tóm tắt luận văn '''' thực trạng sản xuất và một số giải pháp kỹ thuật nhằm phát triển đậu tương đông tại thái nguyên ''''

Tóm tắt luận văn "Thực trạng sản xuất và một số giải pháp kỹ thuật nhằm phát triển đậu tương đông tại Thái Nguyên ".

Tóm tắt luận văn

"Thực trạng sản xuất

và một số giải pháp kỹ thuật nhằm phát triển đậu tương đông tại

Thái Nguyên "

M! "#U

1 Tính c$p thi%t &' tài

!"u t#$ng (Glycine max (L.) Merrill) là cây công nghi%p ng&n ngày,

chi'm v( trí quan tr)ng trong vi%c chuy*n +,i c$ c-u cây tr.ng và +a d/ng hóa các s0n ph1m nông nghi%p theo h#2ng s0n xu-t nông nghi%p hàng hoá

và phát tri*n nông nghi%p b3n v4ng

S0n xu-t nông nghi%p 5 vùng trung du mi3n núi phía B&c có m6t v( trí +7c bi%t quan tr)ng +ó là phát tri*n kinh t' - xã h6i, an toàn sinh thái và an ninh qu8c phòng Thái Nguyên có ch9 tr#$ng chuy*n d(ch c$ c-u cây tr.ng theo h#2ng hàng hoá là m6t trong nh4ng m:c tiêu tr)ng +i*m c9a T;nh, trong +ó n,i b"t là m6t s8 cây công nghi%p ng&n ngày nh# tr.ng cây +"u t#$ng nh<m gi0i quy't lao +6ng t/i ch=, t>ng ngu.n thu nh"p, nâng cao +?i s8ng nhân dân !* góp ph@n gi0i quy't nhu c@u c9a thAc tiBn s0n xu-t, chúng tôi nghiên cCu +3 tài:

“Th!c tr"ng s#n xu$t và m%t s& gi#i pháp k' thu(t nh)m phát tri*n +(u t,-ng +ông t"i Thái Nguyên”.

2 M(c &ích c)a &' tài

!ánh giá thAc tr/ng s0n xu-t +"u t#$ng và +#a +#a ra m6t s8 bi%n pháp

kD thu"t tr.ng +"u t#$ng v: +ông t/i Thái Nguyên Các k't qu0 thu +#Ecgóp ph@n hoàn thi%n quy trình thâm canh +"u t#$ng +ông 5 Thái Nguyên

3 * ngh+a khoa h,c và th-c ti.n c)a &' tài

3.1 ngh/a khoa h0c

- !3 tài là công trình +@u tiên nghiên cCu có h% th8ng +* phát tri*n +"u t#$ng v: +ông 5 t;nh Thái Nguyên K't qu0 nghiên cCu góp ph@n b, sung c$ s5 lF lu"n khoa h)c cho v%c phát tri*n +"u t#$ng v: +ông 5 Thái Nguyên

- K't qu0 nghiên cCu v3 kD thu"t tr.ng +"u t#$ng v: +ông 5 t;nh Thái Nguyên là tài li%u khoa h)c ph:c v: cho nghiên cCu và gi0ng d/y

3.2 ngh/a th!c ti1n

Xác +(nh các y'u t8 h/n ch' và thu"n lEi +8i v2i s0n xu-t +"u t#$ng, tG+ó +#a ra các bi%n pháp +* phát tri*n s0n xu-t +"u t#$ng v: +ông 5 t;nh Thái Nguyên TG k't qu0 nghiên cCu bi%n pháp kD thu"t tr.ng +"u t#$ng, góp ph@n hoàn thi%n quy trình thâm canh +"u t#$ng +ông 5 Thái Nguyên

4 "/i t01ng, ph2m vi, th3i gian và &4a &i5m nghiên c6u

- !8i t#Eng nghiên cCu là: !"u t#$ng (Glycine max (L.) Merrill)

- Ph/m vi nghiên cCu là: Nghiên cCu phát tri*n +"u t#$ng v: +ông trong +i3u ki%n sinh thái c9a t;nh Thái Nguyên

