Từ trước đến nay, cuộc đời và sự nghiệp, chuyến du hành của Marco Polo, tác phẩm Marco Polo du ký cuốn hút giới nghiên cứu quan tâm và có nhiều công trình đã xuất bản nhưng chưa có công
Trang 1ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM
KHOA LỊCH SỬ
KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC
Trang 2TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KHOA LỊCH SỬ
KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC
Trang 3Do hạn chế về thời gian và khả năng của bản thân nên bài nghiên cứu khoa học này không tránh khỏi những thiếu sót Rất mong sự góp ý, bổ sung của quý thầy cô và các bạn đánh giá, góp ý kiến cho khóa luận này được hoàn chỉnh hơn
Đà Nẵng, tháng 04 năm 2024
Sinh viên thực hiện
Huỳnh Kim Kiệt
Trang 4MỤC LỤC
MỞ ĐẦU 1
1 Lý do chọn đề tài 1
2 Lịch sử nghiên cứu vấn đề 2
3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 5
3.1 Đối tượng nghiên cứu 5
3.2 Phạm vi nghiên cứu 5
4 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 6
4.1 Mục đích nghiên cứu 6
4.2 Nhiệm vụ nghiên cứu 6
5 Nguồn tư liệu và phương pháp nghiên cứu 6
5.1 Nguồn tư liệu 6
5.2 Phương pháp nghiên cứu 6
6 Đóng góp của đề tài 7
7 Cấu trúc của đề tài 7
NỘI DUNG 8
CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ MARCO POLO, CHUYẾN DU HÀNH CỦA MARCO POLO VÀ HOẠT ĐỘNG TRUYỀN BÁ VĂN HÓA ĐÔNG – TÂY TRƯỚC THẾ KYE XIII 8
1.1 Một số thuật ngữ liên quan 8
1.2 Cuộc đời và sự nghiệp của Marco Polo 10
1.2.1 Đôi nét về cuộc đời của Marco Polo 10
1.2.2 Tính cách phiêu lưu mạo hiểm của Marco Polo 11
1.2.3 Chuyến du hành của người cha Niccillo và Maffeo 12
1.2.4 Chuyến du hành của Marco Polo 14
1.3 Bối cảnh lịch sử thế kỷ XIII – XIV 16
Vào năm 1271, nhà Nguyên được thành lập trên đất Trung Quốc Đây 18
1.4 Hoạt động truyền bá văn hóa Đông - Tây trước chuyến du hành của Marco Polo 19 1.4.1 Vai trò của người Ả Rập trong truyền bá văn hoá Đông - Tây 19
1.4.2 Sự tiếp xúc văn hóa Đông - Tây qua phong trào Thập Tự chinh 20
Trang 5CHƯƠNG 2: HOẠT ĐỘNG TRUYỀN BÁ VĂN HÓA ĐÔNG – TÂY QUA
CHUYẾN DU HÀNH CỦA MARCO POLO 21
2.1 Trải nghiệm, nhận thức và hoạt động truyền bá văn hoá của Marco Polo ở phương Đông 21
2.2.1 Đối với khu vực Tây Á 21
2.2.2 Đối với khu vực Trung Á 26
2.2.3 Đối với khu vực Đông Bắc Á 31
2.2.4 Đối với khu vực Đông Nam Á 39
2.2.5 Đối với khu vực Nam Á 47
2.3 Hoạt động truyền bá văn hoá Trung Quốc ở phương Tây của Marco Polo 53 2.3.1 Sự ra đời và lưu truyền tác phẩm Marco Du ký 53
2.3.2 Sự truyền bá các phát minh kỹ thuật 54
2.3.3 Sự giới thiệu, du nhập các sản vật phương Đông 55
2.3.4 Sự du nhập ẩm thực, trang phục 57
2.3.5 Các phương diện khác 58
2.4 Đánh giá về vai trò của Marco Polo đối với hoạt động truyền bá văn hoá Đông - Tây 63
2.4.1 Những mặt tích cực 63
2.4.1.1 Thúc đẩy quá trình giao lưu văn hoá phương Đông - phương Tây 63
2.4.1.2 Cỗ vũ hoạt động du hành và thám hiểm ở thời kỳ sau 64
2.4.1.3 Góp phần tạo dựng mối quan hệ giữa Italia, châu Âu và Trung Quốc 67 2.4.2 Những mặt hạn chế 71
2.4.2.1 Những nghi vấn về chuyến du hành 71
2.4.2.2 Thái độ hoài nghi đối với những quan sát, nhận thức của Marco Polo 72 KẾT LUẬN 74
TÀI LIỆU THAM KHẢO 76
PHỤ LỤC 79
Trang 6MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn đề tài
Trong thời đại 4.0 ngày nay, việc đi đến nhiều nơi trên thế giới không còn là vấn đề nan giải Một chuyến đi từ Việt Nam sang Hoa Kỳ chỉ mất khoảng vài tiếng và thật đơn giản là chỉ cần lướt web hay một cú điện thoại là đặt phương tiện để đi đến nơi mình mong muốn Vì vậy, việc khám phá hay chinh phục thế giới là một điều vô cùng dễ dàng Nhưng đối với thời cổ đại thì lại khác, việc di chuyển đến một quốc gia xa xôi không chỉ tốn sức người mà còn tốn của và thời gian và phải đối mặt với nhiều hiểm nguy trên đường đi Tuy nhiên, những thử thách đó không thể cản trở ham muốn phiêu lưu, thực hiện các chuyến
du hành cả trên đường bộ và đường biển của con người Trong số các du hành gia đó, không thể không nhắc đến Marco Polo (1254 - 1324) người nhà thám hiểm lừng danh châu
Âu
Trong thời Trung cổ, không một người châu Âu nào đã đi thám hiểm về phương Đông như nhà du hành Marco Polo, người được mệnh danh một trong những nhà du hành vĩ đại nhất ở thế kỉ XIII Marco Polo là người phương Tây đã góp công phổ biến các kiến thức thức về phương Đông ở thế kỉ XIII, cuộc thám hiểm của vị thương gia này còn mở ra thời đại thương mại và giao lưu văn hóa nhộn nhịp giữa Á với Âu góp phần tạo nền móng cho thời phục hưng Marco Polo sinh năm 1254 trong một gia đình buôn bán tại Venice (Italya), lúc bấy giờ được ví là “Hòn ngọc” bên bờ biển bắc của biển Adriatic, người sống ở đây lấy nghề buôn bán làm mưu sinh
Chuyến du hành của Marco Polo kéo trong 24 năm (1271- 1296), chuyến khởi hành đi bằng đường bộ qua các cao nguyên Anatolia và Armenia, Kurdistan rồi xuống thung lũng sông Tigris, qua Mosul và Baghdad, đến Basra họ hướng về Tabriz, băng qua Iran trong Vịnh Ba Tư và cuối cùng dừng chân tại Trung Quốc gần 20 năm Sau đó quay trở về quê hương Venice bằng đường biển vòng qua Nam Á, dừng ở các đảo Summtra, Nicobar, Andaman, Ceylon và các bờ phía nam của biển Iran, cho tới khi họ đến được Hormuz Và sau đó ông bị người Genova bắt làm tù binh, từ đó Marco Polo đã kể lại những câu chuyện
về chuyến du hành tới châu Á của mình với bạn phòng giam ở Pisa
Trang 7Trước chuyến du hành của Marco Polo, cư dân ở hai khu vực phương Đông và phương Tây đã có những hiểu biết, nhận thức về nhau song đặt chuyến du hành của ông trong bối cảnh lịch sử đương thời mới thấy hết những ảnh hưởng, tác động to lớn của nó đối với thế giới Chuyến đi của Marco Polo và ghi chép của ông đã cỗ vũ mạnh mẽ hoạt động du hành, thám hiểm không chỉ ở thời đại ông sống và còn đối với các cuộc phát kiến địa lý lớn ở thời kỳ sau
Những hiểu biết mới lẫn nhau từ cuyến du hành Marco Polo mang lại là cơ sở thúc đẩy hoạt động mạnh mẽ giao lưu văn hóa giữa phương Đông và phương Tây trong và sau chuyến du hành Nhất là quan hệ giữa châu Ấu với Trung Quốc, về sự phát triển của các Hãn quốc Mông Cổ và con đườn tơ lụa, các phát minh kỹ thuật ở thời trung đại
Từ trước đến nay, cuộc đời và sự nghiệp, chuyến du hành của Marco Polo, tác phẩm
Marco Polo du ký cuốn hút giới nghiên cứu quan tâm và có nhiều công trình đã xuất bản
nhưng chưa có công trình nào tìm hiểu một cách hệ thống về chuyến du hành của Marco Polo đặt trong quá trình giao lưu văn hoá giữa phương Đông và phương Tây
Về mặt thực tiễn, dù ở bất kỳ thời đại lịch sử nào, hoạt động du hành, khám phá thế giới không chỉ đem lại cho bản thân nhiều kiến thức mới, nhiều trải nghiệm với các nền văn hoá mới mà quan trọng hơn, còn góp phần thúc đẩy hiểu biết lẫn nhau, tăng cường mối quan hệ giao lưu văn hoá giữa các cộng đồng, các quốc gia Việc tìm hiểu về Marco Polo
và chuyến du hành của ông không chỉ giúp chúng ta có thêm sự hiểu biết mà còn xem xét những kinh nghiệm, cách thức đối mặt với những thuận lợi và khó khăn gặp phải để tiếp thu và áp dụng trong quá trình hội nhập quốc tế ngày nay
Xuất phát từ những lý do trên, chúng tôi chọn đề tài “Chuyến du hành của Marco
Polo với hoạt động truyền bá văn hóa Đông - Tây” để làm đề tài khóa luận tốt nghiệp
của mình
2 Lịch sử nghiên cứu vấn đề
Hiện nay, về Marco Polo và chuyến du hành của ông đã có khá nhiều công trình nghiên cứu trong và ngoài nước được công bố Trong đó, đa số các công trình đều đề cập đến cuộc đời, sự nghiệp, đặc biệt là chuyến đi sang phương Đông của ông Tuy nhiên, đối với ảnh hưởng, tác động của chuyến du hành của Marco Polo đối với quá trình giao lưu
Trang 8văn hóa Đông và Tây thì hầu như nghiên cứu vẫn còn riêng lẻ và chưa có đề tài hay công trình nào nghiên cứu một cách hoàn chỉnh, hệ thống Liên quan đến đề tài nghiên cứu, chúng tôi xin trình bày lại các công trình nghiên cứu để trình bày như sau:
Chuyến du hành của Marco Polo được nhắc đến trong các giáo trình lịch sử thế giới
cổ trung đại, lịch sử văn minh thế giới… nhưng khá sơ lược Tác phẩm Marco Polo du ký,
tên gốc là Le livre de Marco Polo (được Nguyễn Thành Tống dịch) xuất bản năm 2008
Tác phẩm này thuộc thể loại du ký với nội dung ghi chép về chuyến du hành của Marco Polo qua các vùng đất, từ đó tiếp xúc với những điều mới lạ, những câu chuyện huyền bí, với các tôn giáo Sách được chia thành 3 chương, từng chương viết về về cuộc đơi, chuyến
du kí và ảnh hưởng của Marco Polo Cuốn sách này là một nguồn tài liệu chính để thực hiện đề tài
Bên cạnh đó, tác phẩm Marco Polo từ Venice tới thượng đô?, của tác giả nào (do
Đào Quốc Minh dịch), được xuất bản năm 2017, đã cung cấp một góc nhìn tường tận về chuyến hành trình của Marco Polo đến với Trung Quốc Tác giả đã miêu tả lại khá tường tận về chuyến du hành lịch sử của nhà thương gia người Ý đi xuyên qua con đường tơ lụa
và sống nhiều năm tại Mông Cổ và vai trò của Marco Polo đem lại cho Đại Hãn Hốt Tất Liệt
Ngoài ra, cuốn Marco Polo - Du hành về phương Đông của nhà xuất bản Thái Hà
năm 2023 nói về những trải nghiệm, những điều mới lạ, hững thú của Marco Polo trong chuyến du hành của mình tức Venice đến Trung Hoa
Về vấn đề giao lưu, tiếp biến văn hóa Đông - Tây qua chuyến du hành của Marco
Polo thì có một số công trình, đề tài nổi bật như là: Hồi giáo của người Chăm ở Việt Nam
- những yếu tố bản địa của tác giả Nguyễn Thị Thanh Văn (2010) nghiên cứu về sư giao
lưu của Marco với Chăm pa,…
Công trình nghiên cứu về chuyến du hành của Marco Polo khá nhiều, điển hình phải
kể đến đó chính là công trình Marco Polo in China: A Venetian in the Realm of Khubilai
Khan, của tác giả Stephen Haw (2006) Công trình này đã làm rõ về cuộc hành trình của
Marco Polo với những địa điểm mà người thương gia người Ý nhắn đến tác phẩm đã đề
Trang 9cập đến ảnh hưởng, tác động của chuyến du hành của Marco Polo đối với văn hóa phương Đông và phương Tây
Tiếp theo, là một tác phẩm bằng tiếng Đức đó là “Marina Münkler MARCO POLO Leben und Legende” (dịch nghĩa Marco Polo Cuộc đời và huyền thoại) của tác giả Verlag
