Tất cả những điều vĩ đại trên đều đến từ các hoạt động thựctiễn của con người, như hoạt động sản xuất vật chất, chính trị xã hội, thực nghiệm khoahọc.. Đối tượng nghiên cứu: Thực tiễn,
PHẦN MỞ ĐẦU
1.Tính cấp thiết của đề tài
Sự nhận thức và vai trò của thực tiễn trong Triết học Mác-Lênin phản ánh quá trình phát triển tri thức của nhân loại qua hơn 130.000 năm văn minh Những kho tàng kiến thức này đã giúp xây dựng bệnh xá, trường học và khám phá vũ trụ, từ những cảm nhận ban đầu đến nhận thức lý tính sâu sắc hơn Hoạt động thực tiễn, như sản xuất vật chất và nghiên cứu khoa học, là nền tảng cho sự phát triển tri thức, với thực tiễn là thước đo chân lý và giá trị của tri thức Trong thời đại công nghệ hiện đại, nguồn nhân lực chất lượng cao đóng vai trò then chốt trong phát triển kinh tế xã hội, giúp doanh nghiệp tiếp cận và ứng dụng tri thức, công nghệ hiệu quả Tuy nhiên, Việt Nam vẫn đang thiếu hụt nguồn lao động chất lượng cao, mặc dù nhu cầu tuyển dụng rất lớn nhưng chưa đáp ứng được tiêu chí chuyên môn của doanh nghiệp.
Việt Nam đã triển khai nhiều chính sách nhằm nâng cao chất lượng đào tạo nguồn nhân lực, nhưng vẫn chưa đạt hiệu quả tối ưu Mặc dù có nguồn lao động dồi dào, nhưng việc phát triển và quy hoạch nguồn nhân lực chưa được chú trọng đúng mức, dẫn đến việc khai thác tiềm năng chưa triệt để Sự phân bố và hỗ trợ nguồn nhân lực còn kém hiệu quả, đặc biệt là trong việc phát triển nguồn nhân lực theo vùng kinh tế, làm ảnh hưởng đến năng suất lao động Một trong những nguyên nhân chính khiến việc đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao chưa thành công là sự thiếu kết hợp giữa thực tiễn và nhận thức Nhận thức có thể đầy đủ, nhưng thực tế lại không hiệu quả Do đó, nhóm đã chọn nghiên cứu vai trò của thực tiễn đối với nhận thức, áp dụng nguyên tắc thực tiễn như tiêu chuẩn của chân lý vào việc phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao ở TP.HCM, làm chủ đề cho bài tập lớn trong môn Triết học Mác-Lênin.
Nghiên cứu này nhằm khám phá một cách tổng quát về quan điểm của chủ nghĩa Mác-Lênin đối với thực tiễn và vai trò của nó trong nhận thức Bài viết sẽ áp dụng nguyên tắc thực tiễn như một tiêu chuẩn của chân lý để phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao tại TP.HCM hiện nay.
Thực tiễn, vai trò của thực tiễn với nhận thức
Việc phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao ở TP.HCM
Phương pháp luận duy vật biện chứng.
Phương pháp thu thập số liệu.
Phương pháp phân tích - tổng hợp.
Ngoài phần mở đầu, kết luận và tài liệu tham khảo, đề tài gồm 2 chương, 6 tiểu tiết.
THỰC TIỄN VÀ VAI TRÒ CỦA THỰC TIỄN ĐỐI VỚI NHẬN THỨC THEO QUAN ĐIỂM CỦA CHỦ NGHĨA DUY VẬT BIỆN CHỨNG
Nhận thức, nguyên tắc cơ bản của nhận thức
Lý luận nhận thức là một nhánh của triết học, tập trung vào việc nghiên cứu bản chất, hình thức và giai đoạn của nhận thức, cũng như con đường và tiêu chuẩn để đạt được chân lý Nó đóng vai trò quan trọng trong việc giải quyết mối quan hệ giữa tri thức và tư duy con người với thực tiễn xung quanh, đồng thời trả lời câu hỏi liệu con người có khả năng nhận thức thế giới hay không.
Các đại biểu của thuyết hoài nghi đã đặt câu hỏi về khả năng nhận thức của con người, với một số người như Hium còn nghi ngờ về sự tồn tại khách quan của các sự vật, hiện tượng Tuy nhiên, cũng có những đại biểu hoài nghi nhưng theo hướng tích cực, đóng góp cho nhận thức khoa học Thực chất, các nhà hoài nghi chủ nghĩa chưa hiểu rõ bản chất biện chứng của quá trình nhận thức.
Những người theo thuyết không thể biết, như Kant, cho rằng con người không thể nhận thức bản chất thực sự của thế giới Chúng ta chỉ có thể hình dung về sự vật thông qua những biểu hiện bên ngoài của chúng, chứ không thể hiểu được "vật tự nó - Ding an sich" Điều này có nghĩa là con người chỉ có khả năng nhận thức các hiện tượng bên ngoài, mà không thể tiếp cận bản chất bên trong của sự vật.
1.1.2 Nguyên tắc cơ bản của nhận thức
Nguyên tắc thừa nhận sự vật khách quan tồn tại độc lập với ý thức con người là nền tảng của lý luận nhận thức trong chủ nghĩa duy vật biện chứng Chủ nghĩa này khẳng định rằng các sự vật tồn tại khách quan, không phụ thuộc vào cảm giác hay ý thức của con người, ngay cả khi chúng chưa được nhận biết V.I Lênin trong tác phẩm "Chủ nghĩa duy vật và chủ nghĩa kinh nghiệm phê phán" nhấn mạnh rằng tồn tại thực tại khách quan (vật chất) không phụ thuộc vào ý thức hay kinh nghiệm của con người Đồng thời, chủ nghĩa duy vật lịch sử khẳng định rằng tồn tại xã hội cũng không phụ thuộc vào ý thức xã hội Trong cả hai trường hợp, ý thức chỉ là phản ánh của tồn tại, và thường chỉ là một phản ánh gần đúng.
