Cơ sở vật chất cấu tạo nên tế bào vsv là các nguyên tố hóa học,các nguyên tố đó tạo nên thành phần hóa học tế bào vsv quyết định nhu cầu dinh dưỡng của chúng.. -Thường không là nguồn năn
Trang 1Vi Sinh Vật Đại Cương.
Trang 2thiên nhiên la do hoạt động của sinh vật
nói chung, trong đó chủ yếu là VSV
Dinh dưỡng của VSV chính là cơ
sở của vi sinh vật học của các quá trình
chuyển hóa vật chất thực hiện bởi các
nhóm VSV khác nhau Một cơ thể sinh
vật bé nhỏ nhưng lại có khả năng
chuyển hóa một lượng vật chất gấp
nhiều lần trong thời gian ngắn
Quá tình hấp thụ các chất dinh dưỡng từ môi trường vào cơ thể VSV
được gọi là: quá trình dinh dưỡng
Robert Koch
Trang 3Vi Sinh Vật Đại Cương.
I Thành phần hóa học của tế bào VSV
1 Các nguyên tố cơ sở vật chất cấu tạo nên tế bào của VSV
2 Thành phần các chất cấu tạo nên tế bào VSV
II Các nguồn nguồn dinh dưỡng và chức năng sinh lý
1 Nguồn Cacbon (source of carbon)
2 Nguồn Nito (source of nitrogen)
3 Nguồn muối vô cơ (source of inorganic salt)
4 Chất sinh trưởng ( growth factor)
5 Nước (Water)
III Các loại hình dinh dưỡng và một số yếu tố tác động lên VSV
IV Vai trò của dinh dưỡng VSV đến NTTS
Nội Dung Trình Bày
Trang 4Vi Sinh Vật Đại Cương.
I Thành phần tế bào và dinh dưỡng của VSV.
1 Các nguyên tố cơ sở vật chất cấu tạo nên tế bào của VSV.
Cơ sở vật chất cấu tạo nên tế
bào vsv là các nguyên tố hóa
học,các nguyên tố đó tạo nên
thành phần hóa học tế bào vsv
quyết định nhu cầu dinh dưỡng
của chúng
Căn cứ vào mức độ yêu cầu
của vi sinh vật đối với các
nguyên tố này mà người ta chia
ra thành các nguyên tố đa lượng
và các nguyên tố vi lượng
Trang 5Vi Sinh Vật Đại Cương.
Nguyên tố đa lượng: C,H,O,N,P,S,K,Mg,Ca,Fe
(% Trọng lượng khô) các nguyên tố đa lượng của VSV
-Các nguyên tố đa lượng là những
nguyên tố chủ yếu của các hợp
chất hữu cơ xây dựng nên cấu trúc
tế bào Là các nguyên tố mà lượng
chứa trong khối lượng chất sống
của cơ thể lớn hơn 0,01% Chúng
tồn tại trong như: Gluxit, lipid,
protein, axit nucleic…
Nam men
Nam moc
Trang 6Vi Sinh Vật Đại Cương.
Co Có mặt trong mutase glutamic.
Cu Có mặt trong cytochrome oxydase.
W Có mặt trong dehydrogenase formic.
Br Có mặt trong urease, cần cho sự sinh trưởng
của vi khuẩn hydrogen.
Các nguyên tố vi lượng, tuy
có không nhiều trong cơ thể
nhưng lại đóng một vai trò
hết sức quan trọng đối với
VSV Hầu hết trong số
chúng được đưa vào cơ thể
cùng với thức ăn Khi thiếu
hụt nguyên tố vi lượng có
thể dẫn đến các biểu hiện
bệnh lý, hay các sự bất ổn
cho cơ thể chúng ta Việc bổ
xung định kỳ có kiểm soát
các nguyên tố vi lượng là rất
có ích cho sức khỏe và giúp
ngăn ngừa một số bệnh tật
Trang 7Vi Sinh Vật Đại Cương.
