Trung Quốc đang là đối tác thương mại lớn của Việt Nam. Trong những năm qua, kim ngạch xuất nhập khẩu giữa hai nước liên tục tăng. Sự hợp tác trong thương mại Việt - Trung có vai trò thúc đẩy kinh tế, tạo ra nhiều việc làm, cải thiện đời sống cho người dân, đồng thời mở ra nhiều cơ hội cho sự phát triển của lĩnh vực đào tạo tại Việt Nam. Đây được xem là điều tất yếu để có thể đáp ứng được nhu cầu nhân lực chất lượng cao trong bối cảnh giao thương giữa hai nước được đẩy mạnh và có tiềm năng phát triển lớn trong tương lai. Đi kèm với những cơ hội là thách thức dành cho lĩnh vực đào tạo khi sự chênh lệch giữa việc đào tạo của hai nước ở một số ngành nghề còn khá lớn. Những giải pháp được đưa ra nhằm nâng cao chất lượng đào tạo của Việt Nam trong bối cảnh giao lưu thương mại Việt - Trung được chú trọng, đóng góp thêm giá trị về mặt khoa học và thực tiễn cho các nghiên cứu về sau.
Trang 1QUAN HỆ THƯƠNG MẠI VIỆT - TRUNG: CƠ HỘI VÀ THÁCH THỨC TRONG
LĨNH VỰC ĐÀO TẠO CỦA VIỆT NAM
TS Nguyễn Xuân Thắng 1 , Ths Nguyễn Thị Doãn An 2 , SV Nguyễn Thu Huyền 3 , SV Đồng Hà
My 4 , SV Vàng Minh Quyến 5 , SV Bùi Thị Mai Hạnh 6
TÓM TẮT
Trung Quốc đang là đối tác thương mại lớn của Việt Nam Trong những năm qua, kim ngạch xuất nhập khẩu giữa hai nước liên tục tăng Sự hợp tác trong thương mại Việt - Trung có vai trò thúc đẩy kinh tế, tạo ra nhiều việc làm, cải thiện đời sống cho người dân, đồng thời mở ra nhiều cơ hội cho
sự phát triển của lĩnh vực đào tạo tại Việt Nam Đây được xem là điều tất yếu để có thể đáp ứng được nhu cầu nhân lực chất lượng cao trong bối cảnh giao thương giữa hai nước được đẩy mạnh và có tiềm năng phát triển lớn trong tương lai Đi kèm với những cơ hội là thách thức dành cho lĩnh vực đào tạo khi sự chênh lệch giữa việc đào tạo của hai nước ở một số ngành nghề còn khá lớn Những giải pháp được đưa ra nhằm nâng cao chất lượng đào tạo của Việt Nam trong bối cảnh giao lưu thương mại Việt
- Trung được chú trọng, đóng góp thêm giá trị về mặt khoa học và thực tiễn cho các nghiên cứu về sau.
Từ khoá: Đào tạo, giáo dục Việt – Trung, thương mại Việt - Trung, trao đổi, xuất nhập khẩu,…
ABSTRACT The Vietnam-China trade relations: Opportunities and challenges
in Vietnam's training sector
China is currently a major trade partner of Vietnam In recent years, the import and export volume between the two countries has continuously increased The cooperation in Vietnam-China trade plays a significant role in boosting the economy, creating numerous jobs, and improving the living standards of the people, while also opening up many opportunities for the development of Vietnam's training sector This is considered essential to meet the demand for high-quality human resources in the context of strengthened trade relations between the two countries, which have great
1 Viện Đào tạo quốc tế, Trường Đại học Tài chính - Ngân hàng Hà Nội Email: thangift@gmail.com
2 Trường Đại học Tài chính trực thuộc Chính phủ Liên bang Nga Email: nguyendoanan.work@gmail.com
3 Lớp D11.10.03, Viện Quản trị kinh doanh, Trường Đại học Tài chính - Ngân hàng Hà Nội Email: havu123204@gmail.com
4 Lớp D11.10.03, Viện Quản trị kinh doanh, Trường Đại học Tài chính - Ngân hàng Hà Nội Email: donghamy241104@gmail.com
5 Lớp D11.10.06, Viện Quản trị kinh doanh, Trường Đại học Tài chính - Ngân hàng Hà Nội Email: vangquyen661@gmail.com
6 Lớp D11.10.02, Viện Quản trị kinh doanh, Trường Đại học Tài chính - Ngân hàng Hà Nội Email: buimaihanh193@gmail.com
Trang 2potential for future development Along with these opportunities, there are also challenges for the training sector, as there are still considerable gaps in the training provided by the two countries in some industries Solutions have been proposed to enhance the quality of training in Vietnam in the context of the development of Vietnam-China trade relations, contributing additional scientific and practical value to future research.