Một viên đá rơi từ độ cao sẽ luôn tuân theo quy luật trọng lực, cho thấy rằng sự vật khách quan tồn tại độc lập với nhận thức của con người Điều này nhấn mạnh rằng thực tại không bị ảnh hưởng bởi ý thức hay hiểu biết của con người.
Cảm giác, tri giác và ý thức là hình ảnh phản ánh thế giới khách quan Theo chủ nghĩa duy vật biện chứng, các cảm giác và tri thức của con người là sự phản ánh chủ quan của thực tại khách quan, không phải là sự phản ánh thụ động như quan niệm của chủ nghĩa duy vật trước C Mác Điều này chỉ ra rằng, chủ thể, nhân cách và hoạt động thực tiễn của con người đóng vai trò tích cực trong quá trình phản ánh thực tại.
Khi chạm vào vật nóng, cảm giác đau ngay lập tức xuất hiện, giúp con người nhận thức được sự nguy hiểm của nhiệt độ cao Điều này cho thấy vai trò quan trọng của cảm giác trong việc hiểu biết về thực tế xung quanh.
Thực tiễn đóng vai trò là tiêu chuẩn quan trọng để đánh giá tính đúng đắn của cảm giác và ý thức, theo chủ nghĩa duy vật biện chứng Nó không chỉ là tiêu chuẩn kiểm tra chân lý mà còn bao gồm cả thực tiễn từ những quan sát và phát hiện trong lĩnh vực thiên văn học Do đó, quan điểm về đời sống và thực tiễn cần được coi là nền tảng cơ bản trong lý luận về nhận thức.
Lý thuyết về chủ nghĩa xã hội đã được thử nghiệm tại nhiều quốc gia, và kết quả thực tiễn từ các mô hình này đã dẫn đến việc điều chỉnh hoặc cải cách lý thuyết tổ chức xã hội.
Thực tiễn và vai trò của thực tiễn đối với nhận thức
Thực tiễn là tổng thể các hoạt động vật chất và cảm tính của con người, mang tính lịch sử và xã hội, nhằm cải tạo tự nhiên và xã hội để phục vụ cho sự tiến bộ của nhân loại.
Người công nhân vệ sinh giữ gìn môi trường sạch sẽ, công nhân trong nhà máy sản xuất hàng hóa phục vụ cuộc sống, và người dân tham gia bỏ phiếu bầu cử đại biểu Quốc hội là những ví dụ tiêu biểu Theo chủ nghĩa duy vật biện chứng, thực tiễn có những đặc trưng quan trọng.
Thực tiễn không chỉ là toàn bộ hoạt động vật chất của con người, mà chủ yếu là những hoạt động vật chất - cảm tính, trong đó con người sử dụng lực lượng vật chất và công cụ để tác động vào các đối tượng vật chất, từ đó làm biến đổi chúng Qua đó, con người có khả năng thay đổi thế giới khách quan nhằm phục vụ cho nhu cầu của mình.
Hoạt động thực tiễn là những hoạt động mang tính lịch sử - xã hội của con người, diễn ra trong xã hội với sự tham gia của đông đảo người Những hoạt động này luôn bị giới hạn bởi các điều kiện lịch sử - xã hội cụ thể và trải qua các giai đoạn phát triển lịch sử riêng biệt.
Thực tiễn là hoạt động có mục đích nhằm cải tạo tự nhiên và xã hội để phục vụ con người Nó thể hiện sự tự giác cao của con người, khác với các hoạt động bản năng thụ động của động vật.
Hoạt động thực tiễn là phương thức cơ bản mà con người tương tác với thế giới, đóng vai trò thiết yếu trong sự tồn tại và phát triển của cá nhân và xã hội Thực tiễn xuất hiện dưới nhiều hình thức khác nhau, thể hiện sự đa dạng trong các lĩnh vực khác nhau.
Hoạt động sản xuất vật chất là hình thức thực tiễn đầu tiên và quan trọng nhất của con người, bắt nguồn từ những ngày đầu xuất hiện trên trái đất Ngay từ khi mới hình thành, con người đã phải tiến hành sản xuất vật chất, dù ở mức độ đơn giản, để đảm bảo sự tồn tại Hơn nữa, sản xuất vật chất còn là nền tảng cho các hình thức thực tiễn khác và tất cả các hoạt động sống của con người.
Ví dụ: Các hoạt động trồng trọt, chăn nuôi, đánh bắt thuỷ hải sản, dệt vải, hoạt động sản xuất giày dép, ô tô, thiết bị điện tử…
Hoạt động chính trị - xã hội là sự thể hiện tính tự giác của con người trong việc cải tạo và phát triển xã hội Những hoạt động này đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành các thiết chế và quan hệ xã hội Nếu thiếu sự tham gia tích cực vào các hoạt động thực tiễn này, con người và xã hội sẽ không thể phát triển một cách bình thường.
Hoạt động tình nguyện hỗ trợ cộng đồng vùng sâu vùng xa, tổ chức bầu cử, tiến hành Hội nghị công đoàn, Đại hội Đoàn thanh niên, và tham gia đấu tranh chống chế độ thực dân, đế quốc là những hoạt động quan trọng thể hiện tinh thần đoàn kết và trách nhiệm xã hội của nhân dân.
Hoạt động thực nghiệm khoa học là một hình thức đặc biệt của thực tiễn, trong đó con người chủ động tạo ra các điều kiện không có sẵn trong tự nhiên để tiến hành các thí nghiệm theo mục đích đã đề ra Qua đó, việc ứng dụng thành tựu khoa học, kỹ thuật và công nghệ vào sản xuất vật chất, cải tạo chính trị - xã hội và các mối quan hệ chính trị - xã hội trở nên khả thi.