- Các thí nghi%m, mô hình +#Ec thAc hi%n t/i Trung tâm ThAc hành

ThAc nghi%m Tr#?ng !/i h)c Nông Lâm và xã Hoá Th#Eng - Huy%n

!.ng HH - Thái Nguyên tG n>m 2005 +'n n>m 2009

5 Nh7ng &óng góp m8i c)a lu9n án

Trên c$ s5 +ánh giá, phân tích nh4ng khó kh>n, thu"n lEi 0nh h#5ng +'n s0n xu-t, k't qu0 nghiên cCu v3 gi8ng và kD thu"t +ã khIng +(nh +#Ec c$s5 khoa h)c có th* phát tri*n tr.ng +"u t#$ng v: +ông 5 Thái Nguyên !ã xác +(nh kh0 n>ng sinh tr#5ng phát tri*n và tính ,n +(nh v3 n>ng su-t c9a m6t s8 gi8ng +"u t#$ng trong +i3u ki%n v: +ông 5 Thái Nguyên là VX93.,VX92.,!T22.,!T26 cho n>ng su-t bình quân tG 16,3 +'n 17,9 t//ha v#Et so v2i gi8ng +8i chCng tG 1,5 +'n 3,1 t//ha (gi8ng +8i chCng DT84 +/t 14,8 t//ha) !ã b, sung m6t s8 bi%n pháp kD thu"t +* hoàn thi%n quy trình t,ng hEp tr.ng +"u t#$ng v: +ông 5 Thái Nguyên nh# gi8ng m2i (VX93.,!T26), khung th?i v: thích hEp tG 15 +'n 25 tháng 9 theo ph#$ng thCc cày bGa +-t gieo vãi có t;a cây, ph9 +-t b<ng r$m r/, trên n3n 10 t-n phân chu.ng và tH l% NPK là 40;60;40 kg/ha, t#2i n#2c vào th?i kJV3,V4., R1., R3 và R6 !ã xây dAng và thAc hi%n thành công mô hình trình diBn tr.ng +"u t#$ng +ông 5 Thái Nguyên v2i gi8ng VX93 và kDthu"t m2i +ã +/t n>ng su-t 22,1 t//ha t>ng 142% so v2i +8i chCng, lãi thu@n +/t 10,35 tri%u +./ha

6 C$u trúc c)a lu9n án

Lu"n án trình bày 160 trang, +#Ec chia làm ph@n m5 +@u và 3 ch#$ng, trong +ó có 44 b0ng s8 li%u, 11 hình Tham kh0o 125 tài li%u trong +ó 71 tài li%u ti'ng Vi%t, 54 tài li%u ti'ng Anh

Ch0:ng 1 T;NG QUAN TÀI LI<U

1.1 Tình hình nghiên c6u và s=n xu$t &9u t0:ng trên th% gi8i

Hi%n nay, công tác nghiên cCu v3 gi8ng +"u t#$ng trên th' gi2i +ã +#Ec ti'n hành v2i quy mô l2n Nhi3u t"p +oàn gi8ng +"u t#$ng +ã +#Ec các t,chCc qu8c t' kh0o nghi%m 5 nhi3u vùng sinh thái khác nhau nh<m thAc hi%n m6t s8 n6i dung chính sau:

- ThK nghi%m tính thích nghi c9a gi8ng 5 tGng +i3u ki%n, môi tr#?ng khác nhau, t/o +i3u ki%n so sánh gi8ng +(a ph#$ng v2i gi8ng nh"p n6i, +ánh giá ph0n Cng c9a các gi8ng trong nh4ng +i3u ki%n môi tr#?ng khác nhau !ã có nhi3u thành công trong vi%c xác +(nh các dòng, gi8ng t8t có tính ,n +(nh và kh0 n>ng thích Cng khác nhau v2i +i3u ki%n môi tr#?ng khác nhau

- Thu th"p các v"t li%u di truy3n sau +ó ti'n hành lai t/o, ch)n l)c, tuy*n

ch)n các gi8ng phù hEp v2i các tiêu chu1n c9a m6t gi8ng t8t.

- T/o bi'n d( b<ng lai h4u tính và các tác nhân gây +6t bi'n +* t/o ra gi8ng m2i có nhi3u +7c tính quF

- Xác +(nh các bi%n pháp kD thu"t tiên ti'n thâm canh +"u t#$ng +/t n>ng su-t cao, ch-t l#Eng t8t

- Kh0o nghi%m các gi8ng +"u t#$ng 5 các vùng sinh thái khác nhau +*tìm kh0 n>ng thích Cng cao cho m=i vùng sinh thái

- Xác +(nh vùng sinh thái +(a lF và th?i v: tr.ng +"u t#$ng thích hEp +* +/t n>ng su-t cao

1.2 Tình hình nghiên c6u và s=n xu$t &9u t0:ng trong n08c

Theo !oàn Th( Thanh Nhàn và c6ng sA (1996) [46], các gi8ng +"u t#$ng 5 Vi%t Nam +#Ec chia làm 3 nhóm chính: Nhóm chín s2m, nhóm chín trung bình và nhóm chín mu6n, nhóm chín s2m ít ph0n Cng v2i +6 dài ngày nên ra hoa và chín g@n nh# nhau 5 c0 3 th?i v: xuân, hè và v: +ông

SA chênh l%ch v3 th?i gian ra hoa và chín c9a các gi8ng chín mu6n r-t rõ r%t gi4a các vùng tr.ng, do +ó nó ph0n Cng khá ch7t v2i +6 dài chi'u sáng NguyBn TK Xiêm và Thái Phiên (1998) [67] cho r<ng hi%u qu0 c9a vi%c

sK d:ng các lo/i phân bón N, P, K cho cây tr.ng trên +-t +.i chua +#Ec xác +(nh là P cho hi%u qu0 cao nh-t, sau +ó +'n N và th-p nh-t là K

Tính ch-t v"t lí c9a +-t, có hi%u qu0 r-t rõ +8i v2i các lo/i +-t xám b/c màu, +-t chua, và các lo/i +-t b( rKa trôi, xói mòn nghèo dinh d#Lng

NguyBn Th' Côn (2004) [9] nhóm chín s2m m"t +6 thích hEp cho n>ng su-t cao 35- 40 cây/m2, t>ng m"t +6 50- 60 cây/m2 làm gi0m kh0 n>ng phân cành gi0m s8 qu0 ch&c trên cây

Theo NguyBn Danh !ông (1993) [23] v: +ông gieo tr.ng +"u t#$ng trên +-t sau 2 lúa th?i v: gieo tG 15/9 - 10/10 m"t +6 thích hEp là 45- 50 cây/m2

