Văn hóa kinh doanh- Văn hóa kinh doanh Nhật Bản1- Những nguyên nhân chính làm nên sự đặc thù của VHDN Nhật Bản Sự phân thứ bậc mang tính “đẳng cấp”: Đạo Khổng du nhập vào Nhật Bản từ rấ
Trang 1Văn hóa kinh doanh- Văn hóa kinh doanh Nhật Bản
1- Những nguyên nhân chính làm nên sự đặc thù của
VHDN Nhật Bản
Sự phân thứ bậc mang tính “đẳng cấp”: Đạo Khổng du nhập vào Nhật Bản
từ rất sớm, kết hợp với tinh thần tôn vinh giới Võ Sĩ Đạo như là một đẳng cấp hàng đầu: Võ sĩ – Trí thức – Công Nông – Thương nhân, đã làm nên một xã hội đẳng cấp kiểu Nhật Bản với tư tưởng đề cao Lễ – Tín – Nghĩa – Trí – Nhân Cho đến nay có nhiều thay đổi, nhưng tinh thần đó vẫn biểu hiện rất mạnh trong các mối quan hệ XH và các tổ chức của Nhật Bản thể hiện: -Tôn ti trật tự – Công ty mẹ và con – Hội sở và chi nhánh - Quan hệ cấp trên cấp dưới – Lớp trước và lớp sau – Khách hàng và người bán hàng
• Một đất nước vốn dĩ nghèo nàn về tài nguyên, có nhiều thiên tai, kinh tế chủ yếu là nông – ngư nghiệp và sự ảnh hưởng của Tam Giáo Đồng nguyên
du nhập nên người Nhật Bản coi trọng: - Tinh thần tập thể – Hài hòa Thiên Nhân Địa - Đề cao sự hợp lí – Sự ứng xử theo thứ tự coi trọng Lễ, Tín, Nghĩa, Trí, Nhân Xã hội Nhật Bản tự biết mình thiếu rất nhiều các điều kiện nhưng cần phải khẳng định mình, nên có khuynh hướng du nhập và cải hóa những gì du nhập vào để chúng biến thành Kiểu Nhật Bản Bởi vậy VHDN Nhật Bản có sự giao thoa đỉnh cao các yếu tố Tây / Đông/ Nhật Bản Tuy nhiên đến một lúc nào đó sự phát triển làm cho chiếc áo đó bộc lộ nhiều bất cập và mâu thuẫn Tất cả cái đó cũng phản ánh trong tính cách phức tạp của người Nhật Bản
• Ngôn ngữ có nhiều mặt hạn chế ( như rất ít các nguyên âm, Phụ âm luôn đặt trước nguyên âm, một tỉ trọng lớn từ ngữ gốc ngoại nhập được thể hiện dưới dạng chữ Kanji và chữ Katakana ) góp phần khiến người Nhật Bản rất cẩn trọng khi phát biểu, thể hiện chính kiến, và thường thông qua thái độ ngầm định, những yếu tố phi ngôn ngữ, sự nỗ lực thể hiện của bản thân để điền vào chỗ trống của ngôn từ Bởi vậy để hiểu họ thường phải kết hợp nghe họ nói, quan sát những gì họ thể hiện và thấu hiểu tính cách của họ
• Sự thua trận của Nhật Bản trong Đại chiến thế giới lần thứ II khiến Nhật Bản chỉ còn lại đống tro tàn và nhục nhã, bên cạnh đó là bị ràng buộc bởi rất nhiều cam kết bất lợi Điều này khiến cả nước Nhật gắn kết lại, làm hết sức mình trong sự nghiệp phát triển kinh tế Trong thời kì này dấy lên trong xã hội Nhật Bản sự tôn vinh lao động xả thân vì DN và vì xã hội Người Nhật Bản coi trọng lao động hơn tất cả, gắn bó với DN hơn với
Trang 2gia đình của mình, đặt tất cả sự nghiệp của mình cho sự thành công của