Con người đã phát triển thuốc chữa bệnh và vaccine để phòng ngừa các bệnh nguy hiểm Những sáng chế và phát minh về máy móc hỗ trợ hoạt động sản xuất trong các nhà máy và xí nghiệp cũng góp phần quan trọng vào sự tiến bộ của xã hội.
Ba hình thức thực tiễn - sản xuất vật chất, nhận thức và hoạt động xã hội - có mối quan hệ biện chứng, tác động qua lại lẫn nhau Sản xuất vật chất đóng vai trò quyết định trong hai hình thức thực tiễn còn lại, nhưng ngược lại, hai hình thức này cũng ảnh hưởng quan trọng đến sản xuất vật chất.
Thực tiễn đóng vai trò là cầu nối giữa con người và tự nhiên, xã hội, đồng thời cũng giúp con người tách biệt khỏi thế giới tự nhiên để "làm chủ" nó Điều này cho thấy thực tiễn không chỉ là sự tương tác mà còn là quá trình chiếm lĩnh và điều chỉnh môi trường xung quanh.
Việc tách con người khỏi tự nhiên nhằm khẳng định bản thân con người, nhưng để thực hiện điều này, trước tiên cần phải kết nối con người với tự nhiên Cầu nối giữa hai yếu tố này chính là hoạt động thực tiễn.
1.2.2 Vai trò của thực tiễn đối với nhận thức
Thực tiễn là cơ sở, động lực của nhận thức
Thông qua hoạt động thực tiễn, con người tác động vào thế giới khách quan, từ đó khám phá các thuộc tính và quy luật của nó Thực tiễn cung cấp tài liệu và vật liệu cần thiết cho quá trình nhận thức, cho thấy rằng không có thực tiễn, con người sẽ không thể có nhận thức, khoa học hay lý luận Tri thức của con người, cuối cùng, được hình thành từ thực tiễn, làm cho nó trở thành nền tảng và cơ sở cho sự phát triển của nhận thức Hơn nữa, thực tiễn còn đóng vai trò là động lực thúc đẩy sự tiến bộ trong nhận thức.
Ví dụ: Con người tiếp xúc với đất đai, cây cối, máy móc… tử đó nhận thức được về tự nhiên và quy luật vận hành của nó.
Thực tiễn là mục đích của nhận thức
DỤNG NGUYÊN TẮC THỰC TIỄN LÀ TIÊU CHUẨN CỦA CHÂN LÝ VÀO VIỆC BỒI DƯỠNG Ý THỨC ĐẠO ĐỨC CHO SINH VIÊN
Khái quát về đặc điểm Thành phố Hồ Chí Minh
2.1.1 Tổng quan về Thành phố Hồ Chí Minh:
Thành phố Hồ Chí Minh là một trong những thành phố lớn, hiện đại và năng động nhất Việt Nam, đóng vai trò là trung tâm kinh tế của miền Nam Với điều kiện thuận lợi cho sự phát triển toàn diện, thành phố không chỉ là nơi giao thoa văn hóa mà còn là động lực thúc đẩy kinh tế quốc gia Chính phủ luôn chú trọng đến thành phố này, ban hành nhiều chính sách đặc thù nhằm hỗ trợ và phát triển hơn nữa.
2.1.2 Đặc điểm Thành phố Hồ Chí Minh:
Thành phố Hồ Chí Minh nằm ở tọa độ 10°10' – 10°38' vĩ độ Bắc và 106°22' – 106°54' kinh độ Đông, giáp với các tỉnh Bình Dương, Tây Ninh, Đồng Nai, Bà Rịa - Vũng Tàu, Long An và Tiền Giang Với diện tích hơn 2.095 km², thành phố được chia thành 19 quận và 5 huyện, bao gồm 322 phường, xã và thị trấn Điều kiện tự nhiên thuận lợi của TP.HCM, nằm ở trung tâm miền Nam gần các khu công nghiệp lớn và vựa lúa Tây Nam Bộ, cho thấy tiềm năng phát triển kinh tế của thành phố rất lớn.
Về dân số và con người, “Tổng dân số thành phố Hồ Chí Minh tính đến ngày
Tính đến ngày 1.6.2023, thành phố có gần 8,9 triệu dân (cụ thể là 8.899.866 người), thu hút nguồn lao động từ khắp nơi trên cả nước, tạo nên sự đa dạng văn hóa rõ nét qua ẩm thực và các cửa hàng Bên cạnh đó, thành phố còn là điểm đến hấp dẫn cho một lượng lớn người nước ngoài đến du lịch, học tập và làm việc.
3 Trang thông tin điện tử Văn phòng UBND TP.HCM, Giới thiệu về thành phố Truy cập từ: https://vpub.hochiminhcity.gov.vn /
Theo báo Thanh Niên, bài viết của Duy Tính ngày 06/06/2023, tổng dân số hiện nay của TP.HCM là một thông tin quan trọng Để biết thêm chi tiết về con số này, bạn có thể truy cập vào đường link: https://thanhnien.vn/tong-dan-so-TP.HCM-hien-nay-bao-nhieu-185230606101044439.htm.
TP.HCM là trung tâm giáo dục với nhiều trường chuyên danh tiếng như THPT chuyên Lê Hồng Phong, THPT chuyên Trần Đại Nghĩa và trường Phổ thông Năng Khiếu - Đại học Quốc gia TP.HCM Thành phố còn có nhiều trường đại học hàng đầu như Đại học Quốc gia TP.HCM, Đại học Kinh tế TP.HCM và Đại học Y dược TP.HCM Điều này chứng tỏ TP.HCM không chỉ thu hút mà còn đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao cho xã hội Bên cạnh đó, đội ngũ giảng viên và giáo viên tại các cơ sở giáo dục này cũng là nguồn lực quý giá, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục của thành phố.
