báo cáo khoa học 'xây dựng văn hoá doanh nghiệp – giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp cung cấp dịch vụ viễn thông'

Xây dựng văn hoá doanh nghiệp – giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp cung cấp dịch vụ viễn thông Gs.. năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp cung cấp dịch vụ viễn thông

Xây dựng văn hoá doanh nghiệp – giải pháp

nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp

cung cấp dịch vụ viễn thông

Gs Ts bùi xuân phong

Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông

Tóm tắt: Để cạnh tranh thắng lợi trên thị trường, các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ viễn

thông phải có giải pháp đúng đắn Một trong những giải pháp để nâng cao năng lực cạnh tranh

lμ xây dựng văn hoá doanh nghiệp Bμi báo phân tích vμ đề xuất một số giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh thông qua việc xây dựng văn hoá doanh nghiệp

Summary: In order to win in competitve market, businesses which provide comunication

services often have to find the right solutions One is that they can set up their business culture This article points out situation in raising competitive capability through business cultural construction

I năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp cung cấp dịch vụ viễn thông

Cạnh tranh là một trong những đặc trưng cơ bản của kinh tế thị trường, là năng lực phát triển của kinh tế thị trường Trong nền kinh tế thị trường, cạnh tranh là sự sống còn của mỗi doanh nghiệp Cạnh tranh trong lĩnh vực viễn thông có thể được hiểu là sự phấn đấu, vươn lên không ngừng để giành lấy vị trí hàng đầu trong lĩnh vực cung cấp dịch vụ viễn thông bằng cách ứng dụng những tiến bộ khoa học công nghệ, tạo ra nhiều lợi thế nhất, tạo ra dịch vụ mới, tạo ra năng suất và hiệu quả cao nhất Cạnh tranh đảm nhận một số chức năng quan trọng đối với nền kinh tế Đó là đảm bảo điều chỉnh giữa cung và cầu về các dịch vụ viễn thông; hướng việc

sử dụng các yếu tố kinh doanh vào những nơi có hiệu quả nhất Cạnh tranh tạo ra môi trường thuận lợi để sản xuất cung cấp dịch vụ viễn thông thích ứng với sự biến động của cầu và công nghệ sản xuất cung cấp các dịch vụ Ngoài ra cạnh tranh còn là động lực thúc đẩy đổi mới hoạt

động kinh doanh viễn thông

Năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp cung cấp dịch vụ viễn thông là khả năng doanh nghiệp tạo ra được lợi thế cạnh tranh, có khả năng tạo ra năng suất và chất lượng cao hơn đối thủ cạnh tranh, chiếm lĩnh thị phần lớn, tạo ra thu nhập cao và phát triển bền vững Để đánh giá năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp, có thể dựa vào nhiều tiêu chí như thị phần, doanh thu, lợi nhuận và tỷ suất lợi nhuận, thu nhập bình quân, phương pháp quản lý, uy tín doanh nghiệp, tài sản doanh nghiệp, nhất là tài sản vô hình, tỷ lệ lao động lành nghề, tỷ lệ đội ngũ quản lý giỏi, nghiên cứu và sáng tạo Những yếu tố đó tạo cho doanh nghiệp có lợi thế cạnh tranh, tức là tạo cho doanh nghiệp khả năng triển khai các hoạt động với hiệu suất cao hơn đối thủ cạnh

tranh, tạo ra giá trị cho khách hàng dựa trên sự khác biệt hoá trong các yếu tố của chất lượng hoặc chi phí thấp, hoặc cả hai

II xây dựng văn hoá doanh nghiệp - giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp cung cấp dịch vụ viễn thông

1 Văn hoá và văn hoá doanh nghiệp

Có thể nói văn hoá là một khái niệm có nhiều định nghĩa nhất bởi góc nhìn, cách tiếp cận

và ý kiến khác nhau trên nhiều lĩnh vực của các nhà nghiên cứu Hiện nay khái niệm văn hoá

đang được sử dụng cũng vẫn chỉ là những định nghĩa có tính chất quy ước, nhằm đi đến một khái niệm có tính chất thoả thuận để tiện sử dụng, bởi vì chúng ta mới chỉ đi được những bước

