Tiểu luận học phần phương pháp học tập hiệu quả Đề tài thực trạng bạo lực ngôn từ trong học Đường

Bạo lực học đường tồn tại dưới các hình thức sau: bạo lực thể chất, bạo lực tinh thần, bạo lực tình dục,… VTV Online, 2023 Trong đó, bạo lực ngôn từ là một hình thức bạo lực vẫn còn khá

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

- -TIỂU LUẬN HỌC PHẦN: PHƯƠNG PHÁP HỌC TẬP HIỆU QUẢ

ĐỀ TÀI: THỰC TRẠNG BẠO LỰC NGÔN TỪ TRONG HỌC ĐƯỜNG

Giảng viên hướng dẫn: Th.S Nguyễn Thị Thanh Hương

TP.HCM, 2024

Đặng Thị Thu Hà 49.01.606.025

MỞ ĐẦU 1

1 LÝ LUẬN 2

2 THỰC TRẠNG 3

3 HẬU QUẢ 3

3.1 Đối với nạn nhân 4

3.1.1 Tổn thương tâm lý 4

3.1.2 Mất niềm tin 5

3.2 Tiểu kết 5

4 KẾT QUẢ - GIẢI PHÁP 5

4.1 Kết quả 5

4.2 Giải pháp 6

5 KẾT LUẬN 7

TÀI LIỆU THAM KHẢO 8

MỞ ĐẦU

Hiện nay, tình trạng bạo lực học đường tại Việt Nam đáng được quan tâm theo

dõi Bạo lực học đường tồn tại dưới các hình thức sau: bạo lực thể chất, bạo lực tinh thần,

bạo lực tình dục,… (VTV Online, 2023) Trong đó, bạo lực ngôn từ là một hình thức bạo

lực vẫn còn khá mới lạ với học sinh cũng như phụ huynh Tuy nhiên, nó vẫn đang ngày

ngày diễn ra dưới lớp vỏ bọc của tự do ngôn luận

Theo Bộ Giáo dục và Đào tạo (2023): “Sức khỏe tâm thần của học sinh đang là một trong những vấn đề được quan tâm trong những năm gần đây… Khoảng 20% trẻ em và thanh thiếu niên trên toàn thế giới có các vấn đề về sức khỏe tâm thần và tự tử là nguyên nhân gây tử vong đứng thứ hai trong nhóm dân số từ 15-29 tuổi.”.

Hiện nay, các trang báo điện tử cũng nhiều lần đưa tin về việc các học sinh có thể

bị bạn học hoặc chính giáo viên bạo lực ngôn từ dưới các lý do như miệt thị ngoại hình,

khuyết điểm, kết quả học tập,… Bạo lực ngôn từ có ảnh hưởng cực kỳ tiêu cực đối với

đời sống tinh thần của học sinh, nó như một “con dao vô hình” khoét vào trái tim nạn

nhân khiến họ trở nên tự ti, mặc cảm và dần hình thành những tính cách xấu

Do đó, đề tài này được tiến hành là vô cùng cần thiết để giúp hiểu hơn về vấn nạn

bạo lực ngôn từ, hậu quả của nó lên tinh thần và tính mạng của học sinh, cũng như để

người lớn cảm nhận được nỗi đau tinh thần của các em, để các em tìm được lối thoát cho

mình, và để những người gây bạo lực dù vô tình hay cố ý đều phải suy nghĩ lại về lời nói

của mình

Nội dung bài viết bao gồm bốn phần chính: khái niệm, thực trạng, hậu quả và

cách khắc phục

1 LÝ LUẬN

Ngày nay khi xã hội càng phát triển, chúng ta sẽ được được tự do hơn về quyền

lợi về cách sống Mỗi người đều có thể thoải mái thể hiện cá tính, sự sáng tạo, phát biểu

suy nghĩ, quan điểm của cá nhân mình Chính vì thế mà mỗi người đều mang màu sắc cá

nhân riêng biệt không ai nhầm lẫn với ai Thế nhưng có phải hay không vì quá tự do nên

chúng ta không biết giới hạn Tại sao lại có thể nói nhận định như vậy? Hãy nhìn vào

thực tế cuộc sống, trong bài báo “Bạo lực ngôn từ, những mũi giao “vô hình”” của

VTV(2022) có viết: “Theo kết quả nghiên cứu của Chương trình Nghiên cứu Internet và

Xã hội (VPIS), 78% người được hỏi tại Việt Nam đều khẳng định từng là nạn nhân của phát ngôn gây thù ghét trên mạng xã hội hoặc những trường hợp tương tự.”

