Luận Điểm 1 Đánh thuế người Độc thân thúc Đẩy sự phát triển dân số, ngăn chặn tình trạng già hoá dân số

LỜI MỞ ĐẦU Hiện nay, tỉ lệ người độc thân ngày càng tăng cao cũng như tỉ lệ kết hôn ngày càng giảm, dân số nước ta có xu hướng già hóa nhanh chóng đã đặt ra nhiều thách thức lớn về cả đờ

Hà Nội, 2024

BỘ TƯ PHÁP TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI

BÀI TẬP NHÓM MÔN:

LUẬT

HIẾN

PHÁP

VIỆT NAM

CHỦ ĐỀ 01:

Trước tình trạng

xu hướng kết hôn

muộn hoặc độc

thân đang không

ngừng gia tăng ở

NHÓM 01 LỚP: 4913

BIÊN BẢN XÁC ĐỊNH MỨC ĐỘ THAM GIA VÀ KẾT QUẢ

THAM GIA LÀM BÀI TẬP NHÓM Ngày: /11/2024 Địa điểm: Trường Đại học Luật Hà Nội

Nhóm số: 01-Ủng hộ Lớp:

4913

Khoa: Luật       Khóa: 49

Tổng số sinh viên trong nhóm: 18

Có mặt:

Vắng mặt:

Tên bài tập: Bài tập nhóm Môn học: Luật hiến pháp Việt Nam

Xác định mức độ tham gia và kết quả tham gia của từng sinh viên trong việc

thực hiện bài tập nhóm với kết quả như sau:

MÃ SV HỌ VÀ TÊN

ĐÁNH GIÁ CỦA SV

SV KÝ TÊN

ĐÁNH CỦA CỦA GV

(số)

Điểm (chữ)

GV (Ký tên)

241011540 Bùi Minh Anh

241011541 Bùi Quỳnh Anh

241011542 Hoàng Hải Anh

241011543 Mai Minh Anh

241011544 Nguyễn Minh Anh

241011545 Nguyễn Thị Phương Anh

241011546 Phạm Thị Hà Anh

241011547 Trần Ngọc Anh

241011611 Dương Minh Ánh

241011548 Trương Gia Bách

241011549 Trần Thị Bình

241011550 Nguyễn Minh Châu

Nguyễn Phương Chi Nguyễn Văn Cường Phạm Thị Dung Nguyễn Thị Ánh Dương Nguyễn Thành Đạt

Hà Nội, ngày , tháng 11, năm 2024

Kết quả điểm bài viết:       NHÓM TRƯỞNG

- Giáo viên chấm thứ nhất:

- Giáo viên chấm thứ hai:       

Kết quả điểm thuyết trình:      

- Giáo viên cho thuyết trình:

Điểm kết luận cuối cùng:

- Giáo viên đánh giá cuối cùng:      Phạm Thị Dung

LỜI MỞ ĐẦU

        Hiện nay, tỉ lệ người độc thân ngày càng tăng cao cũng như tỉ lệ kết hôn ngày càng giảm, dân số nước ta có xu hướng già hóa nhanh chóng đã đặt ra nhiều thách thức lớn về cả đời sống văn hóa- xã hội cũng như trong cả vấn đề kinh tế- chính trị Từ thực trạng đó, việc đánh thuế lên người độc thân sẽ là một giải pháp tối ưu cho việc giải quyết vấn đề này

       Để làm rõ hơn, chúng ta cần đi sâu vào định nghĩa các khái niệm: Độc thân,

kết hôn, và thuế Thứ nhất, định nghĩa người độc thân không chỉ đơn thuần là những

người chưa kết hôn, mà còn bao gồm cả những người đã ly hôn nhưng chưa thực hiện kết hôn lại Thứ hai, Luật hôn nhân và gia đình 2014 quy định tại Khoản 5 Điều

