Bài giảng - nguyên lý kế toán ( combo full slides 8 chương )

Bài giảng nguyên lý kế toánKẾ HOẠCH HỌC TẬP Chương 1: Tổng quan về kế toán 7 tiết Chương 2 : Báo cáo tài chính 4 tiết Chương 3: Tài khoản và ghi sổ 12 tiết Chương 4: Chứng từ kế toán và kiểm kê tài sản 4 tiết Chương 5: Tính giá các đối tượng kế toán 4 tiết Chương 6: Kế toán các nghiệp vụ kinh tế chủ yếu trong doanh nghiệp 10 tiết Chương 7: Sổ kế toán và hình thức kế toán 2 tiết Chương 8: Tổ chức công tác kế toán 2 tiết

BÀI GIẢNG NGUYÊN LÝ KẾ TOÁN

KẾ HOẠCH HỌC TẬP

Chương 6: Kế toán các nghiệp vụ kinh tế chủ yếu

trong doanh nghiệp

10 tiết

A MỤC TIÊU: Môn học trang bị cho sinh viên kiến thức tổng

quan về nghề nghiệp kế toán, cụ thể là đối tượng kế toán; vai trò và chức năng của kế toán; các phương pháp kế toán như phương pháp chứng từ, kiểm kê, tài khoản, ghi sổ, tính giá, tổng hợp và cân đối kế toán; tổ chức công tác kế toán, các hình thức kế toán, hệ thống báo cáo tài chính.

Sau khi học xong môn học, người học có thể:

- Định nghĩa và mô tả các vấn đề cơ bản của kế toán

- Giải thích và minh họa các vấn đề cơ bản của kế toán

- Xây dựng, thực hiện quy trình kế toán một số nghiệp vụ kinh tế chủ yếu trong doanh nghiệp và lập báo cáo kế toán đơn giản

MỤC TIÊU VÀ YÊU CẦU MÔN HỌC

B YÊU CẦU CỦA MÔN HỌC:

lập, làm việc nhóm, tự nghiên cứu.

- Chủ động, nghiêm túc, tích cực tham gia trên 80% số tiết của môn học

- Sinh viên phải nghiên cứu trước những tài liệu do giảng viên giới thiệu và làm đầy đủ bài tập.

MỤC TIÊU VÀ YÊU CẦU MÔN HỌC

TÀI LIỆU HỌC TẬP

 Giáo trình hoặc tài liệu tham khảo chính:

Lê Thị Thanh Hà và Trần Thị Kỳ (Đồng chủ biên,

2014), Giáo trình Nguyên lý kế toán, Nhà xuất bản

Tài chính.

 Tài liệu tham khảo khác:

Võ Văn Nhị (Chủ biên, 2012), Giáo trình Nguyên lý

kế toán, Nhà xuất bản Phương Đông.

TÀI LIỆU HỌC TẬP

 Các loại học liệu khác:

Chương 1 TỔNG QUAN VỀ KẾ TOÁN

Khoa KTKT – Bộ môn Kế toán

Mục tiêu

Sau khi học xong chương 1 người học có khả năng:

 Hiểu được định nghĩa về kế toán, đối tượng của kế toán

 Nhận thức được quá trình hình thành và phát triển kế toán.

 Giải thích được cách thức phân loại kế toán

 Phân biệt được Tài sản và Nguồn vốn của một đơn vị kế

toán

 Hiểu được các nguyên tắc, phương pháp kế toán

 Nhận thức được môi trường pháp lý của kế toán

8

Nội dung

1.1 Định nghĩa kế toán

1.2 Vai trò và chức năng của kế toán

1.3 Quá trình hình thành và phát triển của kế toán

1.4 Đối tượng của kế toán

1.5 Phân loại kế toán

1.6 Các phương pháp kế toán

1.7 Các nguyên tắc và yêu cầu của kế toán

1.8 Môi trường pháp lý

9

 Luật kế toán

 Chuẩn mực kế toán Việt Nam

 Thông tư số 200/2014/TT-BTC Hướng dẫn chế độ kế toán doanh nghiệp

 TS Lê Thị Thanh Hà và TS Trần Thị Kỳ (Đồng chủ

biên, 2014), Giáo trình Nguyên lý kế toán, Nhà xuất

bản Tài chính.