Khi chúng ta được tự do ngôn luận, được phát biểu ý kiến thì mọi người hay có xu

hướng phát biểu theo cảm nghĩ cá nhân, thường không suy nghĩ đến hậu quả Bởi khi lời

nói mang theo tính đả kích, xúc phạm thì nó không còn là tự do ngôn luận nữa mà sẽ

chuyển sang bạo lực ngôn từ Đây cũng là một vấn đề nhức nhối trong thời buổi mạng

Internet phát triển như hiện nay

Khác với bạo lực thông thường dùng sức mạnh thể chất tác động vật lý lên đối

phương để gây đau đớn về thể xác cho họ Bạo lực ngôn từ cũng gây đau đớn và tổn

thương nhưng bằng một cách hoàn toàn khác

“Bạo lực ngôn từ là một khái niệm mới ở Việt Nam cũng như trên thế giới Trong tiếng Anh, bản dịch gần nghĩa nhất với khái niệm bạo lực ngôn từ là verbal violence, cụ thể hơn chính là hành vi dùng ngôn ngữ để tấn công, công kích, xúc phạm một hay nhiều người (verbal abuse) Bạo lực ngôn từ là hành vi

sử dụng ngôn ngữ vượt quá giới hạn, thể hiện khi nói hoặc viết nhằm đe dọa, xúc phạm, hạ thấp giá trị người khác, vô hình gây nên những tổn thương tâm lý cho người tiếp nhận.” (Nguyễn Thị Châm, Giang Phương Thảo & Bùi Thị Việt

Anh, 2020)

Nói tóm lại, bạo lực ngôn từ là hành vi sử dụng ngôn ngữ để gây tổn tương đến

người khác, đó có thể là những lời nói đùa giỡn, chế giễu, thiếu tôn trọng, thậm chí là xúc phạm hạ thấp giá trị của người khác Hoặc có thể là hành vi kiểm soát suy nghĩ đối phương, khiến cho đối phương phá bỏ phòng thủ tâm lý mà tin lời công kích Bạo lực ngôn từ không gây đau đớn về thể xác, nhưng nó sẽ gây ra tổn thương rất lớn đến sức khỏe tinh thần của đối phương Người bị bạo lực ngôn từ sẽ dễ bị tổn thương tâm lý, sẽ hình thành bóng ma tâm lý, dễ bị mặc cảm, tự ti.

Bạo lực ngôn từ tuy không gây tổn thương về mặt thể xác nhưng nó lại đang bào

mòn tinh thần con người từng ngày cho đến khi kiệt quệ Bạo lực ngôn từ đang là một

vấn nạn rất được quan tâm Bởi bất kỳ ai cũng sẽ có thể là nạn nhân của nó Hoặc cũng

có thể chính bản thân ta vô ý hay cố ý sẽ là người tạo ra bạo lực Vậy nên, hiểu rõ về loại

bạo lực này là vô cùng cần thiết Đặc biệt là bạo lực ngôn từ trong môi trường học đường

giữa học sinh – học sinh hay giáo viên – học sinh

2 THỰC TRẠNG

Bạo lực ngôn từ bằng lời nói lại xảy ra ngay trong trường học vốn dĩ là một nơi

chỉ nên giao tiếp bằng lời hay ý đẹp, bằng những từ ngữ đúng chuẩn mực Và hiện nay nó

đang diễn ra, có chiều hướng gia tăng và càng trở nên phổ biến hơn, trở thành một trong

những vấn đề nghiêm trọng, đáng lo ngại và được quan tâm hàng đầu bởi toàn xã hội

Biểu hiện là những hành vi tẩy chay, dùng những lời lẽ xúc phạm bạn học, học sinh của

mình, miệt thị ngoại hình, tính cách hay khuyết điểm của họ

Đây tuyệt không phải là một hiện tượng mới, nhưng nó chỉ mới được đưa ra để

lên án trong vài năm gần đây, một phần là nhờ vào mạng lưới thông tin và truyền thông

phát triển Hiện tượng này được diễn ra ở toàn bộ các cấp học, bao gồm Tiểu học, Trung

học cơ sở, Trung học phổ thông và cả Đại học Chúng ta dễ dàng bắt gặp việc các học

sinh dè bỉu, chê bai về ngoại hình hay khiếm khuyết của học sinh khác từ đó dẫn đến cô

lập; hay sự việc giáo viên dùng những lời lẽ nặng nề để xúc phạm, chỉ trích học sinh

