Chuyến Đi thực tế khu di tích lịch sử Địa Đạo củ chi

s% Địa đạo Củ Chỉ là cách gọi chung của các hệ thống địa đạo khác nhau, được hình thành từ khoảng thời gian 1946 — 1948, trong thời kỳ chiến tranh Đông Dương.. Trong thời gian 1961 — 196

BO GIAO DUC VA DAO TAO UY BAN NHAN DAN

THANH PHO HO CHI MINH TRUONG DAI HOC SAI GON x

GIAO DUC QUOC PHONG VA AN NINH 4

Chuyến đi thực tế

KHU DI TÍCH LỊCH SỬ

DIA DAO CU CHI

QUÓC PHÒNG AN NINH 4 (LỚP THỨ 6_ TIẾT 7,8,9,10)

GIẢNG VIÊN: NGUYÊN TRUNG SƠN

NGƯỜI THỰC HIỆN: TẬP THÊ NHÓM 2

Nguyễn Thanh Hai 3117130018

Vương Diệu Đức 3117130015

DIEM THUYET TRINH QPAN-4

HOC KY ITI NAM HOC 2019 — 2020

Tên bai thuyét trinh: CHUYEN DI THUC TE: TIM HIEU VE KHU DI TICH DIA DAO CU CHI

Nhóm thực hiện: 2 Ca: 2 Thứ: 6

MỤC LỤC

PHAN A LICH SU HINH THANH ĐỊA ĐẠO CỦ CHI 6

I Vị trí địa lý khu di tích địa đạo Củ Chi ò2 22222222 Ô

IL Lịch sử khu di tích địa đạo Củ Ci cccccc các cc

II Xuất xứ của địa đạo Củ Chi 22.22222222 re se se co 9

IV Lịch sử hình thành 2222222 22222 TÔ

PHẦN B CẤU TRÚC ĐỊA HÌNH ĐỊA ĐẠO CỦ CHI 13

PHAN C CUOC CHIEN TỪ TRONG LÒNG ĐẤT

I Kháng chiến chống thực dân Pháp (1945-1954) cà còn nh cà nhe

II Thời kì chống đề quốc Mỹ xâm lược Việt Nam cà cà:

1 Dùng nước phá ổỊa Ổạo 2.22022220202212 1x xxx y sryu

2 Dùng đội quân “chuột công” đánh địa đạo .c.Q c.c co ce se

3 Dùng chó Bẹc giê đánh phá địa đạo Q.2 cee cence nee ees

4 Dùng xe cơ giới ủI phá địa đạo Q.02 00 cnn ch nh sườn

5 Gieo cỏ phá địa hình c 2c c2 ne tebe nàn nh nh tees

IIL Chiến công và những tốn that ¬

PHAN D NHIEM VU CUA CAC DON VIO DIA DAO CU CHI

I Nhiém vy va vai tro trong thời chiến cc cà cò bàn Sàn né nh nha

IL Là nơi diễn ra những trận chiến đầu quyết liệt chống can, tiêu diệt địch trong các

chiến lược chiến tranh 2 ST Sn S251 5551151155155 1112555 nn HH HH Hee

1 Đảm bảo vai trò hậu phương tại chỗ cho cuộc kháng chiến

2 Nhiệm vy, gia tri lịch sử và giá trị văn hóa của địa đạo cu chi đối với ngày nay

a Nhiệm vụ ngày nây ee eens tee be tne tae tae tae cansarees

b Giả tri lich Sty cece cee cence cee tee cee ne cee tee tee tne cee sae eee eaeeenes

C Gia tr VAN NGA 0 eee eee ee ee eens ae cea tee tee tae nee ee tae ee nee eens

TOM LAT "

PHAN E NHŨNG ( CÂU CHUYỆN VÀ HỎI NIỆM VE QUA KH

DANH MUC HINH ANH

Hình 1.5 Hệ thông đường ngâm trong khu di tích lịch sử địa đạo Cú Chỉ lãi

Hinh 1.7 Bién tén ham phdu thudt va 6 chiến đấu 14

Hinh 1.8 Khu vực dưới ham dia dao 15 Hinh 1.9 Mô hình cuộc hành quân của bộ đội tại địa đạo 15 Hình 2.0 Lỗi lên xuống ham dia dao 16