Key words: Exchanges, exports and imports, training, Vietnam China education, Vietnam
-China trade, etc.
1 Đặt vấn đề
Trung Quốc và Việt Nam là hai nước láng giềng lâu đời Do đặc điểm về địa lí và lịch sử có sự tương đồng nên hai nước có nhiều ảnh hưởng, giao lưu qua lại lần nhau Quan hệ kinh tế, thương mại giữa Việt Nam và Trung Quốc thời gian qua luôn phát triển theo hướng tích cực, đạt nhiều tiến triển mới
Việt Nam và Trung Quốc đều là những nền kinh tế năng động và duy trì tốc độ phát triển nhanh trong những năm gần đây Cùng với việc hai bên xây dựng quan hệ đối tác hợp tác chiến lược toàn diện, việc lãnh đạo cấp cao hai nước thường xuyên có các chuyến thăm lẫn nhau đã tạo ra môi trường quan hệ hợp tác chính trị tốt đẹp, ổn định đã góp phần tạo động lực và nền tảng quan trọng cho phát triển thương mại song phương
Sự phát triển của thương mại hai nước đi kèm với yêu cầu về nhân lực chất lượng cao để đáp ứng công việc hai phía Điều này đồng nghĩa với việc đào tạo nhân lực phải thực sự hiệu quả Trong những năm qua, hợp tác giáo dục, đào tạo Việt - Trung đã có những bước tiến đáng ghi nhận Hai nước Việt- Trung luôn coi trọng và nhấn mạnh tăng cường giao lưu, hợp tác liên quan đến văn hóa giáo dục, giao lưu nhân dân Trong những năm gần đây, phía Trung Quốc đã chú trọng hơn đến việc xây dựng hình ảnh, tuyên truyền hướng đến xây dựng cơ sở xã hội của mối quan hệ Đại sứ quán Việt Nam, Đài phát thanh quốc tế Trung Quốc đều có Facebook bằng tiếng Việt Đại sứ quán Trung Quốc tại Việt Nam đã thực hiện một số dự án giúp cải thiện dân sinh ở vùng khó khăn của Việt Nam Có thể thấy, hoạt động hợp tác giáo dục giữa hai nước đã góp phần vào sự phát triển toàn diện, ổn định và lâu dài của quan hệ Việt Nam – Trung Quốc
Cộng tác viên Hồng Trần Quân và Bộ Giáo dục (1995), “50 năm phát triển sự nghiệp giáo dục và đào tạo, Hà Nội.
Tuy nhiên với tiềm năng phát triển sâu và rộng của mối quan hệ thương mại Việt - Trung trong tương lai, lĩnh vực đào tạo tại Việt Nam cần nỗ lực hơn nữa để có thể bắt kịp với nhu cầu của thị trường Việc phân tích những cơ hội, thách thức mà mối quan hệ thương mại đặt ra cho lĩnh vực đào tạo là việc
Trang 3làm cấp thiết trong bối cảnh hiện nay, từ đó có thể đề ra một số giải pháp để phát triển lĩnh vực đào tạo tại Việt Nam
Với tinh thần đó, chúng tôi lựa chọn “Quan hệ thương mại Việt - Trung, cơ hội và thách thức
trong lĩnh vực đào tạo giáo dục của Việt Nam” làm đề tài nghiên cứu lần này Trong nghiên cứu này,
nhóm tác giả đã thực hiện tổng quan thực trạng mối quan hệ thương mại và giáo dục, đào tạo Việt -Trung trong những năm qua Cùng với đó là những cơ hội và thách thức mà lĩnh vực đào tạo của Việt Nam đang phải đối mặt dưới tác động của quan hệ thương mại hai nước Từ kết quả nghiên cứu, nhóm tác giả đã đề xuất một số giải pháp để nâng cao chất lượng đào tạo của Việt Nam trong bối cảnh thương mại Việt - Trung hiện nay Phương pháp nghiên cứu chính được sử dụng là phương pháp so sánh và phân tích các thông tin từ nguồn tài liệu thứ cấp
2 Tổng quan về mối quan hệ Việt - Trung
2.1 Mối quan hệ hợp tác về kinh tế, thương mại
Từ năm 1991-2024, 33 năm bình thường hóa quan hệ giữa Việt Nam - Trung Quốc đã hợp tác phát triển trong rất nhiều lĩnh vực, gặt hái được những thành công nhất định đóng góp vào mối quan hệ tốt đẹp của hai nước Từ đó đem lại nhiều lợi ích mối quan hệ thương mại Việt - Trung
Cán cân thương mại Việt – Trung.