tổ chức Cạnh tranh và hiệp tác được thúc đẩy song hành Hàng chục năm qua đi, những phẩm chất đó đã trở thành những nét mới, bền chắc và định hình thành VHDN Nhật Bản Không ai nghi ngờ gì VHDN đó đã giúp nhiều DN Nhật Bản gặt hái được nhiều thành công, Nhật Bản trở thành cường quốc thứ II trong nền kinh tế thế giới
2- Nét độc đáo của VHDN Nhật Bản
Triết lý kinh doanh
Có thể nói rất hiếm các doanh nhân Nhật Bản không có triết lý kinh doanh Điều đó được hiểu như sứ mệnh của doanh nhân trong sự nghiệp kinh doanh Là hình ảnh của doanh nhân trong ngành và trong xã hội Nó có ý nghĩa như mục tiêu phát biểu, xuyên suốt, có ý nghĩa định hướng cho doanh nhân trong cả một thời kù phát triển rất dài Thông qua triết lý kinh doanh doanh nhân tôn vinh một hệ giá trị chủ đạo xác định nền tảng cho sự phát triển , gắn kết ,mọi người và làm cho khách hàng biết đến doanh nhân Hơn nữa các doanh nhân Nhật Bản sớm ý thức được tính xã hội hóa mgày càng tăng của hoạt động sản xuất kinh doanh, nên triết lý còn có nghĩa như một thương hiệu, cái bản sắc của doanh nhân
Lựa chọn giải pháp tối ưu
Những mối quan hệ: Doanh nhân- Xã hội, doanh nhân- khách hàng, doanh nhân – các doanh nhân đối tác, cấp trên- cấp dưới thường nảy sinh rất nhiểu mâu thuẫn về lợi ích, tiêu chí, đường lối Để giải quyết các doanh nhân Nhật Bản thường tìm cách mở rộng đường tham khảo giữa các bên , tránh gây ta những xung đột đối đầu Các bên đề có thể đưa ra các quyết định trên tinh thần giữ chữ Tình trên cơ sở hợp lý đa phương Các qui định Pháp luật hay qui chế của DN được soạn thảo khá “ lỏng lẻo” rất dễ linh hoạt nhưng rất ít trường hợp lạm dụng một bên
Đối nhân xử thế khéo léo
Trong quan hệ, người Nhật Bản chấp nhận người khác có thể mắc sai lầm nhưng luôn cho đối tác hiểu rằng điều đó không được phép lặp lại và tinh thần sửa chữa luôn thể hiện ở kết quả cuối cùng Mọi người đều có ý thức rất
rõ rằng không được xúc phạm người khác , cũng không cần buộc ai phải đưa
ra những cam kết cụ thể Nhưng những chẩn mực đạo đức xã hội, đạo đức doanh nhân ( trách nhiệm đặt trên tình cảm) đã tạo một sức ép vô hình lên tất
Trang 3cả khiến mọi người phải xác định được bổn phận của mình nếu muốn có chỗ đứng trong tổ chức Điều này rõ ràng đến mức khi tiếp xúc với nhân viên Nhật nhiều người nước ngoài cảm thấy họ thật tận tụy và kín kẽ, nếu có trục trặc gì lỗi rất ít thuộc về người Nhật Bản Họ có qui tắc bất thành văn trong khiển trách và phê bình như sau – người khiển trách là người có uy tín, được mọi người kính trọng và chính danh “ không phê mình, khiển trách tùy tiện, vụn vặt, chỉ áp dụng khi sai sót có tính hệ thống, gây lây lan, có hậu quả rõ ràng” phê bình khiển trách trong bầu không khí hòa hợp, Win- Win
Phát huy tính tích cực của nhân viên.