Theo Tr@n Th( Tr#?ng (2005) [57] v2i gi8ng có th?i gian sinh tr#5ng trung bình và gi8ng ng&n ngày, v: +ông gieo m"t +6 40- 45 cây/m2

N>m 2002 c0 n#2c tr.ng 158,6 nghìn ha và s0n l#Eng +/t 205,6 nghìn t-n, sau +ó t>ng d@n qua các n>m N>m 2005 di%n tích gieo tr.ng là 204,1 nghìn ha nh#ng n>ng su-t vMn còn th-p +/t 14,3 t//ha t#$ng +#$ng kho0ng 60% so v2i n>ng su-t bình quân trên th' gi2i

Tuy nhiên +'n n>m 2007 c0 di%n tích, n>ng su-t và s0n l#Eng +3u t>ng Di%n tích là 280,0 nghìn ha, n>ng su-t +/t 14,6 t//ha, s0n l#Eng +/t 410,0 nghìn t-n S0n l#Eng cNng t>ng tG 205,6 nghìn t-n lên 410,0 nghìn t-n (t>ng 204,4 nghìn t-n so v2i n>m 2002)

Ch0:ng 2 N>I DUNG VÀ PH?@NG PHÁP NGHIÊN CAU

2.1 V9t liBu nghiên c6u

Thí nghi%m g.m 12 gi8ng +"u t#$ng !VN5, VX93, VX92, !T12,

!T21, !T2000, AK06, !T22, !T26, !VN6, !VN9, DT84 làm +8i chCng

Phân bón: Supe lân Lâm Thao 16,5 % P2O5; +/m urea 46,6 % N; kali clorua 50 % K2O; phân chu.ng hoai m:c

2.2 NCi dung nghiên c6u

- !i3u ki%n tA nhiên và tình hình s0n xu-t +"u t#$ng 5 Thái Nguyên

- Kh0 n>ng sinh tr#5ng và phát tri*n c9a m6t s8 gi8ng +"u t#$ng trong v: +ông 5 t;nh Thái Nguyên

- Nghiên cCu m6t s8 bi%n pháp kD thu"t ch9 y'u cho cây +"u t#$ng v:+ông 5 t;nh Thái Nguyên

+ Xác +(nh th?i v: gieo tr.ng thích hEp trong v: +ông Xác +(nh m"t +6tr.ng thích hEp c9a +"u t#$ng VX93 trong v: +ông Xác +(nh ph#$ng thCc gieo tr.ng thích hEp gi8ng VX93 trong v: +ông Nghiên cCu 0nh h#5ng c9a phân bón vi sinh +'n m6t s8 ch; tiêu nông sinh h)c gi8ng +"u t#$ng VX93 trong v: +ông

M6t s8 bi%n pháp gi4 1m thích hEp gi8ng VX93 trong v: +ông Onh h#5ng c9a t#2i n#2c +'n sinh tr#5ng và phát tri*n c9a m6t s8 gi8ng +"u t#$ng trong v: +ông Xác +(nh th?i kJ t#2i n#2c cho gi8ng VX93 trong v:+ông

- Xây dAng mô hình: Mô hình sK d:ng gi8ng VX93 và áp d:ng kD thu"t trong v: +ông 5 t;nh Thái Nguyên

Mô hình so sánh hi%u qu0 kinh t' gi4a cây +"u t#$ng v2i ngô và khoai lang 5 t;nh Thái Nguyên

2.3 Ph0:ng pháp nghiên c6u

2.3.1 2i3u tra th!c +4a: Chúng tôi +ã sK d:ng m6t s8 kD n>ng c9a

ph#$ng pháp PRA nh#: Thu th"p các tài li%u sPn có, ch)n +i*m +i3u tra, phQng v-n các h6 theo b6 câu hQi.Các ph#$ng pháp phân tích +-t: Xác +(nhthành ph@n c$ gi2i c9a +-t theo ph#$ng pháp “vê giun”; Xác +(nh pHKCl -b<ng pH k' theo TCVN 6492: 1999; Mùn (OC %) xác +inh theo ph#$ngpháp Walkey- Black !/m t,ng s8 (N %) - b<ng ph#$ng pháp Kjendhal trên máy Gerhadht; Lân t,ng s8 (P2O5 %) - xác +(nh theo ph#$ng pháp tr&c quang “xanh molipden” trên máy Quang ph, tK ngo/i kh0 ki'n UV-VIS;

Kali t,ng s8 (K2O %) - xác +(nh trên máy quang ph, h-p th: nguyên tKAAS 5 b#2c sóng 768nm.

