Trong quá trình viết đề tài sáng kiến kinh nghiệm: “Sử dụng trò chơi trong dạy học Ngữ văn 8 tập 1 cho học sinh THCSBình Chuẩn 2” phương pháplồng ghép trò chơi vào bài học là phương thức
Trang 1ỦY BAN NHÂN DÂN THÀNH PHỐ THUẬN AN
Có đính kèm: Các sản phẩm không thể hiện trong bản in SKKN
Mô hình Đĩa CD (DVD) Phim ảnh Hiện vật khác
(các phim, ảnh, sản phẩm phần mềm)
Năm học: 2024 – 2025
Trang 2SƠ LƯỢC LÝ LỊCH KHOA HỌC
………
I THÔNG TIN CHUNG VỀ CÁ NHÂN
1 Họ và tên: TRƯƠNG THỊ PHƯƠNG LAN
2 Ngày tháng năm sinh: 26/09/1979
3 Nam, nữ: Nữ
4 Địa chỉ: Khu 4, phường Phú Hòa, thành phố Thủ Dầu Một, tỉnh
Bình Dương Điện thoại: 0982925595
6 E-mail: truongphuonglan979@gmail.com
7 Chức vụ: Giáo viên
8 Nhiệm vụ được giao: Giảng dạy môn Ngữ văn lớp 8A3,8A4,9A4; 9A5; 9A6
9 Đơn vị công tác: Trường THCS Bình Chuẩn 2
II TRÌNH ĐỘ ĐÀO TẠO
- Học vị (hoặc trình độ chuyên môn, nghiệp vụ) cao nhất: Đại học
- Năm nhận bằng: 2002
- Chuyên ngành đào tạo: Sư phạm Ngữ văn
III KINH NGHIỆM KHOA HỌC
Lĩnh vực chuyên môn có kinh nghiệm: 23 năm Số năm có kinh nghiệm: 20 năm dạy lớp 8
Trang 3LỜI CẢM ƠN
Mục tiêu năm học mà ngành giáo dục 2018 đang tiếp tục hướng tới khôngchỉ là nỗ lực đạt những thành tích học tập, mà hơn hết giúp các em học sinh vậndụng kiến thức thành hành động, vận dụng từ trường đến gia đình và lan tỏa ra
xã hội
Trong quá trình viết đề tài sáng kiến kinh nghiệm: “Sử dụng trò chơi
trong dạy học Ngữ văn 8 tập 1 cho học sinh THCSBình Chuẩn 2” phương pháplồng ghép trò chơi vào bài học là phương thức giáo dục tích hợp theo cách tiếpcận liên môn (interdisciplinary) và thông qua thực hành, ứng dụng Giáo dục sửdụng trò chơi nhằm hình thành và phát triển năng lực giải quyết vấn đề chongười học Không chỉ vậy giáo dục sử dụng trò chơi là phương pháp tạo mộtphong cách học tập mới cho người học, đó là phong cách học tập năng động,sáng tạo Vì vậy, thông qua bài dạy “Sử dụng trò chơi trong dạy học Ngữ văn 8
tập 1 cho học sinh THCS Bình Chuẩn 2” giúp học sinh nắm được kiến thức theomột hệ thống đa kênh, đa chiều để vận dụng vào thực tiễn của cuộc sống Nhằmgiúp các em khắc sâu kiến thức hơn Bằng vốn tích lũy kiến thức của bản thântrong thực tế, cùng với sự tìm tòi, sự nghiên cứu học hỏi tôi đã hoàn thành đề tàisáng kiến của mình, với sự giúp đỡ của Ban Giám hiệu nhà trường, cùng vớiđồng nghiệp và toàn thể các em học sinh khối lớp 8 của trường
Mặc dù, bản thân tôi đã hết sức cố gắng, song do vốn kinh nghiệm củabản thân còn hạn chế, nên đề tài sáng kiến kinh nghiệm của tôi vẫn còn cóphần thiếu sót Tôi rất mong Ban Giám khảo và các bạn đồng nghiệp góp ý,
bổ sung thêm để đề tài sáng kiến kinh nghiệm của tôi được hoàn chỉnh hơn
Tôi xin chân thành cảm ơn!
Trang 4MỤC LỤC
Trang 5I PHẦN MỞ ĐẦU
1 Lí do chọn đề tài
Nền giáo dục Việt Nam trong những năm gần đây đã và đang thực hiện từng bước chuyển đổi từ chương trình giáo dục tiếp cận nội dung sang tiếp cận năng lực của người học Điều này có nghĩa là từ chỗ chỉ quan tâm đến việc học sinh học cái gì, chúng ta đã chuyển sang quan tâm đến việc học sinh có thể vận dụng được những gì qua quá trình học tập Chính vì vậy, yêu cầu của đổi mới giáo dục là phải thực hiện thành công việc chuyển đổi từ phương pháp dạy học truyền thụ một chiều sang dạy học đa kênh, đa chiều, tập trung vào cách học, cách vận dụng kiến thức, rèn luyện kỹ năng, năng động và sáng tạo Đồng thời, việc đánh giá kết quả giáo dục cũng được thay đổi từ việc nặng về kiểm tra trí nhớ sang kiểm tra đánh giá năng lực vận dụng kiến thức để giải quyết vấn đề Điều này bao gồm cả việc coi trọng kiểm tra đánh giá kết quả học tập lẫn kiểm tra đánh giá trong quá trình học tập, nhằm tác động kịp thời và nâng cao chất lượng của các hoạt động dạy học Chính những bước đổi mới này đang góp phầnnâng cao chất lượng giáo dục, giúp học sinh phát triển toàn diện hơn và sẵn sàngđối mặt với những thách thức trong cuộc sống
Với quan điểm dạy học: Hấp dẫn người học; Người học là chủ thể của cáchoạt động; Người học được trải nghiệm và khám phá; Người học được hình thành và phát triển năng lực, đòi hỏi người giáo viên cần có những biện pháp để thực hiện tốt mục tiêu môn Ngữ văn, nhằm nâng cao chất lượng giảng dạy, tạo hứng thú và phát huy tính tích cực của học sinh Ngữ văn là một trong những môn học đóng vai trò quan trọng trong chương trình THCS Việc học tập môn học theo bộ SGK Ngữ văn sẽ dễ dàng hình thành và phát triển các kĩ năng sống,
là tiền đề cho việc hình thành các phẩm chất (yêu nước, nhân ái, chăm chỉ, trungthực, trách nhiệm) và năng lực (năng lực chung, năng lực khoa học) theo định
hướng của CTGDPT 2018 Vì vậy, việc đổi mới phương pháp dạy học luôn là nhiệm vụ trọng tâm của nghành giáo dục nhằm phát huy tối đa tích cực, chủ động và sáng tạo của học sinh Một trong số đó là sử dụng trò chơi vừa là hoạt động giải trí mà đã được nhiều nền giáo dục tiên tiến trên thế giới vận dụng
Trang 6Tích hợp lồng ghép trò chơi trong dạy học Ngữ văn 8 là điều cấp thiết trong bối cảnh yêu cầu đổi mới hiện nay.