 Võ Văn Nhị (Chủ biên, 2012), Giáo trình Nguyên lý kế

toán, Nhà xuất bản Phương Đông

Tài liệu tham khảo

1.1 Định nghĩa kế toán

Kế toán là công việc tính toán, ghi chép bằng con số biểu

hiện giá trị tiền tệ tất cả các nghiệp vụ kinh tế phát sinh trong các

đơn vị

Kế toán là một nghệ thuật ghi chép, phân loại, tóm lượt

một cách có ý nghĩa tiền bạc qua các khoản thương vụ và các sựkiện mà qua đó phần nào thể hịên được tính chất tài chính

Kế toán là một môn khoa học về ghi nhận có hệ thống

những diễn tiến hoạt động liên quan đến tài chính của một tổ chứckinh doanh

11

Theo Luật kế toán 2015, điều 4

1.1 Định nghĩa kế toán

12

1.2 Vai trò và chức năng của kế toán

1.2.1 Vai trò của kế toán

Kế toán là công cụ quản lý, giám sát chặt chẽ, có hiệu quả mọi hoạt động kinh tế, tài chính, cung cấp thông

tin đầy đủ, trung thực, kịp thời, công khai, minh bạch, đáp

ứng yêu cầu tổ chức, quản lý điều hành của cơ quan nhà

nước, doanh nghiệp, tổ chức và cá nhân

13

1.2.2 Chức năng của Kế tốn

Các hoạt động kinh doanh Người sử dụng thơng tin

Thơng tin

Báo cáo, truyền tin

HỆ THỐNG KẾ TỐN

Quyết định kinh tế

Dữ liệu

Nhu cầu thông tin Thông tin

14

Người sử dụng thông tin

1.2.2 Chức năng của Kế toán

15

1.3 Quá trình hình thành và phát triển của kế toán

Kế toán đã xuất hiện trong hoạt động thương mại cáchđây hàng ngàn năm dưới những hình thức giản đơn Qua thời

gian, hoạt động kế toán phát triển thành các qui tắc mang tính

ước lệ của mỗi quốc gia.

Kế toán trên thế giới chia thành 2 trường phái chính

gồm nhóm các nước Anglo-Saxon (Anh, Mỹ ) và nhóm châu

Âu lục địa (Pháp, Đức ) và mỗi nhóm có những đặc trưng kế

toán riêng do có sự khác biệt về môi trường kinh doanh, pháp

lý, chính trị, văn hóa

1.3.1 Trên thế giới

16

1.3 Quá trình hình thành và phát triển của kế toán

Sang thế kỷ 20, để giảm khoảng cách khác biệt giữa các

quốc gia, CMKT quốc tế (IAS) được hình thành với các qui

định và những nguyên tắc để hòa hợp kế toán quốc tế.

Trong xu hướng toàn cầu hóa kinh tế, nhu cầu thông tinđòi hỏi mang tính chuẩn tắc nhằm giúp so sánh được để đáp ứngyêu cầu thị trường vốn quốc tế Với yêu cầu này, kế toán đã có

sự chuyển hướng từ hòa hợp sang hội tụ bằng việc xây dựng

IFRS chất lượng cao mang tính toàn cầu.

1.3.1 Trên thế giới

17

1.3 Quá trình hình thành và phát triển của kế toán

HỆ THỐNG IAS/ IFRS

1.3.2 Ở Việt Nam

1.3 Quá trình hình thành và phát triển của kế toán

Là một quốc gia thuộc địa của Pháp trong gần một trăm

năm, Việt Nam chịu ảnh hưởng của Pháp trên nhiều phương

diện trong đó có kế toán Sau năm 1954, Việt Nam bị chia đôi và

ở hai miền, kế toán có những sự phát triển khác nhau

- Miền Bắc chịu ảnh hưởng nhiều của hệ thống kế toánTrung Quốc với các chế độ kế toán quy định cách thức ghi chép cácnghiệp vụ Từ năm 1970, Bộ Tài chính bắt đầu đổi mới kế toántheo hướng hệ thống thống nhất của Liên Xô (cũ) với Hệ thống tàikhoản kế toán thống nhất năm 1970 và một loạt các quy định vềchế độ báo cáo kế toán, chế độ ghi chép ban đầu…

- Tại miền Nam, trong giai đoạn 1954 - 1975, hệ thống kếtoán Pháp theo Tổng hoạch đồ vẫn được các doanh nghiệp sử dụng.19

1.3.2 Ở Việt Nam

1.3 Quá trình hình thành và phát triển của kế toán

Sau ngày thống nhất đất nước năm 1975, hệ thống kế toánthống nhất 1970 được tiếp tục sử dụng trong cả nước cho đến khiViệt Nam tiến hành đổi mới