C.H.Beck (2007) Đây là một trong những cuốn sách trình bày khá chi tiết về cuộc đời Marco Polo Tác giả cũng đã bước đầu chỉ ra vai trò của Marco Polođã giúp cho người châu Âu có những báo cáo đầu tiên về người Mông Cổ, vai trò trong tuyến đương thương mại từ Châu Âu đến Mông Cổ và thương mại dưới thời Khubilai Khan (Hốt Tất Liệt)
Bên cạnh đó còn có tác phẩm Marco Polo and the Encounter of East and West của tác giả Suzanne Conklin Akabari and Amilcare Iannucci xuất bản năm 2008, tác phẩm
ghi lại những trải nghiệp của Marco Polo trong chuyến hành dọc trên Con đường tơ lụa, và
từ đó có sự tương tác trong trao đổi văn hóa Đông - Tây Đây được em là một nguồn tư liệu quý trong quá trình nghiên cứu đề tài
Ngoài ra, khi viết về chuyến du hành của Marco Polo còn có một số tác phẩm nổi
tiếng khác như Marco polo was in China : New evidence from currencies, salts and
revenues (2013), viết về những diều kỳ diệu mà Marco Polo được trải nghiệm trong chuyến
du hành, mô tả cho người châu Âu biết về những hoạt động của người châu Á và Trung
Quốc, cách sử đựng tiền xu làm vật trao đổi Bên cạnh có còn có Marco Polo's China: A Venetian in the Realm of Khubilai Khan được xuất bản năm 2006, tác phẩm đã bổ sung
và làm rõ về cuộc hành trình của Marco polo khi đến với Trung Quốc
Vấn đề giao lưu văn hóa Đông - Tây qua chuyến du hành của Marco Polo được đề cập trong một số công trình dưới đây:
Những công trình viết về mối quan hệ, giao lưu kinh tế - văn hoá giữa chuyến hành
trình của Marco Polo với các quốc gia trung cổ như: The Journal of Interdisciplinary History của tác giả Allsen T Thomas (2001), tác phẩm cho thất Marco Polo có cái nhìn nhận về phương Đông nhất là Trung Quốc thông qua văn hóa và tôn giáo, mô tả người Mông cổ vào thế kỉ 13 đã tăng cường mối liên hệ thương mại và văn hóa trên khắp Á Âu
Hay đề tài Marco Polo: Pioneer of East-West Communication, Transportation and Trade
Trang 10của tác Chien Wen Yu (2014), đã nghiên cứu về giao lưu kinh tế thương mại, gia thông, vận tải giữa Đông và Tây trong chuyến du hành của Marco Polo,v.v
Do đó, những công trình nghiên cứu trong và ngoài nước chủ yếu tập trung đề cập đến cuộc đời, và cuộc hành trình của người thương gia người Ý mà rất ít tài liệu tìm hiểu
về chuyến hành trình của Marco Polo đặt trong quá trình giao lưu văn hóa Đông - Tây Tuy nhiên, các thành quả của các công trình nghiên cứu trước chính là cơ sở và nền tảng để cho những người đi sau Chính vì lẽ đó đã tạo động lực tiếp tục nghiên cứu, kế thừa để hoàn
thiện đề tài: “Chuyến du hành của Marco Polo với hoạt động truyền bá văn hóa Đông -
Tây”
3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
3.1 Đối tượng nghiên cứu
Đề tài nghiên cứu về cuộc đời, sự nghiệp của Marco Polo, đặc biệt là chuyến du hành đến châu Á của ông và ý nghĩa của chuyến du hành đó đối với quá trình giao lưu văn hoá Đông - Tây
3.2 Phạm vi nghiên cứu
- Phạm vi thời gian:
Đề tài chủ yếu tập trung nghiên cứu quá trình giao lưu văn hóa giữa phương Đông và
phương Tây dưới ảnh hưởng, tác động từ chuyến du hành của Marco Polo trong khoảng cuối thế kỷ XIII đến đầu thế kỷ XIV Để có cái nhìn xuyên suốt khi đặt chuyến du hành với hoạt động truyền bá văn hoá Đông - Tây, đề tài cũng mở rộng phạm vi thời gian thêm một khoảng thời gian trước thế kỷ XIII và sau thế kỷ XIV
- Phạm vi không gian:
Chuyến đi của Marco Polo trải dài từ Đông sang Tây, khắp các vùng đất của châu Á
và một phần Châu Âu, nhất là khu vực phía Đông Địa Trung Hải Đề tài xin tập trung vào phạm vi không gian nghiên cứu là các vùng đất mà Marco Polo đi qua, viếng thăm, sinh sống và quay về, trong đó ở phương Đông: Tập trung nghiên cứu vào một số quốc gia ở khu vực Tây Á, Trung Á, Đông Á, nhất là các Hãn quốc Mông Cổ, Trung Quốc thời nhà Nguyên; và phương Tây tập trung vào khu vực Tây Âu, Đông Nam Âu, đặc biệt là Italia, quê hương của nhà du hành
Trang 114 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
4.1 Mục đích nghiên cứu
Mục đích của đề tài là hệ thống hoá và làm sáng tỏ quá trình giao lưu văn hóa giữa phương Đông và phương Tây qua chuyến du hành của Marco Polo từ thế kỷ XIII cho đến thế kỷ XIV Trên cơ sở đó đưa ra các nhận định khoa học và đánh giá khách quan về ảnh hưởng, tác động của chuyến du hành của Marco Polo đối với quá trình giao lưu văn hóa Đông - Tây
4.2 Nhiệm vụ nghiên cứu
Để đạt được mục đích nêu trên, đề tài cần thực hiện các nhiệm vụ sau đây:
- Khái quát về Marco Polo, chuyến hành của Marco Polo, làm làm rõ hoạt động truyền
bá văn hóa Đông Tây trước chuyến du hành của Marco Polo
- Tìm hiểu và phân tích những biểu hiện của hoạt động truyền văn hóa phương Đông
và phương Đông qua chuyến du hành của Marco Polo
- Phân tích vị trí, vai trò của hoạt động ruyền bá văn hóa , đánh giá ảnh hưởng, tác động của chuyến du hành của Marco Polo đối với hoạt động truyền bá văn hóa giữa các quốc gia và đối với thế giới
5 Nguồn tư liệu và phương pháp nghiên cứu
5.1 Nguồn tư liệu
Đề tài kế thừa các công trình nghiên cứu đã công bố trong và ngoài nước có liên quan đến chuyến du hành của Marco Polo cũng như các công trình viết về lịch sử thế giới trung đai, các cuộc thám hiểm, các cuộc phát kiến địa lí, tài liệu về du ký,…
Bên cạnh đó, còn có các tư liệu bản đồ, sơ đồ, hình ảnh có liên quan
Ngoài ra, đề tài còn tham khảo các khóa luận, luận văn, các bài viết trên báo, tạp chí, bài viết trên các website,
5.2 Phương pháp nghiên cứu
Để tiến hành nghiên cứu đề tài này, tôi đã sử dụng các phương pháp nghiên cứu, trong
đó phương pháp nghiên cứu chính là sử dung kết hợp hai phương pháp chủ đạo của Sử học
là phương pháp sử học và phương pháp logic Đồng thời còn vận dụng các phương pháp khác như những bằng chứng cụ thể về những tư liệu, phân tích, tổng hợp, so sánh, đối
Trang 12chiếu, thống kê, kết hợp giữa thực tiễn và lý luận để rút ra những thông tin cần thiết nhất phục vụ đề tài
6 Đóng góp của đề tài
Về mặt khoa học: Đề tài mang góp phần đem đến một cách nhìn tương đối khách
quan về hoạt động truyền bá văn hóa Đông - Tây qua chuyến du hành của nhà du hành Marco Polo từ thế kỷ XIII đến thế kỷ XIV một cách hệ thống và khoa học nhất
Về mặt thực tiễn: Kết quả của đề tài sẽ đánh giá một cách khách quan hơn về quá
trình giao lưu văn hóa Đông - Tây dưới ảnh hưởng, tác động của chuyến du hành của Marco Polo, giúp cho người đọc có cái nhìn tổng quan hơn và có thêm nhiều hiểu biết về chuyến
du hành của Marco Polo và nhận thức được tầm quan trọng của hoạt động du hành, thám hiểm của đối với lịch sử, văn hoá và giao lưu văn hoá của nhân loại Ngoài ra, kết quả của
đề tài trở thành tài liệu tham khảo phục vụ cho công tác nghiên cứu, học tập, giảng dạy và cho những ai quan tâm về chuyến du hành của Marco Polo với quá trình giao lưu văn hóa Đông - Tây
7 Cấu trúc của đề tài
Chương 1: Tổng quan về Marco Polo, chuyến du hành của Marco Polo và hoạt động truyền bá văn hóa Đông - Tây Đông - Tây trước thế kỷ XIII
Chương 2: Hoạt động truyền bá văn hóa Đông – Tây qua chuyến du hành của Marco Polo
Trang 13NỘI DUNG CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ MARCO POLO, CHUYẾN DU HÀNH CỦA MARCO POLO VÀ HOẠT ĐỘNG TRUYỀN BÁ VĂN HÓA ĐÔNG – TÂY
TRƯỚC THẾ KYE XIII 1.1 Một số thuật ngữ liên quan
Du hành: Đây là một thuật ngữ mang nghĩa rộng lớn, đưa vào để áp dụng nhiều
ngữ cảnh khác nhau Thuật ngữ này thường sử dụng để chỉ về hành động di chuyển từ vị trí này đến một vị trí nào đó và di chuyển bằng nhiều phương thức khác nhau nhằm thực hiện một mục tiêu nào đó như thám hiểm, khám phá, tìm hiểm về các vùng đất, tìm tòi kiến thức mới hay thực hiện một nhiệm vụ cụ thể nào đó, điều này được áp dụng vào cho một cuộc hành trình ngắn hay dài hạn
Du ký: là một thuật ngữ được sử dụng để làm rõ một loại văn bản ghi lại lại các trải
nghiệm của một cuộc hành trình, khám phá của một cá nhân hay một tổ chức Thuật ngữ này thường được dùng trong văn học, nhật kí,… Trong một quyển du ký, thường được mô
tả chi tiết về các trải nghiệm của họ trong chuyến hành trình, các trải nghiệm đó là những địa điểm mà họ ghé qua, về văn hóa, phong cảnh, lịch sử, các cảm nhận, nhận xét của tác giả về chuyến hành trình Trong quá trình hình thành và phát triển, du kí có những đặc
điểm độc đáo “có nguồn gốc từ các cuộc hành trình sớm trong lịch sử, hiện đại hóa sớm
nhất, phản ánh văn hóa phương Đông và phương Tây, tính quốc tế và hội nhập, sự lan tỏa sang các thể loại văn học khác Những đặc điểm này phản ánh sức sống của một thể loại văn học không chính thống của văn học thế giới” [6, tr.51] Những quyển du ký thường chỉ
mang tính cá nhân của người viết khi họ trải nghiệm về một cuộc hành trình nào đó “một
thể loại văn học thuộc loại hình ký mà cơ sở là sự ghi chép của bản thân mình khi đi du lịch, ngoạn cảnh về những điều mắt thấy tai nghe của chính mình tại những xứ sở xa lạ hay những nơi ít người có dịp đi đến Hình thức của du ký rất đa dạng, là ghi chép, ký, sự, nhật ký, thư tín hồi tưởng, miễn là mang lại những thông tin, tri thức và cảm xúc mới lạ về phong cảnh, phong tục, dân tình của xứ sở ít người biết đến” [7, tr75 – 76]
Tiếp xúc văn hóa: Được sử dụng để mô tả quá trình giao lưu, trao đổi, và tương tác
giữa các nhóm văn hóa khác nhau Nó đề cập đến việc người ta tiếp cận và tương tác với
Trang 14các phong tục, truyền thống, giá trị, và hành vi của một nhóm văn hóa khác “được sử dụng
để chỉ sự va chạm vào nhau của các nền văn hóa khi được đặt cạnh nhau” [3, tr 1] Tiếp xúc văn hóa xảy ra ở nhiều cấp độ, từ giao tiếp hàng ngày đến các trải nghiệm sâu sắc hơn như tham gia vào các hoạt động văn hóa hoặc sống trong một môi trường văn hóa khác
Truyền bá văn hóa: Là quá trình chia sẻ, lan truyền, tuyên truyền các quan niệm,
giá trị, thái độ, kiến thức, hành vi của cộng đồng trong xã hội Hoạt động tuyên tuyền được thể hiện thông qua nhiều phương tiện và hình thức như văn hóa, giáo dục,… Mục tiêu của truyền bá văn hóa bảo tồn và duy trì các giá trị truyền thống, tôn trọng sự đa dạng trong văn hóa, thúc đẩy sự hiểu biết, tiến bộ trong xã hội