2.3.2 Thí nghi5m +6ng ru%ng: Chúng tôi +ã ti'n hành 8 thí nghi%m +.ng

ru6ng

Thí nghi5m 1: Nghiên c!u kh" n#ng sinh tr$%ng, phát tri&n và n#ng

su't c(a m)t s* gi*ng +,u t$-ng v +ông % t/nh Thái Nguyên

Thí nghi%m +#Ec b8 trí theo ki*u kh8i ngMu nhiên hoàn toàn v2i 12 gi8ng và 3 l@n nh&c l/i (RCBD): !VN5, !T21, VX92, !T12, VX93,

!T2000, AK06, !T22, !T26, !VN6, !VN9, DT84(+/c) Di%n tích 1 ô thí nghi%m là: 5 m x 1,4 m = 7 m2 (không k* rãnh) Gieo tr.ng ngày 15/9 các

2005, 2006 M"t +6 40 cây/m2, 10 t-n PC + 40 kg N + 60 kg P2O5 + 40 kg

K2O Các ch; tiêu theo dõi

Th?i gian sinh tr#5ng; chi3u cao thân chính; kh0 n>ng tích luD ch-t khô; h% s8 di%n tích lá; kh0 n>ng c8 +(nh N2; sâu cu8n lá +#Ec +ánh giá 5các th?i kJ V2, V4; R2; R6 th8ng kê và +'m s8 con/m2; sâu h/i qu0 và h/t; s8 +8t trên thân chính; t,ng qu0; s8 qu0 1, 2 và 3 h/t; P1000 h/t; n>ng su-t lF thuy't; n>ng su-t thAc thu

Thí nghi5m 2: 0nh h$%ng c(a th1i v tr2ng +,u t$-ng thích h3p trong

v +ông % t/nh Thái Nguyên

Thí nghi%m thAc hi%n t/i Tr#?ng !/i h)c Nông lâm Thái Nguyên trong G.m các công thCc TV1, TV2, TV3, TV4, TV5 thí nghi%m b8 trí tG15/10 +'n 5/10 các n>m 2006, 2007, 2008

Thí nghi%m b8 trí theo ki*u kh8i ngMu nhiên hoàn toàn (Randomized Complete Block Design - RCBD), v2i 5 công thCc, 3 l@n nh&c l/i di%n tích

ô thí nghi%m 5 m x 2m = 10 m2 Gi8ng sK d:ng trong thí nghi%m là VX93 M"t +6 40 cây/m2 10 t-n PC + 40 kg N + 60 kg P2O5 + 40 kg K2O

Các ch; tiêu và ph#$ng pháp theo dõi : Nh# thí nghi%m 1

Thí nghi5m 3: 0nh h$%ng c(a m,t +) gieo tr2ng +4n kh" n#ng sinh

tr$%ng, phát tri&n gi*ng +,u t$-ng VX93 trong v +ông % Thái Nguyên:

Thí nghi%m g.m 5 công thCc: M1 (30 cây/m2), M2 (40 cây/m2), M3 (50 cây/m2), M4 (60 cây/m2), M5 (70 cây/m2).Thí nghi%m b8 trí theo kh8i ngMu nhiên hoàn toàn (RCBD), 3 l@n nh&c l/i Di%n tích ô thí nghi%m 5 m x 2m = 10 m2 (không k* rãnh) Phân bón 1 ha: 10 t-n PC + 40 kg N + 60 kg

P2O5 + 40 kg K2O, bón lót toàn b6 phân chu.ng, lân, 1/3 +/m, 1/3 kali Thí nghi%m +#Ec thAc hi%n vào v: +ông các n>m 2006, 2007, 2008; gieo vào ngày 15/9

Các ch; tiêu và ph#$ng pháp theo dõi nh# thí nghi%m 1

Thí nghi5m 4: 0nh h$%ng c(a ph$-ng th!c gieo tr2ng +4n sinh tr$%ng,

phát tri&n và n#ng su't gi*ng +,u t$-ng VX93 trong v +ông % Thái Nguyên

Thí nghi%m nh<m xác +(nh bi%n pháp làm +-t thích hEp cho gi8ng +"u t#$ng VX93 trong v: +ông: G.m CT1, CT2, CT3, CT4 Thí nghi%m b8 trí theo kh8i ngMu nhiên hoàn toàn (RCBD) v2i 4 công thCc, 3 l@n nh&c l/i Di%n tích ô thí nghi%m: 5 m x 2m = 10 m2 (không k* rãnh) Phân bón 1 ha:

10 t-n PC + 40 kg N + 60 kg P2O5 + 40 kg K2O, bón lót toàn b6 phân chu.ng, lân, 1/3 +/m, 1/3 kali Thí nghi%m +#Ec thAc hi%n vào v: +ông các n>m 2006, 2007, 2008; gieo vào ngày 15/9 Các ch; tiêu và ph#$ng pháp theo dõi nh# thí nghi%m 1

Thí nghiBm 5: 0nh h$%ng c(a phân bón vi sinh +4n sinh tr$%ng, phát

tri&n và n#ng su't c(a gi*ng +,u t$-ng VX93 trong v +ông % Thái Nguyên: Thành ph@n phân vi sinh g.m dong bi*n, ch-t h4u c$, 5,9 x 109

CFU/gam vi khu1n Rhizobium japonicum

Thí nghi%m b8 trí theo kh8i ngMu nhiên hoàn toàn (RCBD) v2i 4 công thCc, 3 l@n nh&c l/i Di%n tích ô thí nghi%m: 5 m x 2m = 10 m2 (không k*rãnh).M"t +6 tr.ng 40 cây/m2 Thí nghi%m +#Ec thAc hi%n vào v: +ông các n>m 2007, 2008; gieo vào ngày 15/9 Các ch; tiêu và ph#$ng pháp theo dõi nh# thí nghi%m 1

Thí nghi5m 6: 0nh h$%ng c(a m)t s* bi5n pháp gi6 7m +4n sinh tr$%ng, phát tri&n và n#ng su't c(a gi*ng +,u t$-ng VX93 trong v +ông