Hinh 2.1 M6 hinh dia dao (lỗi dẫn ra sông Sài Gòn) 17

Hinh 3.3 Bén trong đền tưởng niệm liệt sĩ Bến Dược 32

Hình 3.4 thần 34 Hình 3.5 Nơi quân ta vô hiệu hóa bom 36 Hình 3.6 Hình ảnh về hầm chông được quân ta dựng thời bấy giò 38,39

Hình 3.7 Nơi quân ta tự thân tự túc sản xuất vũ khí 39,40

Hinh 3.8 Khu trồng lúa nước 4I

Khu vực cứu thương trong hấm nơi các thương bình bị bom đạn

Hình 4.1 Một số các di tích được bảo ton tai Cu Chi 49

Hình 4.2 Bom pháo trên mảnh đất địa đảo Củ Chỉ 50

Hinh 4.4 Những hình ảnh tái hiện nhà dân ving giải phóng 32 Hình 4.5 Kêu gọi tòng quán 32 Hình 4.6 Đăng ki tong quan 53 Hinh 4.7 Lop hoc 53

Hinh 4.8 Ham chong 56 Hinh 4.9 Sở chỉ huy đặt ngay dudi long dat 56 Hinh 5.0 Phòng phẫu thuật 56

PHAN A: LICH SU HINH THANH DIA DAO CU CHI

I Vi tri dia ly khu di tich dia dao Cu Chi:

Củ Chi là một huyện ngoại thành nằm về phía Tây Bắc của TP.Hồ Chí Minh, cách trung

tâm thành phô khoảng 33km Huyện Củ Chỉ nằm trên một vùng đất chuyền tiếp từ vùng đất

cao của núi rừng miền Đông Nam Bộ xuống vùng đất thấp của đồng bằng Sông Cửu Long

Hình 1.1 Bản đô quy hoạch huyện Củ Chỉ Thành phố Hỗ Chí Minh

Củ Chi nằm giữa sông Sài Gòn và sông Vàm Cỏ Đông, có đường giao thông giao lưu với các tỉnh miền Đông và Tây Nam Bộ Đây là một vùng đất kiên cường trong suốt hai cuộc chiến tranh chống Pháp và chồng Mỹ của nhân dân Sài Gòn — Gia Định

Địa đạo Củ Chỉ nằm trong vùng đất mà ngày trước quân Mỹ gọi là vùng "Tam Giác Sắt" "Tam Giác Sắt" được hiểu là vùng đất bao gồm cả Củ Chi , Trảng Bàng, Bến Cát được gọi là mũi tên đáng sợ chĩa thăng vào Sài Gòn "Tam giác Sắt" là vùng địch ra sức tàn phá,

hủy diệt nhưng không thể hủy diệt được, có thể nói đây là vùng đất bất khả xâm phạm của

quân giải phóng Địa dao Cu Chi tuy cach Sai Gon chỉ có 70km đường bộ nhưng là căn cử của nhiều đơn vị quân cách mạng trong đó có khu Ủy Sài Gòn — Gia Định

Trong lịch sử chống ngoại xâm của nhân dân Sài Gòn — Gia Định, địa đạo Củ Chỉ luôn là

"một cái gai nhức nhối " của các thê lực xâm phạm từ Pháp đến Mỹ

Hình 1.2 Khoảng cách giữa TP HCM va dia dao Cu Chi

Địa đạo Củ Chỉ nằm cách trung tâm Thành phố Hỗ Chí Minh khoảng 70m về hướng Tây Bắc

II Lich sử khu di tích địa đạo Củ Chỉ:

Bắt nguồn từ những sự tích có thật từ địa đạo đã vượt quá sức tưởng tượng của con người Chỉ cần chui xuống một đoạn đường ham, ban sé hiểu vì sao nước Việt Nam nhỏ bé

lại chiến thắng kẻ thù là một nước lớn và giàu có bậc nhất thế giới Vì sao Củ Chi, mảnh đất

nghèo khó lại đương đầu ròng rã suốt 2l năm với một đạo quân đông hơn gấp bội, thiện

chiến, được trang bị vũ khí, phương tiện chiến tranh hiện đại, tối tân Trong cuộc đọ sức này,

quân và dân Củ Chi đã chiến thắng oanh liệt

Dựa vào hệ thống đường ngầm, công sự, chiến hào, chiến sĩ và nhân dân Củ Chi đã chiến đấu vô cùng anh dũng, lập nên những chiến công thần kỳ Quân đội Mỹ lần đầu vào đất Củ Chi gặp phải sự kháng cự quyết liệt từ các dia dao trong vùng căn cứ hiểm yếu, đã phải thốt lên: “Làng ngầm”, “Mật khu nguy hiểm”