Văn học là một môn học đặc thù, chứa đựng trong mình những hình tượng
và ngôn từ phong phú, sinh động Qua đó, văn học mang đến cho người đọc những tri thức về cuộc sống và giải mã những bí ẩn trong tâm hồn con người
Nó khơi gợi lên một thế giới kỳ ảo, huyền diệu và lung linh sắc màu, thể hiện vẻđẹp nhân văn trong từng sự vật và hiện tượng của tác phẩm Chính vì vậy, văn học tác động sâu sắc đến tâm tư, tình cảm của con người, đồng thời góp phần quan trọng trong việc hình thành và phát triển nhân cách, hướng con người tới một vẻ đẹp hoàn mỹ
Đối với học sinh trung học cơ sở thì hoạt động vui chơi là nhu cầu không thể thiếu và nó giữ một vai trò vô cùng quan trọng trong quá trình hình thành kỹ năng giao tiếp toàn diện sau này cho các em Vì vậy, nếu giáo viên biết thực hiện lồng ghép tích hợp phương pháp trò chơi trong dạy học một cách nhuần nhuyễn thì sẽ giúp các em phát triển khả năng tư duy, phân tích và giải quyết vấn đề qua các tình huống văn học Điều này khuyến khích sự sáng tạo và phản
xạ nhanh nhạy, không chỉ vậy trò chơi còn tạo hứng thú làm cho tinh thần thoải mái và vui vẻ khi học, giảm bớt sự nhàm chán, từ đó kích thích sự yêu thích môn học Ngoài ra, sử dụng trò chơi còn khuyến khích sự hợp tác và giao tiếp trong quá trình làm nhóm, từ đó phát triển kỹ năng giao tiếp và hợp tác, đồng thời học hỏi lẫn nhau Lồng ghép trò chơi vào từng bài học không chỉ giúp học sinh cũng cố kiến thức, kỹ năng đọc hiểu mà còn giúp học sinh ôn lại tác phẩm thông qua nhân vật, sự kiện trong bài một cách sinh động dễ hiểu Đặc biệt lồng ghép trò chơi còn phát triển kỹ năng ngôn ngữ như đọc viết, nghe, nói một cách
tự nhiên mà có hiệu quả
Qua nhiều năm dạy học, được giảng dạy hầu hết lớp bậc trung học cơ sở tôi luôn mong muốn làm thế nào để học sinh của mình năng động, sáng tạo, hứng thú trong học tập giảm bớt căng thẳng, áp lực để các em có cảm giác “mỗi ngày đến trường là một niềm vui” các em có thể quay về tuổi thơ bình dị “Tronglời mẹ hát”, nghẹn ngào thổn thức cùng nỗi đau nhớ quê hương da diết và khát
Trang 7vọng quay trở về thăm quê hương đồng thời các em được thả mình vào truyện cười “May mà không đi giày” Từ thực tế, bản thân tôi nhận thấy lồng ghép sử dụng trò chơi vào bài giảng là một hoạt động mà các em hứng thú nhất Thông qua các trò chơi, các em sẽ lĩnh hội những tri thức bài học một cách dễ dàng; kiến thức sẽ được củng cố, khắc sâu một cách vững chắc, tạo cho các em niềm say mê, hứng thú trong học tập Khi chúng ta đưa ra sử dụng được các trò chơi một cách thường xuyên, khoa học thì chắc chắn chất lượng dạy học môn Ngữ văn sẽ ngày càng được nâng lên.
Với những lý do trên, cùng với những kinh nghiệm giảng dạy của bản thân trong những năm qua và kinh nghiệm dự giờ, học hỏi ở đồng nghiệp cùng với các đợt tập huấn chuyên môn vì vậy bản thân tôi mạnh dạn áp dụng đề tài tổ chức một số trò chơi trong quá trình dạy môn Ngữ văn 8 tập 1 tôi nhận thấy không khí lớp học sôi nổi hẳn lên Đặc biệt đến giờ học các em vui tươi rạng rở hiện rõ trên khuôn mặt các em Đồng thời các em chủ động chuẩn bị những câu hỏi khó mạnh dạn trình bày quan điểm ý kiến của mình, hoặc nêu thắc mắc,…từ
đó các em tự chủ động tích cực chiếm lĩnh tri thức và ghi nhớ kiến thức bền vững hơn Vì vậy, kiến thức của các em ngày một nâng cao Thế nên, nhằm giúp học sinh khắc sâu được những kiến thức đã học, biết vận dụng vào trong
đời sống thực tế hàng ngày tôi mạnh dạn chọn nghiên cứu đề tài: “Sử dụng trò chơi trong dạy học ngữ văn 8 cho học sinh trường THCS Bình Chuẩn 2”
1.1 Mục đích của đề tài:
Văn học là bộ môn kích thích trí tò mò và sự sáng tạo của học sinh Môn học có sự kết nối đặc biệt với các lĩnh vực của đời sống con người, góp phần nâng cao khả năng sáng tạo, hiểu biết cho các em học sinh Văn học được coi là không gian sáng tạo vô tận sẽ mang đến những hiểu biết mới và rèn luyện tư duy Vì thế để góp phần thực hiện có hiệu quả việc đổi mới
phương pháp dạy học bộ môn Ngữ văn ở cấp THCS theo hướng phát huy tính tích cực, chủ động và sáng tạo của học sinh Giúp các em phát huy trí tuệ, phát triển khả năng phân tích, tư duy sáng tạo Tạo ra môi trường học tập và giao tiếpthân thiện, rèn được các kĩ năng cần thiết Giúp các em biết cách phối hợp, hợp
Trang 8tác với bạn bè trong học tập Giúp các em có thêm những kiến thức, kỹ năng để vận dụng giải quyết các tình huống thực tiễn trong cuộc sống Từ đó, phát huy được tính tích cực của các em giúp các em chủ động hơn với bản thân, làm chủ cuộc sống, làm chủ tương lai của mình Trong các giờ học, các em phát huy vai trò tự học, hướng đến các kỹ năng mềm Học sinh được trải nghiệm thực tế và rút kinh nghiệm cho bản thân Góp phần thực hiện mục tiêu bài học, tiết học (làm sáng tỏ thêm nội dung của bài học), môn học, góp phần thực hiện mục tiêu giáo dục Từ sự gắn kết giữa môn Ngữ văn với thực tế cuộc sống, các em sẽ đam
mê, yêu thích đến trường Trang bị cho học sinh những kiến thức và kĩ năng cần thiết để vận dụng các lĩnh vực Khoa học, Công nghệ, Kĩ thuật, Nghệ thuật và Toán học Các kiến thức này sẽ được tích hợp và lồng ghép khi học môn Ngữ văn
Chương trình áp dụng phương pháp dạy học dựa vào khám phá, học dựa vào vấn đề và luôn lấy học sinh làm trung tâm của quá trình dạy học Học sinh được khuyến khích và được động viên sáng tạo trong suốt quá trình học Các bàihọc, chủ đề học luôn mang lại sự hào hứng, kích thích óc tò mò khám phá và sự sáng tạo của học sinh Tạo không khí học tập môn Ngữ văn một cách vui vẻ, sôi nổi và góp phần nâng cao chất lượng, hiệu quả học tập môn Ngữ văn trong thời
kỳ đổi mới Học sinh được tạo các cơ hội được thử thách và được thất bại trong quá trình học để trưởng thành và vượt lên chính mình Xây dựng và áp dụng giảipháp vào trong quá trình giảng dạy môn Ngữ văn 8, tôi đã gặt hái được những
thành quả nhất định Và trong sáng kiến này, tôi xin chia sẻ giải pháp: “Sử dụng trò chơi trong dạy học ngữ văn 8 cho học sinh trường THCS Bình Chuẩn 2”
Theo định hướng mới của chương trình giáo dục phổ thông tổng thể 2018 yêu cầu: Dạy học gắn liền với trải nghiệm thực tiễn, để từ đó học sinh những kĩ năngcần thiết giải quyết, vận dụng các tình huống trong thực tiễn cuộc sống Vì vậy, khi giảng dạy môn Ngữ văn, tôi rất chú trọng tới việc trang bị cho người học những kiến thức và kĩ năng cần thiết liên quan đến các lĩnh vực Xây dựng và ápdụng giải pháp vào trong quá trình giảng dạy môn Ngữ văn 8, tôi đã gặt hái được những thành quả nhất định Và trong báo cáo này, tôi xin chia sẻ đề tài:
Trang 9“Sử dụng trò chơi trong dạy học ngữ văn 8 cho học sinh trường THCS Bình Chuẩn 2”
1.2 Nhiệm vụ của đề tài:
Từ thực tế học sinh ở trường THCS Bình Chuẩn 2 và một số trường khác từ năm học 2020 đến nay nhằm đúc rút ra một số kinh nghiệm tổ chức cho học sinh qua các tác phẩm Ngữ văn
1.3 Phương pháp nghiên cứu của đề tài:
Tôi thường xuyên theo dõi những biểu hiện của học sinh từng em, từng lớp học sinh trong khối để lấy kết quả qua từng thời điểm, từng lớp dạy, năm dạy, lấy số liệu của từng năm học qua sổ điểm và cuốn ghi chép cá nhân Tôi thường xem những bài dạy Steam để có thể tổ chức hoạt động dạy học
Để nghiên cứu sáng kiến kinh nghiệm này, tôi sử dụng một số phương pháp:
1.4 Phương pháp nghiên cứu:
- Phương pháp nghiên cứu lí luận (đọc tài liệu), sưu tầm
- Phương pháp điều tra
1.5 Đối tượng nghiên cứu:
Học sinh khối lớp 8 Trường THCS Bình Chuẩn 2 do bản thân tôi làm công tác giảng dạy năm học 2023 – 2024
II NỘI DUNG NGHIÊN CỨU.