Người Nhật quan niệm rằng trong bất cứ ai cũng đồng thời tồn tại cả hai mặt tốt và xấu, tài năng dù ít nhưng ở đâu đó có một cái đầu, khả năng dì nhỏ nhưng đều nằm trong mỗi bàn tay, cái Tâm có thể còn hạn hẹp nhưng đều ẩn trong mỗi trái tim Nhiều khi còn ở dạnh tiềm ẩn, hoặc do những cản trở khách quan và chủ quan Vấn đề gọi thành tên, định vị nó bằng chuẩn mực của rổ chức, tạo điều kiện, môi trường làm việc thuận lợi, thúc đẩy bằng đào tạo, sẵn sàng cho mọi người tham gia vào việc ra quyết định của nhóm hoặc
từ dưới lên Các DN Nhật đều coi con người là tài nguyên quí giá nhất, nguồn động lực quan trọng nhất làm nên giá trị gia tăng và phát triển bền vững của DN Người Nhật quen với: sáng kiến thuộc về mọi người, tích cực
đề xuất sáng kiến quan trọng không kém gì tính hiệu quả của nó, bởi vì đó là điều cốt yếu khiến cho mọi người luôn suy nghĩ và cải tiến công việc của mình và của người khác Một DN sẽ thất bại khi mọi người khong có động lực và không tìm thấy chỗ nào họ có thể đóng góp
Tổ chức sản xuất kinh doanh năng động và độc đáo.
Tinh thần kinh doanh hiện đại là lấy thị trường làm trung tâm, xuất phát từ khách hàng và hướng tới khách hàng Điều này đã thể hiện rất sớm trong phong cách và đường lối kinh doanh Nhật Bản Các doanh nhân lớn ở Nhật chỉ chiếm 2% còn lại là các doanh nhân vừa và nhỏ Nhưng sự liên kết giữa các doanh nhân hết sức đa dạng và hiệu quả Đó là sự liên kết theo chiều dọc
và chiều ngang
Sự liên kết theo chiều ngang giữa công ty mẹ và vô số công ty con
Sự liên kết theo chiều dọc nhằm phát huy tính lợi thế tương đối của các công
ty thành viên, khai thác lợi thế của thị trường tại chỗ tăng lợi thế tuyệt đối cho công ty mẹ, và uyển chuyển thích nghi khi có biến động kinh tế Sự liên kết đó thấy rất rõ qua hình thức cổ phần chéo, gắn kết về tài chính, nhiên
Trang 4cứu phát triển, hệ thống kênh phân phối, cung ứng đầu vào và hỗ trợ nhân sự…
Các doanh nhân Nhật luôn đề cao chất lượng thỏa mãn nhu cầu khách hang , các cam kết kinh doanh, đi trước thị trưòng và kết hợp hài hòa các lợi ích Cải tiến liên tục ở từng người, từng bộ phận trong các doanh nhân Nhật để tăng tính cạnh tranh của doanh nhân và thỏa mãn khách hàng tốt hơn là điều rất nhiều người nước ngoài đã từng biết
Công ty như một cộng đồng
Thể hiện trên mọi phương diện:
Mọi thành viên gắn kết với nhau trên tinh thần chia sẻ trách nhiệm hơn là bởi hệ thống quyền lực Tổ chức như một con thuyền, một mái nhà chung Anh làm được gì cho tổ chức quan trọng hơn anh là ai
Sự nghiệp và lộ trình của mỗi nhân viên gắn với các chặng đường thành công của doanh nhân
Mọi người sống vì doanh nhân, nghĩ về doanh nhân, buồn vui với thăng trầm của doanh nhân.Triết lý kinh doanh được hình thành luôn trên cơ sở đề cao ý nghĩa cộng đồng và hợp với các chuẩn mực xã hội, hướng tới những giá trị mà xã hội tôn vinh Đã có thời người ta hỏi nhau làm ở đâu hơn hỏi gia đình như thế nào Sự dìu dắt của lớp trước đối với lớp sau, sự gương mẫu cuả những người lãnh đạo làm cho tinh thần cộng đồng ấy càng bền chặt Trong nhiều chục năm chế độ tuyển dụng chung thân suốt đời và thăng tiến nội bộ đã làm sâu sắc thêm điều này
Công tác đào tạo và sử dụng con người.