Trong xu hướng chuyển đổi nền kinh tế từ kế hoạch hóa tậptrung sang nền kinh tế thị trường, Nhà nước đã có nhiều thay đổitrong chính sách kế toán nhằm nâng cao tính pháp lý trong quản lýkinh tế như ban hành Pháp lệnh kế toán thống kê (1988) Trongthời gian này, đây là văn bản pháp lý cao nhất về kế toán và thống

kê của Việt Nam

20

1.3.2 Ở Việt Nam

1.3 Quá trình hình thành và phát triển của kế toán

Hệ thống kế toán đầu tiên thể hiện hướng cải cách nàyđược áp dụng năm 1990 nhưng chỉ dừng lại ở việc hướng dẫn ghichép trên tài khoản

Quá trình thực hiện chính sách đa phương hóa về ngoại giao

và kinh tế, Bộ Tài chính đã ban hành Quyết định 1141

TC/QĐ/CĐKT năm 1995 về việc ban hành hệ thống Chế độ kế

toán doanh nghiệp được áp dụng cho tất cả các doanh nghiệp thuộcmọi lĩnh vực, mọi thành phần kinh tế Đây được coi là Chế độ kếtoán đầy đủ và hoàn chỉnh so với những lần trước

21

1.3.2 Ở Việt Nam

1.3 Quá trình hình thành và phát triển của kế toán

Cùng với xu hướng phát triển trong khu vực và quốc tếđược sự trợ giúp của EU, Việt Nam bắt đầu triển khai nghiên cứu

và soạn thảo các chuẩn mực kế toán Việt Nam từ năm 1999

Trong gần 7 năm sau đó, cho đến năm 2006, Việt Nam đã

ban hành được 26 chuẩn mực kế toán Việt Nam trên nền tảng

các chuẩn mực kế toán quốc tế của Hội đồng chuẩn mực kế toánquốc tế (IASB)

22

1.3.2 Ở Việt Nam

1.3 Quá trình hình thành và phát triển của kế toán

Trên cơ sở nội dung các chuẩn mực kế toán Việt Nam, BộTài chính đã ban hành Chế độ kế toán cho các doanh nghiệp SXKDtheo Quyết định 15/2006 và cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa theoQuyết định 48/2006

Hiện nay, Bộ Tài chính đã ban hành Thông tư 200/2014 TT-BTC về Chế độ kế toán cho các doanh nghiệp SXKD, áp dụng

cho năm tài chính bắt đầu hoặc sau ngày 1/1/2015.

23

Đối tượng chung của kế toán là quá trình hoạt động của một tổ

chức.

Quá trình hoạt động của một tổ chức thể hiện qua sự hình thành

và vận động của tài sản

 Đối tượng của kế toán là

1.4 Đối tượng của kế toán

24

25

1.4.3 Mối quan hệ giữa tài sản và nguồn vốn

1.5 Phân loại kế toán

1.5.1 Phân loại theo hoạt động

- Kế toán hoạt động sản xuất kinh doanh

1.6 Các phương pháp kế toán

Phương pháp

chứng từ Phương pháp tài khoản báo cáo tài chính Phương pháp

Phương pháp ghi sổ kép

Phương pháp tính giá

Phương pháp tập hợp chi phí

Phương pháp tính giá thành

Phương pháp kiểm kê

28

1.7 Các nguyên tắc và yêu cầu của kế toán

1 Nguyên tắc dồn tích

Mọi nghiệp vụ kinh tế, tài chính của doanhnghiệp liên quan đến tài sản, nợ phải trả, nguồn vốnchủ sở hữu, doanh thu, chi phí phải được ghi sổ kế toán vào thời điểm phát sinh, không căn cứ vào thời điểm thực tế thu hoặc thực tế chi tiền hoặc tương đương tiền Báo cáo tài chính lập trên cơ sở dồn tích

phản ảnh tình hình tài chính của doanh nghiệp trongquá khứ, hiện tại và tương lai

1.7.1 Các nguyên tắc kế toán

(VAS 01 – Chuẩn mực chung)