Việc tiếp cận thời đại công nghiệp hoá, hiện đại hoá sự hợp tác giữa Việt Nam và Trung Quốc giữa các lĩnh vực ngày càng gia tăng, đặc biệt là về kinh tế và thương mại Đối với Trung Quốc, Việt Nam là đối tác xuất nhập khẩu kim ngạch lớn nhất khối ASEAN đạt 171,9 tỉ USD vào năm 2023 và là đối tác thương mại lớn thứ năm chỉ sau Mỹ, Nhật Bản, Hàn Quốc, Nga
Tổng kim ngạch thương mại của hai nước cũng đã đạt được nhiều bước tiến lớn trong những năm gần đây, cụ thể: Năm 2020 đạt 133,9 tỷ USD; năm 2021 đạt 166,9 tỷ USD; năm 2022 đạt 175.6 tỷ USD; năm 2023 đạt 171,9 tỉ USD; trong năm tháng đầu năm 2024 đạt 77,4 tỉ USD theo số liệu hải quan của Việt Nam Ngoài ra, Việt Nam và Trung Quốc đã ký nhiều thỏa thuận hợp tác song phương và các hiệp định đa phương như: Hiệp định thương mại tự do ASEAN- Trung Quốc (ACFTA); Hiệp định Đối tác kinh tế toàn diện khu vực (RCEP),
Bảng 1: Hoạt động xuất nhập khẩu của Việt Nam – Trung Quốc (2018-2023)
Đơn vị tính: tỷ USD
Nam sang Trung Quốc
Nhập khẩu của Việt Nam từ Trung Quốc
Kim ngạch xuất nhập khẩu Việt - Trung
Trang 42019 41.463 75.508 116.971
Nguồn: Tổng cục Thống kê; Tổng cục Hải quan
Tỉ lệ nhập khẩu cao hơn xuất khẩu có xu hướng gia tăng qua các năm Từ khoảng 1,583 lần vào năm 2018 với 24,207 tỷ USD, tỉ lệ này đã tăng lên khoảng 2,046 lần với 60,164 tỷ USD vào năm 2022 tăng khoảng 148,7 %, từ năm 2018 đến 2022 và tiếp tục cao hơn ở các mốc thời gian gần đây Đặc biệt, trong 5 tháng đầu năm 2024 tỉ lệ này cao nhất đạt mức cao nhất khoảng 2,43 lần Thương mại giữa Việt Nam và Trung Quốc đang trên đà tăng trưởng mạnh mẽ, nhưng phụ thuộc lớn vào nhập khẩu Trung Quốc đang tạo ra những thách thức về thâm hụt thương mại Nhưng từ năm 2023 và năm 2024 thâm hụt thương mại đã có sự giảm nhẹ Đây có thể là dấu hiệu của sự thay đổi trong cán cân thương mại, có thể do các chính sách thương mại mới, sự thay đổi trong cơ cấu xuất nhập khẩu hoặc các yếu tố kinh tế khác.
