Bai 29. Cấu Trúc Virut

Chương III: VIRUT VÀ BỆNH TRUYỀN NHIỄMBài 29: CẤU TRÚC CÁC LOẠI VIRUT a Kiến thức Sau khi học xong bài này, học sinh cần: ♣ Phát biểu được khái niệm virut, biết phân loại được virut.. Tr

Chương III: VIRUT VÀ BỆNH TRUYỀN NHIỄM

Bài 29: CẤU TRÚC CÁC LOẠI VIRUT

a) Kiến thức

Sau khi học xong bài này, học sinh cần:

♣ Phát biểu được khái niệm virut, biết phân loại được virut

♣ Phân biệt được virut trần và virut có vỏ

♣ HS giải thích được các thuật ngữ: virion, capsome, capsit, nucleocapsit, vỏ ngoài

b) Kỹ năng:

♣ Làm việc với SGK

♣ Làm việc nhóm

♣ Sử dụng ngôn ngữ tiếng Việt

♣ So sánh, phân tích c) Thái độ:

♣ Tính tự giác, hứng thú và phấn khởi nhận thức

♣ Khả năng biết, hiểu và giải thích

II. Trọng tâm:

Nội dung bài có 2 chủ đề lớn:

♣ Cấu tạo của virut: khái niệm virut, phân loại virut, virut trần và virut có vỏ ngoài

♣ Hình thái virut: xoắn, khối và hỗn hợp III. Phương pháp – phương tiện dạy học:

1. Phương pháp dạy học:

♣ Nghiên cứu SGK

♣ Thảo luận nhóm

♣ SGK – hỏi đáp

♣ Quan sát tranh ảnh

2. Phương tiện dạy học

♣ Sách giáo khoa

♣ Tranh vẽ một số loại virut, hình thái và kích thước so sánh của một số virut

IV. Tiến trình bài giảng

1. Ổn định lớp

2. Kiểm tra bài cũ

Không kiểm tra bài cũ (tiết vừa rồi học thực hành)

3. Dạy bài mới

a. Mở bài

Trong lịch sử loài người, số người chết trong các trận dịch bệnh do virut còn lớn hơn tất cả các cuộc chiến tranh, các cuộc xung đột sắc tộc, tôn giáo, nạn đói, các trận động đất, lũ lụt và tai nạn giao thông cộng lại Tuy nhiên, nhiều loại virut cũng được khai thác để phục vụ cho lợi ích của con người Một số virut được dùng để sản xuất chế phẩm diệt sâu phá hoại mùa màng, số khác được dùng để cài gen lành đưa vào cơ thể thay cho gen bệnh nhằm chữa bệnh di truyền Vậy virut nó có đặc điểm cấu tạo và hình thái như thế nào

thì thầy và chúng em sẽ cùng nhau tìm hiểu ở bài 29: CẤU TRÚC CÁC

LOẠI VIRUT.

b. Hoạt động dạy – học

Hoạt động 1: GV hướng dẫn HS đọc 2 đoạn

đầu tiên của bài 29 và trả lời các câu hỏi sau:

(?) Nghiên cứu SGK các em cho thầy biết

virut là gì?

(HS): Đọc SGK và nêu khái niệm

(?) Người ta dựa vào đâu để phân loại virut

và cho biết có bao nhiêu loại virut?

(HS): Dựa vào acid nucleic

(?) Từ thực tiễn các em hãy kể cho thầy biết

Khái niệm virut:

 Virut là thực thể chưa có cấu tạo tế bào, có kích thước siêu nhỏ (nm)

 Cấu tạo rất đơn giản, chỉ gồm một loại acid nucleic được bao bởi vỏ protein

 Kí sinh nội bào bắt buộc: trong

tế bào vật chủ, virut có khả năng nhân lên, tức là có khả năng hoạt động như một cơ thể

sống

Dựa vào acid nucleic, cấu trúc vỏ capsit, có hay không có vỏ ngoài thì virut gồm 2 nhóm lớn sau:

 Virut DNA

 Virut RNA Virut đậu mùa, viêm gan B, hecpet, virut cúm, virut sốt xuất huyết Dengi, virut viêm não Nhật Bản,…

V i r u t

t r ầ n

Lõi là acid nucleic (DNA hoặc RNA)

Vỏ là protein (gọi là capsit)

V i r u t

c ó

v ỏ

n g o à i

Lõi là acid nucleic (DNA hoặc RNA)

Vỏ là protein (gọi là capsit)

Vỏ ngoài (vỏ capsit)

một số bệnh thường gặp do virut gây ra?