3“Kết hôn là việc nam và nữ xác lập quan hệ vợ chồng với nhau theo quy định của

Luật này về điều kiện kết hôn và đăng ký kết hôn” Thứ ba, căn cứ vào Điều 3 Luật

Quản lý thuế 2019, “Thuế là một khoản nộp ngân sách nhà nước bắt buộc của tổ

chức, hộ gia đình, họ kinh doanh, cá nhân theo quy định của các luật thuế Nhà nước

sẽ sử dụng tiền thuế để chi tiêu cho các hoạt động công cộng như xây dựng cơ sở hạ tầng, cung cấp dịch vụ, đảm bảo an ninh quốc phòng,…” 

        Theo số liệu từ Tổng cục Thống kê, tỷ lệ người độc thân tại Việt Nam có xu hướng giảm mạnh, đặc biệt là ở giới trẻ Đồng thời, độ tuổi kết hôn trung bình cũng tăng lên đáng kể dẫn đến mức sinh cũng giảm mạnh trong những năm qua Bên cạnh

đó, quá trình già hóa dân số đang diễn ra nhanh chóng, đặt ra nhiều thách thức trong

đó nổi lên nhiều thách thức lớn Không chỉ riêng Việt Nam, hiện tượng già hóa dân số

và giảm tỷ lệ sinh cũng đang diễn ra ở nhiều quốc gia trên thế giới Điều này đặt ra bài toán chung cho các quốc gia trong việc tìm kiếm giải pháp cân bằng giữa phát triển kinh tế và đảm bảo phúc lợi xã hội

     Qua bài báo "Kết hôn đúng tuổi, sinh đủ con là nguồn lực phát triển đất

nước" đăng trên báo điện tử VOV Giao thông ngày 5/6/2020, hay bài báo “Khuyến khích nam, nữ kết hôn và sinh con sớm: Trước khi phản đối, hãy lắng nghe…” ngày

19/11/2023 của báo điện tử Pháp luật Việt Nam, ta thấy rõ chính sách khuyến khích thanh niên kết hôn và sinh con của nhà nước ta hiện nay Dựa trên cơ sở pháp lý vững

chắc của Luật Hiến Pháp, Nhóm 1 - môn Luật Hiến Pháp lớp 4913 Trường Đại học

Luật Hà Nội sẽ trình bày những lập luận thuyết phục nhằm ủng hộ ý kiến “Quy định

đánh thuế người độc thân”. 

NỘI DUNG

I Luận điểm 1: Đánh thuế người độc thân thúc đẩy sự phát triển dân số, ngăn chặn tình trạng già hoá dân số.

 1.1, Cơ sở pháp lý: 

Khoản 3 Điều 15 Hiến pháp 2013: “Công dân có trách nhiệm thực hiện nghĩa

vụ đối với nhà nước và xã hội”

Điều 34 Hiến pháp 2013: "Công dân có quyền tự do kết hôn, ly hôn và có

quyền bình đẳng trong hôn nhân và gia đình."

Điều 61 Hiến pháp 2013: "Nhà nước có chính sách khuyến khích các tổ chức,

cá nhân chăm sóc sức khỏe, giáo dục và đào tạo, chăm lo đời sống vật chất, tinh thần của công dân, khuyến khích phát triển dân số."

Điều 60 Hiến pháp 2013: "Nhà nước có chính sách phát triển dân số hợp lý,

bảo đảm cân bằng giữa các yếu tố về dân số và phát triển kinh tế, xã hội."

Điều 26 Hiến pháp 2013: "Công dân có quyền và nghĩa vụ đóng góp cho sự

nghiệp phát triển đất nước, phát triển kinh tế – xã hội, bảo vệ Tổ quốc."

Điều 58 Hiến pháp 2013: "Nhà nước có chính sách phát triển khoa học và

công nghệ, bảo vệ môi trường và phát triển kinh tế – xã hội."