1 Cơ sở lý luận.
Dạy học là một nghệ thuật, bởi vì với môn Ngữ văn, ngoài việc cung cấp kiến thức, người giáo viên còn phải giúp học sinh cảm nhận được cái hay, cái đẹp của văn học Học sinh cần biết vận dụng kiến thức lý thuyết vào thực tiễn
Trang 10của cuộc sống Bộ môn Văn ở cấp Trung học cơ sở có một vai trò hết sức quan trọng trong quãng đời học sinh, thế nhưng, thực tế cho thấy, đa số học sinh không mấy ai yêu thích môn học này Vậy làm thế nào để giúp các em phát huy tính tích cực, chủ động và sáng tạo, khơi gợi niềm đam mê học văn? Đây là vấn
đề đòi hỏi giáo viên, nói chung và bản thân tôi, nói riêng, phải tìm ra phương pháp giảng dạy tối ưu nhất, nhằm kích thích sự hứng thú và niềm đam mê học hỏi trong các em Để làm được điều đó, người giáo viên cần đổi mới phương pháp “dạy và học”, sao cho phù hợp với từng đối tượng học sinh trong trường vàlớp học của mình Một số giờ dạy đã tạo ra môi trường học tập đa dạng, kết hợp học lý thuyết với thực hành, học từ chính trải nghiệm của bản thân, học trong nhà trường gắn với giải quyết các vấn đề thực tiễn của cộng đồng Những giờ dạy như vậy đã thực sự mang lại hiệu quả cao, giúp học sinh tiếp cận môn học một cách chủ động và hứng thú hơn
Chương trình giáo dục phổ thông 2018 đã nhấn mạnh rằng: “Những năng lực chung được hình thành và phát triển thông qua tất cả các môn học và hoạt động giáo dục, bao gồm năng lực tự chủ và tự học, năng lực giao tiếp và hợp tác,năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo.” Điều này khẳng định vai trò quan trọng của việc phát triển toàn diện các năng lực cho học sinh trong quá trình học tập Cũng trong Luật Giáo dục, Điều 24.2 quy định rõ: “Phương pháp giáo dục phổ thông phải phát huy tính tích cực, chủ động, tự giác và sáng tạo của học sinh, phù hợp với đặc điểm từng lớp, từng môn học; bồi dưỡng phương pháp tự học, khả năng làm việc theo nhóm, rèn luyện kỹ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn, tác động đến tình cảm và tạo niềm vui, hứng thú cho người học.” Những quy định này phản ánh xu hướng đổi mới phương pháp giảng dạy, không chỉ nhằm trang bị kiến thức mà còn phát triển các kỹ năng toàn diện cho học sinh, giúp các em học tập một cách chủ động, sáng tạo và ứng dụng kiến thức vào cuộc sống thực tiễn
Trò chơi có vai trò rất quan trọng trong việc hỗ trợ học sinh trong quá trình học tập, đặc biệt là khi trò chơi học tập có nội dung tri thức gắn liền với hoạt động học và bài học Trò chơi không chỉ giúp học sinh khai thác vốn kinh
Trang 11nghiệm bản thân mà còn kích thích sự sáng tạo và tư duy phản biện Đây là phương pháp học tập vừa hiệu quả vừa sinh động Không chỉ có tác dụng với học sinh, trò chơi học tập cũng mang lại nhiều lợi ích cho giáo viên Đối với họcsinh, trò chơi học tập giúp rèn luyện trí tuệ, thể chất và các phẩm chất đạo đức như sự kiên trì, nhẫn nại, khả năng chịu khó và ham học hỏi Trò chơi cũng phát huy các kỹ năng quan sát, phân tích, xử lý tình huống, đồng thời giúp các em trởnên mạnh dạn, nhanh nhẹn, cởi mở, và hình thành kỹ năng hợp tác trong học tập, từ đó học tập trở nên tự giác và tích cực hơn.
Đối với giáo viên, việc tổ chức trò chơi trong giờ học Ngữ văn không chỉ giúp giảm tải khối lượng giảng dạy mà còn tạo cơ hội để giáo viên hướng dẫn, theo dõi, ghi nhận các điểm mạnh và bổ sung những thiếu sót của học sinh Thông qua trò chơi, giáo viên có thể đánh giá tình hình học tập của học sinh mộtcách chính xác, từ đó có các biện pháp phù hợp để giúp học sinh cải thiện và phát huy tốt hơn Bên cạnh đó, trò chơi tạo ra không khí học tập vui vẻ, dễ chịu, giúp giảm bớt sự căng thẳng, mệt mỏi giờ học trở nên nhẹ nhàng và thân thiện, gắn liền với mục tiêu “Học mà chơi, chơi mà học”, tạo động lực học tập và sự hứng thú lâu dài cho học sinh
Việc tích hợp đưa trò chơi vào trong môn Ngữ văn 8 tập 1 sách Chân trời sáng tạo mang lại nhiều thuận lợi cho giáo viên Trước hết, trò chơi giúp giáo viên tạo ra một môi trường học tập sôi động và hấp dẫn, từ đó tăng cường sự hứng thú và tham gia tích cực của học sinh Bằng cách sử dụng trò chơi, giáo viên có thể biến những kiến thức khô khan thành những hoạt động thú vị, giúp học sinh dễ dàng tiếp thu và ghi nhớ kiến thức hơn Hơn nữa, trò chơi còn là công cụ hữu hiệu để giáo viên đánh giá được mức độ hiểu bài và kỹ năng của học sinh một cách linh hoạt và sáng tạo
Không chỉ vậy mà tích hợp trò chơi vào bài giảng cũng giúp giáo viên dễ dàng hơn trong việc lồng ghép các kỹ năng mềm như làm việc nhóm, tư duy phản biện và giải quyết vấn đề vào quá trình giảng dạy Ngoài ra, trò chơi còn giúp xây dựng mối quan hệ gắn kết giữa thầy và trò, tạo ra một không gian học tập thân thiện và khuyến khích sự sáng tạo Từ đó, giáo viên không chỉ đơn
Trang 12thuần là người truyền đạt kiến thức mà còn trở thành người hướng dẫn, người bạn đồng hành, giúp học sinh phát triển toàn diện cả về mặt trí tuệ và nhân cách.