Phương Đông, phương Tây được sử dụng để mô tả sự tương tác, sự khác biệt giữa các giá trị, thực hành, niềm tin giữa các quốc gia và các khu vực như phương Đông (Châu Á) và phương Tây (như Châu Âu và Bắc Mỹ), Cụ thể, thường được sử dụng để chỉ ra sự đối lập, tương quan, tương tác giữa các nền văn hóa phương Đông và phương Tây, đặc biệt
là về các lĩnh vực văn hóa, tôn giáo, triết học, nghệ thuật và phong tục tập quán "Phương Đông" và "Phương Tây" thường được sử dụng để chỉ hai hướng địa lý và cũng đã trở thành biểu tượng cho hai nền văn hóa, triết học và lối sống khác nhau
Vào thời cổ đại, khi con người vẫn chưa tìm ra Tân lục địa (châu Mỹ) thì người ta chỉ biết có ba lục địa Á- Phi- Âu nối liền nhau thành một khối Với người Hy Lạp cổ đại, lấy Địa Trung Hải là trung tâm, họ gọi khu vực mặt trời lặn so với họ là phương Tây, các vùng đất còn lại gọi là phương Đông Thêm vào đó, từ trung tâm Địa Trung Hải thời cổ đại, văn hóa Hy- La về sau lan tỏa mạnh về phía Tây nên gọi là phương Tây Đối diện với
nó qua Địa Trung Hải là phương Đông [20, tr.3] Phương Đông thường được liên kết với các nền văn hóa châu Á, đặc biệt là Trung Quốc, Nhật Bản và Hàn Quốc Nó thường được xem là biểu tượng của sự truyền thống, sự kính trọng gia truyền, và tôn trọng đối với quy tắc và quan niệm cổ truyền Phương Tây đại diện cho các nền văn hóa châu Âu và Bắc Mỹ Phương Tây thường được liên kết với sự tiến bộ, sự cá nhân hóa, và sự ưu tiên cho sự đổi mới và sáng tạo Nền văn hóa phương Tây thường coi trọng quyền tự do cá nhân và sự độc lập
Trang 15Những thuật ngữ này mang tính tương đối và thường được sử dụng để so sánh và phân tích các khía cạnh của văn hóa, xã hội và triết học giữa các khu vực này Tuy nhiên, cũng cần lưu ý rằng các đặc điểm này thay đổi và không phản ánh toàn bộ sự đa dạng và phức tạp của các nền văn hóa hiện đại
1.2 Cuộc đời và sự nghiệp của Marco Polo
1.2.1 Đôi nét về cuộc đời của Marco Polo
Marco Polo sinh năm 1254 mất 1324 là một nhà thương nhân, nhà khám phá và nhà thám hiểm lừng danh vào thế kỷ XIII – XIV Marco Polo có cha là Niccolò Polo một nhà thương gia, thám hiểm có giao thương mất thiết ở Châu Á
Marco Polo sinh ra ở Venice (Italia) nơi được ví là hòn ngọc ở biển xanh, bởi mẹ Nicole Anna Defuseh và cha Niccolò Polo, Marco Polo xuất thân trong một gia thương gia giàu có và chính tại quê hương Marco Polo nơi thương mại hàng hóa và hải cảnh phát triển nên Marco Polo từ nhỏ đã được thừa hưởng sự giáo dục về các môn thương mại, tài chính, tiền tệ, cách chỉ huy tàu chở hàng, quản lí hàng hóa,… Người cha và người chú thường xuyên phải đi buôn về phương Đông xa nhà nên từ nhỏ Marco Polo thiếu sự chăm sóc của Người cha nhưng bù lại Marco được người mẹ yêu thương, chăm nom cho phép ông tìm đọc những quyển sách trong thư viện nhà mình Chính vì lý do đó, ông rất thích nghe bà Nicole Anna Defuseh kể về những chuyến phiêu lưu, đi buôn của người cha và đọc những câu chuyện du ký
Đến năm 1269 lúc đó Marco 15 tuổi, người mẹ Nicole Anna Defusehqua qua đời, Ông sống với dì và chú của mình tại quê hương Venice Đến năm 1271, Marco Polo cùng với người cha Niccolò Polo và người chú Maffeo Polo bắt đầu chuyến du hành Trong chuyến du hành của mình, đoàn thám hiểm đã băng qua cao nguyên Anatolia và Armenia, tiếp tục đi về Kurdistan, sau đó đi xuống thung lũng sông Tigris, qua Mosul và Baghdad, đến Basra Chuyến du hành của Marco đã đi qua vùng đất Tangiers nơi các bộ tộc người Tây Tạng ở phía Đông Bắc cao nguyên sinh sống, và họ đến nơi ở của Thành cát Tư Hãn cung điện mùa hè tại Thượng Đô, chính nơi đây họ gặp của Hốt Tất Liệt người sáng lập ra triều đại nhà Nguyên
Trang 16Marco Polo đã nhanh chóng tiếp thu, am được các nghi lễ và phong tục, ngôn ngữ, văn hóa bản địa của người phương Đông của Trung Quốc Chính vì lẽ đó, Marco rất được Hốt Tất Liệt hài lòng và tin tưởng giao cho Marco một chức quan và cử làm khâm sai đi thi khảo sát tại nhiều địa phương của nhà Nguyên và làm sứ giả, thông dịch viên đến một
số quốc gia, khu vực như Ấn Độ, Đông Nam Á, Nam Á,…
Gia đình Marco đã ở lại và phục vụ nhà Nguyên hơn 20 năm, nhiều lần nhớ quê hương muốn xin về nhưng vua Hốt Tất Liệt không cho Mãi đến năm 1292, nhân tiện được Hốt Tất Liệt giao cho tháp tùng công chúa đi lấy chồng ở Ba Tư, sau chuyến đi đến Ba Tư
cả nhà ông liền trở về quê hương venice (Italia)
Khi trở về bằng đương biển, Marco Polo bị bắt trong trận chiến giữa 2 Vương quốc Vienice và Genova Trong lúc bị bắt giam ông đã kể về chuyến du hành của mình cho người bạn Rustichello da Pisa cùng phòng giam, sau đó cả hai đã tập hợp các sự kiện, câu chuyện, viết thành sách “Marco polo du ký” Đến tháng 8 năm 1299, Marco được ra khỏi trại giam trở về nhà và tiếp cục công việc kinh doanh cùng gia đình mình
1.2.2 Tính cách phiêu lưu mạo hiểm của Marco Polo
Việc du hành trong thế kỷ XIII vốn có nhiều rủi ro do các công cụ điều hướng hạn chế và địa hình không chắc chắn Marco Polo và những người bạn đồng hành của ông phải đối mặt với những thử thách như biển động, điều kiện thời tiết khắc nghiệt và phong cảnh hiểm trở khi họ vượt qua những khoảng cách rộng lớn bằng đường bộ và đường biển Marco Polo lẽ ra phải tính toán những rủi ro liên quan đến từng chặng của hành trình và đưa ra quyết định về những tuyến đường tốt nhất nên đi dựa trên thông tin sẵn có và kiến thức địa phương Bối cảnh chính trị của các vùng mà Polo đi qua thường không ổn định và biến động Từ Đế quốc Mông Cổ đến các vương quốc và thành phố khác nhau dọc theo Con đường Tơ lụa, Polo gặp phải sự thay đổi liên minh, tranh giành quyền lực và xung đột ông sẽ phải đánh giá bầu không khí chính trị ở từng khu vực và điều hướng những mối nguy hiểm tiềm ẩn, bao gồm cướp bóc, chiến tranh và âm mưu chính trị Sự khác biệt về giao tiếp và văn hóa đặt ra những thách thức đáng kể cho Polo và những người bạn đồng hành của anh khi họ gặp gỡ những người có nguồn gốc và ngôn ngữ khác nhau Polo lẽ ra
Trang 17phải vượt qua những rào cản ngôn ngữ và văn hóa này, dựa vào thông dịch viên, cử chỉ và hướng dẫn viên địa phương để giao tiếp và đàm phán với mọi người trên đường đi Việc quản lý nguồn cung cấp, hậu cần và đồ dự trữ trong những chuyến hành trình dài là rất quan trọng để tồn tại Polo lẽ ra phải tính toán những thứ cần thiết cho chuyến đi của mình, bao gồm thức ăn, nước uống, chỗ ở và thiết bị Ông sẽ cần lập kế hoạch cho các trường hợp dự phòng và đưa ra các quyết định chiến lược về thời điểm và địa điểm cần tiếp tế dọc tuyến đường Việc tài trợ và tài trợ cho một hành trình đầy tham vọng như vậy sẽ là một
sự cân nhắc đáng kể đối với Polo và những người ủng hộ ông Các chi phí liên quan đến việc thuê hướng dẫn viên, mua vật tư và đảm bảo lối đi an toàn sẽ đòi hỏi phải lập kế hoạch
và quản lý tài chính cẩn thận Polo lẽ ra cần phải đánh giá lợi tức đầu tư tiềm năng so với những rủi ro liên quan đến việc thực hiện một hành trình nguy hiểm như vậy.Vì vậy, chuyến
đi của Marco Polo bao gồm một loạt các tính toán rủi ro và các quyết định chiến lược nhằm vượt qua những bất ổn trong thời đại của ông Khả năng đánh giá rủi ro, thích ứng với hoàn cảnh thay đổi và đưa ra những lựa chọn sáng suốt trên đường đi đã góp phần vào sự thành công trong cuộc hành trình và di sản lâu dài của cuộc phiêu lưu của anh ấy
1.2.3 Chuyến du hành của người cha Niccillo và Maffeo
Sau khi ở lại khu phố Venice của Constantinople trong vài năm, hai anh em nhận ra rằng tình hình chính trị ngày càng bấp bênh và quyết định rời đi Họ đến cảng Crimean Sudak vào năm 1260, rồi tiếp tục đến Surai, nằm trên sông Volga, nơi họ buôn bán trong một năm
Hai anh em Niccillo và Maffeo Polo xuất phát chuyến hành trình đầu tiên rời xa quê hương khi Marco Polo còn là một đứa trẻ Họ đã ở lại khu vực Venice của Constantinople vài năm và sau đó nhận ra rằng tình hình chính trị nơi đây ngày càng bấp bênh nên quyết định rời đi Hai anh em đến cảm Crimean Sudak năm 1260, tiếp tục đi đến Surai nơi họ tập trung buôn bán trong một vài năm, họ đã mang nhiều mặt hàng từ Venise để buôn bán, những mặt hàng mà các lái buôn hư nhà Polo đến với phương Đông là buôn kim hoàng và
đá quý được gia công Khi nổ ra cuộc chiến giữa Barka với người anh họ Hulagu, họ nhận thấy con đường trở về của mình quá nguy hiểm nên đã quyết định đi về phía Đông để thoát
Trang 18chiến tranh Hai anh em đã trải qua ba năm tại Bukhara thuộc Uzbekistan vì không thể di chuyển đi nơi khác Tại nơi đây một đại sứ người Mông Cổ đã đến Bukhara, muốn hai anh
em nhà Polo đến gặp Hulagu Khan Do đó, họ đã bắt đầu tiến xa hơn về phía Đông , qua Samarkand và sa mạc Gobi, Turfan, Hami và Dunhuang Đến năm 1266 hai anh em Niccillo và Maffeo đã đến Bắc Kinh, lúc này Hulagu Khan đã mất (2 – 1265), họ gặp được Hốt Tất Liệt, người thành lập ra nhà Nguyên và là Khả Hãn thứ năm của Đế quốc Mông
Cổ Tại đây hai anh em nhà Polo được đón tiếp với lòng hiếu khác của người Mông Cổ Trước những diễn biến tiến triển mãnh liệt người Thổ Seljuk, Châu Âu từ năm 1096 đến
1291 những người Ki – tô giáo đã tiến hành tám cuộc Thập tự chinh chống người Ả Rập, người người Thổ Seljuk nhắc đến là cuộc Thập tự chinh lần ba của Hoàng đế La Mã Friedrich Barbarossa, vua Anh Richard Ivà vua Pháp Philippe Ii đã tiến hành và thất bại khi dành lại Jerusalem từ người Ả Rập Vào năm 1211 – 1250 Friedrich II đã khuếch trương văn hóa, tạo tiền đề cho thời kỳ Phục Hưng
Hai anh em Niccillo và Maffeo ở lại trung Trung Quốc một năm, sau đó được Hốt Tất Liệt cử trở về Châu Âu và muốn họ chuyển tới Giáo hoàng Clement IV một bức thư, đây là mong muốn của Hốt Tất Liệt yêu cầu Giáo hoàng Clement IV gửi đến người một trăm nhà uyên bác để dạy người dân về Cơ đốc Giáo và các khoa học phương Tây và muốn Giáo hoàng cho ông ít dầu Thánh từ ngọn đèn ở Mộ Thánh ở Jerusalem
Để bảo vệ cuộc hành trình của hai anh em nhà Polo, Hốt Tất Liệt đã cho họ một tấm bảng vàng đây cơ bản một một tấm hộ chiếu và trao nhiều quyền để hai anh em nhận lương thực, chỗ ở, ngựa, người chỉ đường trong cuộc hành trình trở về Châu Âu Hai anh em họ trở về quê hương sau ba năm vào tháng 4 năm 1269, họ đã tìm đến Đặc sứ Tòa Thánh tên Tebaldo de Plaisance cai quản vương quốc ai Cập trình lên bức thư của Thành Cát Tư Hãn,
