báo cáo khoa học 'đề xuất cải tiến biện pháp tổ chức giao thông tại nút hiện hành ở thủ đô hà nội'

ĐẶT VẤN ĐỀ Để giải quyết tình trạng ùn tắc giao thông tại các nút giao thông ở Thủ đô, vào khoảng tháng 6/2009 Hà Nội tổ chức lại giao thông tại các nút đèn tín hiệu bằng cách chặn các n

I ĐẶT VẤN ĐỀ

Để giải quyết tình trạng ùn tắc giao thông

tại các nút giao thông ở Thủ đô, vào khoảng

tháng 6/2009 Hà Nội tổ chức lại giao thông tại

các nút đèn tín hiệu bằng cách chặn các ngã

ba, ngã tư bằng dải phân cách ở giữa dọc theo

một hướng đi nào đó Việc này trong một thời

gian đã mang lại hiệu quả nhất định trong việc

giải quyết ùn tắc giao thông, nhưng nhanh

chóng bộc lộ khuyết điểm Gần đây, biện pháp

này đã tỏ ra kém hiệu quả dẫn đến ùn tắc

nghiêm trọng trở lại ở một số nút giao thông

Vậy đâu là nguyên nhân và giải pháp cho tình

thế hiện nay là việc hết sức cấp bách khi thời

gian tiến đến đại lễ kỷ niệm 1000 năm Thăng

Long không còn nhiều

II NỘI DUNG

2.1 Phân tích về giải pháp tổ chức giao

thông tại nút ở Hà Nội bằng cách “đóng”

đường

Nếu xem xét một cách khách quan, qua

các tài liệu nghiên cứu thì giải pháp “đóng”

các nút giao thông (xem hình 1) không phải là

giải pháp mới, sai và chỉ có duy nhất ở nước

ta Giải pháp này đã được nêu trong một số tài liệu hướng dẫn thiết kế nút giao thông ở Hoa

kỳ (4), tuy nhiên khi áp dụng vào điều kiện giao thông ở Việt Nam phải cần phải có sự nghiên cứu và vận dụng hợp lý mới mong đạt được hiệu quả cao

ĐỀ XUẤT CẢI TIẾN BIỆN PHÁP TỔ CHỨC GIAO THÔNG

TẠI NÚT HIỆN HÀNH Ở THỦ ĐÔ HÀ NỘI

NCS ĐẶNG MINH TÂN

Trường Đại học Nagoya - Nhật Bản

Tóm tắt: Bài báo nêu một số phân tích về việc tổ chức giao thông ở Hà Nội bằng cách

“đóng” các nút giao thông Từ đó đưa ra một số đề xuất cải tiến nhằm giảm tình hình ùn tắc giao thông hiện nay đang tái diễn trở lại tại các nút giao thông loại này

Summary: The article mentioned some analysis about the current traffic operation treatment

in Hanoi by "closing" of intersections Since then to make some improvement suggestions to reduce

traffic congestion is recurrence at these types of intersection

Sau đây là một số phân tích tổng quan về giải pháp tổ chức giao thông “đóng” các ngã

ba, ngã tư tại Hà nội

Hình 1 Sơ đồ tổ chức giao thông bằng phương

pháp “đóng” bằng dải phân cách

của sở GTCC Hà Nội

* Ư u điểm:

+ Giảm số lượng điểm xung đột so với

giao cắt tại nút không đèn và nút đèn tín hiệu

+ Giảm mức độ nghiêm trọng của xung

đột giữa các phương tiện từ giao cắt chuyển

sang nhập dòng

+ Trong một giới hạn nào đó có thể cải

thiện được khả năng thông hành do là dòng

liên tục, không bị ngắt quãng như đèn tín hiệu

Đặc biệt là nó tăng khả năng thông qua của

dòng giao thông trên đường chính đi thẳng

(khả năng thông hành của nút loại này trong

điều kiện giao thông hỗn hợp ở Việt Nam là

bao nhiêu thì hiện nay vẫn chưa thể có câu trả

lời chính xác do đây là vấn đề rất khó với các

nhà khoa học)

+ Không dùng đèn tín hiệu nên có thể tiết

kiệm chi phí điều khiển giao thông (thực tế

vẫn phải duy trì đèn tín hiệu cho người đi bộ)

* Nhược điểm:

+ Gây khó chịu và tăng chiều dài chạy xe

trong nút với những phương tiện đi thẳng và

rẽ trái ở hướng đường bị “đóng”

+ Mất an toàn cho người đi bộ qua đường

so với giải pháp đèn tín hiệu trước đây (theo

quan sát mặc dù có bố trí đèn tín hiệu dành

cho người đi bộ nhưng đa phần các phương

tiện không chấp hành đèn tín hiệu)

+ Không phù hợp với giao cắt giữa hai

đường chính (cùng có lưu lượng giao thông

lớn)

+ Phương tiện giao thông quay đầu có thể

làm cản trở dòng đi thẳng Cho nên những nút

giao loại này thường đòi hỏi mặt cắt ngang

đường rộng đủ để bố trí làn rẽ cho xe quay

đầu tại dải phân cách hoặc dải phân cách phải

đủ lớn để đảm bảo bán kính quay đầu

Hình 2 Phương tiện quay đầu trong trường hợp

dải phân cách nhỏ tạo thành xung đột giao cắt làm cản trở các phương tiện đi thẳng gây ùn tắc

Hình 3 Ùn tắc tái diễn tại các nút giao thông“đóng” (Nguồn: VnExpress.net)

Trong các tài liệu nước ngoài khuyến cáo chỉ nên áp dụng loại nút giao thông kiểu này với những nút giao thông đường chính, đường phụ (khi lưu lượng trên đường phụ nhỏ hơn hoặc bằng 25% lưu lượng toàn nút (6)), dải phân cách rộng có thể bố trí làn rẽ và đảm bảo bán kính quay đầu cho xe cỡ lớn (trong đô thị chỉ đảm cần đảm bảo bán kính cho xe buýt quay đầu)

Dựa vào ưu nhược điểm nói trên và thực

tế chúng ta có thể thấy hiện tượng tắc đường hiện nay đang tái diễn ở các nút giao thông kiểu này ở Hà nội do các nguyên nhân sau: + Lưu lượng giao thông tăng lên so với thời điểm thời điểm tháng 6/2009 Do thời điểm cuối năm nhu cầu đi lại tăng lên, cộng với lượng gia tăng hàng ngày của phương tiện

cá nhân

+ Ở một số tuyến phố đường hẹp cộng với dải phân cách hẹp trong khi đó lưu lượng xe

quay đầu lớn bao gồm nhiều xe buýt gây xung

đột với dòng đi thẳng gây ùn tắc nghiêm trọng

+ Nhiều phương tiện giao thông đặc biệt

là xe máy do ý thức chấp hành luật giao thông

kém nên đã đi ngược chiều làm xung đột thêm

trầm trọng

+ Khoảng cách giữa các nút giao thông

ngắn gây ùn tắc cộng hưởng

+ Một số phương tiện ở đường hướng bị

“đóng”, do phải chạy với hành trình dài để

qua nút đã chọn đi đường khác tạo nên một số

điểm ùn tắc mới

2.2 Giải pháp nhằm giảm ùn tắc và

nâng cao an toàn giao thông

Để cải thiện tình trạng ùn tắc và nâng cao

an toàn giao thông tôi xin giới thiệu một số

giải pháp sau đây:

2.2.1 Nên “mở” lại các nút giao cắt giữa

hai đường có lưu lượng giao thông đi thẳng

lớn (ví dụ như nút giao Nguyễn Chí Thanh –

Láng) Điểm khác biệt ở giải pháp này là

không mở hoàn toàn, mà chỉ “mở” cho các

phương tiện đi thẳng, các phương tiện rẽ trái

vẫn phải đi vòng quay đầu Để hạn chế xung

đột giữa hai dòng đi thẳng chúng ta sử dụng

lại hệ thống đèn tín hiệu với hai pha (xem

hình 4) Thời gian đèn xanh ở các pha được

tính dựa trên tỷ lệ lưu lượng giữa hai đường,

tối thiểu phải đảm bảo thời gian cần thiết cho

người đi bộ qua đường an toàn

* Ưu điểm của phương pháp “mở” so

với phương pháp “đóng” của Sở GTCC Hà

Nội:

+ Hạn chế được đáng kể xung đột ở

những vị trí quay đầu do đã hạn chế được

dòng đi thẳng phải quay đầu Bên cạnh đó

dòng đi thẳng được điều khiển bằng đèn tín

hiệu với thời gian chu kì ngắn (hai pha) và lại

không bị xung đột với dòng rẽ trái trong nút

nên có thể tăng khả năng thông hành cho nút

+ Người đi bộ được đảm an toàn hơn khi qua nút (thực tế người đi bộ vẫn xung đột với dòng rẽ phải nhưng an toàn hơn, giống như các nút cho phép rẽ phải khi đèn đỏ hiện có ở

Hà Nội)

+ Các phương tiện đi thẳng không phải chạy vòng nên giảm thời gian cũng như hành trình chạy xe qua nút (đặc biệt ý nghĩa với hướng đi thẳng có nhiều xe buýt)

+ Tận dụng được hệ thống đèn tín hiệu

đã có (trước khi “đóng”)

a Pha A cho hướng đi Đông – Tây

b Pha B cho hướng đi Bắc - Nam Hình 4 Sơ đồ tổ chức giao thông phối hợp “mở”

nút với hệ thống đèn tín hiệu

* Nhược điểm của phương pháp này có

thể thấy:

+ Các phương tiện rẽ phải xung đột với

người đi bộ

+ Các phương tiện rẽ trái có thể phạm

luật (do không quen đường hoặc do cố tình)

khi rẽ trái trong nút

+ Không phù hợp với dải phân cách nhỏ

Để hướng dẫn các phương tiện, ngoài hệ

thống đèn tín hiệu thì cần thiết kế vạch sơn

dẫn hướng và biển báo rõ ràng cho phương

tiện (xem hình 5)

Trong thời gian đầu, vì người điều khiển

phương tiện giao thông chưa quen cần có sự

phối hợp của cảnh sát và thanh tra giao thông

dẫn hướng phương tiện

Hình 5 Bố trí hệ thống biển báo, vạch sơn

phục vụ phân luồng giao thông

Chú ý: Giải pháp này được đưa ra chủ yếu là để

khắc phục nhược điểm cho giải pháp “đóng” của

Sở GTCC Hà nội Ở những điểm thiết kế mới cần

nghiên cứu vận dụng phù hợp

2.2.2 Với những nút giao có dòng xe rẽ

trái lớn và mặt cắt ngang đường rộng có thể

nghiên cứu mở hoàn toàn và sử dụng điều

khiển bằng đèn tín hiệu 3 pha

2.2.3 Những nút sử dụng phương pháp

“đóng” lâu dài phải nghiên cứu phương án

xây cầu vượt cho người đi bộ, ưu tiên thực hiện trước những vị trí có lưu lượng người đi

bộ lớn

III KẾT LUẬN

Trong khi hệ thống cơ sở hạ tầng giao thông còn yếu, các phương tiện giao thông công cộng chậm đáp ứng được nhu cầu đi lại của người dân thì việc xảy ra tắc đường ngày càng trầm trọng là khó tránh khỏi Để giảm thiểu tình trạng trên thì các giải pháp tổ chức giao thông linh hoạt tại nút cho phù hợp với điều kiện giao thông là cần thiết

Khi thực thi biện pháp tổ chức giao thông mới mà dữ liệu và giải pháp tính toán còn thiếu thì công tác tiến hành phải có quy trình thí điểm rút kinh nghiệm Tránh việc triển khai đại trà ngay từ đầu sẽ gặp những khó khăn không lường trước và dẫn đến những tổn thất không đáng có

Tài liệu tham khảo

[1] PGS TS Bùi Xuân Cậy “Nhận xét, đánh giá

việc bỏ đèn tín hiệu tại một số nút giao thông ở thủ

đô Hà nội”, Tạp chí GTVT tháng 7/2009

[2] PTS TS Bùi Xuân Cậy “Đường đô thị và tổ

chức giao thông, NXB GTVT, Hà nội, 2007

[3] Hoàng Hà “Ùn tắc kinh hoàng tại các điểm

http://vnexpress.net/GL/Xa-hoi/2009/12/3BA16FC0/

[4] Federal Highway Administration report FHWA-HRT-07-033, “Synthesis of the Median U-Turn Intersection Treatment, Safety, and Operational Benefits”, Washington, DC, USA,

2007

[5] Federal Highway Administration, "Signalized intersection: informational guide", Washington,

DC, USA, 2004

[6] Federal Highway Administration

FHWA-HRT-09-057, “Median U-Turn Intersection”,