Về kinh tế, “Thành phố Hồ Chí Minh là đầu tàu kinh tế của cả nước Trong năm
Năm 2022, TP.HCM đạt thu ngân sách hơn 457,510 tỷ đồng, chiếm hơn 20% tổng thu ngân sách cả nước Thành phố dẫn đầu về xuất nhập khẩu với kim ngạch xuất khẩu ước đạt 49,5 tỷ USD và nhập khẩu 66,2 tỷ USD FDI đạt hơn 3,94 tỷ USD, tạo việc làm cho 315,612 người Tổng sản phẩm trên địa bàn (GRDP) ước đạt 1,479,227 tỷ đồng, trong khi cả nước đạt 9,513 triệu tỷ đồng Tiền lương trung bình của người lao động tại TP.HCM là 11 triệu đồng Những thông tin này cho thấy vai trò quan trọng của TP.HCM trong nền kinh tế quốc gia, với việc giải quyết nhu cầu việc làm lớn và đóng góp đáng kể vào ngân sách, đồng thời thu hút nhiều nguồn vốn đầu tư nước ngoài.
2.1.3 Định hướng phát triển Thành phố Hồ Chí Minh trong tương lai:
Theo nghị quyết số 31, mục tiêu đến năm 2030, Thành phố Hồ Chí Minh sẽ trở thành một thành phố văn minh, hiện đại, năng động và sáng tạo, với nguồn nhân lực chất lượng cao Thành phố sẽ phát triển thành trung tâm dịch vụ - công nghiệp hiện đại, dẫn đầu về kinh tế số và xã hội số, đồng thời là trung tâm kinh tế, tài chính, thương mại, văn hóa, giáo dục, khoa học - công nghệ của cả nước, với sự hội nhập quốc tế sâu rộng và vị thế nổi bật trong khu vực Đông Nam Á Tầm nhìn đến năm 2045, Thành phố Hồ Chí Minh sẽ phát triển ngang tầm với các đô thị lớn trên thế giới, trở thành trung tâm kinh tế, tài chính và dịch vụ hàng đầu của Châu Á, thu hút du khách toàn cầu.
Báo Điện tử Chính Phủ đã công bố một infographic vào ngày 17/01/2023, trình bày kết quả phát triển kinh tế xã hội của Thành phố Hồ Chí Minh trong năm 2022 Thông tin chi tiết có thể được truy cập tại đường link: https://media.chinhphu.vn/infographics-ket-qua-thuc-hien-phat-trien-kinh-te-xa-hoi-thanh-pho-ho-chi-minh-nam-2022-102230117152538514.htm.
Bức tranh kinh tế TP.HCM năm 2022 cho thấy sự phục hồi mạnh mẽ sau đại dịch, với nhiều lĩnh vực đạt tăng trưởng tích cực Tuy nhiên, dự báo tăng trưởng năm 2023 cần điều chỉnh để phù hợp với tình hình thực tế và các yếu tố tác động từ bên ngoài Các chuyên gia nhấn mạnh tầm quan trọng của việc cải thiện môi trường đầu tư và thúc đẩy đổi mới sáng tạo để duy trì đà phát triển bền vững cho thành phố.
Tiền lương trung bình của lao động tại TP.HCM đạt 11 triệu đồng/tháng, với mức cao nhất lên tới 606 triệu đồng/tháng Thành phố không chỉ nổi bật với kinh tế và văn hóa phát triển đặc sắc mà còn là hạt nhân của vùng Đông Nam Bộ, đóng vai trò là cực tăng trưởng của cả nước Với sự thu hút các định chế tài chính và tập đoàn kinh tế quốc tế, TP.HCM được kỳ vọng sẽ góp phần lớn vào việc đưa Việt Nam trở thành quốc gia phát triển trong tương lai, phù hợp với phương châm “Thành phố Hồ Chí Minh vì cả nước, cả nước vì Thành phố Hồ Chí Minh.”
Nghị quyết này nhấn mạnh trách nhiệm lớn lao đối với thành phố, trong đó nhiệm vụ quan trọng hàng đầu là phát triển một lực lượng nhân lực chất lượng cao.
Nguồn nhân lực chất lượng cao - yếu tố then chốt để phát triển thành phố Hồ Chí Minh
Nguồn nhân lực là tập hợp các cá nhân có khả năng tham gia lao động và đóng góp cho tổ chức hoặc xã hội Khái niệm này không chỉ đề cập đến số lượng người lao động mà còn bao gồm trình độ, kỹ năng, kinh nghiệm và khả năng làm việc của họ.
Nguồn nhân lực chất lượng cao bao gồm những cá nhân xuất sắc với trình độ học vấn, kỹ năng chuyên môn và kinh nghiệm làm việc vượt trội, đáp ứng yêu cầu công việc trong môi trường cạnh tranh Họ được trang bị kiến thức vững vàng và tích lũy kinh nghiệm để đạt được trình độ cao trong lĩnh vực chuyên môn Thường sở hữu bằng cấp và chứng chỉ từ các cơ sở giáo dục uy tín, họ có khả năng thực hiện nhiệm vụ phức tạp và áp dụng kiến thức vào thực tiễn Thời gian làm việc và kinh nghiệm trong lĩnh vực cụ thể giúp họ xử lý tình huống hiệu quả hơn.
Họ có khả năng điều chỉnh và thích ứng với sự thay đổi trong môi trường làm việc, đồng thời sở hữu kiến thức chuyên môn vững vàng cùng với các kỹ năng mềm như giao tiếp và làm việc nhóm.