ở đây Giáo hội Công giáo biết rõ câu chuyện và lấy lành vinh dự, đã trả lời anh em nhà
Polo "Thưa quý ngài, quý ngài biết Đức Giáo hoàng đã qua đời Vì vậy điều thích hợp nhất
là các ngày hãy đợi cho đên khi Đưucs Giáo Hoàng mới được bầu lên Khi có Giáo hoàng mới, quý ngài sẽ trình quốc thư." [1, tr59], trong lúc chờ đợi Đức Giáo hoàng mới họ đã
trở về thăm quê hương Venise và gia đình Chuyến hành trình trở về từ Acre đi lên
Trang 19Negreport nằm ở quần đảo Hy Lạp và trở về Venise, hai anh em họ trở về quê hương sau
ba năm vào tháng 4 năm 1269 tại đây họ biết tin vợ của người anh Niccillo và có một người con trai tên Marco Polo lúc này mười lăm tuổi, họ ở đây trong 2 năm để chờ Đức Giáo hoàng mới được bầu lên Đây là chuyến hành trình đầu tiên mà anh em nhà polo đến phương Đông nhưng họ không phải là người phương Tây đầu tiên đến Châu Á Tuy nhiên hai anh em Niccolò Polo và Maffeođã có chuyến hành trình xa hơn Giovanni di Piano Carpini 1245, Guillaume de Rubrouck năm 1253 cà đến được Trung Quốc
1.2.4 Chuyến du hành của Marco Polo
Năm 1271, hai anh em Niccolò Polo và Maffeo bắt đầu một cuộc hành trình mới, lần này họ đưa Marco Polo một chàng thiếu niên mười bảy tuổi đi theo Bố cảnh lúc này (1268 – 1271) Teobaldo Visconti đã được bầu lên làm Giáo hoàng đây được xem là cuộc bầu cử Giáo hoàng lâu nhất trong lịch sử của giáo hội Latinh Gia đình Marco Polo trong chuyến du hành về phía Đông, họ đã mang theo quà và những bức thư của Giáo hoàng gửi cho Hốt Tất Liệt, đồng thời họ còn cử các giáo sĩ đi theo đoàn du hành đây là những vị giáo sĩ thông tuệ nhất lúc đó là Nicolas de Vincence và Guillaume de Triple Tuy nhiên các Giáo sĩ này đã từ bỏ cuộc hành trình khá sớm vì sợ hãi khi đến khu vực chiến sự, khi đặt chân đến Bendocquedar để đi vào Armenie thì đạo quân của người Sarasin đã gây tổn thất
và thiệt hại tại vùng này Sa khi nghe tin này, các vị giáo sĩ bị giết họ giao lại cho gia đình Polo những đặc ân và tất cả bức thư mà họ nhận được từ Đức Giáo hoàng rồi theo chân đội quan kỵ sĩ thuộc dòng đền thờ Tuy nhiên các Giáo sĩ này đã từ bỏ cuộc hành trình khá sớm vì sợ hãi khi đến khu vực chiến sự khá sớm vì sợ hãi khi đến khu vực chiến sự Đoàn du hành của gia đình Polo tiếp tục đi mà không có các giáo sĩ, đi qua Armenia,
Ba Tư Afghanistan, rồi băng qua Dãy núi Pamir ở Trung Á để đến Trung Quốc
Khi đến Tabriz người Polo ở đây đã thay đổi, thay vì di chuyển về phía Đông anh
em nhà Marco thì người Polog lại mở rộng về phía Bắc và Nam Caucasus và Georgia, trước khi đến Tabriz, người Mông Cổ Ilkhanid, thủ đô của Azerbaijan Vào thế kỷ XIII Tabriz được các thương gia Latinh, Genevis, đến mua hàng hóa, nơi đây có vị trí đặc biệt nên hàng hóa từ nơi đây sẽ đi về nhiều vùng miền, ở đây được xem là một trung tâm văn
Trang 20hóa, chính trị, giao thương, thương mại có tổ chức hùng mạnh, với những kiến trúc lộng lẫy
Từ Tabriz, đoàn người Polo di chuyển về phía Nam đến Hormuz, một cảng thuộc Vịnh Ba Tư, từ đây đoàn người dự định di chuyển đến bờ biển Trung quốc Tại đây, họ đã thấy những con tàu có dấu hiệu tồi tàn nên đã thay đổi quyết định thay vì vi hành trên đường biển, gia đình Polo đã di chuyển trên đất liền, từ Homurz đến Kerman đi qua Herat
và Balk Tại đây Marco Polo bị bệnh nên phải dừng chân tại Badakhshan trong một năm
để ông bình phục Ở thời trung cổ Badakhshan đã có tiếng là một trung tâm thương mại, nổi bật nhất là lapis lazuli đã được giao dịch, giao thương từ thiên niên kỷ thứ 4 TCN Badakhshan đóng vai trò quan trọng trên Con đường Tơ lụa khi ở đây cung ấp những mặt hàng về tơ lụa và các mặt hàng khác Tại nơi đây Marco Polo dễ dàng tìm thấy hồng ngọc Balas ở ngọn núi Syghinan Ngoài ra còn có các mỏ ở vùng Gorno Badakhshan
Sau một năm gia đình Polo tiếp tục chuyến du hành, họ băng qua dãy núi Pamir đến với vùng ngoại ô của sa mạc Taklamakan, dọc về phía Nam đi tới Yarkand, Khotan, Cherchen và Lop-Nor
Khi Marco Polo đủ khỏe để đi du lịch, cả nhóm lại tiếp tục và băng qua Dãy núi Pamir Khi đến vùng ngoại ô của sa mạc Taklamakan, họ đi theo con đường phía nam, đi qua Yarkand, Khotan, Cherchen và Lop-Nor Ở Yarkand Marco Polo mô tả dân địa phương
ở nơi đây thường bị mắc bệnh bứu cổ nguyên nhân là do thiếu nguồn nước và thiếu Iốt Ở
một tỉnh tên là Pem nơi chứa nhiều đá thạc anh và halcedony một loại ngọc trong suốt “Có
nhiều thành phố và thị trấn, nhưng sang trọng nhất là Pein, thủ đô của vương quốc Nhiều sông ngòi có nhiều mỏ ngọc thạch anh và cân xê đôn Họ có nhiều hàng hóa nhất là bông vải; họ sống bằng nghề buôn bán và thủ công.” [1, tr 108] Ngoài ra khi đến sa mạc Gobi,
phía Tây được bao quanh bởi sa mạc Taklamakan, phía Nam là đồng bằng Hoa Bắc Trên Con đường Tơ lụa nơi đây được xem là một thành phố quan trọng., Suchow một thành phố lớn mà gia đình Polo đến đầu tiên trên sa mạc Gobi Nhóm người Marco Polo đã dừng lại thành phố Đôn Hoàng trong vòng một năm Nơi đây là điểm dừng chính phía của Con đường Tơ lụa, đi từ Ấn Độ đến Lhasa qua đến Mông Cổ, miền nam Siberia, kiểm soát các
Trang 21tuyến đường quan trọng của lưu vực Tarim, khu vực Trung Á và phía Bắc trung Quốc Tháng 5 năm 1275 đoàn du hành đến cung điện mùa hè Shant-tu của Hốt Tất Liệt, tại đây
họ được nhà vua chào đón rất long trọng Chính tại Trung Quốc Marco Polo được giao một
số chức quan trọng và do được đi du hành nên nói nhiều ngôn ngữ, Marco Polo được cử
đi sứ ở nhiều nơi khác Trung Quốc như Ấn Độ, Đông Nam Á
Sau hơn 20 năm phục vụ cho nhà Nguyên, gia đình ông rất nhớ quê hương, nhiều lần xin nhưng vì Hốt Tất Liệt rất thích sự đồng hành của gia đình Marco Polo nên đã từ chối Đoàn người Marco Polo được giao nhiệm vụ hộ tống công chúa Mông Cổ Kokachin
để đến gặp hoàng tử Ba Tư đã hứa hôn Arghun Lúc này sau 20 năm phục vụ triều Nguyên
họ đã được trở về Châu Âu bằng đường biển, hành trình trên biển kéo dài hai năm và gặp nhiều khó khăn minh chứng là có khoảng hơn 600 thủy thủ đoàn và hành khách đã thiệt mạng Chuyến hành trình họ đi thuyền trên biển Đông ghé qua một số nước Đông Nam Á đến Sumatra qua Ấn Độ Dương đến vịnh Ba Tư Khi đến với Ba Tư, Marco Polo nghe tin Hốt Tất Liệt mất đoàn người Polo đi qua vùng nội địa khu vực có nhiều đám cướp vẫn tôn vinh bấm bảng vàng mà Thành Cát Tư Hãn đã ban cho họ nhằm để bảo vệ và cung cấp cho đoàn du hành ngựa, lương thực, người hộ tống để vượt qua những đoạn đường nguy hiểm
và những con đường đi dúng đắn Cuối cùng đến với Trebizon, thành phố trên Biển Đen,
họ tiếp tục chuyến hành trình trở về quê hương của mình Từ rebizond đoàn thủ thủ vượt qua Bển Đen tới Constantinople, rồi vượt Biển Địa Trung Hải đến Venice Năm 1295 họ trở về Venic sau 24 năm, cuộc trở về mang theo nhiều báu vật tại Viễn Đông và những câu chuyện thú vị về Châu Á
1.3 Bối cảnh lịch sử thế kỷ XIII – XIV
Trong lịch sử thế giới ở thế kỷ XIII và XIV đây là một giai đoạn quan trọng và nhiều biến động, với nhiều diễn biến và sự kiện phức tạp ảnh hưởng đến các nền văn minh, khu vực và lãnh thổ trên thế giới
Ở châu Âu, thời kỳ phong kiến và cuộc Thập tự chinh ở trong thời kỳ Trung Cổ, đây là một giai đoạn lịch sử quan trọng trong lịch sử Trung Đông và Châu Âu Ở thời kỳ phong kiến đây được xem là giai đoạn phát triển của các quốc gia trong Châu Âu, Tại đây
Trang 22hệ thống phong kiến được tổ chức và thiết lập, quyền lực rơi vào các lãnh chúa và vua Các lãnh chúa sẽ dùng quyền lực để kiểm soát lãnh thổ và người dân, được thông qua hệ thống quân đội và pháp luật Thập tự chinh là cuộc chiến được Giáo hội Công giáo tổ chức, nhằm mục đích bảo vệ và giành lại các vùng đất thánh rơi vào tay người Hồi giáo Các cuộc chiến diễn ra ở Palestine và vùng Đông Nam thuộc châu Âu Cuộc thập tự chinh có sức ảnh hưởng đến chính trị, văn hóa và xã hội của người dân Trung Đông và Châu Âu ở thời kỳ Trung Cổ
Cụ thể tình hình ở một nước Tây Âu đương thời là Italia, quê hương của Marco đây
là thời kỳ phục hưng thương mại và văn hóa, đánh dấu sự trỗi dậy của các thành phố như Venice, Florence và Genoa Đặc biệt, đây cũng là thời kỳ hoạt động của nhà thám hiểm
Marco Polo “Sau đó một thành bang ở bờ biển phía đông bắc Italia là Venezia (Venice)
cũng trở nên giàu mạnh nhờ sự hậu thuẫn của đế quốc Byzantine Mặc dù thường xuyên phải chịu đựng các cuộc tấn công của Đế quốc La Mã Thần thánh nhằm giành lại quyền thống trị, các thành bang này vẫn đứng vững” [35] Italia trong thời kỳ này được chia
thành nhiều thành phố-nhà nước nhỏ, mỗi thành phố điều hành độc lập và thường tranh giành quyền lực và ảnh hưởng Các thành phố như Venice và Genoa đã trở thành trung tâm thương mại quan trọng, điều hành các tuyến đường hàng hải quốc tế và thúc đẩy sự phát
triển kinh tế của vùng này
Châu Âu ở thế kỷ XIII và XIV cũng diễn ra những biến cố quan trọng ảnh hưởng đến chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội Ở thời kỳ này các dân tộc di tản, di cư ở Châu Âu là một phần không thể thiếu trong lịch sử, các dân tộc di cư đã góp phần quan trọng sự hình thành lại cấu trúc chính trị, xã hội ở Châu Âu nhắc đến là cuộc di cư cử Người Mông Cổ
và người Tartar ở thế kỷ XIII, đây là sự mở rộng rảnh thổ của người Mông Cổ và người Tartar đã làm xáo trộn khu vực Đông Âu và Tây Âu, các cuộc xâm lược, chiến tranh nhằm
mở rộng lãnh thổ đã làm biến động lớn về dân số và văn hóa mà các vùng đất đế quốc họ
đi qua, các chính sách, văn hóa, xã hội, phong tục thường được các đế quốc áp đặt với người dân nơi các vùng đất mới bị đóng chiếm, đồng thời họ cũng chấp nhận, giao thoa, hòa nhập một số nền văn hóa, phong tục tập quán từ những vùng đất bị đóng chiếm Triều
Trang 23đại Mông Cổ được xuất hiện năm 1206, dưới sự lãnh đạo Thiết Mộc Chân một thủ lĩnh bộ lạc tức Thành Cát Tư Hãn đầu người Mông Cổ trên thảo nguyên phía Bắc Trung Quốc bắt
đầu xâm chiếm vào năm 1211 trong cuộc chiến này, ngoài việc mở rộng lãnh thổ và cương