Bảng 2: So sánh hàng hoá xuất nhập khẩu 8 tháng đầu năm 2023 và 5 tháng đầu năm 2024
Đơn vị tính: Tỷ USD
8 tháng đầu năm 2023
5 tháng đầu năm 2024
Trang 5Nông sản 1,710
Nguồn: Tổng cục Thống kê; Tổng cục Hải quan
Cả hai nước đều hưởng lợi từ mối quan hệ này, với Trung Quốc cung cấp các mặt hàng thiết yếu cho sự phát triển của ngành công nghiệp Việt Nam, trong khi Việt Nam cung cấp các sản phẩm mà Trung Quốc có nhu cầu cao
Các sản phẩm như: máy móc, thiết bị, dụng cụ phụ tùng, máy vi tính, sản phẩm điện tử, vải các loại và sắt thép,… là các hàng hoá nhập khẩu từ Trung Quốc luôn cao hơn xuất khẩu của Việt Nam cho thấy có sự phụ thuộc nhất định chứng tỏ nhu cầu mạnh mẽ và tầm quan trọng của sản phẩm này trong thương mại Việt Nam xuất khẩu mặt hàng điện thoại và linh kiện nhiều hơn nhập khẩu từ Trung Quốc, cho thấy lợi thế khi xuất khẩu mặt hàng này Ngoài ra mặt hàng nông sản cũng là các mặt hàng xuất khẩu quan trọng của Việt Nam Tất cả các mặt hàng trên đều cho thấy nhu cầu cao và sự đa dạng xuất nhập khẩu, trong đó Việt Nam xuất khẩu được các sản phẩm điện thoại và linh kiện nhiều hơn nhập khẩu từ Trung Quốc khoảng 1,45 đến 2,11 lần cho thấy đây là một ngành có lợi thế xuất khẩu của Việt Nam trong hiện tại là bước chạy đà quan trọng cho Việt Nam có nhiều lợi thế và phát triển nhiều hơn nữa trong những năm tới
Tuy nhiên, sự chênh lệch cho thấy một số lĩnh vực cho thấy cơ hội cải thiện cho cả hai nước nhằm đạt được cân bằng hơn trong thương mại Sản phẩm máy móc và thiết bị nhập khẩu từ Trung Quốc luôn cao hơn xuất khẩu với tỉ lệ từ 7 đến 8 lần, sản phẩm điện tử và linh kiện cũng nhập khẩu cao hơn so với hơn xuất vào tỉ lệ khoảng 1,45 đến 2,75 lần, vải và sắt thép cũng là các mặt hàng nhập khẩu
từ Trung Quốc là khá nhiều, còn các mặt hàng khác cũng chiếm khoảng 2,1 đến 2,64 lần so với việc xuất khẩu Điều này cho thấy sự chênh lệch về các mặt hàng, nhu cầu lớn và sự quan trọng của các sản phẩm trên đối với Việt Nam
Thương mại biên giới Việt – Trung
Việt Nam và Trung Quốc có đường biên giới dài 1447 km giáp với 7 tỉnh của Việt Nam là Điện Biên, Hà Giang, Lai Châu, Cao Bằng, Lào Cai, Lạng Sơn, Quảng Ninh với tỉnh Vân Nam, khu tự trị dân tộc Choang của Trung Quốc Tính đến năm 2024, Việt Nam có 19 cửa khẩu với Trung Quốc đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy, hợp tác kinh tế và giao lưu văn hoá xã hội góp phần tăng cường
Trang 6xuất khẩu và tạo ra việc làm cho nhân dân hai nước Có thể kể đến số các cửa khẩu như:Cửa khẩu Hữu Nghị - Lạng Sơn, Cửa khẩu Móng Cái - Quảng Ninh,Cửa khẩu Trà Lĩnh – Cao Bằng,…
Giao thương biên mậu Việt – Trung đang trên đà tăng trưởng mạnh mẽ Tính riêng cửa khẩu quốc tế Lào Cai, kim ngạch xuất khẩu trong bốn tháng đầu năm 2024 đạt 223,23 triệu USD, tăng tới 88% so với cùng kỳ năm 2023 Mặt hàng xuất khẩu chủ yếu của Việt Nam là nông sản như thanh long, sầu riêng Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu tại cửa khẩu Lào Cai tại giữa tháng 4/2024 là 382,43 triệu USD, tăng mạnh so với năm 2023 Sự sôi động trong giao thương hai nước cũng được thể hiện ở các cửa khẩu tại Lạng Sơn (Trương Quốc Cường, 2024)