Nguồn nhân lực chất lượng cao đã đóng vai trò quan trọng trong việc cải thiện hiệu suất làm việc và năng suất lao động trong nhiều lĩnh vực và ngành nghề.
Do được giáo dục và đào tạo, họ có đủ kiến thức chuyên môn, kinh nghiệm để tham
Nghị quyết số 31-NQ/TW nhấn mạnh tầm quan trọng của nguồn nhân lực chất lượng cao (CLC) trong việc thúc đẩy đổi mới sáng tạo và phát triển sản phẩm, dịch vụ đáp ứng nhu cầu hiện đại Nguồn nhân lực CLC không chỉ tăng cường sức cạnh tranh trong thu hút đầu tư, mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của TP.HCM Họ có ý thức cao về phát triển lâu dài và hiểu biết về công nghệ, khoa học, đồng thời quan tâm đến các vấn đề xã hội và môi trường như an toàn sản phẩm và xử lý chất thải Do đó, nguồn nhân lực CLC chính là yếu tố then chốt cho sự phát triển của TP.HCM.
Khi TP.HCM sở hữu nguồn nhân lực chất lượng cao, năng suất lao động được nâng cao, từ đó tạo ra giá trị gia tăng cho nền kinh tế Điều này giúp thành phố khai thác và tối ưu hóa các nguồn lực, thúc đẩy sự phát triển kinh tế mạnh mẽ hơn.
Các trường đại học tại TP.HCM đã đóng góp nguồn nhân lực chất lượng cao, đáp ứng nhu cầu của doanh nghiệp và thị trường lao động Trong lĩnh vực du lịch và dịch vụ, nguồn nhân lực chất lượng cao đã giúp thành phố trở thành điểm đến hấp dẫn cho du khách quốc tế, góp phần lớn vào GDP và tạo ra nhiều cơ hội việc làm.
Nguồn nhân lực CLC sẽ là những cá nhân đóng góp tích cực vào sự phát triển của xã hội.
Trong lĩnh vực y tế tại TP.HCM, đặc biệt là ở quận 5 và quận 10, có nhiều bệnh viện với đội ngũ y, bác sĩ, dược sĩ chất lượng cao Những chuyên gia này đã trải qua quá trình đào tạo và thử việc, tích lũy kinh nghiệm đáng kể, góp phần cải thiện nhu cầu sức khỏe của người dân Điều này chứng tỏ rằng đầu tư vào giáo dục và đào tạo không chỉ nâng cao kỹ năng cá nhân mà còn cải thiện chất lượng nguồn nhân lực chung của thành phố.
Nguồn nhân lực CLC với tư duy sáng tạo và đổi mới đóng vai trò quan trọng trong việc giúp TP.HCM chuyển đổi từ nền kinh tế truyền thống sang nền kinh tế tri thức Trong bối cảnh cách mạng công nghiệp 4.0, sự đổi mới sáng tạo trở thành yếu tố quyết định cho sự cạnh tranh và phát triển của thành phố.
Trong lĩnh vực công nghệ thông tin tại TP.HCM, các lập trình viên và chuyên gia dữ liệu đã phát triển nhiều ứng dụng hỗ trợ thương mại điện tử và tài chính số, góp phần thúc đẩy nền kinh tế số Các nền tảng thương mại điện tử như Tiki, Shopee, và Lazada đã giúp người tiêu dùng dễ dàng mua sắm trực tuyến, đồng thời mở rộng cơ hội cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa Ngoài ra, các dịch vụ giao hàng như Grab, Gojek, và Now cung cấp giải pháp giao hàng nhanh chóng, tiện lợi, đồng thời tạo ra nhiều cơ hội việc làm cho người dân.
Nguồn nhân lực chất lượng cao (CLC) không chỉ thúc đẩy tăng trưởng kinh tế mà còn góp phần xây dựng một xã hội công bằng và văn minh Đầu tư vào nguồn nhân lực CLC là chìa khóa để TP.HCM đạt được sự phát triển bền vững và toàn diện.
Các công ty khởi nghiệp công nghệ tại TP.HCM, như GreenHub, đang tập trung vào công nghệ bền vững để giảm thiểu rác thải nhựa và nâng cao quản lý tài nguyên thiên nhiên Họ phát triển các ứng dụng và công cụ hỗ trợ người dân và doanh nghiệp trong việc bảo vệ môi trường.
Đầu tư vào nguồn nhân lực chất lượng cao (CLC) là yếu tố quan trọng để phát triển TP.HCM, tương tự như các quốc gia khác trên thế giới Singapore đã mạnh tay đầu tư vào hệ thống giáo dục và đào tạo nghề, tập trung phát triển kỹ năng cho người lao động, đặc biệt trong lĩnh vực tài chính và công nghệ, giúp quốc gia này trở thành trung tâm tài chính và công nghệ hàng đầu ở châu Á Tương tự, Hàn Quốc từ những năm 1960 đã ưu tiên đầu tư vào giáo dục, khuyến khích học tập suốt đời và phát triển kỹ năng, dẫn đến sự chuyển mình từ nền kinh tế nông nghiệp sang một trong những quốc gia phát triển hàng đầu thế giới, với Seoul là một trung tâm công nghệ lớn.
Singapore và Hàn Quốc là những quốc gia có thể so sánh với Thụy Điển nhờ vào hệ thống giáo dục chất lượng cao và các chính sách hỗ trợ phát triển kỹ năng cho lực lượng lao động.
Stockholm, thủ đô Thụy Điển, đã trở thành trung tâm khởi nghiệp và đổi mới nhờ nguồn nhân lực tay nghề cao, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế Nhiều quốc gia trên thế giới cũng đang triển khai chính sách tiến bộ để nâng cao kỹ năng và kiến thức cho nguồn nhân lực, giúp các thành phố phát triển Chúng ta có thể tham khảo những chính sách này để xây dựng những giải pháp phù hợp cho sự phát triển của TP.HCM.