vực thì họ còn bắt được rất nhiều tù binh mà trong số đó là các thợ thủ công lành nghề, các nhà chuyên môn quân sự từ đó họ học được cách đúc đại bác, vũ khí lửa và hơn hết là học được cách công thành- phương pháp này là một trong những mấu chốt sau này của quân đội Mông Cổ trong các cuộc chinh phạt [35, tr.465], sau đó chiếm đánh được kinh
đô Yên Kinh của nhà Tấn năm 1215 Trong 60 năm, người Mông Cổ đã mở rộng kiểm soát khu vực phía Bắc Trung Quốc và sau đó ở miền Nam Trung Quốc người Mông Cổ đã
chiếm đánh và chinh phục được nhà Nam Tống năm 1279
Vào năm 1271, nhà Nguyên được thành lập trên đất Trung Quốc Đây là một triều đại được thiết lập sau khi người Mông Cổ chiếm đóng và xâm lược, thống nhất được Trung Quốc Nhà Nguyên đặt kinh đô đầu tiên của họ ở Đại Đô (nay là Bắc Kinh) sao đó chuyển qua Karakorum vào năm 1267 (nay thuộc Mông Cổ) Nhà Nguyên đã thiết lập nền hành chính, các phân khu chính tị, hệ thống thuế, bộ mấy quan liêu tập trung, đưa những con đường, trạm bưu điện trở nên trật tự Việc mở rộng của người Mông Cổ dẫn đến các hoạt động về giao thương, giao lưu với các nước ngoài được mở rộng Người Mông Cổ không giống như các triều đại của Trung Quốc, họ không bị Hán hóa, sử dụng người nước ngoài, tách biệt với người dân bản địa
Hay cuộc di cư và chinh phục của người Moors đã diễn ra cuộc chiến tranh Reconquista kèo dài hàng thế kỷ (từ thế kỷ VIII đến thế kỷ XV), đây là cuộc chiến để giành lại các vùng đất từ tay người Moors mà tộc người Christian ở Bồ Đào Nha và Tây Ban Nha Trong cuộc chiến Reconquista đã có sự di cư của người Moors ra khỏi những vùng đất bị chiếm đóng, họ thường di chuyển đến các vùng đất của Hồi Giáo để tìm sự an toàn
và bảo vệ Đây là thời kì giao thoa giữa các nền văn hóa giữa các tộc người như người Moors, người Jewish, người Christian đã tạo ra sự đa dạng về văn hóa ở Bồ Đào Nha và Tây Ban Nha Chính ở thế kỷ XIII và XIV diễn ra cuộc di cư về phía Tây của người Trung
Á, ở thời gian này do chịu áp lực từ cuộc xâm lược của người Mông Cổ các tộc người ở
Trang 24Trung Á đã diễn ra một số cuộc di cư về phía Tây của người Tuản, người Tatar Lộ trình các tộc người di chuyển rất khác nhau chủ yếu ảnh hưởng đến các khu vực Trung Âu và phía Đông Châu Âu đã làm tác động lớn đến lịch sử của nhiều vùng đất trên thế giới Ngoài ra, cuộc Thập tự chinh giữa, chiến tranh Byzantine ở Ả Rập … Đây được xem là một phần quan trọng trong lịch sử Trung Đông và Châu Âu, làm thay đổi các mặt chính trị, văn hóa, xã hội Thúc đẩy tạo ra sự tương tác văn hóa giữa Trung Đông với các quốc gia Châu Âu, đồng thời cũng đã tạo ra những xung đột kéo dài giữa các tôn giáo và các quốc gia
Ở Châu Á, thế XII và XIV là sự mở rộng lãnh thổ của Đế chế Mông Cổ kéo dài từ Thái Bình Dương đến Châu Âu, sự mở rộng lãnh thổ ở thế kỷ XIII trong lịch sử thế giới
đã làm ảnh hưởng đến chính trị, kinh tế, văn hóa của các quốc gia, các khu vực bị chiếm đóng Hay là sự phát triển của khu vực Đông Á, các vương quốc trong khu vực này đã mở
rộng lãnh thổ và có sự chuyển biến về quân sự trong khu vực
1.4 Hoạt động truyền bá văn hóa Đông - Tây trước chuyến du hành của Marco Polo
1.4.1 Vai trò của người Ả Rập trong truyền bá văn hoá Đông - Tây
Trong thời kỳ trung cổ, đặc biệt là từ thế kỷ thứ VII đến thế kỷ thứ VII, người Ả Rập đóng một vai trò quan trọng trong việc tạo điều kiện trao đổi văn hóa giữa phương Đông và phương Tây Thời kỳ này chứng kiến sự trỗi dậy và mở rộng của nền văn minh Hồi giáo, lan rộng nhanh chóng khắp Trung Đông, Bắc Phi và sang châu Âu Thời kỳ hoàng kim của Hồi giáo, kéo dài từ thế kỷ thứ VIII đến thế kỷ XIV, là thời kỳ có những thành tựu văn hóa, khoa học và trí tuệ đáng chú ý trong thế giới Hồi giáo Các học giả, nhà khoa học
và triết gia Ả Rập đã có những đóng góp đáng kể cho nhiều lĩnh vực khác nhau, bao gồm toán học, thiên văn học, y học, triết học và văn học Một trong những đóng góp quan trọng nhất của người Ả Rập trong trao đổi văn hóa là phong trào dịch thuật Các học giả Ả Rập
đã dịch nhiều tác phẩm của Hy Lạp cổ đại, Ba Tư, Ấn Độ và các nền văn minh khác sang tiếng Ả Rập Những bản dịch này đã bảo tồn và phổ biến kiến thức về thế giới cổ đại đến
Trang 25thế giới Hồi giáo và sau đó là sang châu Âu Thế giới Ả Rập có vị trí chiến lược ở giao lộ của các tuyến đường thương mại lớn nối liền Châu Âu, Châu Phi và Châu Á
Các thương nhân Ả Rập đóng một vai trò quan trọng trong việc tạo điều kiện thuận lợi cho thương mại giữa các khu vực này, trao đổi hàng hóa, khoa học kỹ thuật Các thành phố như Baghdad, Cairo và Damascus trở thành những trung tâm thương mại và trao đổi văn hóa sôi động Thông qua thương mại và chinh phục, nền văn minh Hồi giáo đã có tác động đáng kể đến châu Âu thời trung cổ Các thương gia Ả Rập đã giới thiệu các sản phẩm mới như gia vị, dệt may và hàng xa xỉ, làm phong phú thêm thị trường châu Âu và ảnh hưởng đến ẩm thực, thời trang và lối sống châu Âu Việc truyền tải kiến thức từ thế giới Ả Rập sang châu Âu đóng một vai trò quan trọng trong sự phát triển trí tuệ của châu Âu thời trung cổ Các học giả châu Âu đã đến các trung tâm học tập Hồi giáo để nghiên cứu các văn bản tiếng Ả Rập và học hỏi từ các học giả Ả Rập Việc trao đổi kiến thức này đã mở đường cho thời kỳ Phục hưng châu Âu và sự hồi sinh cuối cùng của việc học cổ điển Người
Ả Rập đóng vai trò trung tâm trong việc thúc đẩy trao đổi văn hóa giữa phương Đông và phương Tây trong thời kỳ trung cổ Những đóng góp của họ trong các lĩnh vực khoa học, triết học, thương mại và dịch thuật đã đặt nền móng cho sự liên kết giữa các nền văn minh
và trao đổi ý tưởng sẽ tiếp tục định hình thế giới trong những thế kỷ tới
1.4.2 Sự tiếp xúc văn hóa Đông - Tây qua phong trào Thập Tự chinh
Trong thời Trung cổ, đặc biệt là từ thế kỷ XI đến thế kỷ XIII, sự tiếp xúc văn hóa thông qua các phong trào quân sự đóng một vai trò quan trọng trong việc hình thành sự tương tác Đông-Tây trước chuyến du hành của Marco Polo Thập tự chinh, một loạt các cuộc thám hiểm quân sự do những người theo đạo Cơ đốc châu Âu phát động để giành lại Thánh địa khỏi sự kiểm soát của người Hồi giáo, đã có tác động sâu sắc đến trao đổi văn hóa Đông-Tây trong thời kỳ trung cổ Mặc dù mục đích chính của các cuộc Thập tự chinh
là mang tính chất tôn giáo nhưng chúng cũng tạo điều kiện thuận lợi cho sự tiếp xúc và trao đổi giữa người Tây Âu và thế giới Hồi giáo Quân thập tự chinh đã gặp phải những nền văn hóa, ngôn ngữ và truyền thống đa dạng ở Levant, dẫn đến việc trao đổi hàng hóa,
ý tưởng và khoa học kỹ thuật Các phong trào quân sự, chẳng hạn như các cuộc chinh phục
Trang 26của người Hồi giáo vào thế kỷ thứ VII và thứ VIII và cuộc Reconquista của Cơ đốc giáo sau đó ở Tây Ban Nha, đã mang lại những tương tác văn hóa quan trọng giữa các nền văn minh khác nhau
Những cuộc chinh phục và tái chinh phục này dẫn đến sự trao đổi ngôn ngữ, tôn giáo, phong cách kiến trúc và tập quán văn hóa Trao đổi ngoại giao, hiệp ước và liên minh
đã tạo điều kiện thuận lợi cho giao tiếp và hợp tác giữa Đông và Tây, dẫn đến việc trao đổi đại sứ, quà tặng và hiện vật văn hóa Các phong trào quân sự gắn bó chặt chẽ với các hoạt động thương mại và buôn bán trong thời Trung cổ Các tuyến đường thương mại như Con đường tơ lụa nối châu Âu, Trung Đông và châu Á thường được quân đội bảo vệ Việc bảo
vệ các tuyến đường này cho phép trao đổi hàng hóa, khoa học kỹ thuật và ý tưởng trên những khoảng cách rộng lớn, thúc đẩy sự trao đổi văn hóa giữa Đông và Tây
Các phong trào quân sự ảnh hưởng đến phong cách nghệ thuật và kiến trúc, vì những người chinh phục và các dân tộc bị chinh phục thường vay mượn và điều chỉnh các yếu tố
từ truyền thống văn hóa của nhau Các cuộc gặp gỡ quân sự cũng kích thích trao đổi trí tuệ giữa các nền văn minh khác nhau Các học giả, dịch giả và du khách đi cùng các cuộc thám hiểm quân sự đóng một vai trò quan trọng trong việc truyền tải kiến thức, ngôn ngữ và tác phẩm văn học qua các ranh giới văn hóa Việc trao đổi ý tưởng này đã đặt nền móng cho
sự phát triển trí tuệ sau này, bao gồm cả phong trào dịch thuật trong thời kỳ Phục hưng Các phong trào quân sự trong thời Trung cổ đóng vai trò là chất xúc tác cho sự tiếp xúc và trao đổi văn hóa giữa Đông và Tây, mở đường cho những chuyến du hành sau này của Marco Polo và sự toàn cầu hóa hơn nữa về văn hóa và tư tưởng
CHƯƠNG 2: HOẠT ĐỘNG TRUYỀN BÁ VĂN HÓA ĐÔNG – TÂY QUA
CHUYẾN DU HÀNH CỦA MARCO POLO 2.1 Trải nghiệm, nhận thức và hoạt động truyền bá văn hoá của Marco Polo
ở phương Đông
2.2.1 Đối với khu vực Tây Á
Chuyến du hành của Marco Polo tới Tây Á còn đươc gọi là phần Trung Đông có ý nghĩa quan trọng trong việc hình thành nhận thức và trải nghiệm của ông về khu vực
Trang 27Marco Polo vào khu vực Tây Á sau khi băng qua Ba Tư nay là Iran, sau khi qua Trung Á dọc theo Con đường tơ lụa ông đã đi qua các khu vực biên giới giữa Trung Á và
Ba Tư gặp nhiều vùng đất, thành phố, những cảnh quan và nền văn hóa đa dạng trên đường
đi
Tabriz là một trong những trung tâm thương mại và văn hóa quan trọng ở phía Tây Bắc Ba Tư, ở đây nổi tiếng với các khu chợ, đoàn lữ hành và nhà thờ Hồi giáo Isfahan nổi tiếng là một với các kiến trúc độc đáo, tuyệt đẹp quan trọng nhất Ba Tư, được biết ở đây
có những nhà thờ Hồi giáo lớn, cung điện và quảng trường công cộng Ngoài ra Shiraz nổi tiếng với những khu vườn, văn hóa rượu vang, ở thời Polo nơi đây là một trung tâm văn
học và nghệ thuật Ba Tư Marco Polo tin rằng Tabriz là một thành phố tuyệt vời nhờ nền
thương mại và thị trường thịnh vượng của thành phố Thành phố này nổi tiếng với vải dệt sang trọng bằng lụa và vàng Thành phố này còn nổi tiếng vì có nhiều đá được du khách
đi ngang qua đánh giá cao Marco Polo thảo luận về vị trí của thành phố cho phép thành phố phát triển mạnh về thương mại và hàng hóa nước ngoài.” [35]
Việc trao đổi văn hóa và thương mại ở Ba Tư nơi đây là ngã tư quan trọng trên Con đường tơ lụa, tạo điều kiện thuận lợi, cầu nối cho thương mại, trao đổi văn hóa giữa Đông
và Tây Marco đã có những trải nghiệm của ông về những thị trường sôi động, các thương gia đa dạng, nơi hàng hóa từ châu Âu, châu Phi, Trung Quốc, Ấn Độ tập trung về Các cuộc gặp gặp về văn hóa xã hội ở Ba Tư trong chuyến du hành của mình, Marco đã tiếp xúc