Trò chơi là loại phổ biến của hoạt động vui chơi là chơi theo luật, luật củatrò chơi chính là các quy tắc định rõ mục đích, kết quả và yêu cầu của hành độngtrò chơi, luật của trò chơi có thể tường minh có thể không Trò chơi học tập là trò chơi mà luật của nó bao gồm các quy tắc gắn với kiến thức kỹ năng có được trong hoạt động học tập, gần với nội dung bài học, giúp học sinh khai thác vốn kinh nghiệm của bản thân để chơi, thông qua chơi học sinh được vận dụng các kiến thức kỹ năng đã học vào các tình huống của trò chơi
Trò chơi không chỉ là phương tiện mà còn là phương pháp giáo dục Hiện nay với sự đổi mới phương pháp dạy học theo hướng tích cực, lấy học sinh làm trung tâm – Giáo viên không còn là người truyền đạt kến thức một chiều, mà là người định hướng tổ chức cho học sinh tự mình khám phá tìm ra kiến thức Thông qua trò chơi các em được thể hiện tài năng của mình Chính vì vậy người giáo viên cần đổi mới phương pháp dạy học để thu hút, tạo hứng thú cho học sinh trong học tập, đặc biệt là môn Ngữ văn 8 tập 1
2 Thực trạng
2.1 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm.
Thực trạng phổ biến của việc dạy Ngữ văn trong nhà trường hiện nay là không kích thích được nhu cầu khám phá, hiểu biết của học sinh, không tạo được hứng thú cho học sinh Học sinh quen thụ động, quen nghe, quen chép, ghi nhớ và tái hiện một cách máy móc, rập khuôn những gì GV đã giảng Bên cạnh việc chưa có tư duy sáng tạo, chưa biết cách tự học, học sinh còn tỏ ra chánhọc Văn, thiếu cảm hứng, thiếu niềm ham mê với môn học, tâm lý hờ hững, thờ
ơ, ngại học, chán học môn Văn và cách học thụ động, ỷ lại, trông chờ vào văn mẫu, lười tư duy sáng tạo, lười đọc là xu hướng khá phổ biến hiện nay Tình trạng này phần lớn là do phương pháp dạy học của GV chưa phù hợp, chưa hiệu quả, chưa gây được hứng thú, chưa kích thích được sáng tạo nơi học sinh, nhưngcũng một phần do học sinh chưa có ý thức học tập nghiêm túc, chưa có thói quen độc lập trong tư duy Một nguyên nhân khá quan trọng nữa là do học sinh
Trang 13xác định mục tiêu học Ngữ văn chỉ để thi tốt nghiệp, thi đại học, không có học sinh nào xác định học vì yêu thích môn học này, phần lớnhọc sinh đều không hứng thú với môn học.
Thực tế, trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm "Sử dụng trò chơi vào Ngữ văn 8 tập 1", trong các giờ học Ngữ văn tại lớp, vấn đề đáng chú ý là sự thụđộng trong việc tiếp thu của học sinh Đặc biệt là đối với những em có tâm lý ngại phát biểu hoặc học sinh tiếp thu chậm, các em thường gặp khó khăn trong việc nắm bắt và vận dụng kiến thức Trong quá trình học, thay vì chủ động tham gia vào bài học, nhiều học sinh có xu hướng ngồi nghe một cách thụ động, thiếu
sự tương tác và tham gia tích cực vào giờ học Cuối mỗi tiết học, không ít học sinh cảm thấy mệt mỏi, uể oải, dẫn đến tình trạng giảm sự tập trung vào bài giảng, không khí lớp học trở nên trầm lắng và ít động lực
Đặc điểm về tư duy của học sinh thông qua những hành động cụ thể để hình thành khái niệm, kiến thức, kỹ năng
Học sinh uể oải, không tập trung trung
Trang 14Hầu hết giáo viên hiện nay vẫn dạy “chay” trong các giờ lên lớp, chỉ khi
có dự giờ hoặc thao giảng mới chuẩn bị đồ dùng dạy học và một số trò chơi Chính vì vậy, các giờ học Ngữ văn thường thiếu sinh động, khô khan và nhàm chán, không đủ sức kích thích sự tiếp thu của học sinh Hơn nữa, việc chuẩn bị các trò chơi để lồng ghép vào tiết học đòi hỏi giáo viên phải đầu tư thời gian nghiên cứu kỹ lưỡng, lựa chọn nội dung phù hợp với từng bài học Việc chuẩn
bị giáo cụ cho trò chơi cũng đòi hỏi nhiều công sức và thời gian, khiến không ít giáo viên e ngại và lờ đi Một số giáo viên còn thiếu sự nhiệt huyết trong công tác giảng dạy, chạy theo xu hướng công nghệ của thời đại 4.0 mà ít chú trọng đến việc dạy học có chiều sâu, đặc biệt là đối với môn Ngữ văn
Đa số giáo viên chưa thực sự vận dụng hiệu quả việc sử dụng trò chơi trong giờ học Ngữ văn mà chỉ áp dụng ở những tiết thao giảng, điều này phản ánh sự thiếu hiểu biết về tác dụng của trò chơi đối với quá trình học tập của học sinh Thêm vào đó, giáo viên cũng ngại việc chuẩn bị các trò chơi vì cảm thấy mất thời gian và công sức Chính vì vậy, các giờ học Ngữ văn trở nên khô khan, học sinh thường thụ động trong học tập, đặc biệt là các em học yếu, càng ngại tham gia và không hứng thú với giờ học Điều này dẫn đến kết quả học tập không cao và sự thiếu hụt kỹ năng giao tiếp, tư duy sáng tạo ở học sinh
Năm học 2024 – 2025, tôi được nhà trường phân công giảng dạy môn
Ngữ văn khối 8 Trường THCS Với tổng số 93 học sinh Qua thời gian tìm hiểu
tôi thấy có một số thuận lợi và khó khăn sau:
Trang 15- Giáo viên luôn có ý thức tự học tập để nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp
vụ để đáp ứng nhu cầu đổi mới phương pháp dạy học trong giai đoạn hiện nay
- Bản thân làm giáo viên giảng dạy khá nhiều năm trong nghành rất yêu nghề và yêu thương quí mến học sinh của mình, hiểu rõ và nắm được tính cách và đặc điểm tâm lí lứa tuổi của đối từng tượng học sinh lớp mình giảng dạy
* Về phía học sinh:
- Đa số các em học sinh đều chăm ngoan, có ý thức học tập tốt.