Dưới đây là những nhận định cho thấy việc đầu tư vào nguồn nhân lực CLC cho TP.HCM đang được thúc đẩy:
Đánh giá việc phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao ở Thành phố Hồ Chí
2.3.1 Những kết quả đạt được trong việc phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao:
TPHCM đang nỗ lực thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao nhằm phát triển kinh tế và nâng cao năng lực cạnh tranh Các chính sách hỗ trợ và môi trường làm việc thuận lợi đã tạo điều kiện cho các chuyên gia và lao động tay nghề cao tìm kiếm cơ hội tại thành phố Sự phát triển này không chỉ mang lại lợi ích cho doanh nghiệp mà còn góp phần cải thiện đời sống người dân địa phương.
Hoàng Thùy Linh và Nguyễn Trọng Thiện (2024) nhấn mạnh tầm quan trọng của việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực để đáp ứng yêu cầu phát triển Thành phố Hồ Chí Minh thành trung tâm kinh tế và tài chính của châu Á Bài viết trên Tạp chí Cộng sản chỉ ra rằng việc cải thiện chất lượng nguồn nhân lực là cần thiết trong bối cảnh hội nhập quốc tế hiện nay, nhằm thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội bền vững.
TP.HCM, trung tâm kinh tế, văn hóa, giáo dục và công nghệ hàng đầu Việt Nam, đang nỗ lực nâng cao chất lượng nguồn nhân lực để thúc đẩy tăng trưởng bền vững Những nỗ lực này đã mang lại nhiều kết quả quan trọng, góp phần vào sự phát triển chung của cả nước.
Hệ thống giáo dục chất lượng cao tại Thành phố Hồ Chí Minh đang được chú trọng phát triển, với mục tiêu nâng cao chất lượng giáo dục từ bậc phổ thông đến đại học và sau đại học Đầu tư vào cơ sở vật chất và thiết bị giảng dạy ngày càng được cải thiện để đáp ứng nhu cầu đào tạo chất lượng cao Công tác chuyển đổi số quốc gia cũng đang được triển khai, đặc biệt trong việc xây dựng cơ sở dữ liệu giáo dục.
CSDL đang được hoàn thiện và trở thành nền tảng cơ bản cho quá trình đổi mới giáo dục Các trường đại học và trung tâm đào tạo chất lượng cao như Đại học Bách Khoa, Đại học Khoa học Tự Nhiên và Đại học Quốc gia TP.HCM đóng vai trò quan trọng trong việc đào tạo nguồn nhân lực trình độ cao TP.HCM cũng đang thúc đẩy các chương trình đào tạo liên kết quốc tế và hợp tác giữa các trường đại học với doanh nghiệp toàn cầu, giúp sinh viên tiếp cận môi trường làm việc quốc tế và nâng cao kỹ năng thực tiễn.
Sự ra đời và phát triển của Khu Công nghệ cao đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy đầu tư vào khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo Khu Công nghệ cao không chỉ tạo ra môi trường thuận lợi cho các doanh nghiệp công nghệ mà còn khuyến khích nghiên cứu và phát triển, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.
TPHCM là trung tâm của nhiều doanh nghiệp trong lĩnh vực công nghệ thông tin, điện tử và tự động hóa, nổi bật với các công ty như Công Ty TNHH Phần Mềm FPT Hồ Chí Minh.
Kỹ Thuật Daikou Việt Nam và Công ty TNHH Một Thành Viên Công Nghệ Thông Tin Thế Giới Di Động đang thể hiện sự đầu tư mạnh mẽ của thành phố vào công nghệ cao Các doanh nghiệp không chỉ sản xuất và kinh doanh sản phẩm công nghệ tiên tiến mà còn hỗ trợ đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, tạo điều kiện cho nhân lực phát triển kỹ năng và tham gia vào các dự án nghiên cứu - phát triển.
TP.HCM đang triển khai nhiều chính sách nhằm thu hút và giữ chân nhân tài, đặc biệt là các chuyên gia và lao động có trình độ cao, bao gồm cả người Việt Nam ở nước ngoài Các chính sách này bao gồm mức thu nhập hấp dẫn lên đến 100 triệu đồng/người/tháng cho chuyên gia và nhà khoa học Bên cạnh đó, công tác đào tạo và bồi dưỡng nguồn nhân lực chất lượng cao cũng được chú trọng, kèm theo các học bổng du học Những nỗ lực này tạo nền tảng vững chắc để phát triển TP.HCM, đồng thời thu hút ngày càng nhiều chuyên gia, kỹ sư và doanh nhân xuất sắc, góp phần vào sự phát triển kinh tế của đất nước.
TP.HCM đã triển khai nhiều chính sách và chương trình hỗ trợ doanh nghiệp, bao gồm hỗ trợ lãi suất cho các ngành công nghiệp trọng yếu, y tế và giáo dục Các chương trình này bao gồm kết nối ngân hàng, cho vay bình ổn thị trường và cho vay nhà ở xã hội Ngoài ra, thành phố cũng khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào đào tạo nhân lực, nhằm nâng cao chất lượng nguồn nhân lực phù hợp với nhu cầu thị trường lao động và hội nhập quốc tế.
Thành phố Hồ Chí Minh đang tăng cường hợp tác quốc tế trong đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao với 115 trường đại học và cao đẳng, phục vụ hơn 600.000 sinh viên Thành phố phối hợp với Đại học Quốc gia TP.HCM và các đối tác quốc tế như Hàn Quốc và Phần Lan để trao đổi sinh viên, giảng viên, và chuyên gia, nhằm đào tạo hàng ngàn nhân lực trong các lĩnh vực công nghệ tiên tiến và dịch vụ Các chương trình giảng dạy song ngữ và liên kết với các trường đại học danh tiếng toàn cầu không chỉ nâng cao chất lượng đào tạo mà còn mở rộng tầm nhìn toàn cầu cho nguồn nhân lực tại TP.HCM, đáp ứng nhu cầu phát triển bền vững và xây dựng đô thị thông minh.