Thực tế và hoàn cảnh của Nhật khiến nguồn lực con người trở thành yếu tố quyết định đến sự phát triển của các doanh nhân Điều đó được xem là đương nhiên trong văn hóa doanh nhân Nhật Bản Các doanh nhân trường có hiệp hội và quĩ học bổng dành cho sinh viên những ngành nghề mà họ quan tâm Họ không đẩy nhân viên vào tình trạng bị thách đố do không theo kịp
sự cải cách quản lý hay tiến bộ khoa học kĩ thuật mà chủ động có kế hoạch ngay từ đầu tuyển dụng và thường kì nâng cấp trình độ chuyên môn nghiệp
vụ cho nhân viên Các hình thức đào tạo rất đa dạng nhưng chú trọng các hình thức đào tạo nội bộ mang tính thực tiễn cao Việc sử dụng người luân chuyển và đề bạt từ dưới lên cũng là một hình thức giúp cho nhân viên hiểu
Trang 5rõ yêu cầu và đặc thù của từng vị trí để họ xác định cách hiệp tác tôt với nhau, hiểu được quy trình chung và trách nhiệm về kết quả cuối cùng , cũng như thuân lợi trong điều hành sau khi được đề bạt Cách thức ấy cũng làm cho các tầng lớp thế hệ hiểu nhau hơn, giúp đỡ nhau và cho mọi người cơ hội gắn mình vào lộ trình công danh rõ ràng trong doanh nghiệp
3 Một điển hình về văn hóa kinh doanh : Ông Konosuke Matsushit
Konosuke Matsushita (1894-1989) là một doanh nghiệp lớn và nổi tiếng của nước Nhật Ông là người sáng lập ra tập đoàn Matsushita Electric , tập đoàn kinh doanh hùng mạnh nhất Nhật Bản Ngày nay, khắp thế giới ai cũng biết đến mặt hang điện tử gia dụng mang nhãn hiệu Sony, National, Panasonic…
do tập đoàn Matsushita Electric sản xuất
Konosuke Matsushita là ai?
Đó là cậu bé 9 tuổi của một gia đình nề nếp kiểu Nhật bị khánh kiệt vào những năm đầu thế kỉ 20 , phải rời ghế nhà trường ở độ tuổi thiếu nhi để bước vào học nghề sửa xe đạp ơt thành phốn Osaka Mồ côi cha, mẹ năm 15 tuổi , 18 tuổi tự lực mưu sinh với bệnh phổi hiểm nghèo ngay ở độ tuổi hoa niên của cuộc đời Ông vốn có trong tay chỉ 100 yên tiền trợ cấp thôi việc,
đã gây dựng nên một co đồ khổng lồ của hang Matsushita Electric
Cuộc đời ông chính là bản đúc kết kinh nghiệm thành công và cả triển vọng bão rố đối với một dân tộc đã biết bằng sức mạnh và ý chí, tinh thần và tài nghề, tiến lên chinh phục hết mục tiêu này sang mục tiêu khác, trong một thế giới cực kỳ phức tạp mà quy luật thị trường còn ghê gớm hơn cả chiến trường
Một số bài học của ông Matsushita nêu ra:
-Trong nghệ thuật giải quyết vấn đề, phải thẳng thắng đối mặt với nó, không
được để vấn đề vượt khỏi tầm tay
-Vượt qua gian lao càng to lớn con người càng vĩ đại, lớn sóng phải to
thuyền, những câu châm ngôn kiểu ấy của Goethe, Toistoi cho thấy phẩm chất cần có của con người trong thử thách
-Nên nghĩ những gian lao là liều thuốc quý giúp cho sự phát triển của bạn Cơn khủng hoảng chính là cơ hội bằng vàng trắc nghiệm khả năng và độ
Trang 6vững bền của bản thân Từ mỗi thất bại nên rút ra những bài học cho tương lai và dốc sức biến mỗi vận rủi thành vận may…
Triết lý kinh doanh của Matsushita là :
Cần phải sản xuất con người trước khi sản xuất ra sản phẩm con người có qui củ và chất lượng thì mới mong có sản phẩm chất lượng
Kinh doanh thật sự là một cuộc chiến trong đó sự tồn tại thuộc về khả năng tìm kiếm nơi có nhu cầu tiêu thụ
Tinh thần chủ đạo của công ty Matsushi ta:
+ Doanh nhân phục vụ đất nước
+ Quang minh chính đại
+ Hòa thuận nhất trí
+ Lễ độ khiêm nhường
+ Phấn đấu vươn lên
+ Đền đáp công ơn
Sự kiên nhẫn(nintal), thể diện(kao), nghĩa vụ(on), trách nhiệm (giri) : slide đã có đầy đủ.