% Thái Nguyên

Thí nghi%m b8 trí theo kh8i ngMu nhiên hoàn toàn (RCBD) v2i 4 công thCc, 3 l@n nh&c l/i Di%n tích ô thí nghi%m: 5 m x 2m = 10 m2 (không k*rãnh)

Phân bón cho 1ha: 10 t-n PC + 40 kg N + 60 kg P2O5 + 40 kg K2O

Bón lót toàn b6 phân chu.ng, lân, 1/3 +/m, 1/3 kali M"t +6 tr.ng 40 cây/m2 Thí nghi%m +#Ec thAc hi%n vào v: +ông các n>m 2006, 2007, 2008; gieo vào ngày 15/9 Các ch; tiêu và ph#$ng pháp theo dõi nh# thí nghi%m 1

Thí nghi5m 7: 0nh h$%ng c(a t$8i n$8c +4n kh" n#ng sinh tr$%ng,

phát tri&n m)t s* gi*ng +,u t$-ng trong v +ông % t/nh Thái Nguyên

Thí nghi%m +#Ec b8 trí theo ki*u ô chính - ô ph: (Split - Plot Design), m=i l@n nh&c l/i +#Ec chia theo kh8i chính, sau +ó kh8i chính +#Ec chia thành nh4ng ô nhQ g)i là ô ph:

- Nhân t8 chính g.m 2 công thCc:Công thCc T1, T2

- Nhân t8 ph: g.m 4 gi8ng: !T26, !T22, DT84, VX93

- Các nhân t8 ph: +#Ec b8 trí vào kh8i chính theo ki*u kh8i ngMu nhiên hoàn ch;nh Phân bón 1 ha: 10 t-n PC + 40 kg N + 60 kg P2O5 + 40 kg

K2O, bón lót toàn b6 phân chu.ng, lân, 1/3 +/m, 1/3 kali Thí nghi%m +#Ec thAc hi%n vào v: +ông các n>m 2007 và 2008 Gieo vào ngày 15/9; m"t +6tr.ng 40 cây/ m2 Các ch; tiêu và ph#$ng pháp theo dõi nh# thí nghi%m 1

Thí nghi5m 8: 0nh h$%ng c(a t$8i n$8c +4n kh" n#ng sinh tr$%ng, phát

tri&n gi*ng +,u t$-ng VX93 trong v +ông % t/nh Thái Nguyên

Thí nghi%m này +#Ec ti'n hành t/i tr#?ng !/i h)c Nông lâm Thái Nguyên, nh<m +ánh giá nhu c@u n#2c tGng giai +o/n c9a cây và +#a ra bi%n pháp t#2i hEp lF cho gi8ng +"u t#$ng VX93 trong v: +ông 5 t;nh Thái Nguyên

G.m T1, T2, T3, T4, T5 Thí nghi%m b8 trí theo kh8i ngMu nhiên hoàn toàn (RCBD) v2i 5 công thCc, 3 l@n nh&c l/i Di%n tích ô thí nghi%m: 5 m x 2m = 10 m2 (không k* rãnh) Phân bón 1 ha: 10 t-n PC + 40 kg N + 60 kg

P2O5 + 40 kg K2O, bón lót toàn b6 phân chu.ng, lân, 1/3 +/m, 1/3 kali Thí nghi%m +#Ec thAc hi%n vào v: +ông các n>m 2006, 2007 và 2008 Gieo vào ngày 15/9; m"t +6 tr.ng 40 cây/ m2 Các ch; tiêu và ph#$ng pháp theo dõi nh# thí nghi%m 1

2.3.3 Xây d!ng mô hình và phát tri*n +(u t,-ng v7 +ông 8 t9nh Thái Nguyên: Mô hình s9 d.ng gi*ng VX93 và áp d.ng k: thu,t m8i:

MH1 - KD thu"t truy3n th8ng + Gi8ng +(a ph#$ng (DT84); MH2 - KDthu"t truy3n th8ng + gi8ng m2i (VX93); MH3- KD thu"t m2i + gi8ng +(a ph#$ng (DT84); MH4 - KD thu"t m2i + gi8ng m2i (VX93) Di%n tích m=i

mô hình là 500 m2, thAc hi%n vào v: +ông các n>m 2008 và 2009; gieo +"u t#$ng vào ngày 15/9 N>ng su-t thAc thu và hi%u qu0 kinh t' c9a tGng mô hình

Mô hình so sánh hi5u qu" kinh t4 gi6a cây +,u t$-ng v8i ngô và khoai lang % t/nh Thái Nguyên: Mô hình +#Ec thAc hi%n n>m 2008, 2009 Gieo

ngày 15/9, di%n tích mô hình 500 m2 Tr.ng trên +t Lúa xuân Mùa s2m Cây v: +ông

-Hoàn thi5n quy trình tr2ng +,u t$-ng v +ông % t/nh Thái Nguyên

2.4 Ph0:ng pháp xD lE s/ liBu

Các thông tin thu +#Ec trong +i3u tra +#Ec xK lF b<ng ph@n m3m Excel 5.0 Các s8 li%u thí nghi%m trên +.ng ru6ng +#Ec xK lF b<ng ph@n m3m IRRISTAT 4.0 XK lF s8 li%u +ánh giá tính ,n +(nh c9a ch; tiêu qua cácn>m NguyBn !ình Hi3n (2001)[27]