Hinh 1.3 So dé dia dao

III Xuat xtr cia dia dao Cu Chi:

Trong những năm kháng chiến chống thực dân Pháp (1945 — 1954), các chiến sĩ cách

mạng ấn náu dưới những căn hầm bí mật trong vùng địch hậu, được nhân dân che chở, bảo

vệ Hầm bí mật cấu tạo theo nhiều cách, nhưng chủ yếu là trong lòng đất, chỉ có một miệng lên xuống vừa lọt vai người và có lỗ thông hơi đề thở Khi đóng nắp miệng hầm lại, kẻ địch

đi trên mặt đất khó phát hiện được căn hầm

Người cán bộ sông trong vùng địch, ban ngày náu mình dưới hầm bí mật, ban đêm mới lên

khỏi mặt đất, đi hoạt động

10

Nhung ham bí mật có nhược điểm là khi bị phát hiện, dễ bị địch không chế vây bắt hoặc tiêu diệt, bởi địch đông và lợi thế hơn nhiều Từ đó người ta nghĩ ra cần phải kéo dài căn ham bí mật thành những đường hầm và trỗ lên mặt đất bằng nhiều cửa bí mật dé vừa trú ân vừa đánh lại quân địch, và khi cần, sẽ thoát khỏi chỗ nguy hiểm đến một nơi khác

Từ đó, địa đạo ra đời mang một ý nghĩa quan trọng đặc biệt trong hoạt động chiến đầu, công tác đôi với cán bộ, chiên sĩ và đông bào vùng ven Sải Gòn — Chợ Lớn — Ca Định

IV Lịch sử hình thành:

Hình 1.4 Sơ đồ mô phỏng địa đạo Củ Chỉ

11

s* Địa đạo Củ Chỉ là một công trình ngầm phức tạp có chiều dải hơn 200km chạy ngoan ngoèo trong lòng đất Đây là hệ thống “phòng thủ ngầm” có quy mô lớn nhất trong hai

cuộc kháng chiến của dân tộc Việt Nam

s% Địa đạo Củ Chỉ là cách gọi chung của các hệ thống địa đạo khác nhau, được hình thành

từ khoảng thời gian 1946 — 1948, trong thời kỳ chiến tranh Đông Dương Thời gian này, quân dân hai xã Tân Phú Trung và Phước Vĩnh An đã đào những đoạn hầm ngắn, cầu trúc đơn giản dùng đề ân nap, cất giấu tài liệu, vũ khí Cũng có ý kiến cho rằng việc đào

địa đạo khởi đầu do dân cư khu vực nảy tự phát thực hiện vào năm 1948

s* Cư dân khu vực đã đào các hầm, địa đạo riêng lẻ để tránh các cuộc bố rap can quét cua

quân đội Pháp và đề cung cấp nơi trú ấn cho quân Việt Minh Mỗi làng xây một địa đạo

riêng, sau đó do nhụ cầu đi lại giữa địa đạo các làng xã, hệ thống địa đạo đã được nối liền nhau tạo thành một hệ thống địa đạo liên hoàn, phức tạp Về sau phát triển rong ra nhiéu noi, nhat la 6 x4 phia Bac Cu Chi va câu trúc các đoạn hâm, địa đạo được cải tiên trở

thành nơi che giấu lực lượng, khi chiến đấu có thể liên lạc, hỗ trợ nhau

Hình 1.5 Hé thong dong ngam trong khu di tích lịch sử địa đạo Củ Chỉ

12

Trong thời gian 1961 — 1965, nhân dân các xã phía Bắc Củ Chi đã hoàn thành tuyến địa