Với lợi thế về đặc điểm địa lý, quy mô thị trường, cùng với những chính sách thuận lợi trong thương mại biên mậu như phát triển vận tải biên giới, xây dựng thí điểm cửa khẩu thông minh, nâng cấp cửa khẩu biên giới…Trung Quốc luôn là thị trường xuất khẩu quan trọng trong thương mại Việt Nam Hiện nay, Bộ Công Thương Việt Nam cũng đang triển khai các chương trình kết nối giao thương hai nước tại các tỉnh biên giới như hội chợ thương mại quốc tế, đón các đoàn đại biểu địa phương, doanh nghiệp từ Trung Quốc sang thăm Việt Nam (Phương Anh, 2023)
Hợp tác giữa thương mại biên giới Việt - Trung là yếu tố then chốt trong quan hệ kinh tế giữa hai nước, góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, tạo việc làm và nâng cao chất lượng cuộc sống cho nhân dân ở các tỉnh biên giới Với sự hỗ trợ của công nghệ hiện đại, các hoạt động thương mại ở khu vực biên giới hứa hẹn sẽ tiếp tục phát triển mạnh mẽ, mang lại lợi ích kinh tế và xã hội to lớn cho cả Việt Nam và Trung Quốc để hướng đến tương lai Với sự đầu tư mạnh mẽ của chính phủ Việt Nam vào
cơ sở hạ tầng, giao thông vận tải, kho bãi và các dịch vụ liên quan Các tỉnh biên giới đang dần và trở thành các trung tâm logistics quan trọng là cầu nối quan trọng giúp cho việc xuất nhập khẩu trở dễ dàng
và kim ngạch xuất nhập khẩu trong tương lai đạt nhiều bước tiến lớn hơn
2.2 Hợp tác về giáo dục và đào tạo
Có thể nói giáo dục là gốc để thúc đẩy phát triển kinh tế xã hội thể hiện ở chính sách giáo dục là quốc sách hàng đầu của Việt Nam và chiến lược - khoa giáo hưng quốc ở Trung Quốc Vì thế lãnh đạo hai Đảng, hai nước đều rất coi trọng giáo dục nói chung và hợp tác giáo dục giữa hai nước nói riêng Điều này được thể hiện thông qua các tuyên bố chung và thông cáo chung của hai nước cũng như thể hiện qua một loạt bài viết quan trọng và một số hiệp định hợp tác giữa các trường được ký kết Trên thực tế có thể nhận thấy hợp tác giáo dục mà tiêu biểu là giáo dục đại học giữa hai nước đang ngày một không ngừng phát triển và tiến bộ
Trang 7Dưới sự hợp tác thương mại giữa hai nước đã dẫn đến các thỏa thuận và chương trình hợp tác trong lĩnh vực giáo dục, như trao đổi sinh viên, đào tạo nguồn giáo viên, nghiên cứu chung, Việt Nam
đã cử nhiều học sinh, sinh viên sang Trung Quốc học tập, nghiên cứu Hiện nay việc hợp tác giao lưu trong lĩnh vực giáo dục đại học của hai nước Việt - Trung ngày càng sâu rộng Công tác cử sinh viên và giảng viên sang nước bạn giao lưu tiến hành tương đối thuận lợi Lưu học sinh Việt Nam tại Trung Quốc tăng dần theo từng năm, năm 2009 tổng số lưu học sinh Việt Nam tại Trung Quốc là 12.247 sinh viên, xếp vị trí thứ tư trong tổng số các nước có lưu học sinh tại Trung Quốc Việt Nam là một trong những quốc gia có nhiều sinh viên đạt học bổng chính phủ nhất Với rất nhiều hoạt động giao lưu nhưng tiêu biểu nhất ta có thể thấy là Đại học sư phạm Quảng Tây 20 năm trở lại đây đều tổ chức chuyến thăm đoàn đại biểu tại Thành phố Hà Nội, Hồ Chí Minh, Huế và Đà Nẵng của Việt Nam, trước sau xây dựng hợp tác hữu nghị gần 50 đơn vị tại Việt Nam như Đại học sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh, viện nghiên cứu khoa học giáo dục trung ương Việt Nam, Đại học Hà Nội, Đại học sư phạm Hà Nội, Đại học Cần Thơ