29

2 Nguyên tắc hoạt động liên tục

Báo cáo tài chính phải được lập trên cơ sở giảđịnh là doanh nghiệp đang hoạt động liên tục và sẽ tiếp tục hoạt động kinh doanh bình thường trong tươnglai gần, nghĩa là doanh nghiệp không có ý định cũng như không buộc phải ngừng hoạt động hoặc phải thu hẹp đáng kể quy mô hoạt động của mình Trường hợp

thực tế khác với giả định hoạt động liên tục thì báo cáotài chính phải lập trên một cơ sở khác và phải giảithích cơ sở đã sử dụng để lập báo cáo tài chính

1.7 Các nguyên tắc và yêu cầu của kế toán

1.7.1 Các nguyên tắc kế toán

30

3 Nguyên tắc giá gốc

Tài sản phải được ghi nhận theo giá gốc Giágốc của tài sản được tính theo số tiền hoặc khoản

tương đương tiền đã trả, phải trả hoặc tính theo giá trị

hợp lý của tài sản đó vào thời điểm tài sản được ghi

nhận Giá gốc của tài sản không được thay đổi trừ khi

có quy định khác trong chuẩn mực kế toán cụ thể

1.7 Các nguyên tắc và yêu cầu của kế toán

1.7.1 Các nguyên tắc kế toán

31

4 Nguyên tắc phù hợp

Việc ghi nhận doanh thu và chi phí phải phù hợp vớinhau Khi ghi nhận một khoản doanh thu thì phải ghi nhận một khoản chi phí tương ứng có liên quan đến việc tạo ra doanh thu đó Chi phí tương ứng với doanh thu gồm

chi phí của kỳ tạo ra doanh thu và chi phí của các kỳ trướchoặc chi phí phải trả nhưng liên quan đến doanh thu của kỳđó

1.7 Các nguyên tắc và yêu cầu của kế toán

1.7.1 Các nguyên tắc kế toán

32

5 Nguyên tắc nhất quán

Các chính sách và phương pháp kế toán doanhnghiệp đã chọn phải được áp dụng thống nhất ít nhất trong một kỳ kế toán năm Trường hợp có thay đổi

chính sách và phương pháp kế toán đã chọn thì phải giải trình lý do và ảnh hưởng của sự thay đổi đó trong phần

thuyết minh báo cáo tài chính

1.7 Các nguyên tắc và yêu cầu của kế toán

1.7.1 Các nguyên tắc kế toán

33

6 Nguyên tắc thận trọng

Thận trọng là việc xem xét, cân nhắc, phán đoán

cần thiết để lập các ước tính kế toán trong các điều kiện không chắc chắn Nguyên tắc thận trọng đòi hỏi:

(a) Phải lập các khoản dự phòng nhưng không lập quá lớn

(b) Không đánh giá cao hơn giá trị của các tài sản và các khoản thu nhập

1.7 Các nguyên tắc và yêu cầu của kế toán

1.7.1 Các nguyên tắc kế toán

34

6 Nguyên tắc thận trọng

(c) Không đánh giá thấp hơn giá trị của các khoản nợ phải trả và chi phí

(d) Doanh thu và thu nhập chỉ được ghi nhận khi có bằng chứng chắc chắn và khả năng thu được lợi ích kinh tế, còn chi phí phải được ghi nhận khi có bằng chứng về khả năng phát sinh chi phí

1.7 Các nguyên tắc và yêu cầu của kế toán

1.7.1 Các nguyên tắc kế toán

35

7 Nguyên tắc trọng yếu

Thông tin được coi là trọng yếu trong trường hợp

có thể làm sai lệch đáng kể BCTC, làm ảnh hưởng đến

Tính trọng yếu phụ thuộc vào độ lớn và tính chất của thông

tin hoặc các sai sót được đánh giá trong hoàn cảnh cụ thể

Tính trọng yếu của thông tin phải được xem xét trên cả

phương diện định lượng và định tính

1.7 Các nguyên tắc và yêu cầu của kế toán

1.7.1 Các nguyên tắc kế toán

36

1 Chính xác

Các thông tin và số liệu kế toán phải được ghi chép và báo cáo trên cơ sở các bằng chứng đầy đủ , khách quan và đúng với thực tế về hiện trạng , bản chất nội dung và giá trị của nghiệp vụ kinh tế phát sinh.

1.7 Các nguyên tắc và yêu cầu của kế toán

1.7.2 Các yêu cầu kế toán

37

2 Kịp thời

Các thông tin và số liệu kế toán phải được ghi chép và báo cáo kịp thời, đúng hoặc trước thời hạn

quy định , không được chậm trễ.