đầu tiên tới cách hiểu đúng và định nghĩa đúng thế nào là văn hoá Khái quát chung, có thể hiểu

“Văn hoá là toàn bộ những hoạt động vật chất và tinh thần mà loài người đã sáng tạo ra trong lịch sử của mình trong quan hệ với con người, với tự nhiên và với xã hội, được đúc kết lại thành

hệ giá trị và chuẩn mực xã hội Nói tới văn hoá là nói tới con người, nói tới việc phát huy những năng lực bản chất của con người, nhằm hoàn thiện con người, hoàn thiện xã hội Có thể nói văn hoá là tất cả những gì gắn liền với con người, ý thức con người để rồi lại trở về với chính nó” [1] Văn hoá là một hệ thống được định hình và phát triển trong quá trình lịch sử, bao gồm nhiều yếu

tố hợp thành như hệ giá trị, tập quán, thói quen, lối ứng xử, các chuẩn mực xã hội; nó mang tính

ổn định bền vững và có khả năng di truyền qua nhiều thế hệ Đảng ta đã khẳng định: “Văn hoá

là nền tảng tinh thần của xã hội, vừa là mục tiêu vừa là động lực thúc đẩy sự phát triển kinh tế – xã hội” [2]

Vấn đề văn hoá doanh nghiệp, hiện nay đang được các nhà nghiên cứu và doanh nghiệp Việt Nam quan tâm Tuỳ theo góc nhìn và cách tiếp cận mà có cách hiểu, cách giải thích khác nhau về văn hoá doanh nghiệp Theo quan niệm của tác giả, văn hoá doanh nghiệp được hiểu

là một hệ thống bao gồm những giá trị, truyền thống, tập quán, lối ứng xử, nghi lễ, biểu tượng, chuẩn mực được hình thành trong quá trình xây dựng và phát triển của doanh nghiệp, có khả năng lưu truyền, tạo nên bản sắc riêng và có tác động sâu sắc tới tâm lý và hành vi của tất cả các thành viên trong doanh nghiệp Văn hoá doanh nghiệp có vai trò quan trọng đối với việc nâng cao hiệu quả hoạt động toàn diện của doanh nghiệp Trước hết văn hoá doanh nghiệp là tài sản tinh thần của doanh nghiệp, là một nguồn lực quan trọng thúc đẩy doanh nghiệp phát triển bền vững Nó định hướng cho hoạt động của doanh nghiệp, tạo ra sự nhất thể hoá trong lối sống và hoạt động của mọi thành viên trong doanh nghiệp Văn hoá doanh nghiệp là bản sắc của doanh nghiệp, là cái phân biệt doanh nghiệp này với doanh nghiệp khác và có tính di truyền nhiều thế hệ thành viên, tạo môi trường thuận lợi để doanh nghiệp phát triển Văn hoá doanh nghiệp có vai trò đặc biệt trong việc sáng tạo cái mới, bởi văn hoá là sáng tạo Quá trình xây dựng và phát triển, doanh nghiệp luôn cung cấp cho xã hội những nhu cầu mới, khác trước

Điều đó có nghĩa là, một doanh nghiệp không thể giới hạn ở chỗ cung cấp sản phẩm, dịch vụ cho xã hội, mà còn phải cung cấp những sản phẩm và dịch vụ mới hơn, tốt hơn cho xã hội Cạnh tranh đã trở thành động lực chính thúc đẩy sự phát triển của các doanh nghiệp và đó là xu thế chủ đạo ngày nay Mục tiêu của doanh nghiệp sẽ đạt được chỉ có trên cơ sở những lợi thế cạnh tranh, khả năng đổi mới, sáng tạo và thích ứng nhanh chóng với môi trường kinh doanh

Để đạt được sự kỳ diệu ấy, không có cái gì khác giúp doanh nghiệp là văn hoá doanh nghiệp

2 Xây dựng văn hoá doanh nghiệp đối với doanh nghiệp cung cấp dịch vụ viễn thông

Thực tế cho thấy không ít doanh nghiệp tồn tại trên thị trường nhưng không ai biết đến danh tiếng bởi vì doanh nghiệp đó chưa biết xây dựng văn hoá cho doanh nghiệp Vậy thì nhất thiết phải xây dựng văn hoá cho doanh nghiệp