1.2, Cơ sở thực tiễn:

   Già hoá dân số đang là một vấn đề nghiêm trọng Việt Nam đang là một trong các quốc gia có tốc độ già hoá dân số nhanh nhất thế giới Những người từ 60 tuổi trở lên chiếm gần 12% tổng dân số vào năm 2019 và đến năm 2050, con số ngày sẽ tăng lên 25% Đến năm 2036, Việt Nam bước vào thời kỳ già hoá dân số, chuyển từ xã hội

“già hoá” sang xã hội “già” Theo cơ sở dữ liệu dân cư do Bộ Công an cung cấp , đến ngày 09/02/2023 cả nước có 16.179.824 công dân từ 60 tuổi trở lên, chiếm gần 17%

số dân Nếu tỷ lệ người độc thân và xu hướng người độc thân tiếp tục gia tăng, Việt Nam sẽ phải đối mặt với những hậu quả của già hoá dân số như:

- Thứ nhất, gây nên thiếu hụt nguồn lao động: khi tỷ lệ sinh giảm và tuổi thọ

tăng, lực lượng lao động trong độ tuổi lao động sẽ suy giảm Điều này có thể gây ra tình trạng thiếu hụt nhân lực, đặc biệt là trong các ngành nghề cần kỹ năng cao Các nghiên cứu chỉ ra rằng sự suy giảm này có thể ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất lao động và tăng trưởng kinh tế của quốc gia. Khi số lượng người trẻ giảm, khả năng cạnh tranh của nền kinh tế cũng sẽ bị ảnh hưởng nghiêm trọng

- Thứ hai, tác động đến phát triển kinh tế: Việt Nam là một nước đang phát triển

với cơ cấu dân số vàng, nếu không duy trì cơ cấu dân số trong vòng vài chục năm nữa thì nước mình sẽ rơi vào cảnh “chưa giàu đã già” Già hóa dân số không chỉ ảnh hưởng đến lực lượng lao động mà còn làm thu hẹp quy mô thị trường nội địa Khi dân

số già đi, sức mua và tiêu dùng cũng giảm theo, điều này có thể dẫn đến suy thoái trong các ngành sản xuất và dịch vụ Nền kinh tế sẽ gặp khó khăn trong việc duy trì mức tăng trưởng ổn định

- Thứ ba, giảm năng suất lao động: khi lực lượng lao động già đi và tỷ lệ người

trẻ giảm, năng suất lao động có thể bị ảnh hưởng tiêu cực Nghiên cứu chỉ ra rằng năng suất lao động của Việt Nam hiện vẫn thấp so với các nước trong khu vực, đạt khoảng 188 triệu đồng/lao động (khoảng 8.000 USD) vào năm 2022  Sự thiếu hụt nhân lực chất lượng cao có thể làm giảm khả năng cạnh tranh của nền kinh tế Việt Nam trên thị trường toàn cầu

-  Thứ tư, thay đổi cấu trúc gia đình và xã hội: già hóa dân số cũng dẫn đến sự

thay đổi trong cấu trúc gia đình truyền thống Nhiều người trẻ rời bỏ quê hương để tìm kiếm cơ hội việc làm ở thành phố lớn, để lại gánh nặng chăm sóc cha mẹ già cho những người lớn tuổi còn lại ở nông thôn. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến sự phát triển nông thôn mà còn làm gia tăng sự cô đơn và thiếu thốn cho những người cao tuổi

- Thứ năm, tăng nhu cầu về dịch vụ y tế: người cao tuổi thường có nhu cầu

chăm sóc sức khỏe cao hơn so với các nhóm tuổi khác Sự gia tăng của nhóm dân số này sẽ tạo ra áp lực lớn lên hệ thống y tế, đòi hỏi phải cải thiện cơ sở hạ tầng y tế và dịch vụ chăm sóc sức khỏe để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của họ Theo dự báo,

Việt Nam cần khoảng 260.000 điều dưỡng viên vào năm 2030, nhưng hiện tại chỉ có khoảng 140.000 người

