước trong sạch, vững mạnh

Kiểm soát quyền lực nhà nước

Về hình thức kiểm soát quyền lực nhà nước , trước hết, cần phát huy vai trò, trách nhiệm của Đảng cộng sản Việt Nam Đảng là đội Tiên Phong của giai cấp công nhân, của nhân dân lao động và của dân tộc, là đảng cầm quyền, lãnh đạo nhà nước và xã hội Chính vì vậy, Đảng có quyền và trách nhiệm kiểm soát quyền lực nhà nước Để kiểm soát có kết quả tốt, theo Hồ Chí Minh, cần có 2 điều kiện là việc kiểm soát phải

có hệ thống và người đi kiểm soát phải là những người rất có uy tín Người còn nêu rõ hai cách kiểm soát là từ trên xuống dưới và từ dưới lên Người nhấn mạnh, phải "khéo kiểm soát".Vấn đề kiểm soát quyền lực nhà nước dựa trên cách thức tổ chức bộ máy nhà nước và việc phân công Hiến pháp năm 1946 ghi rõ một số hình thức kiểm soát bên trong Nhà nước, trong đó nổi bật là kiểm soát của nghị viện Nhân dân đối với