Các trường đại học và viện nghiên cứu hai nước đã hợp tác trong nhiều dự án nghiên cứu chung, đặc biệt trong các lĩnh vực nông nghiệp, công nghệ thông tin, y tế Các dự án nghiên cứu chung giúp chia sẻ dữ liệu, kết quả nghiên cứu và thúc đẩy sự phát triển khoa học công nghệ của cả hai nước Hiện nay, các trường đại học Trung Quốc cung cấp các chương trình đào tạo chuyên sâu cho sinh viên Việt Nam trong các lĩnh vực như kỹ thuật, kinh tế, quản lý , bên cạnh đó Việt Nam cũng có các chương trình đào tạo chuyên sâu cho sinh viên Trung Quốc trong các lĩnh vực như nông nghiệp, du lịch, văn hóa
Hiện nay đã có rất nhiều trường Đại học tại Việt Nam có chương trình đào tạo liên kết với các trường Trung Quốc, đặc biệt là ngành công nghệ, kinh tế Nội dung chương trình và giáo trình đã có sư thay đổi từ mô hinh giáo dục của Trung Quốc Cụ thể:
Trang 8Trường Đại học Khoa học xã hội và nhân văn - Đại học Quốc gia Hà Nội đã ký kết 60 biên bản thỏa thuận với các trường đại học của Trung Quốc tại Vân Nam, Thượng Hải, Tứ Xuyên, Quảng Đông… đến từ đại học Vân Nam, Đại học Bách Khoa Côn Minh, Đại học dân tộc Quảng Tây Năm
2023, trường có gần 200 sinh viên Trung Quốc đang học tập tại trường, như: khoa Việt Nam học và Tiếng Việt, Ngôn ngữ học, Văn học, Xã hội học, Khoa học Quản lý Trong 5 năm (2018 - 2023), Trường đã hoàn thành đào tạo 5 tiến sỹ là nghiên cứu sinh Trung Quốc, gần 100 thạc sỹ đến từ Đại học Vân Nam, Đại học Bách Khoa Côn Minh, Đại học Dân tộc Quảng Tây
Trường Đại học Sư phạm trực thuộc Đại học Đà Nẵng có hơn 20 năm hợp tác đào tạo nguồn nhân lực với các đối tác đến từ Trung Quốc và Đông Nam Á với các bậc chương trình dự bị tiếng Việt cho người nước ngoài, đại học và sau đại học Nhà trường thiết lập đào tạo nhân lực với các trường: Trường Đại học Dân tộc Quý Châu; Trường Đại học Nam Ninh; Trường Đại học Dân tộc Quảng Châu…; tiếp nhận đào tạo sinh viên ngành cử nhân tiếng Việt theo chương trình 3 +1; tiếp nhận cán bộ giảng viên và sinh viên của các đối tác đến học các chương trình: cử nhân, thạc sỹ, tiến sỹ Đồng thời,
cử giảng viên của nhà trường theo học thạc sỹ, tiến sỹ theo các chương trình học bổng giữa Chính phủ
Trường Đại học Khoa học xã hội và nhân văn - Đại học Quốc gia Hồ Chí Minh và Trường Đại học Ngoại ngữ Tứ Xuyên sẽ cùng phối hợp triển khai 6 lĩnh vực xúc tiến các chương trình trao đổi giảng viên, sinh viên sang giảng dạy, học tập, nghiên cứu ngắn hạn; phối hợp tổ chức hội nghị, hội thảo, tọa đàm quốc tế; cùng tham gia các hoạt động nghiên cứu chung được tổ chức; thường xuyên trao đổi các tạp chí và ấn phẩm khoa học; thúc đẩy các hợp tác khác vì lợi ích chung của cả hai đơn vị
Trường Đại học Hà Nội có nhiều sinh viên Trung Quốc học nhất cả nước Trường có 490 sinh viên, trong đó có 260 học hệ chính quy bậc cử nhân, 230 học ngắn hạn, chủ yếu đến từ hai tỉnh Vân