- Học sinh THCS là lứa tuổi bắt đầu lớn, có sự chuyển biến nhanh về thể chất
và phẩm chất vì vậy sự tiếp thu và sáng tạo của các em trong giai đoạn này rất nhanh nhạy Các em thích những khám phá, trải nghiệm những điều mới mẻ, lí thú Vì thế giáo viên rất dễ dàng hình thành kĩ năng cho các em
2.1.2 Khó khăn
* Về phía giáo viên:
Việc tích hợp trò chơi vào bài dạy Ngữ văn 8 mang lại nhiều lợi ích, nhưng cũng không thiếu những khó khăn đối với giáo viên Một trong những khó khăn lớn nhất là việc chuẩn bị và tổ chức trò chơi sao cho phù hợp với nội dung bài học Các trò chơi phải đảm bảo tính giáo dục, liên quan chặt chẽ đến kiến thức bài học và phù hợp với khả năng của học sinh, điều này đòi hỏi giáo viên phải dành nhiều thời gian nghiên cứu, lên kế hoạch chi tiết cho từng tiết học Bên cạnh đó, việc chuẩn bị giáo cụ cho trò chơi cũng tốn nhiều công sức,
có thể là các đồ dùng trực quan, tài liệu, hoặc thiết kế các trò chơi tương tác, điều này có thể gây áp lực về thời gian và nguồn lực đối với giáo viên, đặc biệt
là khi khối lượng bài giảng và các công việc khác cũng rất nặng nề
Một khó khăn khác là việc quản lý lớp học trong khi tổ chức trò chơi Giáo viên phải làm sao để đảm bảo tất cả học sinh đều tham gia tích cực vào trò chơi mà không làm mất trật tự lớp học Đôi khi, một số học sinh có thể không thích tham gia vào trò chơi, hoặc không có đủ sự kiên nhẫn và tập trung, điều này làm giảm hiệu quả của trò chơi Hơn nữa, việc thay đổi phương pháp giảng dạy theo hình thức trò chơi cũng có thể gặp phải sự thiếu đồng thuận từ một số
Trang 16phụ huynh hoặc giáo viên khác, họ có thể cho rằng trò chơi là yếu tố "giải trí" vàkhông nghiêm túc, dẫn đến sự thiếu tin tưởng vào phương pháp này.
Cuối cùng, việc áp dụng trò chơi đòi hỏi giáo viên phải có kỹ năng và sự sáng tạo trong việc thiết kế và tổ chức Không phải giáo viên nào cũng có thể nhanh chóng làm quen với phương pháp này, đặc biệt đối với những người đã quen với phương pháp giảng dạy truyền thống Điều này có thể làm giảm sự tự tin và hiệu quả của việc áp dụng trò chơi vào giảng dạy Đặc biệt với giáo viên chưa sử dụng thành thạo công nghệ thông tin trong quá trình chơi trò chơi
* Về phía học sinh:
Việc sử dụng trò chơi trong giảng dạy Ngữ văn 8 đối với học sinh cũng gặp phải nhiều khó khăn Chất lượng học sinh trong lớp không đồng đều, số lượng học sinh lại đông, điều này khiến việc áp dụng trò chơi gặp trở ngại Một
số học sinh chưa có thói quen chủ động tìm hiểu, khám phá bài học nếu không được giao nhiệm vụ cụ thể Các em thường ngại tìm kiếm tư liệu, tiếp thu bài một cách thụ động, dẫn đến kết quả học tập không cao và ảnh hưởng đến chất lượng giảng dạy của bộ môn
Bên cạnh đó, trình độ học sinh không đồng đều, tính tự giác của các em còn hạn chế, và khả năng tư duy sáng tạo của từng em cũng còn yếu Đặc biệt,
đa số học sinh thiếu năng lực giao tiếp và kỹ năng nói Quá trình giao tiếp của các em gặp nhiều khó khăn do sự tự ti, nhút nhát, thiếu sự tự tin khi phải nói haytrình bày trước lớp, khiến các em e dè và lo sợ khi tham gia vào các hoạt động trò chơi có yêu cầu giao tiếp
Hơn nữa, kỹ năng nói và giao tiếp trước đám đông của các em chưa được phát huy hiệu quả Hầu hết học sinh không quen với việc diễn đạt bằng ngôn ngữ nói, do đó khi tham gia trò chơi, các em thường thiếu tự nhiên và cảm thấy gượng ép Điều này càng làm giảm tính hiệu quả của trò chơi trong việc phát triển kỹ năng giao tiếp và tư duy sáng tạo Thêm vào đó, môn Ngữ văn đang dầnmất đi sự hấp dẫn đối với học sinh, khi nhiều ngành nghề liên quan đến các mônkhoa học tự nhiên ngày càng phát triển mạnh mẽ, khiến học sinh ít chú trọng đếnmôn học này
Trang 17*Kết quả khảo sát đầu năm
Năm học 2023 - 2024 tôi được phân công giảng dạy lớp 8A3 và 8A4 Tổng số học sinh là 93 em Ngay từ đầu năm học mới, sau khi nhận lớp tôi đã bắt tay ngay vào tìm hiểu về tình hình và khảo sát chất lượng học tập học sinh ( đây là một trong các khâu mà tôi thường thực hiện đầu năm)
*Bảng 1: Tôi tiến hành khảo sát về sự hứng thú của học sinh đối với môn ngữ văn 8 tôi thu được kết quả như sau:
Thời gian Lớp Số
học sinh
*Bảng 2: Khảo sát kết quả học tập môn ngữ văn 8 cụ thể như sau:
Lớp
Số học sinh
Qua bảng khảo sát trên ta cũng nhận thấy kết quả học tập chưa cao, số họcsinh giỏi thấp, học sinh trung bình, chưa đạt chiếm tỉ lệ cao Đó chính là lý do giáo viên cần phải thay đổi phương pháp để giúp học sinh đón nhận tiết học nhẹ nhàng với tinh thần tích cực hơn, hiệu quả hơn
Trang 18Nguyên nhân dẫn đến hiện tượng học sinh thụ động trong giờ học Ngữ văn chủ yếu xuất phát từ tâm lý chung của học sinh Các em thường sợ bị chê cười khi phát biểu sai, thiếu tự tin vào khả năng của bản thân, đặc biệt là đối với các bạn nữ, khiến các em ngại ngùng, rụt rè khi đứng lên trả lời trước đám đông.Bên cạnh đó, một phần lớn học sinh thiếu sự chủ động trong việc học, lười học
và ít chuẩn bị bài trước khi đến lớp, thay vào đó các em thường chờ đợi thầy cô giảng bài rồi chỉ chép vào vở Hơn nữa, nhiều em chưa nhận thức rõ tầm quan trọng của việc phát biểu và xây dựng bài trong quá trình học Ngoài ra, không khí trong các giờ học Ngữ văn ở lớp vẫn còn nhiều tiết khá tẻ nhạt và thiếu hấp dẫn, điều này càng làm giảm sự hứng thú và động lực học tập của các em