đạo trục gọi là "xương sống", sau đó các đoàn thể, cơ quan, đơn vị phát triển địa đạo nhánh ăn thông với tuyến trục hình thành những địa đạo liên hoàn giữa các ap, các xã và

các vùng Bên trên mặt đất, quân dân Củ Chi còn đào cá một vành đai giao thông hào

chang chịt nối kết với địa đạo, lúc này địa đạo chiến đầu cũng được đào chia thành nhiều

tầng, nhiều ngõ ngách Ngoài ra, bên trên địa đạo còn có rất nhiều ụ chiến dau, bai min,

hé dinh, ham chong được bồ trí thành các cụm liên hoàn tạo ra trận địa vững chắc

trong thé trận chiến tranh du kích, gọi là xã chiến đấu

Đến năm 1965, có khoảng 200km địa đạo đã được đào, tạo thành hệ thống địa đạo chạy

sâu trong lòng đất Về quy mô, hệ thống địa đạo Củ Chi có tổng chiều dài toàn tuyến là trên 200km, với 3 tầng sâu khác nhau, tầng trên cách mặt đất khoảng 3m, tầng giữa cách mặt đất khoảng 6m, tầng dưới cùng sâu hơn 12m Lúc này, địa đạo không chỉ còn là nơi

trú ấn mà đã trở thành nơi sinh sông, cứu thương, hội họp, kho chứa vũ khí, tài liệu

phục vụ cho các chiến sĩ đấu tranh trong thời chiến

13

PHAN B: CAU TRUC DIA HINH DIA DAO CU CHI

Hình 1.6 Cấu trúc hâm địa đạo

Địa đạo Củ Chi là một hệ thống phòng thủ trong lòng đất ở huyện Củ Chi cách Thành

phố Hồ Chí Minh 70 km về hướng tây-bắc Hệ thống này được Mặt trận Dân tộc Giải phóng

miền Nam Việt Nam đảo trong thời kỳ Chiến tranh Đông Dương và Chiến tranh Việt Nam

Hệ thống địa đạo bao gồm bệnh xá, nhiều phòng ở, nhà bếp, kho chứa, phòng làm việc, hệ thống đường ngầm dưới lòng đất Hệ thống địa đạo dài khoảng 200 km và có các hệ thông thông hơi vào các vị trí các bụi cây Địa đạo Củ Chi được xây dựng trên vùng đất được mệnh

danh là "đất thép", nằm ở điểm cuỗi Đường mòn Hồ Chí Minh

Trong Chiến dịch Tết Mậu Thân 1968, Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam đã sử dụng hệ thống địa đạo này dé tan công vào Sài Gòn

Địa đạo đào trên một khu vực đất sét pha đá ong nên có độ bền cao, ít bị sụt lở Hệ thống địa đạo nằm sâu dưới lòng đất, có thê chịu được sức công phá của các loại bom tan lớn nhất của quân đội Mỹ Không khí được lấy vào địa đạo thông qua các lỗ thông hơi Các

khu vực khác nhau của địa đạo có thể được cô lập khi cần

Đường hầm sâu dưới đất từ 3 - 8m, chiều cao chỉ đủ cho một người đi lom khom Căn hầm đầu tiên ở ngay bìa rừng có giếng ngầm cung cấp nguồn nước uống và sinh hoạt cho toàn khu vực địa đạo Hệ thống địa đạo gồm 3 tầng, từ đường "xương sống” toả ra vô số nhánh dài, nhánh ngắn ăn thông nhau, có nhánh trồ ra tận sông Sài Gòn Tầng một cách mặt đất 3m, chống được đạn pháo và sức nặng của xe tăng, xe bọc thép

14

HÃI GIẢI tấu NÊN 60/5

SURGERY BUNKER FHTIW 2VNKK

Hình 1.7 Biển tén ham phdu thuật và ô chiến đấu

Tầng 2 cách mặt đất 5m, có thể chồng được bom cỡ nhỏ Còn tầng cuối cùng cách mặt đất 8-I0m Đường lên xuống giữa các tầng hầm được bố trí bằng các nắp hầm bí mật Bên trên nguy trang kín đáo, nhìn như những ụ môi đùn, dọc đường hầm có lỗ thông hơi Liên hoàn với địa đạo có các hầm rộng để nghỉ ngơi, có nơi dự trữ vũ khí, lương thực, có giếng nước, có bếp Hoàng Cầm, có hầm chỉ huy, hầm giải phẫu Còn có cả hầm lớn, mái lợp thoáng mát, nguy trang khéo léo để xem phim, văn nghệ