1.7 Các nguyên tắc và yêu cầu của kế toán

1.7.2 Các yêu cầu kế toán

38

3 Thông tin đầy đủ

Mọi nghiệp vụ kinh tế, tài chính phát sinh liên quan đến kỳ kế toán phải được ghi chép và báo cáo đầy đủ, không bị bỏ sót.

1.7 Các nguyên tắc và yêu cầu của kế toán

1.7.2 Các yêu cầu kế toán

39

4 Khách quan

Các thông tin và số liệu kế toán phải được ghi chép và báo cáo đúng với thực tế, không bị xuyên tạc, không bị bóp méo.

1.7 Các nguyên tắc và yêu cầu của kế toán

1.7.2 Các yêu cầu kế toán

40

5 Có thể so sánh được

Các thông tin và số liệu kế toán giữa các kỳ kế toán

trong một doanh nghiệp và giữa các doanh nghiệp chỉ có thể so sánh được khi tính toán và trình bày nhất quán Trường hợp không nhất quán thì phải giải trình trong phần thuyết minh để người sử dụng báo cáo tài chính có thể so sánh thông tin giữa các kỳ kế toán, giữa các doanh nghiệp hoặc giữa thông tin thực hiện với thông tin dự toán, kế hoạch

1.7 Các nguyên tắc và yêu cầu của kế toán

1.7.2 Các yêu cầu kế toán

41

6 Có thể hiểu được

Các thông tin và số liệu kế toán trình bày trong báo cáo tài chính phải rõ ràng, dễ hiểu đối với người sử dụng Người sử dụng ở đây được hiểu là người có hiểu biết về kinh doanh, về kinh tế, tài chính, kế toán ở mức trung bình Thông tin về những vấn đề phức tạp trong báo cáo tài chính phải được giải trình trong phần thuyết minh.

1.7 Các nguyên tắc và yêu cầu của kế toán

1.7.2 Các yêu cầu kế toán

42

1.8 Môi trường pháp lý

Luật kế toán

Hệ thống chuẩn mực kế toán

Câu hỏi và bài tập chương 1, Giáo trình Nguyên lý kế toán(Lý thuyết, bài tập và bài giải), TS Lê Thị Thanh Hà và TS.Trần Thị Kỳ, Nhà xuất bản Thống kê, 2014.

Bài tập

OVERVIEW OF FINANCIAL

STATEMENTS

Mục tiêu

Chương này giúp người học:

 Hiểu được mục đích của việc lập và trình bày báo cáo

Khái niệm BCTC

Báo cáo tài chính là hệ thống các thông tin liên quan đến hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp.

BCTC phải cung cấp những thông tin của một doanhnghiệp về:

- Lãi, lỗ và phân chia kết quả kinh doanh (profit, loss)

- Các luồng tiền (cash flows)

Mục đích của Báo cáo tài chính

 Nhằm cung cấp thông tin về tình hình tài chính, tình hình

kinh doanh và các luồng tiền của một doanh nghiệp, đápứng yêu cầu quản lý của chủ doanh nghiệp, cơ quan Nhànước và nhu cầu hữu ích của những người sử dụng trongviệc đưa ra các quyết định kinh tế

 Giúp các nhà điều hành kinh tế kiểm tra, giám sát, phân

tích và đánh giá tình hình và kết quả hoạt động sản xuấtkinh doanh để đưa ra quyết định kịp thời

Kỳ lập Báo cáo tài chính

 Kỳ lập Báo cáo tài chính năm: Các doanh nghiệp phải

lập Báo cáo tài chính năm theo quy định của Luật kế

toán

 Kỳ lập Báo cáo tài chính giữa niên độ: Báo cáo tài chính

giữa niên độ gồm Báo cáo tài chính quý (bao gồm cả

quý IV) và Báo cáo tài chính bán niên

 Kỳ lập Báo cáo tài chính khác

Cơ quan tài chính (1)

Cơ quan Thuế (2)

Cơ quan Thốn

g kê

DN cấp trên (3)

Cơ quan đăng

ký kinh doanh

1 Doanh nghiệp Nhà

nước

Quý, Năm

Công việc chuẩn bị trước khi lập BCTC

 Kiểm tra việc ghi sổ kế toán

 Hoàn tất việc ghi sổ kế toán

 Thực hiện kiểm kê tài sản theo chế độ

 Chuẩn bị đầy đủ mẫu biểu bảng tổng hợp cân đối

kế toán theo quy định

Nguyên tắc lập và trình bày BCTC

over form)

thấp hơn nghĩa vụ phải thanh toán