Nam và Quảng Tây (Một số kết quả hợp tác giáo dục giữa Việt Nam – Trung Quốc hiện nay, 2023)
3 Cơ hội và thách thức mà quan hệ thương mại Việt - Trung đặt ra cho lĩnh vực đào tạo
3.1 Cơ hội
Việt Nam và Trung Quốc là hai quốc gia có mối quan hệ sâu sắc bởi những ưu thế về địa lý tự nhiên, là quốc gia hàng đầu trong các nước và vùng lãnh thổ trên thế giới có quan hệ thương mại, đầu
tư, du lịch với Việt Nam Mối quan hệ thương mại Việt - Trung đã có nhiều sự đột phá và khởi sắc, góp phần tạo nên diện mạo mới cho các tỉnh vùng cao, miền núi, biên giới và kinh tế Việt Nam trong những năm gần đây, tạo nên một bức tranh phát triển đa phương diện hóa ở hiện tại và trong tương lai
Trang 93.1.1 Trao đổi sinh viên và giáo viên nâng cao cơ hội việc làm
Dưới sự hợp tác thương mại giữa Việt - Trung đã có các thỏa thuận và chương trình hợp tác trong lĩnh vực giáo dục, như trao đổi sinh viên, đào tạo nguồn giáo viên, nghiên cứu chung Để nâng cao nhiều cơ hội việc làm đào tạo giáo dục Việt Nam đã cử nhiều học sinh, sinh viên sang Trung Quốc học tập, nghiên cứu tại Trung Quốc Với sự phát triển mạnh mẽ của quan hệ kinh tế, thương mại giữa hai nước, nhu cầu nguồn lực bên Trung lại càng tăng, từ đó sinh viên có cơ hội tìm kiếm việc làm tại các doanh nghiệp bên Trung hoặc các công ty Việt Nam có quan hệ với Trung Quốc Từ đó việc trao đổi sinh viên và giáo viên không chỉ nâng cao cơ hội việc làm mà còn tác động đến hoạt động thương mại giữa hai nước anh em Việt Trung, tạo nên các sự gắn kết sâu sắc hơn nữa và Việt Nam dễ dàng có thể hiểu thêm được các chiến lược thương mại, cách thức giáo dục mới để nâng cao chất lượng sinh viên cũng như chất lượng giảng dạy
3.1.2 Hợp tác nghiên cứu chung
Với mối quan hệ thương mại sâu sắc giữa hai nước Việt - Trung đã làm cầu nối để Việt Nam có thể hợp tác hóa, tăng cường hiệu quả thương mại giúp tối ưu hóa các quy trình phát triển công nghệ sản xuất, giúp Trung Quốc và Việt Nam giải quyết những thách thức chung một cách hiệu quả Để có thể đổi mới và phát triển bền vững song hành mối quan hệ Việt - Trung thì hiện nay các trường đại học và viện nghiên cứu hai nước đã hợp tác trong nhiều dự án nghiên cứu chung, đặc biệt trong các lĩnh vực nông nghiệp, công nghệ thông tin, y tế Các dự án nghiên cứu chung giúp chia sẻ dữ liệu, kết quả nghiên cứu và thúc đẩy sự phát triển khoa học công nghệ của cả hai nước Theo thông tin của Bộ Giáo dục và Đào tạo, hiện nay các trường đại học Trung Quốc cung cấp các chương trình đào tạo chuyên sâu cho sinh viên Việt Nam trong các lĩnh vực như kỹ thuật, kinh tế, quản lý , bên cạnh đó Việt Nam cũng
có các chương trình đào tạo chuyên sâu cho sinh viên Trung Quốc trong các lĩnh vực như nông nghiệp,
du lịch, văn hóa… Và đã có rất nhiều trường Đại học tại Việt Nam có chương trình đào tạo liên kết với các trường Trung Quốc, đặc biệt là ngành công nghệ, kinh tế Nội dung chương trình và giáo trình đã
có sự thay đổi từ mô hình giáo dục của Trung Quốc
3.1.3 Xây dựng các chương trình giáo dục song ngữ Việt - Trung:
Trong bối cảnh thương mại song phương phát triển mạnh mẽ, nhu cầu giao tiếp hiệu quả giữa Việt - Trung sẽ thúc đẩy giao tiếp và hiểu biết văn hóa của nhau, từ đó tạo ra những nguồn nhân lực chất lượng cao (Hồng Hạnh, 2023) Theo thông tin của Bộ Giáo dục và Đào tạo, tại nhiều trường học ở Việt Nam đã triển khai chương trình giáo dục song ngữ, dạy tiếng Trung và tiếng Việt, giúp học sinh nâng cao khả năng giao tiếp và hội nhập quốc tế. Đi cùng với sự phát triển về thương mại biên mậu,
Trang 10một số tỉnh thành ở Việt Nam có biên giới với Trung Quốc như Quảng Ninh, Hà Giang, Lào Cai đã triển khai giảng dạy tiếng Trung cho tại các trường trung học phổ thông và trung học cơ sở Học sinh chủ yếu lựa chọn tiếng Trung là ngôn ngữ 1 Đây là một hướng đi thiết thực để phục vụ nhu cầu học tập
và làm việc của học sinh tại địa bàn các tỉnh biên giới trong tương lai Nắm bắt được tính quan trọng của giáo dục song ngữ Việt – Trung, Trung Quốc cũng đã hỗ trợ Việt Nam phát triển tài liệu giáo khoa tiếng Trung , cung cấp các giáo trình, sách giáo khoa phù hợp với nhu cầu học tập của học sinh Việt Nam
3.1.4 Chia sẻ kinh nghiệm và chuyên môn trong ngành giáo dục giữa Việt Nam - Trung Quốc
Sự thay đổi nhanh chóng của công nghệ và biến động xã hội thế giới, việc chia sẻ kinh nghiệm
và chuyên môn giữa hai nước Việt Nam và Trung Quốc cập nhật các phương pháp giáo dục mới nhất, đảm bảo rằng sinh viên sẽ được trang bị những kỹ năng cần thiết để thích ứng với những thay đổi mới Hai nước đã tổ chức nhiều hội thảo, hội nghị, tọa đàm về giáo dục giữa hai nước, cho phép các chuyên gia, nhà quản lý giáo dục chia sẻ kinh nghiệm, kiến thức và chuyên môn Các dự án hợp tác giáo dục cũng được triển khai nhằm ứng dụng công nghệ thông tin, đổi mới phương pháp giảng dạy, nâng cao chất lượng giáo dục ở hai quốc gia sẽ hỗ trợ trực tiếp cho sự phát triển thương mại, tạo ra những nền tảng vững chắc cho hợp tác kinh tế và xã hội trong tương lai
3.1.5 Sự hỗ trợ phát triển cơ sở hạ tầng giáo dục của Trung Quốc tại Việt Nam
lĩnh vực giáo dục,Trung Quốc đã hỗ trợ Việt Nam xây dựng nhiều trường học, phòng thí nghiệm: Có
thể thấy, hoạt động hợp tác giáo dục giữa hai nước đã góp phần vào sự phát triển toàn diện, ổn định và lâu dài của quan hệ Việt Nam - Trung Quốc Thông qua hợp tác giáo dục, người dân hai nước không chỉ hiểu hơn về ngôn ngữ và văn hóa của nhau mà còn hỗ trợ nhau trong quan hệ kinh tế và thương mại Đặc biệt, các kết quả hợp tác giữa các trường đại học của hai nước trong đào tạo ngôn ngữ đã mang lại hiệu quả thiết thực, góp phần đào tạo nguồn nhân lực phục vụ cho sự phát triển của mỗi nước, tạo ra nhiều cơ hội việc làm, đặc biệt là đối với Việt Nam Các hoạt động thương mại đã hỗ trợ việc xây dựng mạng lưới giáo dục Điều này đã tạo ra một môi trường học tập đa dạng, giúp học sinh và sinh viên tiếp cận được với nhiều nguồn tài nguyên giáo dục và cơ hội học tập quốc tế
3.2 Thách thức
Trong bối cảnh quan hệ thương mại Việt - Trung ngày càng sâu rộng, mặc dù mở ra rất nhiều
cơ hội để hai bên cùng nhau hợp tác và phát triển nhưng cũng không thể tránh khỏi những thách thức trong nhiều lĩnh vực, bao gồm cả lĩnh vực đào tạo
