Yêu cầu và nội dung rà soát chương trình môn tin học môn phân tích, phát triển chương trình môn tin học

RÀ SOÁT CÁC CHỦ ĐỀ TỰ CHỌN VÀ CHUYÊN ĐỀ HỌC TẬP ĐỂ XÁC ĐỊNH NỘI DUNG PHÙ HỢP?.... Đánh giá mức độ phù hợp của nội dung với môi trường dạy học Sách giáo khoa hoặc tài liệu tham khảo phải

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM TPHCM

KHOA CÔNG NGHỆ THÔNG TIN

Nhóm TTĐ Trần Thanh Đạt Trần Thanh Thiên

Lê Đức Tín

MỤC 4.5

YÊU CẦU VÀ NỘI DUNG RÀ SOÁT CHƯƠNG TRÌNH MÔN

TIN HỌC

MÔN PHÂN TÍCH, PHÁT TRIỂN CHƯƠNG TRÌNH

MÔN TIN HỌC

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM TPHCM

KHOA CÔNG NGHỆ THÔNG TIN

Nhóm TTĐ Trần Thanh Đạt Trần Thanh Thiên

Lê Đức Tín

MỤC 4.5

YÊU CẦU VÀ NỘI DUNG RÀ SOÁT CHƯƠNG TRÌNH MÔN

TIN HỌC

MÔN PHÂN TÍCH, PHÁT TRIỂN CHƯƠNG TRÌNH

MÔN TIN HỌC

Giảng viên hướng dẫn: TS LỀ ĐỨC LONG

TP HỒ CHÍ MINH - NĂM 2025

MỤC LỤC

MỤC LỤC 2

1 LÀM THẾ NÀO ĐỂ LỰA CHỌN SGK (HOẶC TÀI LIỆU THAM KHẢO) PHÙ HỢP VỚI YÊU CẦU CỦA CHƯƠNG TRÌNH QUY ĐỊNH? 3

1 Phân tích cấu trúc và nội dung sách giáo khoa 4

2 Đánh giá mức độ phù hợp của nội dung với môi trường dạy học 6

3 Ví dụ so sánh sách Kết nối tri thức với cuộc sống và Cánh diều 6

2 RÀ SOÁT CÁC CHỦ ĐỀ TỰ CHỌN VÀ CHUYÊN ĐỀ HỌC TẬP ĐỂ XÁC ĐỊNH NỘI DUNG PHÙ HỢP? 7

1 Chủ đề bắt buộc, chủ đề tự chọn và chuyên đề học tập 8

2 Xác định nội dung phù hợp 10

3 VỚI SỰ THAY ĐỔI VÀ PHÁT TRIỂN KHÔNG NGỪNG CỦA CÔNG NGHỆ, LÀM THẾ NÀO ĐỂ CẬP NHẬT NỘI DUNG DẠY HỌC PHÙ HỢP? 11

1 Khuyến khích học sinh trải nghiệm những điều mới 12

2 Liên hệ thực tiễn và cập nhật nội dung mới 12

3 Áp dụng phương pháp học tập cá nhân hóa 12

4 Liên tục cập nhật tài liệu và nội dung giảng dạy: 13

5 Sử dụng công nghệ số trong giảng dạy: 13

6 Lựa chọn công cụ giảng dạy phù hợp với từng đối tượng học: 13

7 Đưa vào các ví dụ thực tiễn liên quan đến cuộc sống: 13

8 Tiếp phản hồi của học sinh để cải tiến nội dung: 14

9 Khuyến khích học sinh tự học hỏi và tìm tòi 14

10 Cập nhật các phương pháp dạy học 14

11 Sử dụng một số ngôn ngữ lập trình cho việc dạy học 14

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 18

1 LÀM THẾ NÀO ĐỂ LỰA CHỌN SGK (HOẶC TÀI LIỆU THAM KHẢO) PHÙ HỢP VỚI YÊU CẦU CỦA CHƯƠNG TRÌNH QUY

ĐỊNH?