Trong đó, bạo lực ngôn từ thường giữa các học sinh thường xuyên diễn ra với học sinh

nữ hơn, do các em thường chú tâm vào ngoại hình hơn, hoặc do ảnh hưởng của tâm lý xã

hội cũ sống dựa dẫm và cần sự công nhận

3 HẬU QUẢ

Bạo lực ngôn từ là một trong những “sát thủ vô hình” (VTV Online, 2022) giết

chết con người từ bên trong Bạo lực ngôn từ - dù không để lại sẹo trên da thịt nhưng lại

là vũ khí vô hình gây tổn thương cả về mặt thể chất lẫn tinh thần

3.1 Đối với nạn nhân

3.1.1 Tổn thương tâm lý

Như đã đề cập trước đó, bạo lực ngôn từ không gây ra một vết thương vật lý mà là

vết thương tinh thần vô cùng trầm trọng, làm giảm chất lượng cuộc sống của nạn nhân

Nếu không phát hiện và chữa trị kịp thời sẽ khiến nạn nhân gia tăng nguy cơ trầm cảm và

dẫn đến những hậu quả là gây tổn thương cho chính mình và cho xã hội

Kết quả nghiên cứu của Martin Teicher cho thấy “bạo lực ngôn ngữ lại

có tác động trực tiếp đến các vùng não của con người, bao gồm khu thể chai (Corpus callosum), khu hồi hải mã (Hippocampus - một bộ phận của não trước, nằm bên trong thùy thái dương) và thùy trước Đây là 3 bộ phận chi phối về nhận thức, quản lý cảm xúc, suy nghĩ và ra quyết định.” (Báo Giáo dục và Thời đại, 2023)

Nghĩa là, nếu một người thường xuyên phải nghe những lời mắng mỏ, chê bai,

mang đầy tính bạo lực và xúc phạm, chắc chắn sẽ không thể phát triển một cách bình

thường mà sẽ dần hình thành những tính cách tiêu cực như hèn nhát, kém cỏi, dễ nóng

giận, ác cảm với mọi thứ xung quanh Thậm chí có thể có thể dẫn đến tự tử hoặc giết

người

Còn nếu đối tượng bị bạo lực ngôn từ là học sinh – những tâm hồn non trẻ thì hậu

quả gây ra sẽ càng nặng nề hơn Đặc biệt, đôi khi các em mách với phụ huynh và giáo

viên nhưng không được tin tưởng và giải quyết triệt để Chính điều đó khiến tâm lý các

em càng bị tổn thương nặng nề hơn và ngày càng khép kín hơn, bản năng cho rằng các

em phải im lặng chịu đựng sự bạo lực đó một mình mà không thể phản kháng

Đặc biệt, hậu quả mà các nữ sinh phải chịu thường nặng hơn nam sinh Theo Vũ

Sơn Tùng, Eric Hahn & Nguyễn Văn Tuấn (2023): “Trầm cảm từ lâu đã được biết đến là

rối loạn xảy ra ở nữ nhiều hơn nam, trong đó nữ giới có nguy cơ phát triển trầm cảm cao

gấp khoảng hai lần so với nam giới từ sau tuổi dậy thì.”

3.1.2 Mất niềm tin

Những đối tượng thường bị bạo hành bằng lới nói thường sẽ ảnh hưởng rất nhiều

đến cảm xúc Họ trở nên buồn bã, lo âu, chán nản, tuyệt vọng, không tự tin và đánh mất

lòng tự trọng Điều này khiến cho nạn nhân không còn dũng khí thể hiện bản thân, dần

đánh mất đi những cơ hội trong cuộc sống Thậm chí, lâu dài họ còn tin vào những lời

bạo lực ấy đúng với bản thân Họ có thể cho rằng mình vô dụng, không có khả năng làm

bất cứ việc gì, không đáng được tôn trọng,…Tâm lý này sẽ làm ảnh hưởng nghiệm trọng