- Thứ sáu, tăng áp lực lên hệ thống an sinh xã hội: già hóa dân số dẫn đến sự gia

tăng tỷ lệ người cao tuổi, từ đó tạo ra áp lực lớn lên hệ thống an sinh xã hội Khi số lượng người già tăng lên, chính phủ sẽ phải chi trả nhiều hơn cho các chương trình hưu trí và chăm sóc sức khỏe Điều này có thể dẫn đến tình trạng thiếu hụt ngân sách

và khó khăn trong việc duy trì các dịch vụ công cộng cần thiết cho người dân Vấn đề phát sinh khi nguồn lao động sụt giảm do tỷ lệ sinh giảm, nguồn tài chính của công ty bảo hiểm sẽ phải bù đắp như thế nào và làm sao để chi trả cho những khách hàng, đặc biệt là những người cao tuổi, người mang thương tật, vẫn còn là một câu hỏi lớn Theo VTV, tỷ lệ người già tại thành phố Hồ Chí Minh trên 60 tuổi đang tăng dần qua các năm, hiện chiếm 11% dân số Năm 2023, tỷ lệ sinh giảm chỉ còn 1,95 con/mẹ Nếu xu hướng này không được cải thiện, đến năm 2050, dân số cả nước chỉ bằng dân số của tỉnh Nghệ An hiện tại (3,6 triệu người) Điều này tạo áp lực lớn lên việc đảm bảo an sinh xã hội cho thành phố Mặc dù thành phố Hồ Chí Minh khuyến khích người dân sinh con bằng cách xây dựng các chính sách để đảm bảo trẻ sinh ra trong một môi trường tốt nhất và được hưởng những ưu đãi tốt nhất, nhưng đây chỉ là giải pháp lâu dài Giải pháp cấp bách vẫn chưa được đưa ra Do đó, việc đánh thuế người độc thân

là một cách để giảm gánh nặng cho các chính sách phúc lợi xã hội trong tương lai khi

tỷ lệ sinh không được cải thiện. 

Đặc biệt, nó góp phần cải thiện đời sống cho người độc thân khi về già Họ sẽ được hưởng những cơ sở vật y tế hay các lĩnh vực khác tốt hơn Hiện tại, bệnh viện phục hồi chức năng tại Thành phố Hồ Chí Minh đang phải đối mặt với hàng chục bệnh nhân cao tuổi bị "bỏ rơi" theo đúng nghĩa đen, không có nhân thân hoặc nhân thân bỏ đi, không muốn trách nhiệm, và họ phải điều trị nhờ tiền do bệnh viện đi xin Như vậy, già hóa dân số ở Việt Nam không chỉ là một vấn đề về nhân khẩu học mà còn ảnh hưởng sâu rộng đến kinh tế, xã hội và hệ thống an sinh xã hội của đất nước Để đối phó với những thách thức này, cần có các chính sách đồng bộ nhằm

khuyến khích tỷ lệ sinh.Vì vậy, chính sách đánh thuế người độc thân có thể được coi

như một công cụ điều tiết hành vi cá nhân, khuyến khích mọi người lập gia đình và

sinh con sớm Từ đó góp phần đảm bảo cơ cấu dân số ổn định, bền vững, ngăn chặn tình trạng già hoá dân số, duy trì dân số trẻ, góp phần thúc đẩy sự phát triển chung của

xã hội và quốc gia

II Luận điểm 2: Đánh thuế người độc thân góp phần tăng thu nhập cho ngân sách, tiến tới đóng góp cho nền kinh tế chung của đất nước

 2.1, Cơ sở pháp lý: 

 Khoản 2 Điều 59 Hiến pháp 2013: Nhà nước tạo bình đẳng về cơ hội để

công dân thụ hưởng phúc lợi xã hội, có chính sách trợ giúp người cao tuổi, người khuyết tật, người nghèo và người có hoàn cảnh khó khăn khác

Điều 53 Hiến pháp 2013: "Công dân có nghĩa vụ nộp thuế và các khoản đóng góp khác theo quy định của pháp luật."