1 Phân tích cấu trúc và nội dung sách giáo khoa

SGK (hoặc tài liệu tham khảo) cần thỏa mãn các yêu cầu cần đạt về phẩm chất và năng lực trong Chương trình GDTT 2018 và Chương trình GDPT môn Tin học

Thời lượng dành cho phân môn Tin học trong môn Tin học và Công nghệ ở cấp tiểu học

và môn Tin học ở cấp trung học cơ sở là 35 tiết/lớp/năm học Ở cấp trung học phổ thông,

thời lượng dành cho môn Tin học là 70 tiết/lớp/năm học Ngoài ra, có chuyên đề học tập Tin học theo hai định hướng ICT và CS, mỗi định hướng 35 tiết/lớp/năm học

Thời lượng dành cho các nội dung giáo dục do tác giả sách giáo khoa và giáo viên chủ động sắp xếp căn cứ vào yêu cầu cần đạt ở mỗi lớp và thực tế dạy học Tuy nhiên, cần bảo đảm tỉ lệ hợp lý giữa các nội dung

Ví dụ: So sánh hai bộ sách giáo khoa được Bộ Giáo dục và Đào tạo phê duyệt (theo quyết định 442/QD-BGDĐT ban hành ngày 28/01/2022) : Tin học 10 Kết nối tri thức với cuộc sống và Cánh diều

Chủ đề

Thời lượng chương trình (% trên tổng số

70 tiết)

Số tiết sách Cánh diều

Số tiết sách KNTT với CS

Chủ đề A Máy tính và xã hội tri

thức

11% 8 tiết 6 tiết

ICT 0%

CS 10%

CS

7 tiết

CS

8 tiết Chủ đề B Mạng máy tính và

Chủ đề D Đạo đức, pháp luật và

văn hóa trong môi trường số 5% 3 tiết 4 tiết

Chủ đề E Ứng dụng tin học

ICT 10%

CS 0%

ICT

7 tiết

ICT

8 tiết Chủ đề F Giải quyết vấn đề với sự

trợ giúp của máy tính 54% 36 tiết 38 tiết

Chủ đề G Hướng nghiệp với tin

Đánh giá định kì 3% 6 tiết 4 tiết

2. Đánh giá mức độ phù hợp của nội dung với môi trường dạy học

Sách giáo khoa hoặc tài liệu tham khảo phải phù hợp với nội dung giảng dạy, cấp lớp, bối cảnh, mức độ hiểu biết của học sinh để từ đó đưa ra được tải liệu tham khảo đúng với năng lực của học sinh đồng thời từ đó học sinh có thể rèn luyện và phát triển tư duy, sáng tạo

Ngoài ra, giáo viên có thể lựa chọn những tài liệu tham khảo và sách giáo khoa phù hợp với phong cách, phương pháp và kỹ thuật giảng dạy của mình để buổi học có thể diễn ra suôn sẻ, truyền đạt kiến thức cho học sinh đầy đủ và trơn tru hơn

Việc chọn lựa sách giáo khoa cần phù hợp với đặc điểm kinh tế - xã hội của địa

phương, điều kiện tổ chức dạy - học của cơ sở giáo dục

3 Ví dụ so sánh sách Tin học 10 Kết nối tri thức với cuộc sống và Cánh diều

Sách KNTT với CS: Về mạch kiến thức, sách KNTT với CS bám sát vào yêu cầu cần đạt và nội dung cốt lõi được quy định trong Chương trình GDPT môn Tin học năm

2018 Các bài học trong sách được sắp xếp theo mạch logic, đồng thời lượng kiến thức trong sách cũng vừa đủ cho học sinh bình thường, tập trung vào các bài tập thực tế để luyện tập và vận dụng kiến thức đã được học Về phần thực hành thì số lượng bài thực hành của sách ít hơn so với sách Cánh diều