đến cuộc sống của nạn nhân khiến họ gặp khó khăn trong học tập, công việc, các mối

quan hệ không thể nào thành công

3.2 Tiểu kết

Thực trạng bạo lực ngôn từ trong trường học đang diễn ra phổ biến ở xã hội ngày

nay, bất kể ai cũng có thể trở thành nạn nhân của bạo lực ngôn từ, bao gồm cả học sinh,

giáo viên hay các cán bộ, công nhân viên công tác tại trường

Bạo lực ngôn từ thường xuất hiện trong những cá nhân, đám đông mang tâm lý

bắt nạt, sử dụng lời nói để gièm pha, chế giễu người khác dưới hình thức là trò đùa vui,

dùng quyền tự do ngôn luận hay tính tình thẳng thắn để che đậy Những lời chê bai, trách

mắng của giáo viên đôi khi mang tính sỉ nhục nhiều hơn góp ý, gây ảnh hưởng đến tâm

lý của học sinh lại được xem như một cách dạy học “thương cho roi cho vọt”

Các nạn nhân thường bị áp đặt bởi các tiêu chuẩn mang tính cá nhân, người bạo

hành có tư tưởng quan điểm một chiều và phản ứng gay gắt trước sự khác biệt của người

khác, từ đó dẫn đến các lời nói thiếu suy nghĩ và gây tổn thương

4 KẾT QUẢ - GIẢI PHÁP

4.1 Kết quả

Vì sự phổ biến cũng như mức độ nghiêm trọng của nạn bạo lực ngôn từ gây ra, để

bảo vệ người thân, bạn bè cũng như chính mình thì việc ngăn chặn bạo lực ngôn từ là

trách nhiệm của cả cộng đồng Đặc biệt với môi trường trường học càng cần được quản

lý chặt chẽ hơn vì mức độ tự hủy hoại bản thân ở trẻ em càng cao hơn nhiều so với một

người trưởng thành Bất kể ai cũng có quyền được bảo vệ, được tự do làm chính mình

mà không bị phán xét Cần phải ý thức được hậu quả nặng nề do bạo lực ngôn từ gây ra

và xây dựng môi trường sống lành mạnh hơn

4.2 Giải pháp

Vì tránh để xảy ra thêm nhiều những trường hợp này, để tránh gia tăng số người

bị các vấn đề về tâm lý và để nâng cao chất lượng cuộc sống chung của toàn xã hội, yêu

cầu tất cả mọi người phải góp phần phòng chống bạo lực ngôn từ

Thứ nhất, việc giáo dục về ý thức và hậu quả của bạo lực ngôn từ từ giai đoạn sớm

là rất quan trọng Mỗi cá nhân phải ý thức được lời nói của bản thân, có cái nhìn toàn

diện đối với các ý kiến, tư tưởng, quan điểm, sự vật sự việc khác nhau để tránh các lời

nói mang tính chủ quan, áp đặt gây tổn thương đến người nghe Đồng thời, cá nhân cũng

cần rèn luyện tâm lý vững vàng, chấp nhận sự khác biệt

Thứ hai, kiên quyết không đồng ý với những lời nói mang tính lăng mạ, hạ nhục.

Trong trường hợp cần thiết, có thể tìm kiếm sự giúp đỡ chuyên gia tư vấn tâm lý để kịp

thời giải quyết tình trạng bị bạo lực

Thứ ba, đối với nhà trường, cần tạo ra một môi trường phù hợp, thành lập phòng

ban về tư vấn tâm lý để học sinh có thể thoải mái bày tỏ lo ngại, tìm kiếm sự giúp đỡ về

mặt tinh thần Theo chuyên gia tâm lý Trần Kim Thành cho rằng: “Việc không có chuyên

gia tham vấn tâm lý trong trường học là sự thiếu sót vô cùng lớn Bởi sự chăm sóc sức

khỏe tâm thần cho lứa tuổi học sinh giống như việc ăn uống hằng ngày.” Bên cạnh đó,

cần thiết kế các chiến dịch giáo dục và phát triển nhận thức về hậu quả của hành vi bạo

lực ngôn từ không chỉ đối với nạn nhân mà còn đối với cả cộng đồng

Thứ tư, quan trọng nhất chính là gia đình, các thành viên trong gia đình cần có sự

quan tâm đến sức khỏe tinh thần của nhau, cần tình yêu thương, sự cảm thông lẫn nhau