3 Những nguyên tắc áp dụng trò chơi và những điều cần thiết khi tổ chức trò chơi trong tiết dạy Ngữ văn.
Để trò chơi góp phần mang lại hiệu quả cao trong giờ học, khi tổ chức và thiết kế trò chơi phải đảm bảo những nguyên tắc sau:
3.1 Nguyên tắc thứ nhất: Yêu cầu đối với giáo viên
- Giáo viên phải có phong thái chững chạc, nghiêm túc nhưng lại hết sức vui vẻ, gần gũi hòa đồng với các em
- Lời nói phải rõ ràng, dễ hiểu, ấn tượng, luôn gây tạo sự hấp dẫn và pha trộn ít hài hước trong mỗi trò chơi nhằm đem lại niềm vui, sự hứng thú trong học tập của học sinh
- Biết phối hợp hài hòa giữa lời nói và các động tác cần thiết như cơ mặt, tay, chân để học sinh dễ dàng nắm bắt nội dung và hóa thân vào các trò chơi một cách tự nhiên
- Tuyên dương các em kịp thời để tạo sự hứng thú, khích thích các em tham gia tích cực vào trò chơi
- Tránh tổ chức trò chơi quá ồn ào, tránh làm ảnh hưởng tới lớp bên cạnh
- Thời gian chơi trong mỗi tiết dạy không quá 10 phút
Trang 193.2 Nguyên tắc thứ hai: Thiết kế trò chơi sử dụng trong dạy học Ngữ văn
sao cho phù hợp với nội dung từng bài học:
Tổ chức trò chơi học tập để dạy môn văn nói chung và môn ngữ văn 8 nóiriêng, chúng ta phải dựa vào nội dung bài học, điều kiện thời gian trong mỗi tiết học cụ thể để đưa ra các trò chơi cho phù hợp Muốn tổ chức được trò chơi trongdạy ngữ văn có hiệu quả thì người giáo viên phải có kế hoạch chuẩn bị chu đáo,
tỉ mỉ, cặn kẽ và đảm bảo các yêu cầu sau:
+ Trò chơi phải mang ý nghĩa giáo dục;
+ Trò chơi phải nhằm mục đích củng cố, khắc sâu nội dung bài học;
+ Trò chơi phải phù hợp với tâm sinh lí học sinh, phù hợp với khả năng người hướng dẫn, sự chuẩn bị của giáo viên và cơ sở vật chất của nhà trường;
+ Hình thức tổ chức trò chơi phải đa dạng, phong phú;
+ Trò chơi phải được chuẩn bị chu đáo, phải gây được hứng thú đối với học sinh
3.3 Nguyên tắc thứ ba: Cấu trúc của trò chơi:
+ Tên trò chơi: Phải hấp dẫn, thu hút học sinh
+ Mục đích: Nêu rõ mục đích của trò chơi nhằm ôn luyện, củng cố kiến thức, kỹ năng nào Mục đích trò chơi sẽ quy định hành động trò chơi được thiết
+ Số người tham gia chơi: Cần chỉ rõ số người tham gia trò chơi
+ Nêu lên cách chơi
+ Nếu cần thiết cho HS chơi thử
+ Phần thưởng cho đội thắng, phạt đội thua như thế nào?
3.4 Nguyên tắc thứ tư: Cách tổ chức trò chơi.
- Thời gian: thường khoảng 10 phút
+ Đầu tiên là giới thiệu trò chơi:
Trang 20+ Nêu tên trò chơi
+ Hướng dẫn cách chơi bằng cách vừa mô tả vừa thực hành, nêu rõ luật chơi
+ Nhận xét kết quả chơi, thái độ của người tham dự, giáo viên có thể nêu thêm những tri thức được học tập qua trò chơi, những sai lầm cần tránh
+ Thưởng - phạt: Phân minh, đúng luật chơi, sao cho người chơi chấp nhận thoải mái và tự giác làm trò chơi thêm hấp dẫn, kích thích học tập của học sinh Phạt những học sinh phạm luật chơi bằng những hình thức đơn giản, vui (như chào các bạn thắng cuộc, hát một bài, nhảy lò cò tuyệt đối giáo viên không được phê bình hoặc nói nặng lời mà phải luôn động viên các em
( Hình ảnh giáo viên đang hướng dẫn cho học sinh chơi trò chơi)
4 Lựa chọn thời gian vận dụng trò chơi cho phù hợp tiết dạy:
4.1 Sử dụng trò chơi vào đầu giờ học để kiểm tra bài cũ và giới thiệu vào bài mới.
Kiểm tra bài cũ là khâu hết sức quan trọng, vì đây là một hoạt động diễn
ra thường xuyên liên tục Tuy nhiên, các giờ kiểm tra bài cũ luôn khiến học sinh căng thẳng, lo lắng Cách vận dụng đó vừa kiểm tra được kiến thức cũ để tâm thế bước vào bài mới vừa tạo hứng thú Sử dụng trò chơi vào đầu giờ học để kiểm tra bài cũ và giới thiệu bài mới là một cách làm sáng tạo, giúp tiết học trở nên hấp dẫn và hiệu quả hơn Các trò chơi như "Ai nhanh hơn", "Trả lời nhanh" hay trò chơi ô chữ có thể được thiết kế để kiểm tra kiến thức đã học, tạo sự hào
Trang 21hứng và giúp học sinh ôn lại nội dung một cách nhẹ nhàng Sau đó, giáo viên có thể khéo léo dẫn dắt từ kết quả trò chơi vào nội dung bài mới, kích thích sự tò
mò và mong muốn tìm hiểu của học sinh Phương pháp này không chỉ giúp củng
cố kiến thức cũ mà còn tạo cầu nối tự nhiên, giúp học sinh dễ dàng tiếp cận nội dung mới một cách nhẹ nhàng đồng thời tăng cường sự tập trung và tinh thần sẵn sàng học tập
4.2 Sử dụng trò chơi nhằm hình thành tri thức mới
Sử dụng trò chơi để hình thành tri thức mới là một phương pháp giáo dục sáng tạo, giúp người học tiếp cận kiến thức một cách thú vị và hiệu quả Thông qua các hoạt động tương tác, trò chơi kích thích sự tò mò, khám phá và tư duy sáng tạo của người học Ví dụ, các trò chơi mô phỏng hoặc giải quyết tình huốngthực tế cho phép học sinh trải nghiệm và hiểu sâu hơn về khái niệm mới thay vì chỉ học lý thuyết Đồng thời, việc tham gia trò chơi giúp ghi nhớ kiến thức dễ dàng hơn, nhờ vào cảm xúc tích cực và sự tham gia chủ động Bằng cách kết hợp lý thuyết với trải nghiệm thực tế, trò chơi không chỉ mang lại hứng thú học tập mà còn giúp người học xây dựng nền tảng tri thức vững chắc và có khả năng
áp dụng linh hoạt vào thực tiễn Sử dụng trò chơi trong giảng dạy không chỉ mang lại lợi ích về mặt học thuật mà còn giúp phát triển toàn diện các kỹ năng
và phẩm chất của học sinh, góp phần nâng cao hiệu quả của quá trình giáo dục
4 3 Sử dụng trò chơi để hình thành kỹ năng
Sử dụng trò chơi để hình thành kỹ năng là một phương pháp giáo dục hiệu quả, giúp người học rèn luyện và phát triển các kỹ năng cần thiết thông qua trải nghiệm thực tế Các trò chơi như nhập vai, giải quyết tình huống hay trò chơi đồng đội giúp rèn luyện kỹ năng giao tiếp, làm việc nhóm, tư duy logic và giải quyết vấn đề Bên cạnh đó, những trò chơi chiến lược như cờ vua, cờ tướng hay
mô phỏng kinh doanh phát triển khả năng lập kế hoạch, quản lý thời gian và ra quyết định Thông qua việc tham gia trò chơi, người học không chỉ thực hành
mà còn học cách ứng phó linh hoạt trong các tình huống, xây dựng sự tự tin và cải thiện kỹ năng cá nhân một cách tự nhiên Việc kết hợp yếu tố vui chơi và
Trang 22giáo dục giúp người học dễ dàng tiếp thu và vận dụng kỹ năng vào cuộc sống thực tế.