Phân tử khô / tế bào % khối lượng khô.
- Nước
- Các đại phân tử +Protein
+Polysaccharide +Lipid
+ADN +ARN
- Các đơn phân tử +Aminoacid và tiền thể +Đường và tiền thể +Nucleotid và tiền thể
- Các ion vô cơ
96 55 5 9,1 3,1 20,5 3,0 0,5 2 0,5 1
-Thành phần hóa học của tế bào vi khuẩn theo F.C Neidhardt et al., 1996.
Các nguyên tố hoá học chủ yếu
tồn tại trong tế bào vi sinh vật
dưới dạng chất hữu cơ, chất vô
cơ và nước (Nước chiếm đến
70 90 % khối lượng cơ thể
VSV).
Chất hữu cơ thường bao gồm
protein, carbon hydrat, lipid,
acid nucleic, vitamin và các
sản phẩm phân giải của chúng
cũng như các chất TĐC Chất
vô cơ thường đứng riêng rẽ
dưới dạng muối vô cơ hoặc kết
hợp với chất hữu cơ
2 Thành phần các chất cấu tạo nên tế bào VSV.
Trang 8Vi Sinh Vật Đại Cương Lớp 51NTTS
NTU
II Các nguồn nguồn dinh dưỡng và chức năng sinh lý.
Vi sinh vật chủ yếu thu nhận
được chất dinh dưỡng từ môi
trường bên ngoài, và các nguồn
dinh dưỡng chủ yếu là.
Các nguồn dinh dưỡng
Nước
Nguồn cacbon Nguồn nito
Chất sinh trưởng Nguồn muối vô cơ
Trang 91 Nguồn Cacbon (source of carbon).
-Là nguồn vật chất cung cấp C trong quá trình sinh trưởng của VSV
-Trong TB nguồn C trải qua một loạt quá trình biến hoá hoá học phức tạp sẽ biến thành vật chất của bản thân TB và các sản phẩm
TĐC
-C có thể chiếm đến khoảng một nửa trọng lượng khô của tế bào Hầu hết các nguồn C trong các quá trình phản ứng sinh hoá Năng lượng cần thiết cho hoạt động sống cho VSV.
-Một số VSV dùng CO2 làm nguồn C duy nhất hay chủ yếu để sinh trưởng.
Nguồn C Các dạng hợp chất
Đường glucose, fructose, maltose,
saccharose, galactose, lactose, mannite, cellobiose, cellulose, Acid hữu cơ acid lactic, acid citric, acid
fumaric, acid béo bậc cao, acid béo bậc thấp, aminoacid
Lipid lipid, phospholipid
Hydrocarbon khí thiên nhiên, dầu thô, dầu
paraffin Carbonate NaHCO3, CaCO3, đá phấn
Các nguồn C
khác Hợp chất nhóm thơm, cyanide, protein, pepton, acid nucleic
Vi Sinh Vật Đại Cương Lớp 51NTTS
NTU
Trang 10Vi Sinh Vật Đại Cương.
2 Nguồn Nito (source of nitrogen).
-Nguồn N là nguồn cung cấp N
cho vi sinh vật để tổng hợp nên
các hợp chất chứa N trong tế bào
-Thường không là nguồn năng
lượng, chỉ một số ít vi sinh vật tự
dưỡng (nhóm ammon hoá, nhóm
nitrate hoá) dùng muối ammone,
muối nitrate làm nguồn năng
peptone, peptide, aminoacid (một số vi sinh vật tiết men proteinase phân giải protein thành các hợp chất phân tử nhỏ hơn rồi mới hấp thu được vào tế bào)
Ammone và muối ammone NHthu) 3, (NH4)2SO4, (dễ được hấp Nitrate KNO3 (dễ được hấp thu)
N phân tử N2 (với vi sinh vật cố định N) Các nguồn N
khác purine, pyrimidine, urea, amine, amide, cyanide (chỉ một số nhóm
vi sinh vật mới có thể đồng hoá được)
Trang 11Vi Sinh Vật Đại Cương.