Quan niệm và mối quan hệ trong công ty.
Văn hóa kinh doanh:Với người Nhật, thà làm việc cho một công ty có uy thế còn hơn là giữ chức vụ quan trọng trong một công ty kém ưu thế Công
ty là nơi họ làm việc suốt đời nên họ gắn bó với một công ty nhất định từ ngày mới vào nghề và ở lại suốt đời với công ty Mối quan hệ con người với con người trong công ty Nhật Bản có những đặc trưng như một gia đình và mọi người có tinh thần với vận mệnh chung của công ty
Động cơ thu được lợi nhuận thuần túy trong công ty là không rõ ràng mà phần lớn động cơ khiến họ quyết định hành vi, trong giao dịch, thương lượng
Trang 7Còn nhân viên phải có tình yêu hiếu đạo, có nghĩa vụ trung thành, tôn kính
và duy trì mối quan hệ đó với công ty Lợi ích của nhân viên gắn với lợi ích của công ty…
Mối quan hệ giữa người lãnh đạo và nhânviên cấp dưới theo hướng tạo ra bầu không khí đoàn kết như trng gia đình dựa vào nguyên tắc “Wa”(sự hài hòa, hòa hợp)
Tạo ra sự ổn định của liên hiệp và vì cuộc sống ấm no của các thành viên
Sự phụ thuộc của nhân viên vào công ty, coi công ty như con tàu chở vận mệnh chung trong khi đương đầu với môi trường cạnh tranh với các công ty khác khiến họ gắn bó với công ty, phân biệt rạch ròi giữa trong công ty và ngoài công ty để bảo vệ và trung thành với công ty
Những điều đó thể hiện ý thức tập thể qua trọng hơn cá nhân , tinh thần hòa hợp, tinh thần trách nhiệm và nghĩa vụ cũng như ý thức phụ thuộc vào gia đình, tổ chức của người Nhật và tất cả điều đó cũng vì lợi ích quốc gia, dân tộc của họ
Cách chào hỏi, xưng hô- Hệ thống cấp bậc trong công ty.
Ngôn ngữ thể hiện rõ rang hệ thống cấp bậc trong công ty Những nhân viên cấp dưới luôn dùng cách nói kinh ngữ với người cấp trên của mình, và dùng
từ ngữ khiêm nhườg khi nói về bản thân mình, nếu nói không phù hợp sẽ bị xem là thất lễ
Cách cúi chào: thể hiện rõ hệ thống cấp bậc trong văn hóa của họ : cúi đâu thấp để chào người cấp trên, người lớn tuổi hơn mình Cúi ngang bằng với người khác nếu họ cùng địa vị, chức vụ như mình
Trong xã hội Nhật hệ thống phân chia cấp bậc rất quan trọng Chức vụ và vị trí hết sức quan trọng Xã hội Nhật còn được xem là xã hội có nền văn hóa cấp bậc thường theo hình kim tự tháp
Người Nhật có tính tổ chức, kỷ cương rất chực chẽ, tạo thành một xã hội qui
củ, tôn ti trật tự được coi trọng và có ý thức phục tùng tuyệt đối các cấp trên,sự tôn ti, phục tùng này thể hiện rất rõ qua ngôn ngữ, trong xưng hô, chào hỏi và giao tiếp
Chế độ tuyển dụng và đào tạo con người.