Vào thứ Sáu, trung tâm khởi nghiệp và đổi mới sáng tạo tại TPHCM đã phát triển mạnh mẽ, với mục tiêu thúc đẩy hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo của thành phố ngang tầm khu vực Trung tâm này sẽ hỗ trợ hoạt động đổi mới sáng tạo, nâng cao năng suất, chất lượng và năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Đồng thời, nó tạo ra môi trường thuận lợi để doanh nghiệp tăng trưởng nhanh chóng thông qua việc khai thác tài sản trí tuệ, công nghệ và mô hình kinh doanh mới, cũng như dễ dàng tiếp cận các nguồn vốn đầu tư.
Năm 2023, TP.HCM đã hỗ trợ nâng cao năng lực đổi mới sáng tạo cho hơn 2.500 doanh nghiệp và ươm tạo 308 dự án khởi nghiệp, trong đó có 40 dự án tiếp cận vốn đầu tư mạo hiểm Hơn 1.800 doanh nghiệp đã áp dụng tiêu chuẩn kỹ thuật, nâng cao năng suất chất lượng dựa trên khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo Các chương trình kết nối như “Shark Tank” và “Startup Wheel” đã góp phần tạo điều kiện cho các startup trẻ tiềm năng thu hút vốn đầu tư quốc tế, mở rộng quy mô kinh doanh, tạo ra nhiều cơ hội việc làm và thúc đẩy sự phát triển của thành phố.
Trong 9 tháng đầu năm 2024, TP HCM ghi nhận hơn 1,91 tỷ USD vốn FDI, chiếm 7,7% tổng vốn đầu tư đăng ký, đứng sau Bắc Ninh và chủ yếu tập trung vào ngành công nghiệp chế biến, chế tạo Thành phố hiện dẫn đầu cả nước về số dự án FDI mới (41,1%) và góp vốn, mua cổ phần (70,5%), với kỳ vọng tiếp tục đạt kết quả ấn tượng Ông Phan Văn Mãi - Chủ tịch UBND TPHCM nhấn mạnh rằng các chính sách thu hút nhà đầu tư chiến lược, bao gồm ưu đãi thuế và hỗ trợ khác, đã được triển khai Kết quả này cũng phản ánh sự quan tâm của nhà đầu tư nước ngoài đối với nguồn lao động chất lượng cao tại TP HCM, mở rộng cơ hội đầu tư và góp phần phát triển thành phố và cả nước.
2.3.2 Những hạn chế nhất định trong việc phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao:
Thứ nhất,nguồn nhân lực dồi dào nhưng trình độ tay nghề lao động còn thấp Có
Khoảng 2/3 dân số TP.HCM là người nhập cư đến từ nhiều nguồn khác nhau, bao gồm lao động tự do trình độ thấp và sinh viên từ các tỉnh về học tập, sau đó ở lại lập nghiệp Mặc dù nguồn lao động này đã gây ra nhiều vấn đề xã hội như quá tải hạ tầng, bệnh viện, trường học và nhà ở, nhưng họ cũng tạo ra một nguồn cung nhân lực dồi dào, đáp ứng nhu cầu phát triển của thành phố Tuy nhiên, thành phố đang đối mặt với tình trạng thừa lao động nhưng lại thiếu nhân lực có trình độ cao, đặc biệt trong các ngành kỹ thuật và quản lý sản xuất - kinh doanh, cần thiết cho sự phát triển của bốn ngành công nghiệp chủ lực và chín ngành dịch vụ trọng yếu.
Đề xuất một số giải pháp khắc phục hạn chế trong việc phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao
15 Tổng cục Thống kê (2020-2023), Niên giám Thống kê TP Hồ Chí Minh các năm, từ năm 2020 đến năm 2022, Nxb Thống kê.
Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao là yếu tố then chốt trong việc thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội của Thành phố Hồ Chí Minh Tuy nhiên, vẫn tồn tại một số hạn chế trong quá trình này Để khắc phục những hạn chế này, cần triển khai một số giải pháp khả thi.
Thứ nhất, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực Đầu tư vào giáo dục và đào tạo:
Phát triển các chương trình đào tạo nghề ngắn hạn, trung hạn và dài hạn phù hợp với nhu cầu thị trường là rất quan trọng Tăng cường hợp tác giữa các trường đại học, cao đẳng và doanh nghiệp sẽ giúp đào tạo theo định hướng nhu cầu của doanh nghiệp Hỗ trợ sinh viên khởi nghiệp và đổi mới sáng tạo, cùng với việc nâng cao chất lượng đào tạo, là cần thiết để kết nối nhà trường và doanh nghiệp thông qua chương trình giảng dạy thực tiễn Đồng thời, cần tiếp tục thực hiện các chính sách dạy nghề cho lao động nông nghiệp, nông thôn, đặc biệt là những hộ di dời hoặc mất đất sản xuất Cuối cùng, xây dựng chương trình đào tạo lại và nâng cao năng lực, tổ chức các khóa đào tạo kỹ năng cho lao động hiện tại, nhất là trong lĩnh vực công nghệ thông tin và kỹ thuật số, cũng như hỗ trợ lao động chuyển đổi nghề nghiệp là rất cần thiết.