được nhiều học giả, nghệ nhân và nhà cai trị Ba Tư, hiểu biết về văn hóa, tôn giáo Ở Ba
Tư có thành phố tên là Sava (ngày nay là Avah), nơi Ba Vua dã ra di khi các Ngài đến thờ lạy Chúa Giêsu Ki tô giáng trần Họ đã được an táng trong thành phố này trong ba ngôi
mộ rất to và rất đẹp Trên mỗi ngôi mộ có một ngôi nhà hình vuông xây rất đẹp, cái no sau cái kia [5, tr.82-83] Marco Polo đã quan sát những nghệ thuật và kiến trúc, văn học Ba Tư
được đánh giá cao ở thời Trung Cổ
Nhìn nhận chung việc Marco Polo đến Tây Á thông qua Ba Tư đã mang lại cho Ông những nhận thức và trải nghiệm đa dạng, phong phú, hình thành nên những kiến thức mới
Trang 28về văn hóa, lịch sử, tầm quan trọng của khu vực này trong mạng lưới thương mại trên Con đường Tơ lụa
Tây Á thế kỷ XIII dưới thời Marco Polo chủ yếu nằm dưới sự cai trị của các đế chế Hồi giáo Abbasid Caliphate về sau đó Ilkhanate Abbasid Caliphate là một trong những đế chế Hồi giáo hùng mạnh, tập trung ở Baghdad, Iraq, Abbasid Caliphate Nền văn minh này
có những tiến bộ về khoa học, văn hóa, triết học, nơi đây Marco đã gặp các học giả, thương gia, nhà cai trị liên quan đến đế chế Abbasid Caliphate Ông đã đến thăm thành phố như
Baghdad một trung tâm thương mại sôi nổi Polo đi sâu hơn về những đồ trang sức và kim
loại quý mà Baghdad có bằng cách kể câu chuyện về việc Baghdad, nhưng cụ thể hơn là Caliph đã sở hữu rất nhiều của cải như thế nào Sự nhấn mạnh của câu chuyện về sự thịnh vượng kinh tế làm nổi bật sự giàu có của Baghdad [36], học tập và Marco đã tiếp xúc với
các học giả và tri thức Hồi giáo Sau sự suy yếu của đế chế Caliphate Abbasid, phần lớn khu vực Tây Á được cai trị của Ilkhanate, một hãn quốc Mông Cổ được thành lập bởi Hốt Tất Liệt cháu trai của Thành Cát Tư Hãn Chuyến du hành của Marco ở thười kỳ Ilkhanate
đã giúp Ông hiểu rõ hơn về cách cai trị của người Mông Cổ và tác động của nó đối với các nền văn minh của người Hồi giáo
Chuyến du hành của qua Tây Á đã giúp Marco có những tiếp xúc với các học giả, các nhà thần số học và các nhà cai trị Hồi giáo, ông đã có những chuyến thăm Madrasas trường học Hồi giáo và nhà thờ Hồi giáo, ở đây Marco Polo đã gặp gỡ các học giả Hồi giáo
đã mang lại cho ông những hiểu biết sâu sắc về thần học, luật pháp và triết học Hồi giáo, góp phần vào sự hiểu biết của ông về nền văn minh Hồi giáo
Những trải nghiệm của Marco Polo về văn hóa và xã hội Hồi giáo đã cung cấp cho Ông những hiểu biết sâu sắc về phong tục, truyền thống của người Hồi giáo ở khu vực Tây
Á Marco đã có những nhận thức ở các khía cạnh về nghệ thuật, kiến trúc, ẩm thực, phong tục, xã hội của nền văn minh Hồi giáo
Tóm lai, những cuộc gặp của Marco Polo với các nền văn minh Hồi giáo ở khu vực Tây Á là không thể thiếu trong chuyến du hành của Marco, đã góp phần giúp ông có những
Trang 29nhận thức rộng hơn về văn hóa, lịch sử, ý nghĩa của khu vực Tây Á đối với thế giới thời trung cổ
Lưỡng Hà đóng vị trí chiến lược qua trọng trong tuyến đường thương mại nối liền Đông và Tây Vai trò của sông Tigris và Euphrates đã tạo điều kiện thuận lợi cho thương mại, vận tải, cho phép hàng hóa lưu chuyển giữa Lưỡng Hà, Địa Trung Hải và Vịnh Ba
Tư Marrco Polo trải nghiệm các khu chợ nhộn nhịp, những đoàn lữ khách các trạm buôn bán trong suốt chuyến du hành qua vùng này Khi chuyến du hành qua Lưỡng Hà, Marco
đã gặp những tàn tích và tượng đài cổ đại minh chững cho di sản văn hóa và lịch sử phong phú của khu vực bao gồm những công trình ziggurat của các thành phố Sumer, cung điện của các vị vua Babylon và các công sự của các thành phố Assyria Những quan sát của Ông
về những địa điểm cổ xưa này đã giúp Marco có nhận nhận thức sâu sắc hơn về di sản của nền văn minh Lưỡng Hà Trao đổi văn Mesopotamia nơi hội tụ của các nền văn hóa, trao đổi ý tưởng, khoa học kỹ thuật và hàng hóa giữa các dân tộc khác nhau Ông đã có những tiếp xúc với các cộng đồng đa dạng, những thương nhân, nghệ nhân và học giả, hiểu rõ hơn
về sự đa dạng văn hóa của khu vực
Nhìn lại, chuyến du hành của Marco Polo qua Mesopotamia đã manng lại cho Ông nhận thức, sự đánh giá về lịch sử, văn hóa của khu vực như một ngã tư của các nền văn minh Những trải nghiệm của Marco về những tàn tích cổ xưa của Mesopotamia, mạng lưới thương mại sôi động và các dân tộc đa dạng sẽ làm phong phú thêm sự hiểu biết của ông về bối cảnh rộng lớn hơn của chuyến du hành dọc theo Con đường Tơ lụa
Ở thế kỷ XIII trong thời Marco Polo, các Quốc gia Thập tự chinh được thành lập bởi bởi quân thập tự chinh Thiên chúa giáo châu Âu ở Levant những quốc gia này gồm Vương quốc Jerusalem, Công quốc Antioch, Quận Tripoli và Quận Edessa Các vùng dất này được thành lập để bảo đảm quyền kiểm soát của Cô đốc giáo đối với thánh địa Marco Polo đã ghé thăm một số thành phố lớn trong các cuộc Thập Tự chinh gồm Jerusalem thành phố linh thiêng nhất trong Cơ đốc giáo, Jerusalem là mục tiêu chính của các cuộc Thập tự chinh Marco Polo nằm trong số những người đến thăm Jerusalem sau khi nó rơi vào tay người Hồi giáo trong các cuộc Thập tự chinh [37] Mặc dù có sự thay đổi giữa các
Trang 30lực lượng Kitô giáo và Hồi giáo trong nhiều thế kỷ, Jerusalem vần là một tâm điểm của những người hành hương Ở Acre là một thành phố cảng, thủ đô của Vương quốc Jerusalem
ở từng thời kỳ, từng là trung tâm quan trong trong các hoạt động về thương mại, quân sự Marco Polo đã gặp những người thập tự chinh, thương nhân và người điịnh cử châu Âu ở thành phố Acre Ở Levant, thành phố Antioch đây là một thành phố cổ có lịch sử đa dạng
và trở thành thành trì quan trọng của quân Thập tự chinh Marco Polo đã đến thăm Antioch
đã có những trải nghiệm của Ông về sự hòa trộn giữa văn hóa châu Âu và trung Đông trong khu vực này Chuyến du hành của Marco Polo qua Levant đã giúp Ông có những tiếp xúc với quân Thập tự chinh châu âu, những người đống vai trò quan trọng trong việc hình thành tôn giáo, chính trị của khu vực, những tương tác với các hiệp sĩ, giáo sĩ, binh lính và những
cư dân định cư liên quan đến cấc quốc gia Thập tự chinh Những cuộc gặp gỡ của Marco Polo với các Quốc gia Thập tự chinh đã giúp Ông có những tiếp xúc với các động lực chính trị, tôn giáo phức tạp ở khu vực này ông đã chứng kiến những căng thẳng giữa những người người theo đạo Cơ đốc, người Hồi giáo và các nhóm tôn giáo khác, sự tương tác quyền lực, chính trị lực giữa những người cai trị châu Âu và những kẻ có thế lực địa phương
Do đó, những cuộc gặp gỡ của Marco với các Quốc gia Thập Tự Chinh đã mang lại cho Ông những nhận thức sâu sắc về sự phức tạp văn hóa, tôn giáo, chính trị của Levant trong thời trung cổ
Damascus là một trong những thành phố lâu đời và có người ở liên tục, đây là trung tâm văn hóa và thương mại ở thế kỷ XIII Thành phố này nằm dọc theo tuyến đường thương mại trên Con đường Tơ lụa Marco đã có trải nghiệm với các khu chợ nhộn nhịp như Souq al-Hamidiyya nơi mà các thương gia từ nhiêu nơi khác nhâu buôn bán gia vị, gốm sứ, dệt may, các mặt hàng khác Ông đã có những cuộc gặp vơi các nghệ nhân, học giả, khách du lịch từ những vùng đất xa xôi Aleppo một trung tâm thương mại khác ở khu vực Tây, nổi tiếng với vị trí chiến lược dọc theo Con đươngTơ lụa, các hoạt động thương mại với hoạt động sản xuất hàng dệt, gốm sứ và đồ kim loại, được buôn bán rộng rãi khắp khu vực Ở đây Marco đã quan sát các đoàn lữ hành và các khu chợ ở Aleppo đầy ắp các thương nhân
từ Châu Âu, Châu Á và Châu Phi Ông đã trải nghiệm về các món ăn ở Aleppo, phản ánh
Trang 31những ảnh hưởng ẩm thực của các nền văn hóa khác nhau Baghdad là một trung tâm văn hóa và trí tuệ của thế giới Hồi giáo thủ đô của Abbasid Caliphate Marco có trải nghiệm sự hùng vĩ của kiến trúc Baghdad gồm các cung điện và nhà thờ Hồi giáo mang tính biểu tượng của Abbasid Ông đã có những nhận thức về các khu chợ của thành phố, nơi mua
bán hàng hóa từ những vùng đất xa xôi Baghdad chuyên về từ ngọc trai đến nghiên cứu
luật Polo đi sâu hơn về những đồ trang sức và kim loại quý mà Baghdad có bằng cách kể câu chuyện về việc Baghdad, nhưng cụ thể hơn là Caliph đã sở hữu rất nhiều của cải như thế nào Sự nhấn mạnh của câu chuyện về sự thịnh vượng kinh tế làm nổi bật sự giàu có của Baghdad [36] Các thư viện và trung tâm học tập của Baghdad mang đến cho Polo cơ
hội tiếp xúc với các học giả và trí thức, trao đổi ý tưởng và kiến thức Hơn nữa, Polo đã chứng kiến sự bảo trợ của triều đình Abbasid đối với nghệ thuật và khoa học, góp phần tạo nên danh tiếng của Baghdad như ngọn hải đăng của nền văn minh trong thế giới thời trung
cổ
Bên cạnh đó, những kinh nghiệm của Marco Polo ở các thành phố như Damascus, Aleppo và Baghdad đã giúp Ông tiếp xúc với sự tương tác năng động giữa thương mại, văn hóa và đổi mới ở khu vực Tây Á
Như vậy, kinh nghiệm của Marco Polo ở Tây Á đã giúp ông hiểu biết sâu sắc hơn
về lịch sử, văn hóa và ý nghĩa địa chính trị của khu vực Những quan sát và cuộc gặp gỡ
của ông sau này được ghi lại trong cuốn sách "Marco Polo du ký", cuốn sách đóng vai trò
quan trọng trong việc hình thành nhận thức của người châu Âu về phương Đông và truyền cảm hứng cho các thế hệ nhà thám hiểm và thương nhân trong tương lai
2.2.2 Đối với khu vực Trung Á
Chuyến du hành đến Trung Á của Marco Polo là một trong những chuyến du hành quan trọng của Marco dọc theo Con đường Tơ lụa, tuyến đường thương mại trung cổ nối liền Đông và Tây
Sau khi du hành qua Ba Tư Marco Polo đã vượt qua biên giới phía đông của Đế quốc Ba Tư, đi qua các khu vực Khorasan và Transoxiana Các khu vực này đóng vai trò
Trang 32là vùng chuyển tiếp giữa Ba Tư và Trung Á, có đặc điểm là cảnh quan đa dạng bao gồm sa mạc, ốc đảo và dãy núi gồ ghề Khi Polo du hành về phía đông, Ông đã gặp nhiều cảnh quan đặc trưng của Trung Á Điều này sẽ bao gồm các sa mạc rộng lớn như Dasht-e Kavir
và Dasht-e Lut ở Iran ngày nay, cũng như các sa mạc Kyzylkum và Karakum ở Uzbekistan