Ch0:ng 3 KFT QUG NGHIÊN CAU VÀ THGO LUHN

3.1 "i'u kiBn t- nhiên và tình hình s=n xu$t &9u t0:ng I Thái Nguyên

3.1.1 2i3u ki5n th:i ti;t khí h(u v7 +ông c<a Thái Nguyên t=

2005 - 2008

Tháng 9 nhi%t +6, 1m +6, l#Eng m#a thu"n lEi cho sA n0y m@m c9a h/t

và sinh tr#5ng c9a cây con.Tháng 10 th?i ti't còn -m, nhi%t +6 trung bình tháng là 26,5 0C (nhi%t +6 cao nh-t 30,5 0C, th-p nh-t 18,10C), s8 gi? n&ng 158,0 gi?/tháng, thu"n lEi cho cây +"u t#$ng hình thành qu0 và v"n chuy*n ch-t dinh d#Lng v3 qu0 và h/t L#Eng m#a tháng này +ã gi0m nhi3u, trung bình là 69,9 mm Tháng 11, nhi%t +6 và l#Eng m#a gi0m nhi3u so v2i các tháng tr#2c Nhi%t +6 trung bình tháng là 20,50C (nhi%t +6cao nh-t 25,00C, th-p nh-t 16,60C), l#Eng m#a 47,5 mm, l#Eng b8c h$i 92,9 mm Tháng 12, nhi%t +6 xu8ng th-p, trung bình tháng là 17,30C (trong +ó cao nh-t 22,20C, th-p nh-t 10,80C), l#Eng m#a th-p 18,9 mm, l#Eng b8c h$i l2n là 86,3 mm, 1m +6 không khí 65,5 %

3.1.2 2$t nông nghi5p và c- c$u cây tr6ng hàng n>m 8 t9nh Thái Nguyên

!-t nông nghi%p 5 t;nh Thái Nguyên bình quân khá cao là 0,493 ha/h6, trong +ó +-t ru6ng là 0,242 ha (chi'm 49,08% t,ng di%n tích +-t nông nghi%p) Ph@n còn l/i là các lo/i +-t v#?n t/p, n#$ng rMy, các lo/i +-t khác

!-t Thái Nguyên ch9 y'u +#Ec hình thành trên +á sa th/ch, do v"y +-t

có thành ph@n c$ gi2i nhR, +-t chua và nghèo dinh d#Lng Trong vùng +i3u tra nghiên cCu, +-t ru6ng có th* b8 trí tr.ng +"u t#$ng +3u chua, pH dao +6ng tG 4,3 - 5,4; nghèo dinh d#Lng, hàm l#Eng +/m dao +6ng tG 0,11 -0,20 %, kali t,ng s8 tG 0,60 - 0,73 %, lân t,ng s8 tG 0,06 - 0,18 %, hàm l#$ng mùn th-p 1,63 - 2,85 % Nh# v"y +8i v2i cây +"u t#$ng, +6 pH và l#Eng dinh d#Lng c9a +-t là th-p, ch#a phù hEp !* cây +"u t#$ng sinh tr#5ng phát tri*n t8t, cho n>ng su-t cao 5 các lo/i +-t trên nh-t thi't c@n b,sung phân h4u c$, dinh d#Lng khoáng +a l#Eng N, P, K và m6t s8 dinh d#Lng trung, vi l#Eng khác

C$ c-u cây tr.ng hàng n>m c9a t;nh r-t phong phú và +#Ec tr.ng h@u h't

5 các v: trong n>m

Trên nh4ng chân +-t lúa xuân + lúa mùa s2m + cây màu v: +ông, cây màu ch9 y'u là ngô và khoai lang; m-y n>m g@n +ây, khoai tây cNng +#Ec tr.ng 5 v: +ông v2i di%n tích nhQ Nh4ng chân +-t này, nhi3u ru6ng còn

bQ hoá, có th* b8 trí v: +"u t#$ng v: +ông

Trên chân +-t lúa xuân + lúa mùa chính v: chi'm di%n tích l2n (25-30 % di%n tích), sau khi thu ho/ch lúa mùa ch; có m6t s8 ít di%n tích tr.ng khoai lang, rau, còn l/i +* hoang hoá

3.1.3 Tình hình s#n xu$t +(u t,-ng 8 t9nh Thái Nguyên

K't qu0 +i3u tra 5 b0ng 3.2 cho th-y, s8 nhân kh1u các huy%n bi'n +6ng 4,0- 4,5 ng#?i/h6, +-t nông nghi%p bi'n +6ng tG 0,26 - 0,38 ha/h6, trong +ó có các lo/i +-t khác nhau v2i t; l% cNng khác nhau và chi'm ch9 y'u là +-t lúa + màu !-t tr.ng +"u t#$ng ch; chi'm m6t t; l% r-t nhQ và phân b8r0i rác 5 các huy%n Trung bình +-t tr.ng +"u t#$ng 5 các h6 +i3u tra tG0,07-0,09 ha/h6, cao nh-t là huy%n Phú Bình, th-p nh-t là huy%n !.ng HH

và Phú L#$ng N>ng su-t +"u t#$ng v: +ông 5 các huy%n +/t th-p, ch; +/t 12,2 t//ha (Phú Bình) và 10,55 t//ha (Ph, Yên), th-p nh-t là 9,46 t//ha (Phú L#$ng)