Điều 56 Hiến pháp 2013: "Công dân có quyền tham gia quản lý nhà nước, quản lý xã hội, tham gia vào quá trình phát triển kinh tế - xã hội của đất nước."

Điều 65 Hiến pháp: "Chính sách tài chính, tiền tệ, ngân sách nhà nước được thực hiện theo nguyên tắc bảo đảm hiệu quả, công bằng, công khai, minh bạch, bảo

vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các tổ chức, cá nhân."

    2.2, Cơ sở thực tiễn: 

- Thứ nhất, tăng thu nhập cho ngân sách nhà nước: đánh thuế vào nhóm thu

nhập cao hơn: Người độc thân thường có mức thu nhập cá nhân cao hơn so với các hộ gia đình có con cái hoặc các nhóm gia đình có người phụ thuộc Điều này là do họ không phải chi trả các khoản chi phí lớn cho gia đình, như học phí, chăm sóc con cái, hoặc chi phí sinh hoạt cho các thành viên phụ thuộc Do đó, nếu đánh thuế người độc thân, nhà nước có thể khai thác một nhóm thu nhập cao hơn để tăng nguồn thu cho ngân sách nhà nước

- Thứ hai, nâng cao tỷ lệ thuế trên thu nhập cá nhân: hệ thống thuế của nhiều

quốc gia hiện tại có các ưu đãi thuế đối với các gia đình có con cái, người phụ thuộc, hoặc các hộ gia đình lớn Điều này có thể dẫn đến việc nhóm người độc thân ít bị chịu thuế hơn, mặc dù họ có khả năng chi trả nhiều hơn Việc đánh thuế hợp lý vào người

độc thân có thể giúp nhà nước cân bằng lại sự phân bổ nguồn thu, đảm bảo rằng tất cả các cá nhân, không chỉ các gia đình, đều đóng góp công bằng vào ngân sách quốc gia

- Thứ ba, chuyển nguồn thu từ thuế gián tiếp sang thuế trực tiếp: người độc thân

có thu nhập cao có thể không phụ thuộc nhiều vào các khoản chi tiêu cần thiết cho gia đình Việc đánh thuế người độc thân sẽ giúp tăng nguồn thu từ thuế thu nhập cá nhân, thay vì lệ thuộc vào thuế gián tiếp (như thuế tiêu thụ đặc biệt, VAT) mà thường ảnh hưởng đến người có thu nhập thấp hơn

- Thứ tư, khuyến khích sự đóng góp công bằng hơn vào nền kinh tế: công bằng

trong nghĩa vụ thuế: Một trong những mục tiêu của hệ thống thuế là đảm bảo công bằng trong nghĩa vụ đóng góp vào ngân sách quốc gia Nếu không có chính sách thuế đối với người độc thân, thì những người có thu nhập cao nhưng không có người phụ thuộc (vợ/chồng, con cái) sẽ đóng thuế ít hơn so với những người có gia đình Việc đánh thuế người độc thân sẽ đảm bảo rằng những người có khả năng tài chính mạnh

mẽ sẽ đóng góp phần công bằng vào ngân sách nhà nước, giúp giảm bớt bất công trong hệ thống thuế

- Thứ năm, tạo sự công bằng xã hội: hệ thống thuế không chỉ là công cụ huy

động vốn mà còn là công cụ phân bổ lại tài sản trong xã hội Nếu áp dụng chính sách thuế hợp lý đối với người độc thân, ngân sách nhà nước có thể thu được nhiều hơn từ nhóm này và sử dụng số tiền thu được để hỗ trợ các chính sách an sinh xã hội hoặc trợ cấp cho những nhóm có thu nhập thấp hơn, bao gồm cả các hộ gia đình có con cái, gia đình đơn thân, người già yếu hoặc người khuyết tật