Trang 8Tuyển nhân viên nam nhiều hơn nữ, coi lao động nữ chỉ là tạm thời và làm những việc đơn giản, nhẹ và lương thấp hơn, ít thăng tiến… Vì sao?
Công ty thường tuyển hàng loạt những người mới ra trường vào tháng tư và đào tạo họ những phong cách và cách thức của công ty
Nhiều công ty có chế độ thuê nhân viên suốt đời, và trả lương theo chế độ thâm niên, chế độ này tạo ra nhiều lợi ích cho cả công ty và người lao động như với công ty, nó đem lại sự ổn định về tổ chức và nhấn sự và lợi nhuận trong đào tạo, làm người lao động yên tâm làm việc, gắn bó trung thành với công ty
Chương trình đào tạo đánh giá nhân viên và thăng tiến nghề nghiệp được tiến hành lâu dài và theo cách cho nhân viên luôn chuyển phiên tiếp xúc với nhiều kinh nghiệm và cơ hội khác nhau trong hoạt động sản xuất kinh doanh
Mô hình quản lý trong công ty Nhật Bản.
Các đặc trưng văn hóa kinh doanh Nhật Bản chủ yếu là mô hình quản lý đều mang đặc điểm chú trọng nguồn lực con người và mối quan hệ hài hòa (nguyên tắc Wa) trong quan hệ con người, mọi người trong tổ chức đều tham gia hoạt động quản lý và tập thể quan trọng hơn cá nhân
Kiểm tra chất lượng sản phẩm thường xuyên và toàn diện, để thu hút khách hàng và tạo uy tín với khách hàng
Bên ngoài công ty
Quan hệ làm ăn lâu dài: với các công ty Nhật thường có mối quan hệ làm
ăn lâu dài với nhau, tin cậy nhau
Nhóm kinh doanh: các công ty liên kết với nhau cùng nằm trong một nhóm kinh doanh với nhau và trung thành với nhau khiến cho các công ty nước ngoài khó mà xâm nhập vào được Tất nhiên công ty ngoài mất rất nhiều thời gian mới có thể chen vào làm việc với một công ty trong hệ thống đó
Tạo lập quan hệ: các doanh nhân thường đi chơi golf với nhau là một cách
để họ có thể làm quen, tạo mối quan hệ làm ăn và hiểu biết về nhau hơn
Trang 9Người trung gian: khi có quan hệ với đối tác, người Nhật thường nhờ người quen, có uy tín có mối quan hệ tốt đẹp với đối tác làm người trung gian, giới thiệu trong việc tạo mối quan hệ với người Nhật
Thương lượng trong kinh doanh: đó là đặc điểm nổi bật của người Nhật,
họ không muốn gây ra những xung đột hay bất bình với đổi thủ mà thương lượng để hai bên cùng có lợi, cùng hợp tác làm ăn
Sự im lặng trong đàm phán của họ cũng là cách đàm phán vì người Nhật không thích sự ồn ào, với người Nhật, sự tin tưởng lẫn nhau còn quản trọng hơn giấy tờ
Có thể nói việc hiểu người Nhật và văn hóa kinh doanh của họ rất phức tạp nhưng những công ty Nhật Bản bao giờ cũng là những công ty chân thành, có uy tíncao, đáng tin cậy và luôn là những đối tác trung thành trong kinh doanh với bên ngoài, đó chính là một trong những đặc trưng đáng tự hào được trân trọng, học hỏi trong văn hóa kinh doanh của họ
4 Những điều nên chú ý khi làm việc với người Nhật
- Đừng quá vội vàng bắt tay với doanh nhân Nhật Bản.