K't qu0 +i3u tra cNng cho th-y, nhi3u h6 không bón phân +/m cho +"u t#$ng, cao nh-t là 5 huy%n !.ng HH chi'm 10,6 % s8 h6 +i3u tra, ti'p +'n

là Phú L#$ng chi'm 10,3 %, các +i*m còn l/i chi'm t; l% tG 6,7- 9,4% s8h6 +i3u tra, +@u t# bón +/m 5 mCc th-p chi'm tG 32,6- 51,5% T; l% s8 h6không bón lân cho +"u t#$ng cao nh-t 5 huy%n Phú L#$ng là 19,8 %, ti'p +'n 5 !.ng HH là 15,3 %, Phú Bình là 8,3%, Ph, Yên là 7,6 % S các huy%n, nông dân ch9 y'u bón lân 5 mCc th-p (19,7-33,0 %) và trung bình (48,5-67,8 %), s8 h6 +@u t# phân lân 5 mCc cao chi'm tG 2,7-4,9% t,ng s8h6 +i3u tra Phân kali r-t ít +#Ec +@u t# bón cho +"u t#$ng, qua +i3u tra cho th-y huy%n Phú L#$ng có s8 h6 không bón phân kali cho +"u t#$ng cao nh-t chi'm 20,6 % s8 h6 +i3u tra S8 h6 không bón kali cho +"u t#$ng

tG 10,6- 20,6%, các h6 +@u t# phân kali 5 mCc th-p chi'm tG 43,3-57,9%

và mCc trung bình chi'm tG 25,4- 40,7% s8 h6 +i3u tra

3.1.4 M%t s& y;u t& h"n ch; và thu(n l?i +&i v@i s#n xu$t +(u t,-ng 8 Thái Nguyên

3.1.4.1 M)t s* y4u t* h;n ch4 +*i v8i s"n xu't +,u t$-ng v +ông % Thái Nguyên

K't qu0 +i3u tra cho th-y có ba nhóm y'u t8 h/n ch' chính +'n s0n xu-t +"u t#$ng là y'u t8 kinh t' xã h6i, y'u t8 phi sinh h)c và nhóm y'u t8 sinh h)c MCc +6 0nh h#5ng c9a các nhóm y'u t8 +'n s0n xu-t +"u t#$ng khác nhau và +#Ec +ánh giá theo mCc +6 quan tr)ng c9a tGng y'u t8

V2i y'u t8 kinh t' xã h6i: V3 v8n, k't qu0 +i3u tra cho th-y trên 50 % s8h6 thi'u v8n +* áp d:ng kD thu"t m2i, nh-t là ti3n mua gi8ng m2i, phân bón và v"t t# khác Trên 95 % nông dân +#Ec hQi ch#a +#Ec ti'p c"n v2i

kD thu"t tr.ng +"u t#$ng tiên ti'n, nông dân ch9 y'u tr.ng +"u t#$ng theo kinh nghi%m Y'u t8 phi sinh h)c nh# +i3u ki%n khí h"u th?i ti't, v: +ông m#a l2n 5 +@u v: là y'u t8 h/n ch' quan tr)ng 0nh +'n s0n xu-t +"u t#$ng

do khâu tr.ng b( ng"p úng th8i h/t gi8ng, +-t dí ch7t cây kém sinh tr#5ng H/n l/nh cu8i v: cNng là m6t y'u t8 h/n ch' quan tr)ng, chúng có 0nh h#5ng x-u +'n s0n xu-t +"u t#$ng nh-t là vào nh4ng n>m quá rét và h/n kéo dài, làm kéo dài th?i gian sinh tr#5ng, nhi3u di%n tích tr.ng không th*chín +#Ec dMn +'n n>ng su-t và ph1m ch-t gi0m Y'u t8 sinh h)c, thi'u gi8ng t8t, phù hEp +3u +#Ec +ánh giá 5 mCc +6 r-t quan tr)ng Giòi +:c ng)n, sâu cu8n lá +#Ec nông dân 5 các +i*m +i3u tra +ánh giá mCc r-t quan tr)ng Ng#?i s0n xu-t +"u t#$ng cho r<ng giòi +:c ng)n th?i +i*m cây con m2i m)c thì cây không th* sinh tr#5ng ti'p +#Ec và m-t n>ng su-t hoàn toàn, sâu cu8n lá phá ho/i n'u không ch4a tr( k(p th?i thì cNng sT b(m-t n>ng su-t và ph1m ch-t Sâu +:c qu0 cNng là y'u t8 r-t quan tr)ng +8i v2i s0n xu-t +"u t#$ng trong t;nh Thái Nguyên Qua F ki'n c9a nông dân,

có nh4ng n>m sâu +:c qu0 +ã làm gi0m 70 % +'n 80 % s0n l#Eng +"u t#$ng

Y'u t8 thuH lEi r-t quan tr)ng +8i v2i +"u t#$ng v: +ông vì gi4a và cu8i v: th#?ng g7p h/n, nên vi%c t#2i n#2c có 0nh h#5ng r-t l2n +'n n>ng su-t +"u t#$ng