- Thứ sáu, khả năng chi tiêu và tiết kiệm cao hơn của người độc thân

+ Mức thu nhập khả dụng cao: Người độc thân, vì không phải nuôi dưỡng người phụ thuộc, thường có mức thu nhập khả dụng cao hơn Khi mức thu nhập khả dụng cao, họ có thể chi tiêu nhiều hơn hoặc đầu tư vào các hoạt động kinh tế (như tiêu dùng, tiết kiệm, đầu tư vào thị trường tài chính, bất động sản), từ đó thúc đẩy tiêu dùng và phát triển các ngành kinh tế như dịch vụ, tiêu dùng, du lịch, giải trí Chính phủ có thể dựa vào sự gia tăng chi tiêu của nhóm này để thúc đẩy nền kinh tế

+ Tạo cơ hội phát triển cho nền kinh tế: Người độc thân có thể có khả năng tiết kiệm hoặc đầu tư vào các lĩnh vực như bất động sản, cổ phiếu, hay doanh nghiệp khởi nghiệp Điều này giúp thúc đẩy sự phát triển của các ngành kinh tế và tạo ra thêm

nhiều cơ hội việc làm Sự đóng góp của người độc thân không chỉ thể hiện qua các khoản thuế trực tiếp mà còn qua việc tạo ra động lực cho nền kinh tế phát triển

- Thứ bảy, đảm bảo tài chính cho các chương trình an sinh xã hội

+ Đảm bảo tài chính cho các nhóm yếu thế: Các khoản thuế từ người độc thân có

thể được sử dụng để tài trợ cho các chương trình phúc lợi xã hội, như trợ cấp cho người nghèo, chăm sóc người cao tuổi, hỗ trợ giáo dục và y tế Điều này giúp giảm bất bình đẳng xã hội và thúc đẩy sự phát triển toàn diện của đất nước Khi ngân sách quốc gia được tăng cường nhờ vào thuế từ người độc thân, các chính sách hỗ trợ xã hội có thể được mở rộng và cải thiện, giúp nâng cao chất lượng cuộc sống của những người đang gặp khó khăn

+ Tạo nguồn lực cho các chương trình phát triển dài hạn: Nguồn thu từ thuế

người độc thân có thể giúp chính phủ tài trợ cho các dự án hạ tầng quốc gia, bao gồm xây dựng cơ sở hạ tầng giao thông, cải tạo đô thị, và các dự án phục hồi môi trường Đây là những yếu tố quan trọng trong việc phát triển bền vững nền kinh tế quốc gia

- Thứ tám, khuyến khích sự thay đổi trong hành vi tiêu dùng và tiết kiệm: khi

người độc thân phải đóng thuế nhiều hơn, họ có thể sẽ cần phải điều chỉnh cách chi tiêu và tiết kiệm của mình Điều này có thể dẫn đến sự chuyển hướng từ tiêu dùng sang tiết kiệm và đầu tư, giúp thúc đẩy sự phát triển của các thị trường tài chính, nâng cao khả năng cạnh tranh của nền kinh tế, đồng thời giảm bớt sự lệ thuộc vào các khoản vay tiêu dùng

- Thứ chín, tác động đến phát triển bền vững và tái phân bổ tài nguyên

+ Hỗ trợ các sáng kiến phát triển bền vững: một phần của số thuế thu được từ

người độc thân có thể được sử dụng để tài trợ cho các sáng kiến phát triển bền vững, chẳng hạn như năng lượng tái tạo, bảo vệ môi trường, và các chương trình chống biến đổi khí hậu Các chính sách thuế này sẽ giúp thúc đẩy nền kinh tế quốc gia đi theo hướng phát triển bền vững hơn trong tương lai

+ Giảm tải cho các chương trình trợ cấp gia đình: các chương trình trợ cấp cho

gia đình, hộ nghèo, hoặc các chính sách giảm thuế đối với các nhóm có người phụ thuộc sẽ được hỗ trợ mạnh mẽ hơn nhờ vào nguồn thu từ thuế người độc thân, từ đó làm giảm gánh nặng cho ngân sách quốc gia