Sách Cánh diều: Về mạch kiến thức, sách Cánh diều cũng bám sát vào yêu cầu cần đạt

và nội dung cốt lõi được quy đinh trong Chương trình GDPT môn Tin học năm 2018 Các bài học cũng được sắp xếp theo mạch logic Khối lượng kiến thức trong sách sẽ nhiều hơn so với sách KNTT với CS Sách cũng có nhiều bài thực hành hơn, và các

nội dung tự nghiên cứu ở nhà Ở phần cuối của một số bài sẽ có thêm phần kiến thức tìm hiểu thêm cho các học sinh có đam mê với môn học

Ví dụ ở chủ đề E: Ứng dụng tin học:

- Với sách KNTT với CS: phần mềm được sử dụng trong sách là phần mềm Inkscape, phần mềm chuyên sử dụng để thiết kế các sản phẩm đồ hoạ

- Với sách Cánh diều: phần mềm được sử dụng trong sách là phần mềm GIMP, mặc dù phần mềm cũng có các chức năng dùng để thiết kế các sản phẩm đồ hoạ, nhưng mục đích chính của phần mềm là dùng để chỉnh sửa hình ảnh

Ví dụ ở cấu trúc lặp:

- Sách KNTT với CS: sách sẽ đi thẳng vào các thành phần cơ bản của cấu trúc lặp như là điều kiện lặp, lệnh lặp với số lần biết trước và lệnh lặp với số lần không biết trước Các nội dung lí thuyết khá ngắn gọn, tập trung chủ yếu vào các bài thực hành để học sinh nắm

rõ về cấu trúc rẽ nhánh

- Sách Cánh diều: sách giới thiệu nhiều về lý thuyết như cấu trúc lặp trong mô tả thuật toán, giới thiệu về câu lệnh lặp với số lần biết trước và câu lệnh lặp với số lần không biết trước, và cho học sinh tìm hiểu thêm về câu lệnh break và continue Nội dung lí thuyết sẽ nhiều hơn, học sinh sẽ biết thêm nhiều kiến thức về ngôn ngữ lập trình hơn

Ví dụ ở nội dung hướng nghiệp:

- Với sách KNTT với CS: Sách sẽ giới thiệu trực tiếp hai ngành nghề cho học sinh là ngành thiết kế đồ hoạ và phát triển phần mềm Học sinh sẽ được giáo viên hướng dẫn tìm hiểu về các ngành nghề liên quan đến nhóm nghề thiết kế và lập trình

- Với sách Cánh diều: Sách sẽ giới thiệu tổng quan về nhóm nghề thiết kế và lập trình Học sinh sẽ tự tìm hiểu về các ngành nghề liên quan đến nhóm nghề thiết kế và lập trình như lập trình web, lập trình trò chơi, lập trình di động

Sau khi so sánh, nhận thấy đối với khối lớp 10, sách Kết nối tri thức với cuộc sống sẽ phù hợp với học sinh hơn đối với sách cánh diều, tuy nhiên nếu học sinh có nhu cầu tìm hiểu thêm thì có thể tham khảo thêm sách Cánh diều để bổ sung kiến thức

2 RÀ SOÁT CÁC CHỦ ĐỀ TỰ CHỌN VÀ CHUYÊN ĐỀ HỌC TẬP ĐỂ

XÁC ĐỊNH NỘI DUNG PHÙ HỢP?

1 Chủ đề bắt buộc, chủ đề tự chọn và chuyên đề học tập

- Chủ đề bắt buộc là những nội dung cơ bản mà mọi học sinh cần phải học để đảm

bảo nắm vững kiến thức nền tảng

Các chủ đề bắt buộc xuất hiện ở tất cả các cấp học:

CHỦ ĐỀ BẮT BUỘC

Tiểu học Trung học Cơ sở Trung học Phổ thông Chủ đề A: Máy tính và xã hội tri thức