3 Nguồn muối vô cơ (source of inorganic salt).
-Các muối vô cơ là nguồn chất dinh dưỡng không thể
thiếu đối với sự sinh trưởng của vi sinh vật
-Chúng có các chức năng sinh lý chủ yếu là: tham gia vào
thành phần của các trung tâm hoạt tính ở các enzyme của
vi sinh vật, duy trì tính ổn định của kết cấu cá đại phân tử
và tế bào, điều tiết và duy trì cân bằng áp suất thẩm thấu
của tế bào, khống chế điện thế oxy hoá khử của tế bào và
là nguồn vật chất sinh năng lượng đối với một số loài vi
sinh vật
Trang 12Vi Sinh Vật Đại Cương.
Là thành phần của acid nucleic, nucleoprotein, phospholipid, coenzyme, ATP Làm nên
hệ thống đệm giúp điều chỉnh pH môi trường.
(NH4)2SO4
MgSO4
Là thành phần của các aminoacid chứa S, một số vitamin; glutathione có tác dụng điều chỉnh điện thế oxy hoá khử trong tế bào.
MgSO4 Là thành phần trung tâm hoạt tính của enzyme phosphoryl hoá hexose, dehydrogenase
của acid isocitric, polymerase của acid nucleic, thành phần của chlorophyll và chlorophyll.
FeS04 Thành phần của sắc tố vi khuẩn và một số enzyme, là vật chất nguồn năng lượng của
một số vi khuẩn sắt, cần thiết để tổng hợp chlorophyll và độc tố vi khuẩn bạch hầu.
Muối vô cơ và các chức năng simh lý
Trang 13Vi Sinh Vật Đại Cương.
4 Chất sinh trưởng ( Growth factor).
Nhân tố sinh trưởng là những hợp chất hữu cơ mà
có những vi sinh vật cần thiết để sinh trưởng tuy với số lượng rất nhỏ và không tự tổng hợp đủ so với nhu cầu, Các vi sinh vật khác nhau có những yêu cầu không giống nhau về chủng loại và liều lượng của các nhân tố sinh trưởng
Leuconostoc mesenteroides
Trang 141 4
1 4
Vi Sinh Vật Đại Cương.
- Tham gia vào hàng loạt các phản ứng hóa học trong tế bào
- Duy trì cấu hình thiên nhiên ổn định của các đại phân tử như protein, acid nucleic
- Là thể dẫn nhiệt tốt, hấp thu tốt nhiệt lượng sinh ra trong quá trình trao đổi chất và khuếch tán kịp thời ra bên ngoài để duy trì sự
ổn định của nhiệt độ bên trong tế bào
- Duy trì hình thái bình thường của tế bào
Trang 15Vi Sinh Vật Đại Cương.
III.Các loại hình dinh dưỡng của VSV.
Vi sinh vật có tính đa dạng rất cao cho nên các loại hình dinh
dưỡng khá phức tạp Bởi vậy có rất nhiều kiểu dinh dưỡng khác
nhau dựa vào nguồn dinh dưỡng hoạc kiểu trao đổi năng lượng
☻ Dựa vào nguồn nguồn chất dinh dưỡng
1 Nguồn Cacbon 2 Nguồn Nito
Tự dưỡng
cacbon
Hoại sinh
Ky sinh
Tự dưỡng amin
Dị dưỡng amin
Dị dưỡng cacbon
Trang 16Vi Sinh Vật Đại Cương.
1 Dựa vào nguồn cacbon
Loại hình dinh dưỡng Nguồn năng lượng;
Hydrogen; điện tử; Carbon Đại diện
-Tự dưỡng quang năng
vô cơ Quang năng; HS hoặc H 2, H2S,
2 O; CO2
Vi khuẩn lưu huỳnh, màu tía,màu lục; Vi khuẩn lam.