(HS): Virut đậu mùa, vir ut HIV, virut cúm,

…

Hoạt động 2: GV hướng dẫn HS đọc mục I

Cấu tạo và thực hiện các nhiệm vụ sau:

(?) Điền vào phiếu học tập: lớp chia thành 4

nhóm nhỏ:

Thành

phần

cấu tạo

Chức năng Tên gọi chung Lõi: …

Virut

…

Virut…

Vỏ

capsit:

…

Vỏ

ngoài:

…

(HS)

Thành

phần cấu

tạo

Chức năng Tên gọi chung

Lõi: Acid

nucleic

(DNA

hoặc

RNA)

Là bộ gen của virut, giữ chức năng

Virut trần(có cấu trúc nucleocapsi t)

Viru

t có vỏ ngoà i

I. Cấu tạo:

1. Virut trần:

2. Virut có vỏ ngoài:

Nội dung thí nghiệm của Franken và Conrat năm 1957:

Đưa sơ đồ thí nghiệm:

di truyền

Vỏ capsit:

là lớp

protein,

gồm nhiều

đơn vị cấu

tạo là

capsome

Bảo vệ acid nuclei c

Vỏ ngoài:

là lớp lipit

kép và

protein,

trên mặt

có các gai

glicoprote

in

Gai làm nhiệm vụ kháng nguyê

n và giúp virut bám trên bề mặt tế bào

Virut hoàn chỉnh (virion)

(?) Em nào hãy trình bày lại cho thầy và cả lớp nghe thí nghiệm của Franken và Conrat vào năm 1957 và đồng thời cho biết lõi có vai trò như thế nào trong di truyền

(?) HS đọc lại thí nghiệm của Franken và Conrat vào năm 1957 Lõi có vai trò di truyền cho thế hệ con cháu

Hoạt động 3: GV hướng dẫn HS đọc mục II

Hình thái

(?) HS hoạt động theo nhóm GV phát phiếu học tập, yêu cầu HS điền thông tin vào: Cấu trúc

(HS) Điền thông tin vào phiếu học tập

Cấu trúc

Cấu trúc

xoắn Capsome sắpxếp theo

chiều xoắn của acid nucleic

Virut khảm thuốc lá, virut bệnh dại, virut cúm, sởi Cấu trúc

khối

Capsome sắp xếp theo hình khối đa diện với 20 mặt tam giác đều

Virut bại liệt

Cấu trúc hỗn

hợp Đầu có cấu trúc khối,

đuôi có cấu trúc xoắn

Thể thực khuẩn phage

Mở rộng:

(?) HS điền dấu x vào nội dung có ở từng đối

tượng

Đối tượng

Vi khuẩn

Có cấu tạo

Chỉ có

DNA hoặc

RNA

-Chứa cả

DNA và

RNA

Chỉ chứa

- Vai trò của lõi trong di truyền

II. Hình thái

Virut chưa có cấu tạo tế bào nên mỗi virut thường được gọi là hạt Hạt virut có 3 loại cấu trúc: xoắn, khối và hỗn hợp (hay phức tạp)

Chỉ chứa

-Sinh sản

2. Củng cố

 Thế nào là virut ? Người ta dựa vào đâu để phân loại virut, có mấy nhóm virut lớn ?

 Phân biệt virut trần với virut có vỏ ngoài ?

 Gợi ý trả lời các câu hỏi trong SGK

3. Ra bài tập

Các em trả lời tất cả các câu hỏi và bài tập trong SGK

4. Dặn dò

 Các em về nhà học thuộc bài và làm bài đầy đủ

 Đọc trước bài mới, bài 30: SỰ NHÂN LÊN CỦA VIRUT TRONG TẾ BÀO

Sinh viên soạn:

Lâm Hồng Ngọc