Chủ đề B: Mạng máy tính và Internet

Chủ đề C: Tổ chức lưu trữ, tìm kiếm và trao đổi thông tin

Chủ đề D: Đạo đức, pháp luật và văn hoá trong môi trường số

Chủ đề E: Ứng dụng tin học

Chủ đề F: Giải quyết vấn đề với sự trợ giúp của máy tính

Chủ đề G: Hướng nghiệp với tin học

- Chủ đề tự chọn: Là những nội dung học sinh có thể lựa chọn để học thêm, mở

rộng kiến thức ngoài chương trình bắt buộc Chủ đề tự chọn thường liên quan đến các lĩnh vực mà học sinh có đam mê hoặc mong muốn học thêm để nâng cao kỹ năng thực tế Chủ đề tự chọn được xác định dựa trên chương trình khung mà Bộ Giáo dục và Đào tạo đã phê duyệt cho môn học, và thường được thiết kế dưới dạng các chuyên đề mở rộng hoặc phần kiến thức nâng cao Nhà trường, giáo viên hoặc học sinh sẽ chọn từ các phần mở rộng hoặc chuyên đề đã có trong chương trình để học thêm, nhưng không phải phần bắt buộc

- Dựa trên chương trình tin học 2018:

 Cấp tiểu học, lớp 1, 2: Không có chủ đề tự chọn

 Cấp Trung học cơ sở, lớp 6, 7: Không có chủ đề tự chọn

 Cấp Trung học Phổ thông: Không có chủ đề tự chọn, thay bằng chuyên đề học tập đối với tất cả cấp lớp 10, 11, 12

CHỦ ĐỀ TỰ CHỌN

Tiểu học Trung học Cơ sở

CHỦ ĐỀ E Chọn 1 trong 2 chủ đề con đối với mỗi cấp lớp Chọn 1 trong 2 chủ đề con đối với mỗi cấp

lớp

Sử

dụng

công

cụ tìm

kiếm

để tìm

hiểu

thế

giới tự

nhiên

Sử dụng

phần

mềm

luyện tập

với

chuột

máy

tính

Sử dụng công cụ đa phương tiện để tìm hiểu lịch sử, văn hóa

Sử dụng phần mềm luyện tập gõ phím

Sử dụng phần mềm đồ họa để tạo nên sản phẩm số đơn giản

Sử dụng công cụ, phương tiện để tạo sản phẩm đơn giản

Soạn thảo văn bản

và phần mềm trình chiếu nâng cao

Làm quen với phần mềm chỉnh sửa ảnh

Sử dụng bảng tính điện tử nâng cao

Làm quen với phần mềm làm video

- Chuyên đề học tập: Là những nội dung học tập chuyên sâu trong một lĩnh vực cụ

thể, giúp học sinh nghiên cứu kỹ hơn một vấn đề hoặc kỹ năng Chuyên đề học tập thường được thiết kế để đáp ứng các yêu cầu học thuật cao hơn, giúp học sinh phát triển kỹ năng phân tích và áp dụng kiến thức vào thực tiễn

Dựa trên chương trình Tin học năm 2018, các chủ đề học tập của cấp học Trung học phổ thông được chia thành hai định hướng phát triển năng lực:

- Định hướng Tin học ứng dụng (ICT): Tập trung vào các kỹ năng thực hành liên

quan đến sử dụng phần mềm, công cụ kỹ thuật số nhằm giải quyết các bài toán thực tiễn

- Định hướng Khoa học máy tính (CS): Tập trung vào tư duy lập trình, thiết kế thuật

toán, và giải quyết vấn đề bằng cách sử dụng máy tính với các nguyên lý khoa học

cơ bản

Chỉ có cấp học Trung học Phổ thông mới có các chuyên đề học tập

CHUYÊN ĐỀ HỌC TẬP

ĐỊNH HƯỚNG TIN HỌC ỨNG DỤNG (ICT) ĐỊNH HƯỚNG KHOA HỌC MÁY TÍNH (CS) LỚP 10 LỚP 11 LỚP 12 LỚP 10 LỚP 11 LỚP 12

Chuyên đề 1:

Thực hành làm

việc với các tệp

văn bản

Chuyên đề 2:

Thực hành sử

dụng phần mềm

trình chiếu

Chuyên đề 3:

Thực hành sử

dụng phần mềm

bảng tính

Chuyên đề 1:

Thực hành sử dụng phần mềm

vẽ trang trí

Chuyên đề 2:

Thực hành sử dụng phần mềm làm phim hoạt hình

Chuyên đề 3:

Thực hành sử dụng phần mềm chỉnh sửa ảnh

Chuyên đề 1:

Thực hành sử dụng phần mềm quản lí dự án

Chuyên đề 2:

Thực hành bảo

vệ dữ liệu, cài đặt và gỡ bỏ phần mềm

Chuyên đề 3:

Thực hành phân tích dữ liệu với phần mềm bảng tính

Chuyên đề 1:

Thực hành với các bộ phận của robot giáo dục

Chuyên đề 2:

Kết nối robot giáo dục với máy tính

Chuyên đề 3:

Lập trình điều khiển robot giáo dục

Chuyên đề 1:

Thực hành thiết kế thuật toán theo kĩ thuật Đệ quy

Chuyên đề 2:

Thực hành thiết kế thuật toán theo kĩ thuật Chia để trị

Chuyên đề 3:

Thực hành thiết kế thuật toán theo kĩ thuật Duyệt

Chuyên đề 1:

Tìm hiểu một vài kiểu dữ liệu tuyến tính

Chuyên đề 2:

Tìm hiểu Cây tìm kiếm nhị phân trong sắp xếp và tìm kiếm

Chuyên đề 2:

Tìm hiểu kĩ thuật duyệt Đồ thị và ứng dụng

2 Xác định nội dung phù hợp

Sau khi nắm rõ các chủ đề bắt buộc, chủ đề tự chọn, chuyên đề học tập của từng cấp học, có thể xác định nội dung phù hợp thông qua các cách sau:

a) Xác định rõ mục tiêu dạy học:

- Sau bài học, kiến thức học sinh cần nắm được là gì.

- Bài học hướng tới đối tượng nào.

- Hình thành được kĩ năng gì cho học sinh sau bài học.

b) Tham khảo các văn bản pháp luật về giáo dục:

- Tìm hiểu Chương trình Tin học năm 2018 để nắm rõ, chi tiết:

 Yêu cầu cần đạt

 Chủ đề bắt buộc, chủ đề tự chọn hoặc chuyên đề học tập (đối với cấp THPT)

 Phân phối thời lượng chương trình

c) Nghiên cứu sách giáo khoa và tài liệu tham khảo

- Nghiên cứu, lựa chọn sách giáo khoa cho phù hợp với chương trình giảng dạy.

- Nghiên cứu tài liệu tham khảo để hỗ trợ việc xây dựng kế hoạch giảng dạy.

d) Lựa chọn nội dung phù hợp

- Lựa chọn nội dung giảng dạy, các chủ để giảng dạy phù hợp với mục tiêu dạ

học, đối tượng dạy học

e) Xây dựng kế hoạch giảng dạy

- Xây dựng kế hoạch giảng dạy đảm bảo phân phối thời lượng thích hợp cho từng

nội dung dạy học

- Sử dụng các phương pháp, kỹ thuật dạy học để tổ chức lớp học cho phù hợp với

yêu cầu đề ra

- Xây dựng phương pháp kiểm tra, đánh giá, dựa trên nội dung đã lựa chọn, nhầm

đánh giá tổng thể học sinh

3 VỚI SỰ THAY ĐỔI VÀ PHÁT TRIỂN KHÔNG NGỪNG CỦA CÔNG NGHỆ, LÀM THẾ NÀO ĐỂ CẬP NHẬT NỘI DUNG DẠY HỌC PHÙ

HỢP?