-Dị dưỡng quang năng
hữu cơ Quang năng; Chất hữu cơ Vi khuẩn phi lưu huỳmh màu tía, màu lục -Tự dưỡng hoá năng
vô cơ Hoá năng (vô cơ); HFe2+ , NH3, hoặc NO22- , CO, H2S, 2
Vi khuẩn oxy hoá S, vi khuẩn hydrogen, vi khuẩn nitrát hoá,
vi khuẩn oxy hoá sắt.
-Dị dưỡng hoá năng
hữu cơ Hoá năng (hữu cơ); Chất hữu cơ Động vật nguyên sinh, nấm, phần lớn các vi khuẩn không
quang hợp (bao gồm cả các vi khuẩn gây bệnh).
Trang 17Vi Sinh Vật Đại Cương.
Gồm các vi sinh vật có khả năng tiết
ra enzym làm xúc tác cho các phản
ứng tổng hợp cacbon từ CO2 thành
các hợp chất hữu cơ phức tạp đap
ứng nhu cầu của tế bào bao gồm:
•Tự dưỡng quang năng: nguồn
cacbon CO2 và nguồn năng lượng là
ánh sáng
•Tự dưỡng hóa năng: nguồn
cacbon từ CO2 và nguồn năng lượng
từ các phản ứng hóa học
a, Vi sinh vật tự dưỡng
Cyanobacteria
Trang 18Vi Sinh Vật Đại Cương.
•Dị dưỡng quang năng: nguồn
cacbon là các chất hữu cơ , nguồn
năng lượng là ánh sáng
•Dị dưỡng hóa năng: nguồn cacbon
là các hợp chất hữu cơ nguồn năng
lượng là sự chuyển hóa TĐC của
chất nguyên sinh của một cơ thể
khác
Chromatium
Rhomicrobium
Trang 192 1
2 1
Vi Sinh Vật Đại Cương.
Mô hình sơ lược về chức năng sinh lý của các chất dinh
dưỡng đối với sự sinh trưởng của vi sinh vật
Trang 20Vi Sinh Vật Đại Cương.
c,Vi sinh vật hoại sinh
Gồm các nhóm nấm dị dưỡng
và các vi khuẩn chúng lấy cacbon từ chất hữu cơ còn nguyên vẹn ở chung quanh nó ,
từ nước cống rãnh hoạc từ xác sinh vật đã chết
Nấm men
Nấm mốc
Trang 21Vi Sinh Vật Đại Cương.
d,Vi sinh vật ký sinh.
Là các nhóm VSV vừa có thể lấy cacbon từ chất hữu cơ trong cơ thể sinh vật còn sống hoạc chỉ có thể lấy cacbon từ sinh vật sống mà thôi Và được chia ra
•Nhóm ký sinh bắt buộc: là những sinh vật
chỉ có thể sống ký sinh trên một mô sống của một sinh vật khác và nó không thể sống hoại sinh tức là sống trên mô đã chết hoạc trên vật chất không phải là sinh vật
Trichodina ehrenberg
•Nhóm ký sinh tùy ý:
là những sinh vật vừa có thể ký sinh trên
mô sống của một sinh vật khác nhưng cũng có thể sống hoại sinh trên mô đã chất hoạc trên môi trường vật chất thích hợp
Trang 22Vi Sinh Vật Đại Cương.
2.Dựa vào nguồn Nitơ
Tùy vào khả năng tự tổng hợp các Aa mà ta chia thành 2 nhóm sau:
•Tự dưỡng amin:
-Các VSV thuộc nhóm tự dưỡng
amin có khả năng tự tổng hợp
các Aacuar cơ thể từ các nguồn
nito vô cơ hoạc nito hữu cơthích
hợp hơn các muối của acid vô
Trang 23phải hấp thụ nguồn amin từ
môi trường ngoài
-Thuộc các nhóm này
thường: VSV kỵ khí, VSV
gây thối hiếu khí…
Clostridium difficile
Trang 24Vi Sinh Vật Đại Cương.