và Turkmenistan ngày nay Ngoài ra, Ông còn đi qua những đồng cỏ và thảo nguyên, nơi sinh sống của các bộ lạc du mục như người Mông Cổ và người Thổ Nhĩ Kỳ Du hành xuyên Trung Á đã mang đến vô số thử thách cho những du khách như Polo, bao gồm điều kiện thời tiết khắc nghiệt, địa hình hiểm trở và nhu cầu di chuyển qua những khoảng cách rộng lớn với cơ sở hạ tầng hạn chế
Trong chuyến du hành của mình, Marco đã gặp nhiều nền văn hóa Trung Á khác nhau, bao gồm cả nền văn hóa của những cư dân thành phố ít vận động và các bộ lạc du mục Ông đã tair nghiệm những phong tục, truyền thống và lối sống độc đáo của những dân tộc này, đồng thời hiểu rõ hơn về tấm thảm phong phú của xã hội Trung Á
thấy, việc Marco Polo vào Trung Á đánh dấu sự khởi đầu của một hành trình biến đổi giúp Ông tiếp xúc với những điều kỳ diệu và thách thức của Con đường tơ lụa, cũng như các nền văn hóa và cảnh quan đa dạng của khu vực
Trung Á có lịch sử lâu đời về dân du mục, gồm các bộ lạc như người Mông Cổ, người Thổ Nhĩ Kỳ và người Kazakhstan Những người du mục này lang thang trên các thảo nguyên, sa mạc và đồng cỏ rộng lớn trong vùng, theo mô hình di cư theo mùa để tìm kiếm vùng đất chăn thả gia súc của họ Khi Marco Polo du hành qua Trung Á, ông đã gặp các bộ lạc du mục ở nhiều khu vực khác nhau dọc theo Con đường Tơ lụa Những cuộc gặp gỡ này đã cung cấp cho Polo những hiểu biết trực tiếp về lối sống du mục, bao gồm các phương pháp sinh tồn, phong tục truyền thống và tổ chức xã hội của họ Marco đã gặp các bộ lạc du mục khi đi qua thảo nguyên Trung Á hoặc khi ở trong các khu định cư ốc đảo dọc theo Con đường tơ lụa Ông đã quan sát những người du mục chăn gia súc, dựng trại tạm thời và tham gia vào các hoạt động như săn bắn, chăn nuôi và buôn bán ác bộ lạc
du mục đóng một vai trò quan trọng trong mạng lưới thương mại Con đường tơ lụa, đóng vai trò trung gian giữa các nền văn minh định cư và tạo điều kiện thuận lợi cho việc trao
Trang 33đổi hàng hóa, ý tưởng và khoa học kỹ thuật Polo đã chứng kiến sự tương tác giữa những người du mục và thương gia, cũng như sự di chuyển của hàng hóa dọc theo các tuyến đường lữ hành xuyên qua các thảo nguyên Trung Á Những cuộc gặp gỡ của Polo với các
bộ lạc du mục sẽ giúp ông hiểu sâu hơn về các nền văn hóa và xã hội đa dạng ở Trung Á Ông sẽ có được những hiểu biết sâu sắc về sự thích nghi của những người du mục với môi trường, cấu trúc xã hội và vai trò của họ trong bối cảnh rộng lớn hơn của mạng lưới thương mại Con đường Tơ lụa
Những cuộc gặp gỡ tiềm năng của Polo với các bộ lạc du mục ở Trung Á sẽ mang lại cho anh những hiểu biết có giá trị về lối sống du mục và tầm quan trọng của những người du mục trong thế giới kết nối của Con đường tơ lụa
Samarkand là một trong những thành phố có người ở lâu đời nhất ở Trung Á, trung
tâm thương mại, văn hóa và học thuật quan trọng trong thời của Polo Nằm dọc theo Con đường tơ lụa, Samarkand thu hút các thương nhân, học giả và nghệ nhân từ khắp châu Á
và xa hơn nữa Polochứng kiến những khu chợ nhộn nhịp, những nhà thờ Hồi giáo lớn và kiến trúc tráng lệ của Samarkand, phản ánh đặc điểm quốc tế của thành phố và vai trò của
nó như một nơi giao thoa của các nền văn hóa Samarkand ông nói rằng đây là một thành
phố tuyệt vời, rất cao quý với nhiều vườn cây ăn quả và chợ phiên Marco cũng đề cập rằng không chỉ người Hồi giáo mà cả người theo đạo Thiên chúa cũng sinh sống trên vùng đất này … có một con đường dài dẫn đến một nơi tên là “Karkan”, tác giả muốn nói đến Thung lũng Fergana Ông mô tả cư dân trong thung lũng là những người thành thạo nghệ thuật thủ công và may vá [38] Bukhara một trung tâm thương mại quan trọng khác ở Trung
Á, nổi tiếng với vị trí chiến lược dọc theo Con đường Tơ lụa và di sản văn hóa phong phú Polo gặp phải nhiều loại hàng hóa đa dạng, bao gồm lụa, gia vị, gốm sứ và kim loại quý, được mua bán ở các chợ ở Bukhara Ông cũng đã chứng kiến những tuyệt tác kiến trúc của thành phố, bao gồm các nhà thờ Hồi giáo, trường học và cung điện, phản ánh ảnh
hưởng của nhiều nền văn hóa và triều đại khác nhau Bukhara đang tái xuất hiện như một
caravanserai thiết yếu trên Con đường tơ lụa vĩ đại Theo lời kể của Polo, các bức tường của nhà thờ Hồi giáo được trang trí đẹp mắt bằng những bức tranh khảm đầy màu sắc và
Trang 34đây là một trong những trung tâm buôn bán lụa, sứ, ngà voi, gia vị, đồ kim loại và mọi thứ khác được làm với tính nghệ thuật và độ chính xác cao nhất [39]
Khiva nằm ở Uzbekistan ngày nay là một trạm buôn bán nổi bật dọc theo Con đường
Tơ lụa, nổi tiếng với các tuyến đường lữ hành và những bức tường kiên cố Polo đến thăm các khu chợ của Khiva, nơi buôn bán hàng hóa từ những vùng đất xa xôi và giao lưu với các thương gia từ Trung Quốc, Ấn Độ, Ba Tư và Châu Âu Ông cũng sẽ khám phá các địa danh lịch sử của Khiva, bao gồm các nhà thờ Hồi giáo, lăng mộ và cung điện cổ kính, chứng tỏ lịch sử phong phú của thành phố như một trung tâm thương mại và văn hóa Ở các thành phố như Samarkand, Bukhara và Khiva, Polo đã chứng kiến tận mắt sự trao đổi sôi động về hàng hóa, ý tưởng và khoa học kỹ thuật giữa Đông và Tây
Ông đã gặp các thương gia, học giả và khách du lịch từ nhiều nguồn gốc khác nhau, mỗi người đều góp phần tạo nên bầu không khí quốc tế của những thành phố này Những quan sát của Polo về sự trao đổi văn hóa này sẽ giúp ông hiểu sâu hơn về mối liên kết giữa các nền văn minh dọc theo Con đường Tơ lụa và vai trò của Trung Á như một mối liên hệ
giữa thương mại và truyền bá văn hóa
Do đó, những trải nghiệm tiềm năng của Polo ở các thành phố Trung Á như Samarkand, Bukhara và Khiva sẽ mang lại cho ông những hiểu biết sâu sắc có giá trị về sự tương tác xuyên văn hóa đặc trưng của khu vực trong thời kỳ trung cổ
Marco Polo đã coi nhà thờ Hồi giáo là đặc điểm trung tâm của đời sống đô thị ở các thành phố Trung Á Những nhà thờ Hồi giáo này từng là nơi thờ cúng, tụ tập cộng đồng và
là trung tâm học tập Hồi giáo Polo đã đến thăm các nhà thờ Hồi giáo mang tính biểu tượng như Nhà thờ Hồi giáo Bibi-Khanym ở Samarkand hoặc Nhà thờ Hồi giáo Kalyan ở Bukhara, ngạc nhiên trước vẻ đẹp kiến trúc của chúng và chứng kiến các nghi lễ và nghi lễ tôn giáo Trung Á là nơi có nhiều trường học Hồi giáo, madrasas, nơi học sinh học Kinh Qur'an, luật Hồi giáo, thần học và các môn học khác Polo đã đến thăm các madrasa như Ulugh Beg Madrasa ở Samarkand hay Mir-i Arab Madrasa ở Bukhara, quan sát nền giáo dục trí tuệ và tôn giáo nghiêm ngặt được cung cấp cho học sinh và tương tác với các học
Trang 35giả và giáo viên Marco Polo thường lui tới các khu chợ nhộn nhịp ở các thành phố Trung
Á, nơi hàng hóa từ khắp thế giới Hồi giáo và xa hơn được mua bán Những khu chợ này là những trung tâm hoạt động kinh tế và trao đổi văn hóa sôi động, nơi Polo giao lưu với các thương nhân, nghệ nhân và thợ thủ công Hồi giáo, hiểu rõ hơn về các hoạt động thương mại và truyền thống của xã hội Hồi giáo
Marco Polo đã có cơ hội gặp gỡ các học giả, nhà thần học và trí thức Hồi giáo trong chuyến du hành của mình ở Trung Á Những cuộc gặp gỡ này lẽ ra đã mang lại cho ông những hiểu biết sâu sắc về thần học, triết học và học thuật Hồi giáo, làm phong phú thêm
sự hiểu biết của ông về các truyền thống trí tuệ của thế giới Hồi giáo Ngoài ra, Polo đã tiếp xúc với các nhà cai trị và quan chức Hồi giáo, chứng kiến sự cai trị và điều hành của các quốc gia Trung Á theo luật Hồi giáo Những quan sát của Polo về kiến trúc, nghệ thuật
và văn hóa Hồi giáo sẽ mang lại cho ông sự đánh giá sâu sắc hơn về sự đa dạng và phong phú của các xã hội Trung Á Chắc hẳn ông sẽ ngưỡng mộ những thiết kế phức tạp của các nhà thờ Hồi giáo và madrasa, màu sắc rực rỡ của thảm và đồ gốm Ba Tư cũng như vẻ đẹp trữ tình của thư pháp Ả Rập, tất cả đều phản ánh những thành tựu nghệ thuật của nền văn minh Hồi giáo
Vì vậy, những cuộc gặp gỡ tiềm năng của Polo với nền văn minh Hồi giáo ở Trung
Á sẽ đóng một vai trò quan trọng trong việc hình thành sự hiểu biết của ông về lịch sử, văn hóa và ý nghĩa của khu vực trong bối cảnh rộng lớn hơn của Con đường Tơ lụa
Trong thời của Polo vào thế kỷ XIII, Đế quốc Mông Cổ là một trong những đế quốc
mở rộng nhất trong lịch sử, trải dài từ Đông Âu đến Đông Á Trung Á, bao gồm các khu vực như Mông Cổ, Trung Quốc ngày nay và một phần của Nga, nằm dưới sự cai trị của Mông Cổ Polo đã gặp phải ảnh hưởng của Đế quốc Mông Cổ khi ông đi qua những vùng lãnh thổ này Khi Polo hành trình qua Trung Á, Ông đã gặp phải các thành phố, khu định
cư và đồn điền của người Mông Cổ Chúng bao gồm các trung tâm đô thị lâu đời như Karakorum, thủ đô của Đế quốc Mông Cổ, cũng như các thị trấn và làng mạc nhỏ hơn Polo quan sát kiến trúc, cách bố trí và cơ sở hạ tầng đặc biệt của các thành phố Mông Cổ,
Trang 36cũng như lối sống du mục của những người chăn nuôi và chiến binh Mông Cổ trong các trại của họ trên thảo nguyên
Polo đã chứng kiến bộ máy hành chính của Đế quốc Mông Cổ, bao gồm các hệ thống thuế, quản trị và tư pháp Ông ta đã quan sát sự hiện diện của các quan chức và quản
lý người Mông Cổ, cũng như việc thực thi luật pháp và trật tự của người Mông Cổ tại các vùng lãnh thổ do người Mông Cổ kiểm soát Những quan sát của Polo đã cung cấp cho ông những hiểu biết sâu sắc về tổ chức và hoạt động của nhà nước Mông Cổ Polo đã có
cơ hội gặp những người cai trị Mông Cổ hoặc đại diện của họ trong chuyến du hành đến Trung Á
Một nhân vật đáng chú ý mà ông đã gặp là Hốt Tất Liệt, cháu trai của Thành Cát
Tư Hãn, người đã thành lập nhà Nguyên ở Trung Quốc và sau này trở thành người bảo trợ của Polo Sự tương tác của Polo với những người cai trị Mông Cổ bao gồm các cuộc gặp
gỡ ngoại giao, tiếp kiến hoặc trao đổi quà tặng và cống phẩm Đế quốc Mông Cổ tạo điều kiện thuận lợi cho thương mại và du lịch dọc theo Con đường Tơ lụa, kết nối Đông và Tây