3.1.4.2 Các y4u t* thu,n l3i +& phát tri&n +,u t$-ng v +ông % Thái Nguyên

T;nh Thái Nguyên có h% th8ng khuy'n nông +#Ec t, chCc ch7t chT tGc-p t;nh +'n c-p xã và ho/t +6ng r-t có hi%u qu0 T;nh Thái Nguyên có m6t +6i ngN cán b6 khuy'n nông n>ng +6ng, nhi%t tình V3 hi%u qu0 c9a

kD thu"t tr.ng +"u t#$ng m2i: 80 % s8 nông dân +#Ec hQi cho r<ng kDthu"t m2i +ã +em l/i hi%u qu0 kinh t' cao h$n ngô Các y'u t8 phi sinh h)c: Có 70-85 % s8 h6 +i3u tra cho r<ng: !i3u ki%n th?i ti't 5 Thái Nguyên phù hEp cho gieo tr.ng +"u t#$ng +ông; +-t tr.ng 5 Thái Nguyên

có th* b8 trí v: +"u t#$ng +ông l2n, ch9 y'u +-t có thành ph@n c$ gi2i nhR, thoát n#2c t8t, r-t phù hEp v2i cây +"u t#$ng

3.1.4.3 M)t s* gi"i pháp phát tri&n +,u t$-ng v +ông

- !* duy trì và t>ng d@n di%n tích, n>ng su-t +"u t#$ng 5 Thái Nguyên, t;nh c@n quan tâm nhi3u h$n n4a v3 phát tri*n s0n su-t +"u t#$ng Công ty Gi8ng cây tr.ng s0n xu-t và qu0n lF, tìm ngu.n cung Cng +"u t#$ng gi8ng

có ch-t l#Eng cao cho nông dân k(p th?i v:

- !* kh&c ph:c các y'u t8 h/n ch' phi sinh h)c nh# dinh d#Lng +-t, t;nh c@n h#2ng dMn nông dân áp d:ng kD thu"t tr.ng +"u t#$ng, bón phân +úng quy trình kD thu"t

- !8i v2i các y'u t8 h/n ch' sinh h)c, t;nh c@n khuy'n cáo nông dân sKd:ng gi8ng m2i cho n>ng su-t cao, ph1m ch-t t8t, sK d:ng thu8c b0o v%thAc v"t hEp lF +* +0m b0o n>ng su-t cây tr.ng mà không làm ô nhiBm môi tr#?ng và gây h/i +'n sCc khQe c9a nông dân

- !* m5 r6ng di%n tích +"u t#$ng v: +ông, t;nh c@n +i3u ch;nh th?i v:lúa mùa s2m trên m6t ph@n di%n tích +-t 5 các huy%n, b<ng cách gieo tr.ng s2m h$n 10-15 ngày ho7c sK d:ng gi8ng lúa có th?i gian sinh tr#5ng cAc ng&n, +* b8 trí +"u t#$ng +ông tr.ng +úng th?i v:, tránh g7p rét, khô h/n cu8i v:

- T;nh Thái Nguyên c@n t>ng c#?ng hEp tác v2i Trung tâm nghiên cCu

và phát tri*n +"u +=, Vi%n Cây l#$ng thAc và Cây thAc ph1m, Vi%n Khoa h)c Nông nghi%p Vi%t Nam, các tr#?ng !/i h)c nông nghi%p t/o m8i quanh% t8t, cùng chia sU gi4a các nhà các nhà qu0n lF, nhà khoa h)c và nông dân

- C@n có m6t b6 gi8ng t8t, +a d/ng c0 v3 th?i gian sinh tr#5ng cNng nh#n>ng su-t cao C@n chú tr)ng b6 gi8ng ng&n ngày

- Ch9 +6ng gieo tr.ng lúa mùa s2m, rút n#2c khi lúa +Q +uôi +* k(p th?i thu mùa, gi0i phóng +-t nhanh cho s0n xu-t v: +ông

3.2 Nghiên c6u kh= nJng sinh tr0Ing, phát tri5n c)a mCt s/ gi/ng

&9u t0:ng v( &ông I tKnh Thái Nguyên

3.2.1 Nghiên cAu +Bc +i*m nông sinh h0c c<a m%t s& gi&ng +(u t,-ng trong v7 +ông 8 t9nh Thái Nguyên

Qua theo dõi 2 n>m cho th-y các gi8ng +"u t#$ng tham gia thí nghi%m +3u sinh tr#5ng và phát tri*n t8t trong +i3u ki%n v: +ông Các gi8ng +"u t#$ng tham gia thí nghi%m +3u thu6c nhóm chín s2m, th?i gian sinh tr#5ng là 81-95 ngày S8 li%u b0ng 3.6 cho th-y chi3u cao cây c9a các gi8ng +"u t#$ng bi'n +6ng tG 21,14 - 34,87cm, trong +ó !T12, VX92,

!VN6, !VN9 có chi3u cao cây th-p h$n gi8ng +8i chCng Các gi8ng VX93, !T21, !T2000 có chi3u cao cây cao h$n gi8ng +8i Các gi8ng còn l/i có chi3u cao cây t#$ng +#$ng v2i gi8ng +8i chCng

3.2.2 Các y;u t& c$u thành n>ng su$t và n>ng su$t c<a các gi&ng +(u t,-ng v7 +ông 8 t9nh Thái Nguyên

N>ng su-t lF thuy't n>m 2005, c9a các gi8ng thí nghi%m bi'n +6ng tG13,45 - 30,02 t//ha Trong +ó có ba gi8ng VX93, !T21, AK06 có NSLT