Hinh 1.8 Khu vic dudi ham địa đạo

15

Với cầu trúc và cách ngụy trang khéo léo, địa đạo đã trở thành nơi chở che cho cán bộ,

nhân dân Củ Chi suốt 20 của chiến tranh Từ đây, nhiều cuộc hành quân, nhiều chiến dịch

của Mỹ - Ngụy đã bị đánh bại Trong suốt hơn 20 năm kháng chiến chống thực dân Hệ thống đường hằm

Hình 1.9 A⁄ô hình cuộc hành quân của bộ đội tại địa đạo

Củ Chi đã trở thành | trong nam đường hầm trứ danh thế giới Không chỉ có hệ thông

ham ngầm mà cả những tiện nghỉ sinh hoạt cũng thê hiện tư chất thông minh sáng tạo của con người Việt Nam Sống dưới lòng đất, xưởng cơ khí vẫn đàm bảo rèn được vũ khí, những

lò rèn thô sơ được đào ngầm xuống đất, được thôi gió bằng hệ thống tay cầm, bếp Hoàng Cầm lại một lần nữa khăng định óc sáng tạo trong giai đoạn kháng chiến gian khô Sang tao nhằm cải thiện điều kiện sông thiếu thốn khó khăn, không chỉ vậy trong cả cách đánh giặc cũng sáng tạo không kém

Trong hoàn cảnh điều kiện vũ khí thiếu thôn, lực lượng không được huấn luyện tỉnh

nhuệ, nhân dân vùng đất thép đã chọn cách đánh riêng của mình Hầm chông, bẫy chông, vũ khí tự chế đã làm kinh hoàng biết bao quân Pháp Chông tre, chông sắt đều là tự chế, được tạo ra bằng phương pháp thủ công, được đặt và ngụy trang khéo léo đã cản được bước chân thù vào khu căn cứ Con người đã chứng minh được rằng họ không hè bé nhỏ,và cho dù Việt Nam là một quốc gia nhỏ nhưng điều đó không có nghĩa là quốc gia đó, dân tộc đó

16

không làm được những điều vĩ đại Xung quanh địa đạo là các hầm chông được đặt bẫy không theo quy luật nào Chính những hầm chông đã bảo vệ vững chắc cho địa đạo và khiến

quân địch khiếp sợ

Hình 2.0 Lối lên xuống hầm dia dao

Hệ thống địa đạo được đào hoàn toàn bằng sức người, có các nhánh chính và nhiều

nhánh nhỏ kết nỗi với nhau Đây là các lỗ thông hơi lấy không khí cho địa đạo được đắp

hình tổ mỗi ngụy trang đánh lạc hướng quân địch

Hệ thống địa đạo chạy ngoắt ngoéo trong lòng đất, từ đường “xương sống” (đường chính) tỏa ra vô số nhánh dài ngắn, ăn thông với nhau, hoặc độc lập chấm dứt tùy theo địa hình Có nhiều nhánh trồ ra sông Sài Gòn, đề khi bị tình thế nguy kịch, có thể vượt qua sông sang vùng căn cứ Bến Cát (Bình Dương)

Hình 2.1 Ä⁄ô hình địa đạo (lỗi dẫn ra sông Sài Gòn)

17

Duong ham không sâu lắm nhưng chống được đạn pháo và sức nặng của xe tăng, xe bọc thép, những đoạn nằm sâu chống được bom cỡ nhỏ Có những đoạn được cấu trúc từ hai đến ba tầng (tầng trên gọi là “thượng”, tầng dưới gọi là “trầm”) Chỗ lên xuống giữa các tang, có nắp hầm bí mật Trong địa đạo có những nút chặn ở những điềm cân thiết để ngăn

chặn địch hoặc chất hoá học do địch phun vào Có những đoạn hẹp, phải thật gọn nhẹ mới

chui qua được Dọc theo đường hầm có lỗ thông hơi bên trên được ngụy trang kín đáo và trổ

lên trên mặt đất bằng nhiều cửa bí mật Vô số cửa được cấu trúc thành ô chiến đấu, ụ súng

bắn tỉa rất linh hoạt Đây chính là chỗ bất ngờ với quân địch Dưới những khúc địa đạo ở khu vực hiểm yếu, có đặt hầm chông, hồ đỉnh, cạm bấy