và thúc đẩy trao đổi văn hóa Polo lẽ ra đã chứng kiến sự di chuyển của hàng hóa, thương gia và khách du lịch trên khắp các vùng lãnh thổ rộng lớn của đế chế, được hưởng lợi từ hòa bình và ổn định tương đối mà sự cai trị của người Mông Cổ mang lại cho khu vực Theo đó, những tương tác tiềm năng của Polo với Đế quốc Mông Cổ sẽ mang lại cho ông những hiểu biết có giá trị về động lực chính trị, kinh tế và văn hóa của Trung Á trong thời kỳ trung cổ Những trải nghiệm của Polo ở Trung Á có tính chất biến đổi, giúp ông hiểu được sự rộng lớn và đa dạng của khu vực cũng như tầm quan trọng của nó trong mạng lưới thương mại và trao đổi văn hóa toàn cầu dọc theo Con đường Tơ lụa
2.2.3 Đối với khu vực Đông Bắc Á
Chuyến du hành đi đến vùng Đông Bắc của Marco Polo, hành trình của ông qua các vùng Đông Á, đặc biệt là Trung Quốc và các vùng lân cận Dưới đây là phần giải thích
rõ ràng về trải nghiệm của Polo ở vùng Đông Bắc Á
Trang 37Cuộc hành trình của Polo vào Đông Á bắt đầu sau khi đi qua Trung Á, băng qua
các khu vực phía tây bắc biên giới Trung Quốc Tuyến đường này đã đưa ông đi qua các
khu vực như tỉnh Tân Cương ngày nay, giáp ranh với Trung Á Từ miền núi cao, đoàn lữ
hành xuống thấp dần, lọt vào vùng Tân Cương, một vùng có các ốc đảo xanh tươi và bờ
sông đầy loại đá hoa cương Khi tới thị trấn Lop, đoàn lữ hành chuẩn bị băng qua phần
phía nam của Sa Mạc Takla Makan Theo lời ghi chép của Marco Polo thì “những người
sửa soạn vượt qua sa mạc đã nghỉ ngơi tại thị trấn này một tuần lễ để phục hồi người và
vật, rồi họ lo một tháng thực phẩm cho cuộc hành trình [39] Ngoài ra, Polo đã đi dọc
biên giới phía bắc Trung Quốc, đi qua các khu vực như Nội Mông Một con đường khả thi
để Polo xâm nhập vào Đông Á sẽ liên quan đến việc băng qua sa mạc Gobi, một vùng đất
khô cằn rộng lớn nằm ở phía bắc Trung Quốc và miền nam Mông Cổ Du hành qua sa mạc
Gobi sẽ gặp phải những thách thức đáng kể do khí hậu khắc nghiệt và địa hình hiểm trở
Trong nhiều tuần lễ, họ đã đi men theo phía nam của sa mạc Gobi, tới được thị trấn Kumul
rồi vào xứ Mông Cổ Đây là phần đất có giống người Thát Đát cư ngụ Marco Polo đã
thấy tận mắt loại thạch miên (asbetos), nhìn thấy bức tượng Phật nằm rất lớn và đã ghi
chép các nhận xét chính xác về người Mông Cổ: “các người Thát Đát giàu có mặc y phục
bằng lụa và vàng, bằng da và lông của các thú vật với các kiểu cách sang trọng Người
Thát Đát rất gan dạ trong trận chiến, tới độ cực đoan [39]
Polo và những người bạn đồng hành của Ông sẽ phải di chuyển cẩn thận để đến
được các khu vực có người ở phía bên kia Một tuyến đường khả thi khác sẽ liên quan đến
việc đi dọc biên giới phía bắc của Trung Quốc, đi theo các tuyến đường thương mại đã
được thiết lập hoặc các con đường được sử dụng bởi các bộ lạc du mục Tuyến đường này
sẽ đưa Polo đi qua các vùng có đặc điểm là đồng cỏ, núi non và các khu định cư rải rác
Trong hành trình đến Đông Á, Polo đã gặp các cộng đồng biên giới và các khu định cư có
nhiều nhóm dân tộc khác nhau sinh sống Ông ta đã tương tác với các bộ lạc du mục như
người Mông Cổ hoặc người Duy Ngô Nhĩ, cũng như các cộng đồng định cư làm nông
nghiệp, buôn bán hoặc các sinh kế khác Cuối cùng, Polo đã đến được các khu vực có người
ở ở Trung Quốc, nơi Ông sẽ gặp các thành phố, thị trấn và làng mạc Những khu vực này
Commented [1]: Tất cả chỗ ký hiệu trích dẫn này đều để
cho đứng lại chứ không in nghiêng em nghe
Trang 38sẽ mang lại cho Polo cơ hội nghỉ ngơi, tiếp tế và giao lưu với cư dân địa phương, cũng như quan sát phong tục, truyền thống và lối sống của người dân sống ở Đông Á
Do đó, việc Polo vào Đông Á sẽ đánh dấu sự khởi đầu cho một giai đoạn mới trong hành trình của anh, khi anh bắt tay vào khám phá Trung Quốc và các khu vực xung quanh Khi vào Trung Quốc, Polo sẽ gặp rất nhiều cảnh quan khác nhau, phản ánh sự đa dạng về địa lý rộng lớn của đất nước Những cảnh quan này bao gồm các sa mạc như sa mạc Gobi ở vùng tây bắc, đồng cỏ ở các khu vực như Nội Mông, những ngọn núi như dãy núi Tian Shan và Kunlun, và đồng bằng màu mỡ ở khu vực miền trung và miền đông Polo
đã đến các thành phố đóng vai trò là cửa ngõ quan trọng vào trung tâm Trung Quốc Đôn Hoàng Đôn Hoàng là hòn ngọc trên đường tơ lụa, một trung tâm nghệ thuật Phật giáo Những bức tranh hang động ở đây nhiều và dài nhất thế giới Tiếp đó, đoàn đi qua Ngọc Môn Quan, chiêm ngưỡng Vạn Lý Trường Thành hùng vĩ Họ lại men theo hành trình Hà Tây, đến Thượng Đô - đô thành phía Bắc của nhà Nguyên Lúc này đã là mùa hè năm 1275, cuộc hành trình xuyên Á của đoàn người nhà Polo đã kéo dài gần 4 năm [40], nằm dọc theo Con đường Tơ lụa cổ ở tỉnh Cam Túc ngày nay, là một thị trấn ốc đảo quan trọng nối liền Trung Quốc với Trung Á
Tây An, trong lịch sử được gọi là Trường An, từng là thủ đô của nhiều triều đại và
là một trung tâm văn hóa, thương mại và chính trị lớn Những thành phố này là trung tâm thương mại và trao đổi văn hóa nhộn nhịp, nơi Polo gặp gỡ các thương gia, khách du lịch
và quan chức từ nhiều nơi ở châu Á Việc Polo đến Trung Quốc sẽ mang lại cho anh cơ hội quan sát nền văn hóa phong phú và đa dạng của đất nước Ông đã gặp phải những phong tục, truyền thống và lối sống của Trung Quốc, cũng như ảnh hưởng của Phật giáo, Nho giáo và Đạo giáo đối với xã hội Trung Quốc Polo đã đến thăm các đền chùa, chợ và các địa danh văn hóa khác, thu được những hiểu biết sâu sắc về các hoạt động xã hội, tôn giáo
và nghệ thuật của người dân Trung Quốc Việc Polo đến Trung Quốc cũng sẽ liên quan đến tương tác với cư dân địa phương, bao gồm các quan chức, học giả, nghệ nhân và nông dân Những tương tác này sẽ cho phép Polo tìm hiểu về quản trị, nền kinh tế và cuộc sống
Trang 39hàng ngày của người dân Trung Quốc, cũng như giao tiếp với họ thông qua các phiên dịch viên
Vì vậy, việc Polo đến Trung Quốc đánh dấu sự khởi đầu hành trình khám phá của ông về một trong những nền văn minh sôi động và có ảnh hưởng nhất trên thế giới Chuyến đi của Polo ở vùng Đông Bắc đã lên đến đỉnh điểm khi ông đến Bắc Kinh, thủ đô của nhà Nguyên và là trung tâm chính trị, kinh tế và văn hóa lớn của Đông Á Đến Bắc Kinh, Polo hẳn sẽ bị ấn tượng bởi quy mô, sự hùng vĩ và tầm quan trọng của thành
phố với tư cách là trung tâm quyền lực của đế quốc “Chúng ta nhìn thấy một cung điện
bằng đá cẩm thạch và đã thương rất đẹp Các hình đều được sơn son vàng với những hình thù chim, cây, hoa thuộc nhiều loại khác nhau trông rất đẹp mắt và tinh tế đến nỗi đúng là một điều vui thú cũng như kỳ quan để ngắm Quanh cung điện này có một bức tường bao bọc ít nhất 16 nghìn dặm đất đai, trong đó có những con suối, sông lớn, sông nhỏ và nhiều đồng có thật đẹp” [2, tr.136] Tại Bắc Kinh, Polo có cơ hội chứng kiến sự hùng vĩ của triều
đình nhà Nguyên Ông đã quan sát các nghi lễ, tiếp kiến và các chức năng chính thức khác được tổ chức trong các bức tường của Tử Cấm Thành, khu phức hợp cung điện hoàng gia nơi các hoàng đế Trung Quốc cư trú Polo hẳn sẽ ngạc nhiên trước sự tráng lệ của Tử Cấm Thành, với những khoảng sân rộng lớn, những cung điện trang trí công phu và những khu vườn phức tạp Là trung tâm chính trị và nghi lễ của triều đại nhà Nguyên, Tử Cấm Thành tượng trưng cho quyền lực và uy tín của những người cai trị đế quốc, và Polo bị ấn tượng bởi vẻ đẹp lộng lẫy về kiến trúc và ý nghĩa lịch sử của nó Ngoài triều đình và Tử Cấm Thành, Polo khám phá những khu chợ và đường phố nhộn nhịp của Bắc Kinh Những khu chợ này đóng vai trò là trung tâm thương mại và trao đổi văn hóa sôi động, nơi các thương gia từ khắp châu Á tụ tập để buôn bán các mặt hàng như lụa, đồ sứ, gia vị và kim loại quý Polo chứng kiến sự đa dạng và sức sống của các khu thương mại ở Bắc Kinh, trải nghiệm quang cảnh, âm thanh và mùi vị của những con phố và khu chợ nhộn nhịp của thành phố Trong thời gian ở Bắc Kinh, Polo đã tiếp xúc với người dân địa phương, bao gồm các quan chức, học giả, nghệ nhân và thương gia Những tương tác này đã mang lại cho ông những hiểu biết sâu sắc về cuộc sống hàng ngày, phong tục và truyền thống của người dân sống
Trang 40ở kinh đô nhà Nguyên Polo cũng đã có cơ hội tham dự các sự kiện văn hóa, lễ hội hoặc buổi biểu diễn, làm phong phú thêm hiểu biết của anh về nền văn hóa sôi động và năng động của Bắc Kinh
Trên thực tế, hành trình của Polo đến Bắc Kinh sẽ là một điểm nổi bật trong chuyến
du hành của ông ở Đông Á, cho phép ông tận mắt chứng kiến vẻ huy hoàng của triều đình,
sự tráng lệ của Tử Cấm Thành và cuộc sống nhộn nhịp của kinh đô nhà Nguyên
Là thủ đô của nhà Nguyên, Bắc Kinh sẽ là trụ sở của triều đình Hốt Tất Liệt Polo
đã có cơ hội được tham dự các buổi tiếp kiến hoặc gặp gỡ với Hốt Tất Liệt, hoàng đế Mông
Cổ cai trị Trung Quốc Những cuộc gặp gỡ này đã cung cấp cho Polo những hiểu biết sâu sắc về tính cách, phong cách lãnh đạo và tầm nhìn của Hốt Tất Liệt trong việc quản lý các vùng lãnh thổ rộng lớn của nhà Nguyên Sự tương tác của Polo với Hốt Tất Liệt và các nhà cai trị Mông Cổ khác sẽ ảnh hưởng đến sự hiểu biết của ông về sự cai trị của người Mông
Cổ ở Trung Quốc Chắc hẳn ông đã quan sát trực tiếp các cơ cấu hành chính, chính sách
và thực tiễn do người Mông Cổ thực hiện để cai trị thần dân Trung Quốc của họ Những quan sát của Polo về triều đình và chính quyền của Hốt Tất Liệt đã định hình nhận thức của ông về sự cai trị của người Mông Cổ và tác động của nó đối với xã hội Trung Quốc
Sự tương tác của Polo với Hốt Tất Liệt sẽ cung cấp cho ông những hiểu biết sâu sắc về chính quyền và quản lý của triều đại nhà Nguyên Chắc hẳn Ông đã học về các thể chế chính trị, hệ thống quan liêu và các bộ luật pháp lý đã hình thành nên xương sống của sự cai trị của người Mông Cổ ở Trung Quốc Polo cũng đã đạt được sự hiểu biết về động lực văn hóa, kinh tế và xã hội của xã hội Trung Quốc dưới sự thống trị của người Mông Cổ Cuộc gặp gỡ của Polo với Hốt Tất Liệt đã dẫn đến sự bảo trợ của ông bởi hoàng đế Mông
Cổ và việc bổ nhiệm ông vào các phái đoàn ngoại giao thay mặt cho nhà Nguyên Việc Polo phục vụ Hốt Tất Liệt với tư cách là sứ giả và sứ thần sẽ mang lại cho ông những cơ hội đặc biệt để đi du lịch khắp Trung Quốc và xa hơn nữa, nâng cao hiểu biết của ông về các nền văn hóa và khu vực đa dạng dưới sự cai trị của Mông Cổ
Bên cạnh đó, những cuộc gặp gỡ tiềm năng của Polo với Hốt Tất Liệt và các nhà cai trị Mông Cổ khác ở Bắc Kinh sẽ đóng một vai trò quan trọng trong việc hình thành