Nói chung, người Nhật tránh sự tiếp xúc quá thân mật trong kinh doanh Vỗ vai khách từ phía sau để kết thúc một sự giao dịch được xem là bất lịch sự Nhưng nếu một người Nhật thiện chí đưa tay ra trước thì bạn cũng đáp lại bằng việc bắt tay họ để thể hiện thiện chí của mình
- Sẵn sàng tôn trọng sự khác biệt về văn hoá Khi gọi tên người Nhật bạn
nhớ bỏ từ “Mr” ở đằng trước và thêm từ “san”- nghĩa là Ông, Bà, Anh, Chị… vào sau Họ của người đó để thể hiện sự kính trọng Ví dụ : Mr Fujita được gọi là Fujita-san Mr Jones được gọi là Jones-san Không gọi “Mr Fujita-san” hay “Mr Jones-san” Lưu ý là người Nhật gọi Họ chứ không gọi
tên Gọi tên được xem là thiếu lịch sự.
- Khi kết thúc câu chào hỏi, đừng bao giờ quên trao “card visit”, đây là
điều quan trọng nhất
Hầu hết người Mỹ nhận card của đối phương liếc nhìn rất nhanh rồi cất vào túi áo vét trong khi người Nhật xem card rất cẩn thận cả mặt trước và mặt sau Họ giới thiệu, chứ không chỉ đơn thuần đưa cho bạn, và cầm card với dòng chữ in xuôi chiều về phía bạn để bạn dễ nhìn Có thể kèm theo một cái
Trang 10cúi đầu nhẹ và nhanh Chiếc card của người Nhật to hơn card của người Mỹ một chút và được in trên giấy chất lượng tốt hơn Việc in có thể bằng tiếng Anh một mặt và mặt kia in bằng tiếng Nhật
- Nói chậm và đúng sự thật
Những lời giới thiệu bóng bẩy sẽ không gây được ấn tượng Những từ và cụm từ hay được dùng như “chất lượng”, “công việc theo nhóm”, “danh dự”,
“sự hài hoà”, “không thành vấn đề”, và “những lựa chọn khác”
-Trong đàm phán, học cách chấp nhận sự im lặng trong 30 giây hoặc lâu hơn
Đây là thời điểm then chốt để người Nhật đưa ra quyết định Người Nhật nghiền ngẫm những gì bạn nói và đưa ra các câu hỏi Bạn cũng không nên bối rối trước những giây phút im lặng trong đàm thoại của họ như vây
- Tránh dùng từ “no” (không), vì được xem là thiếu lịch sự
Thay vào đó, hãy nói: “Chúng ta hãy xem xét lựa chọn khác” hay “Có lẽ đây
là cách làm tốt hơn”
- Đúng giờ Không sai hẹn Trường hợp không thể đến đúng giờ hẹn thì
phải liên lạc qua điện thoại, mail trước đó
- Không được tặng người Nhật món quà có liên quan tới số 4 và số 9 Số 4
phát âm gần giống với chữ “tử”, tặng ai món quà có bốn thứ giống như là bạn đang trù ẻo cho người đó gặp tai họa vậy, còn tặng những món quà dính dáng tới số 9 thì chỉ mang lại xui xẻo cho người được nhận Vậy nên tốt nhất đừng đem tặng những gì có 4 phần, 4 mẩu dù chúng nằm trong cùng một món quà Ví dụ như nếu muốn tặng ai những chiếc kẹo, thì bạn không nên tặng 4 cái, mà tốt hơn là tặng 3 hoặc 5 cái Lựa chọn tốt nhất là hãy tặng những món quà mà không liên quan gì đến số lượng để đỡ gây ra hiểu lầm
dù vô tình hay thế nào đi nữa Ngoài ra thì bạn có thể tặng quà theo cặp hay theo đôi cũng rất tuyệt, vì con số 2 mang lại may mắn
Không tặng hoa sen, hoa cúc, hoa tsubaki, hoa huệ, hay các loại hoa màu trắng (vì chúng liên quan tới đám tang)
Không tặng đồ thủy tinh, sành sứ…