Đối với nhiều doanh nghiệp cung cấp dịch vụ viễn thông, khái niệm nền văn hoá của các tổ chức là một khái niệm mới mẻ Trong thực tiễn quản lý, phương pháp khuyến khích người lao

động bằng cách tác động lên lợi ích vật chất của họ là phương pháp được sử dụng chủ yếu Việc

sử dụng phương pháp này bao giờ cũng có giới hạn của nó Con người khi ở trong một mức độ thoả mãn về vật chất thấp, thì phương pháp khuyến khích lợi ích vật chất có tác dụng mạnh mẽ

đến hành vi của họ Họ sẵn sàng làm thêm giờ với điều kiện nếu được trả thù lao cao hơn Khi những nhu cầu về vật chất của người lao động đã được thoả mãn ở mức độ mà họ mong muốn, thì tác động của khuyến khích lợi ích vật chất sẽ giảm đi Họ sẽ không dễ dàng chấp nhận làm thêm giờ, mặc dù thù lao đã được nâng lên đáng kể Có thể nói rằng mức sống vật chất của người lao động và khả năng tác động lên lợi ích vật chất để điều khiển hành vi của họ có quan

hệ tỷ lệ nghịch với nhau Mức sống vật chất càng cao thì khả năng tác động lên lợi ích vật chất càng thấp Trong điều kiện như vậy, các nhà quản lý doanh nghiệp cần tìm cách thức tác động lên lợi ích tinh thần để điều khiển hành vi của người lao động Việc xây dựng nền văn hoá của doanh nghiệp cung cấp dịch vụ viễn thông sẽ giúp cho nhà quản lý có thể thực hiện được tác

động này Nếu doanh nghiệp có nền văn hoá vững chắc, thì tập thể người lao động sẽ dễ dàng thống nhất trong hành động Sự coi trọng các giá trị chuẩn mực chung sẽ thúc đẩy mọi thành viên trong tổ chức cùng làm việc tốt và tạo dựng được phong cách kinh doanh riêng của doanh nghiệp và uy tín đối với khách hàng Xây dựng nền văn hoá của doanh nghiệp sẽ cho phép các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ viễn thông sử dụng và phát triển tiềm năng đa dạng và vô tận của con người – nguồn vốn quan trọng nhất của mỗi tổ chức kinh doanh Các giá trị chung của

tổ chức như triết lý kinh doanh, phong tục, thói quen sẽ tạo ra những ảnh hưởng quyết định

đến kết quả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp, đưa doanh nghiệp cung cấp dịch vụ viễn thông tới những đỉnh cao của sự thành công

Để có được một nền văn hoá doanh nghiệp phải xây dựng mối quan hệ ứng xử tốt đẹp giữa các thành viên trong cộng đồng là yếu tố nền tảng để đạt tới sự thống nhất sức mạnh trong công việc kinh doanh Chẳng hạn như tổ chức hội hiếu, hỉ, thăm hỏi và giúp đỡ lẫn nhau trong lúc khó khăn, cùng nhau quan tâm đến lợi ích chung của toàn doanh nghiệp Đồng thời, phải xây dựng mối giao lưu cởi mở, rộng rãi và tin cậy với các đối tác bên ngoài doanh nghiệp Ví như quan hệ giữa doanh nghiệp cung cấp dịch vụ viễn thông với nhà nước, ý thức tuân thủ pháp luật, bảo toàn vốn của nhà nước và làm nghĩa vụ nộp ngân sách; giữa doanh nghiệp cung cấp dịch vụ viễn thông với bạn hàng (các nhà cung cấp yếu tố đầu vào cho hoạt động kinh doanh); giữa doanh nghiệp cung cấp dịch vụ viễn thông với khách hàng; giữa doanh nghiệp với các đối tác cạnh tranh Ngay từ khâu tuyển dụng, cần đặt ra yêu cầu đối với nhân sự, buộc các thành viên mới tham gia doanh nghiệp phải phát huy trí lực, tính năng động, sáng tạo trong việc tạo ra hiệu quả của công việc, tạo dựng không khí thi đua, phấn đấu của toàn đơn vị Trong kinh doanh hiện đại, xây dựng nền văn hoá doanh nghiệp còn tổ chức các kỳ đi tham quan, nghỉ