Chung quanh cửa hầm lên xuống được bố trí nhiều hầm chông, hồ đỉnh, min trai (goi

là tử địa), có cả mìn lớn chống tăng và mâm phóng lựu đạn chồng máy bay trực thăng đồ

chụp, nhằm tiêu diệt, ngăn chặn quân địch tới gần

Liên hoàn với địa đạo có các hầm rộng đề nghỉ ngơi sau khi chiến đầu, mắc võng được Có các nơi dự trữ vũ khí, lương thực, thực phẩm, nước uống, có giếng nước, bếp

Hoàng Cầm (bếp giấu khói trong dat), hằm làm việc của các vị lãnh đạo, chỉ huy, hầm giải

phâu, nuôi dưỡng thương binh, hầm chữa A vững chắc ho phụ nữ, người già, trẻ em trú ân

Hình 2.3 Bếp Hoàng Cẩm

Vào thời kỳ đánh phá ác liệt, mọi hoạt động của lực lượng chiến đầu và sinh hoạt của

nhân dân đều “âm” xuống lòng đất Trong điều kiện gian khổ vẫn cố gắng tạo ra cuộc sống bình thường, mặc cho trên mặt đất không ngớt bom đạn cày xới, lửa khói mịt mù Nhưng

thực tế ở trong địa đạo hết sức gian khô, là chuyện vạn bất đắc dĩ Do cần bảo tồn lực lượng

để chiến đầu lâu dài nên phải chấp nhận mọi sự khắc nghiệt nhiều khi vượt quá sự chịu đựng

của con người Bởi trong lòng đất tôi đen, chật hẹp, đi lại rất khó khăn, phần lớn đi khom

hoặc bò

19

Hình 2.4 Bên trong đường ham và lỗi lên đường hầm

Đường hầm có nơi âm ướt và ngột ngạt do thiêu dưỡng khí, ánh sáng (ánh sáng chủ yêu

là đèn nến hoặc đèn pin) Mỗi khi có người ngất xỉu, phải đưa ra cửa hầm đề hô hấp nhân tạo mới tỉnh lại Vào mùa mưa, lòng đất lại phát sinh nhiều thứ côn trùng độc hại, nhiều nơi có

cả rắn rết Đối với phụ nữ, sinh hoạt càng khó khăn hơn Có chị sinh con và nuôi con trong

địa đạo phải chịu biết bao cực khô

Hình 2.5 Cén tring trong dia dao (hình chụp lục tham quan)

Đã thế hàng trăm người lên xuống hằng ngày qua miệng hầm mà vẫn giữ bí mật cho địa

đạo là chuyện hết sức phức tạp Một cọng cỏ bị gãy, bị dính đất, một chiếc lá bị rách khác

thường cũng phải stra sang lai néu không muốn bị địch phát hiện, tấn công

Trên cơ sở khoanh vùng bảo vệ, hiện trạng của khu di tích được xác định như sau:

20

Khu vực bảo vệ I: gồm một phần hệ thống đường hầm và một số công trình phục dựng, đó là:

- Căn cứ Quân khu Sài Gòn - Gia Định (Khu A):có tông diện tích 66.586,4m?, gồm các

địa đạo, cụm công trình chính, như: hội trường, ham chong, ham hop cua Chinh uy va B6 Tu

lệnh, hầm làm việc, hầm nghỉ của Phó Chính ủy; hầm làm việc và Tư lệnh, Phó Tư lệnh;

hầm chữ A; hầm của Thư ký; giếng nước; ụ chiến dau; 6 chiến đầu và các nắp hầm; lỗ thông hoi; ham Quan y; ham giai phau; ham bép Hoang Cam va nha an; ham may quan trang; ham Công binh xưởng: phòng trưng bày vũ khí tự tạo; hỗ bom; nhà trưng bày vũ khí tự tạo; khu

nhà bán hàng lưu niệm; cụm nhà vệ sinh; trạm y tế

- Cụm công trình gồm ụ thông hơi và hai miệng địa

- Căn cứ Khu ủy Sài Gòn - Chợ Lớn (Khu B), đạo - đoạn dẫn ra sông Sài Gòn: có tổng diện tích 667,9m

có tong diện tích 16.664,8m', gồm hệ thống địa đạo và các cụm công trình khác, như: bếp