để nạn nhân có chỗ dựa tinh thần vững chắc Gia đình là những người quan trọng góp

phần định hướng về nhận thức, cảm xúc của nạn nhân Đồng thời, các bậc cha mẹ cũng

nên giáo dục con em không trở thành người bắt nạt nhưng cũng không để người khác bắt

nạt, phải dạy kỹ năng phòng vệ, cho trẻ biết giá trị của bản thân không phụ thuộc vào lời

nói của người khác

Cuối cùng, pháp luật Việt Nam cần có những điều luật mạnh mẽ, nghiêm khắc để

trừng phạt những hành vi bạo lực ngôn từ của các cán bộ, giáo viên, công nhân viên đối

với học sinh, từ đó giúp các em phát triển toàn diện về tinh thần, tâm lý

Tất nhiên, việc biết phân biệt rõ quyền tự do ngôn luận và bạo lực ngôn từ khác

nhau như thế nào là một nguyên tắc chính yếu để không khiến mình là kẻ gây ra tổn

thương cho người khác và để bảo vệ những nạn nhân Cần phải xác định rõ ràng: tự do

ngôn luận không có nghĩa là muốn phát ngôn gì cũng được; phải biết điều tiết, sử dụng

từ ngữ một cách phù hợp để không làm tổn thương đến người khác

5 KẾT LUẬN

Bạo lực ngôn từ là một vấn đề phức tạp và nan giải, tồn tại không chỉ trong quá

khứ mà còn trong hiện tại và tương lai Những hậu quả của bạo lực ngôn từ không chỉ

dừng lại ở mức ảnh hưởng đến cá nhân mà lan rộng, ảnh hưởng đến cả một cộng đồng

Do đó, việc xây dựng đề tài này là một quyết định đúng đắn, phù hợp với xu hướng thực

tiễn và tình hình trước mắt trong xã hội Bài viết đã nêu ra được thực trạng, hậu quả cũng

như giải pháp giải quyết nạn bạo lực ngôn từ trong học đường đang diễn ra phức tạp mà

người bạo lực đôi khi là đám đông khó giải quyết

Thứ nhất, về thực trạng, bài viết cung cấp những tình hình mới mẻ về nạn bạo lực

ngôn từ đang diễn ra nhan nhản khắp các cơ sở giáo dục – nơi tưởng chừng như cung cấp

một môi trường giúp học sinh phát triển trí tuệ, thể chất và tinh thần

Thứ hai, chúng tôi đã tìm hiểu và đưa ra những hậu quả thường thấy của việc chịu

đựng bạo lực ngôn từ và thực hiện bạo lực ngôn từ

Thứ ba, bài viết đã đưa ra những ý tưởng giải pháp để giảm tải tệ nạn bạo lực

ngôn từ trong môi trường sống, sinh hoạt nhằm khuyến khích mọi người có những hành

động tích cực hơn góp phần xóa bỏ tệ nạn này và hỗ trợ những nạn nhân

Thứ tư, bài viết được thực hiện nhằm mục đích giúp người đọc rút ra bài học và

nhận thức để điều chỉnh lời nói, ngôn từ của mình, thể hiện sự tôn trọng người khác cũng

như tôn trọng chính mình Từ đó, tiến tới xây dựng, duy trì mối quan hệ lành mạnh và

một xã hội không bạo lực

TÀI LIỆU THAM KHẢO

Bùi Thị Việt Anh, Giang Phương Thảo và Nguyễn Thị Châm (2020) Pháp luật của một

số nước đối với bạo lực ngôn từ trên mạng và giá trị tham khảo đối với Việt Nam

Tạp chí Khoa học Kiểm sát, số 03 – 2020, 129-135.

VTV Online (2022) Bạo lực ngôn từ - Những mũi dao “vô hình” Truy cập từ Bạo lực

ngôn từ - Những mũi dao "vô hình" | VTV.VN ngày 20/04/2024

Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn Hà Nội (n.d.) Chương trình nghiên cứu

Internet và Xã hội (VPIS)

Bộ Giáo dục và Đào tạo (2023) Tài liệu Truyền thông về sức khỏe tâm thần của học

sinh phổ thông Truy cập tại tai-lieu-truyen-thong-ve-sktt-hspt.pdf (moet.gov.vn)

ngày 20/04/2024

Vũ Sơn Tùng, Eric Hahn & Nguyễn Văn Tuấn (2023) Đặc điểm lâm sàng triệu chứng

đau ở bệnh nhân rối loạn trầm cảm tái diễn Tạp chí Nghiên cứu Y học, 163(2),

127-135.

Báo Giáo dục và Thời đại (2023) Bạo lực ngôn từ với trẻ gây “sát thương” hơn cả đòn

roi Truy xuất ngày 21/04/2024 tại Bạo lực ngôn từ với trẻ gây ‘sát thương' hơn cả

đòn roi | Báo Giáo dục và Thời đại Online (giaoducthoidai.vn)