4.4 Sử dụng trò chơi để cũng cố hình thành tri thức kỹ năng thái độ.
Sử dụng trò chơi để củng cố, hình thành tri thức, kỹ năng và thái độ mang lại nhiều lợi ích vượt trội trong giáo dục Trò chơi không chỉ giúp người học tiếpthu kiến thức một cách tự nhiên và hiệu quả thông qua trải nghiệm thực tế mà còn tạo hứng thú, làm giảm áp lực trong học tập Ngoài việc củng cố tri thức, tròchơi còn rèn luyện các kỹ năng quan trọng như tư duy logic, giải quyết vấn đề, làm việc nhóm, và giao tiếp Đồng thời, các hoạt động chơi kết hợp giáo dục giúp xây dựng thái độ tích cực, ý thức trách nhiệm và phẩm chất cá nhân như kiên nhẫn, tự tin, và sự hợp tác Với tính tương tác cao, trò chơi còn tạo cơ hội cho người học phát triển toàn diện, kết nối lý thuyết với thực hành và chuẩn bị hành trang vững chắc cho cuộc sống
5 Lồng ghép trò chơi vào các phân môn Ngữ văn 8:
Do đặc thù riêng của từng phân môn, việc vận dụng và lồng ghép trò chơi
vào quá trình giảng dạy đòi hỏi những phương pháp và cách thức khác nhau để phù hợp với nội dung và mục tiêu học tập của từng môn học Mỗi phân môn không chỉ có những yêu cầu kiến thức và kỹ năng riêng biệt, mà còn có đặc điểm tâm lý và phương pháp truyền đạt khác nhau, điều này tạo ra sự đa dạng trong cách thức sử dụng trò chơi nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục, giúp học sinh tiếp thu kiến thức một cách sáng tạo và thú vị, thế nên việc vận dụng lồng ghép trò chơi có những điểm khác nhau:
* Đọc- văn: Tuỳ thuộc vào từng dạng bài (bài khái quát, ôn tập; đọc - hiểu
văn bản…), lượng kiến thức, mục tiêu bài học, thời lượng để giáo viên có thể áp dụng hình thức trò chơi: trò chơi nhỏ dành cho một hoạt động dạy học hay trò chơi lớn cho cả tiết học hay cả chủ đề Do đặc thù của phân môn với mục đích cảm thụ cái hay, cái đẹp của tác phẩm văn chương, đòi hỏi những cảm xúc tinh
tế, nên mức độ vận dụng trò chơi chỉ vừa phải
* Tiếng Việt: Việc lồng ghép trò chơi đối vào phân môn này là khá phù
hợp, đặc biệt là đối với những tiết thực hành, luyện tập Trò chơi cần gắn với các
Trang 23bài tập, hoặc các hình thức thực hành, luyện tập khác mà giáo viên nghĩ ra Vận dụng tốt giải pháp này, giờ học Tiếng Việt sẽ không còn khô cứng, học sinh sẽ cảm thấy thoải mái, hứng thú, kích thích hoạt động tư duy của các em, quan trọng hơn là góp phần phát triển năng lực sử dụng ngôn ngữ và lỗi sai phát âm
do ngôn ngữ địa phương ở học sinh Qua trò chơi, tư duy và khả năng ngôn ngữ của các em sẽ được bộc lộ tự nhiên, giáo viên có thể phát hiện và uốn nắn kịp thời và sữa sai cho các em để các em hoàn thiện hơn về ngôn ngữ
* Làm văn: Tiết làm văn thường làm cho học sinh chán học, thụ động
Chính là phần thực hành của Đọc văn và Tiếng Việt Có thể vận dụng trò chơi trong một số tiết học và không nên thực hiện hình thức này trong cả tiết, với phân môn này, việc lồng ghép hình thức trò chơi không thể thay thế được các phương pháp cũng như hình thức tổ chức lớp học đặc thù như thực hành, luyện tập, hoạt động theo nhóm hay cá nhân tự luyện tập các kĩ năng…nhưng phải phùhợp Do đó không nên gượng ép, để cố tình đưa trò chơi vào tất cả các giờ học làm văn
III LỒNG GHÉP MỘT SỐ TRÒ CHƠI TRONG DẠY HỌC NGỮ VĂN 8 TẬP 1 CHO HỌC SINH TRƯỜNG THCS BÌNH CHUẨN 2.
Việc lựa chọn và vận dụng một số trò chơi vào giờ dạy học nhằm nâng cao hiệu quả môn Văn cho học sinh THCS nói chung cũng như trong toàn
trường THCS Bình Chuẩn 2 nói riêng, là một nhiệm vụ hết sức cần thiết Trong quá trình giảng dạy, tôi đã áp dụng thành công một số trò chơi sau:
Trang 24kỹ năng xử lý tình huống và khả năng tự phản ánh Phương pháp này không chỉ giúp học sinh tiếp thu bài học tốt hơn mà còn góp phần phát triển toàn diện các phẩm chất và năng lực cá nhân.
Ví dụ khi dạy bài “Ông Guốc Đanh mặc lễ phục” Ngữ văn 8- tập 1,
thay vì cách dạy quen thuộc giáo viên cho học sinh tìm hiểu câu chuyện là đoạn hội thoại trong sách giáo khoa để từ đó nhận xét về đặc trưng của ngôn ngữ sinh hoạt thì giờ đây giáo viên có thể cho các em đóng vai các nhân vật trong đoạn hội thoại đó và diễn trước lớp
Bước 1: Chuẩn bị
- Giáo viên:
+ Chuẩn bị sẵn nội dung liên quan đến tiết dạy câu hỏi cho học sinh về nhà soạn trước
+ Địa điểm: Lớp học, có thể sắp xếp các khu vực như sân khấu nhỏ, hoặc sử
dụng bàn ghế để tạo không gian diễn
+ Chia nhóm: Chia lớp thành 2 nhóm (4-5 học sinh) Mỗi nhóm sẽ đảm nhận diễn trong vòng 3 phút Các vai chính có thể là: Ông Guốc Đanh, Người hầu, Người tham dự lễ hội
+ Thời gian: Một nhóm khoảng 3-4 phút
- Học sinh chuẩn bị đạo cụ: Trang phục của nhân vật ông Guốc Đanh (có thể là
áo choàng, nón, giày dép kiểu cách) Phụ kiện mô phỏng những món đồ xa xỉ (mũ, khăn choàng, giày đế cao, kính, đồng hồ), bảng tên các nhân vật trong vở kịch để học sinh dễ dàng nhận diện Và đọc trước lời thoại ở nhà
Bước 2: Giáo viên hướng dẫn học sinh chơi
Giáo viên cho học sinh xung phong đóng vai các nhân vật trong tác phẩm câu truyện Học sinh đọc lời thoại của nhân vật mình đảm nhận và học thuộc lời thoại và diễn trong vòng 3 phút Giáo viên và các nhóm khác cùng quan sát lắng nghe nhóm bạn diễn sau đó góp ý và bổ sung cho vai diễn của từng bạn
Sau đó yêu cầu cả lớp trả lời các câu hỏi, cứ như vậy giáo viên hình thành kiến thức của bài học để học sinh nắm được kiến thức của tác phẩm hài kịch: “ông
Guốc Đanh mặc lễ phục” là vở kịch Trưởng giả học làm sang Câu chuyện kể
Trang 25về việc ông Guốc Đanh mặc lễ phục để tham gia một buổi lễ quan trọng, và trong đó, những tình huống hài hước, châm biếm về xã hội thời bấy giờ được khắc họa rõ nét Với trò chơi này ta cũng có thể vận dụng vào các tiết giảng văn khi có các đoạn hội thoại, các truyện cười nhưng với yêu cầu là giáo viên phải dặn học sinh chuẩn bị trước ở nhà thậm chí là học thuộc lời thoại của nhân vật