Một số yếu tố ảnh hưởng đến dinh dưỡng của VSV
• Ôxy.
Oxy có vai trò rất quan trọng đến dinh dưỡng của VSV Và dựa vào nhu cầu
đối với oxy mà chia VSV thành các nhóm:
Nhóm VSV Nhu cầu oxy Đặc điểm Đại diện
Hiếu khí bắt buộc Chỉ sinh trưởng
được khi có mặt oxy Chứa enzymSOD Phần lớn là nấm và vi khuẩn Hiếu khí không bắt
buộc. Không cần thiết cần oxy trong sinh
trưởng.
Chứa enzym SOD, peroxidaza Nấm men, E.coli
Vi hiếu khí Sinh trưởng ở điều
kiện oxy thấp. Chứa enzym SOD, peroxidaza Vibro cholerae.
Kị khí chịu dưỡng Kị khí nhưng vẫn
sống khi có oxy. Chứa enzym SOD nhưng không có
peroxidaza
Streptococus lactic
Kị khí Tuyệt đối không cần
oxy Không có SOD clostridium
Trang 25Vi Sinh Vật Đại Cương.
• Ánh sáng.
Mỗi VSV thì thích ứng với một giá trị ánh sáng khác nhau Cho nên
có sự chuyển động của tế bào so với ánh sáng quang ứng động
sáng không thích hợp, sẽ kiềm chế sự phát triển của VSV
Trang 26Vi Sinh Vật Đại Cương.
sự chuyển động dời xa của
tế bào khỏi chất hóa học độc (chất xua đuổi)
Trang 27Vi Sinh Vật Đại Cương.
Phần quan trọng:
Cơ chế vận chuyển các chất dinh dưỡng.
Chờ sự thuyết trình của nhóm 7
Trang 28Vi Sinh Vật Đại Cương.
IV Vai trò của dinh dưỡng VSV đến NTTS.
Vi sinh vật có vai trò hết sức quan trọng đối với đời sống trong đó
có nuôi trồng thủy sản
• Nhóm VSV tự dưỡng: nhờ khả năng tự tổng hợp được các
chất sống từ nguyên liệu vô cơ (VD: như VK lam, vi tảo ),
làm giàu nguồn thức ăn tự nhiên trong ao nuôi thủy sản
•Nhóm VSV dị dưỡng: nhờ khả năng sử dụng các chất
hữu cơ trong ao nuôi cho nên.chúng làm sạch ao nuôi khi
môi trường khá phì dưỡng (quá bẩn)
•Nhóm ký sinh
•Nhómhoại sinh
Trang 29Vi Sinh Vật Đại Cương.
Trang 30Vi Sinh Vật Đại Cương.
Trang 31Vi Sinh Vật Đại Cương.
* Phương pháp hiếu khí :
Sử dụng các vi sinh vật
hiếu khí để oxy hóa chất
thải trong nước, các vi sinh
vật này cần oxy để hoạt
Trang 32Vi Sinh Vật Đại Cương.
Sử dụng các vi sinh vật yếm khí (không cần oxy) để lên men bùn cặn và nước thải như lên men rượu, lên men acid lactic, lên men metan … và tạo ra các sản phẩm cuối là : cồn, các acid, aceton, CO 2 ,
H 2 , CH 4
* Phương pháp yếm khí :
Trang 33Vi Sinh Vật Đại Cương.
Tài liêu tham khảo.
•Giáo trình VSV đại cương ,Ths Phạm Thị Thúy Nga.
•Giáo trình VSV môi trường, Trần Cẩm Vân.
•Dinh dưỡng của VSV, Nguyễn Lân Dũng.
•www.thuviennsinhhoc.com.vn
•www.google.com.vn
•www.ntu.edu.vn
Trang 34Vi Sinh Vật Đại Cương.