mát, tổ chức các hoạt động vui chơi, giải trí, văn hoá thể thao để tạo ra bầu không khí lành mạnh thoải mái sau những ngày làm việc căng thẳng Tất cả những yếu tố đó góp phần tạo một bầu không khí riêng, một bản sắc tinh thần đặc trưng riêng của từng doanh nghiệp so với các doanh nghiệp khác

Quá trình xây dựng và hình thành văn hoá doanh nghiệp cung cấp dịch vụ viễn thông chính

là quá trình tạo dựng nên cái “hồn” của doanh nghiệp, những nét đặc trưng để nhận diện và

“bản sắc” của doanh nghiệp, cũng như sứ mệnh và giá trị cốt lõi của doanh nghiệp Quá trình ấy phụ thuộc phần lớn vào người đứng đầu doanh nghiệp, in đậm nhân cách cá nhân của người

đứng đầu doanh nghiệp

III Kết luận

Cạnh tranh là một hiện tượng vốn có của nền kinh tế thị trường Chuyển sang nền kinh tế thị trường, các doanh nghiệp nước ta trong đó có doanh nghiệp cung cấp dịch vụ viễn thông phải đối mặt nhiều hơn với cạnh tranh Trong cuộc cạnh tranh gay gắt đó, một số doanh nghiệp

đã đạt được những thành tích đáng khích lệ Tuy nhiên tình hình đang đặt ra cho các doanh nghiệp nhiệm vụ phải không ngừng nâng cao năng lực cạnh tranh, có các biện pháp nâng cao năng lực cạnh tranh để đảm bảo cạnh tranh thắng lợi trong lĩnh vực cung cấp dịch vụ viễn thông Các doanh nghiệp cần tìm mọi biện pháp cả nghệ thuật lẫn thủ thuật để đạt được mục tiêu kinh tế của mình nhưng phải trong khuôn khổ pháp luật cho phép Hiện nay với doanh nghiệp cung cấp dịch vụ viễn thông nước ta, vấn đề xây dựng văn hoá doanh nghiệp là vấn đề rất đáng được quan tâm nếu doanh nghiệp thực sự muốn thành đạt trong điều kiện kinh tế thị trường Cũng cần thấy rằng trong điều kiện tính không ổn định của môi trường ngày càng mạnh, mối quan hệ giữa các yếu tố bên trong và bên ngoài ngày càng trở nên sâu sắc thì yêu cầu về tính năng động của doanh nghiệp cung cấp dịch vụ viễn thông ngày càng tăng Do vậy, văn hoá doanh nghiệp không phải là cái bất biến mà nó cần phải được thay đổi theo yêu cầu của bộ máy

tổ chức quản lý, phục vụ cho việc thực hiện mục tiêu của doanh nghiệp Nó phải được xây dựng dựa trên nền tảng là truyền thống và bản sắc dân tộc Việt Nam Văn hoá doanh nghiệp phải

được sử dụng như một yếu tố nâng cao khả năng thích nghi và năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Cạnh tranh vì lợi ích phát triển đất nước, chứ không phải làm phá sản hàng loạt, lãng phí nguồn nhân lực và thôn tính lẫn nhau theo kiểu “cá lớn nuốt cá bé”

Tài liệu tham khảo

[1] Trần Quốc Dân Sức hấp dẫn – một giá trị văn hoá doanh nghiệp Nhà xuất bản Chính trị quốc gia, Hà

Nội, 2005

[2] Văn kiện Hội nghị lần thứ năm, Ban chấp hành Trung ương (khoá VIII), Nhà xuất bản Chính trị quốc gia

Hà Nội, 1998

[3] GS TS Bùi Xuân Phong Sử dụng tốt công cụ cạnh tranh – giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh của

doanh nghiệp cung cấp dịch vụ viễn thông Tạp chí Khoa học GTVT, 11/2005Ă