để không bị mất thời gian
Trang 26Thông qua trò chơi "Cách sắm vai truyện Ông Guốc Đanh mặc lễ phục" trong sách Ngữ văn lớp 8, tập 1, mang lại nhiều giá trị giáo dục sâu sắc cho học sinh Trước hết, trò chơi giúp các em hiểu rõ hơn về nội dung và thông điệp của tác phẩm Qua việc hóa thân vào các nhân vật trong vở kịch, học sinh có cơ hội thấu hiểu tính cách, động cơ hành động của nhân vật ông Guốc Đanh, từ đó nhậnthức được những vấn đề xã hội mà tác phẩm muốn châm biếm, như sự thái quá trong việc chú trọng hình thức, vật chất mà quên đi giá trị thực sự của con
người Hơn nữa, trò chơi cũng phát huy khả năng sáng tạo và giao tiếp của học sinh, giúp các em phát triển kỹ năng diễn xuất, làm việc nhóm và tự tin thể hiện
ý tưởng Đồng thời, việc tham gia vào trò chơi cũng tạo ra không khí học tập vui
vẻ, hấp dẫn, khuyến khích học sinh chủ động tìm hiểu, khám phá tác phẩm một cách sinh động và dễ nhớ
2 Trò chơi “Tiếp sức”
2.1 Mục đích:
Mục đích của trò chơi tiếp sức là nhằm huy động sự tham gia tích cực của tất cả học sinh trong lớp, đảm bảo rằng mỗi em đều phải động não và tham gia hoạt động, kể cả những học sinh yếu kém Trò chơi này được áp dụng khi giáo viên yêu cầu học sinh tìm kiếm và phát hiện các biểu hiện của một nội dung hay khái niệm trong bài học Các em sẽ cùng thảo luận, chia sẻ ý tưởng và nêu ra những biểu hiện đó, từ đó giúp củng cố và làm sâu sắc thêm hiểu biết về bài học.Phương pháp này không chỉ khuyến khích sự tham gia của mọi học sinh mà còn thúc đẩy khả năng tư duy phản biện và làm việc nhóm, tạo ra một môi trường học tập sôi nổi và hiệu quả
Ví dụ khi dạy bài “Những chiếc lá thơm tho” trang 18, 19 Ngữ văn lớp 8
Chân trời sáng tạo” Tôi áp dụng trò chơi này bằng cách chia lớp theo 4 nhóm, mỗi nhóm được phát một tập phiếu trắng, các em làm việc và ghi ra giấy bằng những kĩ niệm của mình thời thơ ấu Trò chơi 3 phút, giáo viên tuyên bố kết thúc cuộc chơi, nhóm nào tìm được nhiều hơn thì thắng cuộc. Khi dạy bài
"Những chiếc lá thơm tho" trong sách Ngữ văn lớp 8, Chân trời sáng tạo, tôi có thể tổ chức trò chơi tiếp sức để giúp học sinh ôn tập và phát triển kỹ năng làm
Trang 27việc nhóm, đồng thời khơi gợi sự sáng tạo trong việc hiểu bài Đây là một cách dạy học vui nhộn và hiệu quả Dưới đây là cách chơi trò chơi tiếp sức tôi áp dụng.
Bước 1: Chuẩn bị
- Giáo viên:
+ Chuẩn bị câu hỏi
+ Chuẩn bị bảng phụ hoặc giấy khổ lớn để ghi kết quả của từng nhóm
+ Đưa ra các câu hỏi liên quan đến bài "Những chiếc lá thơm tho", như: Các hình ảnh, nhân vật, ý nghĩa bài học, cảm nhận về văn bản
+ Chuẩn bị bảng phụ và phiếu học tập cá nhân Các câu hỏi có chuẩn bị như sau:
Câu hỏi 1: "Trong bài thơ “Những chiếc lá thơm tho”, hình ảnh nào được sử
dụng để biểu đạt tình yêu thương của thiên nhiên?
Câu hỏi 2: "Bài thơ mang thông điệp gì về mối quan hệ giữa con người và thiên
nhiên?"
Câu hỏi 3: "Hãy cho biết cảm nhận của em về nhân vật chính trong bài thơ Tại
sao người này lại yêu thích những chiếc lá?"
Câu hỏi 4: "Phân tích một hình ảnh đặc sắc trong bài thơ và nêu cảm nhận của
em."
Bước 2: Cách chơi
- Chia lớp thành các nhóm nhỏ (tùy vào số lượng học sinh, bạn có thể chia thành 4-5 nhóm)
- Trên lớp giáo viên treo bảng phụ, chia nhóm và công bố luật chơi
- Tổng kết cuộc chơi, rút kinh nghiệm và khen thưởng
- Mỗi nhóm sẽ có một người đại diện trả lời câu hỏi
- Câu hỏi sẽ được đưa ra lần lượt cho các nhóm Nhóm nào trả lời đúng sẽ được cộng điểm và tiếp tục chuyền câu hỏi cho nhóm khác Sau đó, nhóm tiếp theo sẽ trả lời câu hỏi tiếp theo
- Nếu nhóm nào không trả lời đúng trong vòng 30 giây, nhóm đó sẽ mất lượt,
và một nhóm khác sẽ có cơ hội trả lời
Trang 28- Mỗi câu hỏi có mức độ khó dễ khác nhau, từ câu hỏi về nội dung cơ bản của bài thơ (ví dụ: nhân vật trong bài, thông điệp bài học) đến các câu hỏi mở rộng hơn (ví dụ: phân tích các hình ảnh trong bài, liên hệ bài thơ với thực tế).
Bước 3: Kết thúc trò chơi
Giáo viên khen thưởng cho nhóm thắng cuộc bằng cách cộng điểm cho học sinh và thưởng thêm mỗi em một cục kẹo để khích lệ
Trò chơi tiếp sức không chỉ tạo hứng thú cho học sinh mà còn giúp củng
cố và mở rộng kiến thức thông qua các câu hỏi liên quan đến bài thơ Việc lồng ghép trò chơi vào bài học còn khuyến khích sự tham gia của học sinh, tạo khôngkhí vui vẻ và sinh động trong lớp Đồng thời, trò chơi cũng giúp cải thiện kỹ năng giao tiếp và khả năng làm việc nhóm của học sinh Qua đó, trò chơi tiếp sức không chỉ giúp học sinh ôn lại kiến thức mà còn phát triển tư duy và khả năng hợp tác giữa các thành viên trong nhóm, mang lại một không khí học tập nhẹ nhàng nhưng vô cùng hiệu quả
3 Trò chơi “ Nhìn hình đoán chữ”
3.1 Mục đích:
Mục đích của trò chơi "Nhìn hình đoán chữ" là giúp học sinh phát huy khảnăng tư duy nhanh nhạy, rèn luyện khả năng liên tưởng và phản xạ trong việc nhận diện thông tin Trò chơi này tạo không khí sôi nổi trong giờ học, kích thích
sự hứng thú và giảm bớt căng thẳng cho học sinh, giúp các em tham gia học tập một cách tích cực hơn Ngoài ra, trò chơi còn tạo cơ hội cho học sinh tiếp cận kiến thức một cách thú vị và hiệu quả Trò chơi có thể áp dụng khi tìm hiểu kiến thức mới của bài học, hoặc dùng để củng cố kiến thức đã học, từ đó nâng cao hiệu quả học tập và ghi nhớ bài học
Ví dụ: Sử dụng trò chơi vào phần hình thành kiến thức mới khi dạy bài bài Mưa xuân II trang 40, 41 Ngữ văn lớp 8 Chân trời sáng tạo.
Bước 1: Chuẩn bị
- Giáo viện chuẩn bị hình ảnh liên quan đến bài học
- Danh sách từ khóa hoặc các khái niệm cần đoán (có thể là các từ ngữ, hình ảnh, hoặc câu thơ nổi bật trong bài "Mưa xuân II")