Điều chỉnh cơ cấu lao động là cần thiết để thu hút đầu tư vào các ngành công nghiệp và dịch vụ công nghệ cao, tạo ra môi trường đầu tư thuận lợi cho doanh nghiệp công nghệ Cần hỗ trợ các doanh nghiệp nhỏ và vừa phát triển, đồng thời đầu tư vào các ngành dịch vụ có giá trị gia tăng như du lịch, tài chính và bất động sản, cũng như phát triển kinh tế số Hỗ trợ lao động chuyển đổi từ các ngành nghề truyền thống sang ngành nghề hiện đại thông qua tổ chức hội thảo và cung cấp dịch vụ hỗ trợ việc làm là rất quan trọng.
Thứ ba, hoàn thiện chính sách Xây dựng chính sách thu hút và giữ chân nhân tài:
TP Hồ Chí Minh đang cung cấp các chính sách ưu đãi về thuế và đất đai nhằm thu hút doanh nghiệp và người lao động có trình độ cao Thành phố cũng chú trọng tạo ra một môi trường làm việc chuyên nghiệp và năng động, đồng thời đảm bảo an sinh xã hội cho người lao động Để thực hiện điều này, cần hoàn thiện cơ chế phối hợp giữa các bộ, ngành và tăng cường sự hợp tác giữa các cấp chính quyền trong việc xây dựng và thực hiện chính sách Ngoài ra, việc xây dựng cơ sở dữ liệu chung về nhu cầu nhân lực cũng là một yếu tố quan trọng.
Bộ Kế hoạch và Đầu tư (2023) đã công bố "Dự thảo Quy hoạch vùng Đông Nam Bộ thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050", nhằm tăng cường và thúc đẩy triển khai Đề án thu hút nguồn nhân lực tại TP Hồ Chí Minh Đề án này áp dụng các cơ chế, chính sách từ Nghị quyết số 98, tạo ưu tiên về nhà ở và điều kiện sinh hoạt cho lao động chất lượng cao, đáp ứng yêu cầu các ngành kinh tế mũi nhọn Các chính sách bao gồm miễn thuế thu nhập doanh nghiệp trong 5 năm đối với hoạt động khởi nghiệp đổi mới sáng tạo, cũng như miễn thuế thu nhập cá nhân cho các cá nhân làm việc tại doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo Ngoài ra, khu công nghệ cao và trung tâm đổi mới sáng tạo sẽ được thử nghiệm các giải pháp công nghệ mới Thành phố cũng hỗ trợ không hoàn lại cho các dự án đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp, bao gồm chi phí tuyển chọn dự án, thuê chuyên gia và sử dụng cơ sở hạ tầng.
Xây dựng một môi trường làm việc hấp dẫn là rất quan trọng để thu hút và giữ chân nhân viên Để làm được điều này, cần nâng cao mức lương và phúc lợi cho người lao động bằng cách áp dụng các chế độ lương thưởng cạnh tranh Đồng thời, đảm bảo các quyền lợi về bảo hiểm y tế và bảo hiểm xã hội cũng là yếu tố không thể thiếu Tạo ra một môi trường làm việc chuyên nghiệp và năng động sẽ góp phần nâng cao hiệu suất làm việc và sự hài lòng của nhân viên.
Để phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao tại TP Hồ Chí Minh, cần đầu tư vào cơ sở vật chất và trang thiết bị hiện đại, đồng thời xây dựng văn hóa doanh nghiệp lành mạnh Việc đảm bảo an toàn lao động cũng rất quan trọng, yêu cầu thực hiện nghiêm túc các quy định liên quan để đáp ứng nhu cầu phát triển nhanh và bền vững.
Thành phố Hồ Chí Minh cần tập trung vào việc nâng cao kỹ năng và phát triển kinh tế số thông qua đào tạo các kỹ năng kỹ thuật số như lập trình, phân tích dữ liệu, AI và IoT Cần tổ chức các chương trình đào tạo lại cho người lao động bị ảnh hưởng bởi tự động hóa, đồng thời khuyến khích phát triển thương mại điện tử và các dịch vụ số như thanh toán điện tử Mục tiêu là xây dựng TP.HCM trở thành một thành phố thông minh, ứng dụng công nghệ vào quản lý đô thị Để đạt được điều này, thành phố cần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, chuyển dịch cơ cấu lao động trong các lĩnh vực trọng yếu, và tăng cường đào tạo thường xuyên, đặc biệt là kỹ năng mềm, nhằm đáp ứng yêu cầu của Cách mạng công nghiệp 4.0.
KẾT LUẬN
Trong chương 1, nhóm đã nghiên cứu về thực tiễn và vai trò của thực tiễn đối với nhận thức theo chủ nghĩa duy vật biện chứng, từ đó xác định khái niệm cơ bản của nhận thức Ở chương 2, nhóm áp dụng nguyên tắc thực tiễn như tiêu chuẩn của chân lý vào việc phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao tại TP.HCM Nhóm đã khái quát đặc điểm của thành phố như địa lý, dân số, kinh tế, giáo dục và định hướng phát triển tương lai Luận điểm “nguồn nhân lực chất lượng cao là yếu tố then chốt cho sự phát triển của TP.HCM” được chứng minh qua định nghĩa và vai trò quan trọng của nguồn nhân lực CLC trong các lĩnh vực như kinh tế, y tế, CNTT, kèm theo dẫn chứng từ các quốc gia phát triển Nhóm cũng chỉ ra kết quả tích cực từ việc phát triển nguồn nhân lực CLC như cải thiện hệ thống giáo dục, sự xuất hiện của Khu Công nghệ cao và tăng cường hợp tác quốc tế Cuối cùng, nhóm phân tích các vấn đề còn tồn đọng như trình độ tay nghề lao động thấp, cơ cấu nghề nghiệp không ổn định và chính sách hỗ trợ doanh nghiệp chưa hợp lý, khẳng định rằng phát triển nguồn nhân lực CLC tại TP.HCM là cần thiết và đúng đắn.