1 Khuyến khích học sinh trải nghiệm những điều mới

Theo Modun 2, Phương pháp dạy học hiện đại nhấn mạnh vai trò của trải

nghiệm học tập, giúp học sinh phát triển năng lực tự học và thích ứng với sự thay đổi.

Nếu chỉ dạy một công cụ hoặc phần mềm nhất định trong thời gian dài, học sinh

dễ cảm thấy nhàm chán Do đó, cần liên tục mở rộng nội dung và công cụ, như cho học sinh thử nghiệm với các phần mềm hoặc nền tảng mới, giúp họ cảm thấy hứng thú và chủ động trong học tập.

2 Liên hệ thực tiễn và cập nhật nội dung mới

Chương trình môn Tin học khuyến khích việc lựa chọn nội dung dạy học phải linh hoạt và đáp ứng được nhu cầu xã hội (Chương trình giáo dục phổ thông môn tin học).

Nội dung học cần được kết nối với thực tiễn công nghệ và sự phát triển của thị trường lao động Thay vì tập trung vào các kiến thức đã lỗi thời, hãy chọn lọc và

bổ sung những kiến thức, kỹ năng mới có ứng dụng thực tế cao.

3 Áp dụng phương pháp học tập cá nhân hóa

Chương trình môn Tin học và Chương trình tổng thể đều nhấn mạnh về tính

phân hóa và lựa chọn trong chương trình giáo dục phổ thông, đặc biệt ở giai đoạn định hướng nghề nghiệp từ lớp 10 đến lớp 12 Điều này giúp học sinh có thể chọn lựa các chủ đề hoặc chuyên đề phù hợp với sở thích và khả năng của

mình, đồng thời đảm bảo nội dung học tập luôn cập nhật và sát với nhu cầu cá nhân.

4 Liên tục cập nhật tài liệu và nội dung giảng dạy:

Giáo viên cần thường xuyên cập nhật tài liệu và kiến thức mới để đáp ứng sự phát triển của công nghệ và yêu cầu của thị trường lao động hiện đại Công văn

4771 và chương trình tổng thể nhấn mạnh rằng các trường cần tổ chức các khóa bồi dưỡng và hội thảo chuyên đề nhằm nâng cao năng lực số cho giáo viên, từ

đó đảm bảo chương trình giảng dạy phản ánh đúng xu thế hiện tại

5 Sử dụng công nghệ số trong giảng dạy:

Theo chương trình giáo dục môn Tin học và định hướng từ công văn 4771, việc ứng dụng công nghệ số vào giảng dạy không chỉ tăng tính hấp dẫn mà còn giúp học sinh phát triển các kỹ năng số quan trọng Công văn khuyến khích sử dụng các nền tảng học tập trực tuyến và công cụ hỗ trợ số để nâng cao hiệu quả giảng dạy, giúp học sinh tiếp cận và thực hành với công nghệ mới ngay trong quá trình học tập (chương trình giáo dục phổ thông môn tin học, modun2).

6 Lựa chọn công cụ giảng dạy phù hợp với từng đối tượng học:

Theo chương trình giáo dục phổ thông môn tin học, việc chọn công cụ giảng dạy phù hợp cho học sinh từng lứa tuổi là cần thiết Ví dụ, Scratch là một công cụ tốt cho người mới bắt đầu nhờ tính trực quan, giúp học sinh hình thành tư duy lập trình căn bản Trong khi đó, Python là bước tiếp theo thích hợp cho các em đã có nền tảng và muốn nâng cao kiến thức Chương trình tổng thể cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc phân hóa nội dung giảng dạy sao cho phù hợp với từng cấp độ học sinh, giúp các em phát triển hiệu quả

7 Đưa vào các ví dụ thực tiễn liên quan đến cuộc sống:

Trong bối cảnh công nghệ thay đổi liên tục, dạy cho học sinh khả năng tự học là một mục tiêu quan trọng Công văn 4771 và chương trình tổng thể nhấn mạnh