Hoàng Cam; ham y tế; hầm chứa lương thực; ham của văn thư; hầm của đội bảo vệ; hầm ở

và làm việc của Bi thu Khu uy Sai Gon - Gia Dinh; ham hop cua Ban Thuong vu Khu uty; hỗ

bom; hầm ở và làm việc của các đồng chí lãnh đạo Khu ủy Sài Gòn - Gia Định; hầm hội

trường: hầm nước (phòng, chữa cháy)

- Địa đạo Bến Đình: tổng diện tích 67.086 ,2m', gồm các địa đạo, cụm công trình: hội

trường chiều phim; hầm bí mật (nắp hầm); hầm chông: ụ chiến đấu cá nhân; chiến hào; lối lên xuống địa đạo (miệng tròn); khu tái hiện quan cảnh nghỉ ngơi của du kích; lỗ thông hơi (ụ mỗi); xe tăng M4I; nhà trưng bày vũ khí tự tạo của du kích; xưởng công binh; nhà tái hiện làng nghề truyền thông (làm bánh tráng, nấu rượu, xây lúa gạo ); khu tái hiện quang cảnh đào địa đạo; miệng giếng thí; hầm may quân trang; nhà làm dép râu; hỗ bom B52; hầm

21

bao vệ; hâm ở và làm việc của Bí thư Huyện ủy; hâm hội trường: bếp Hoàng Câm; hâm ăn;

ụ chứa khói và lỗ thoát khói; lỗi lên xuống địa đạo; lỗ thông hơi; hầm y tế; hỗ bom B52

Hinh 2.6 Hé bom B52

Khu vực bảo vệ II: gồm một phân diện tích bao quanh khu vực bảo vệ I của Khu A

(diện tích khoảng 55.947,7m2), Khu B (9.530,2m?), Địa đạo Bến Đình (10.123m?) và các

công trình xây dựng khác, gồm:

- Đền Tướng niệm Liệt sĩ Bến Dược, có tông điện tích 40.299,3m2, khởi công ngày 19/5/1993, khánh thành giai đoạn l ngày 19/12/1995, gồm: hoa viên, nghi môn, nhà bia, đền thờ và một ngôi tháp Tầng hầm của đền trưng bày các tác phẩm điêu khắc, đúc đồng, tranh

vẽ, sa bàn, bảng chữ , thể hiện những sự kiện tiêu biểu trong cuộc kháng chiến chống Mỹ

của quân và nhân dân Sài Gòn - Chợ Lớn - Gia Định, với chủ đề “Sài Gòn - Gia Định kiên cường bất khuất”, gồm 09 phân khu tương ứng với 09 chủ đề trưng bày

- Khu tái hiện vùng giải phóng và Khu vực mô phỏng cảnh quan kiến trúc Biến Đông, Nhà trưng bày sa bàn Trận càn Cedar Falls, có tổng diện tích 197.633,5m?, gồm:

22

+ Khu tái hiện vùng giải phóng: Tái hiện các không gian, quan cảnh vung giai phong Cu Chi

từ sau ngày Đồng Khởi năm 1961 đến năm 1974, gồm: công chào của một xã trong vùng giải phóng; cảnh đào địa đạo; trạm giao liên; nhà dân vùng giải phóng: tiệm sửa xe đạp; tiệm cắt tóc; nhà báo Bút - Xếp thăm vùng giải phóng Củ Chi; lớp học Thành đoàn; trường học trong vùng giải phóng; nhà trưng bày “Trận đánh Sở Đất Thịt”; nhà trưng bày “Trận đánh tại Nga ba Cay G6”; chế tạo mìn từ trái bom pháo lép; nhà cửa, chùa chiền bị tàn phá nặng né: khu tái hiện cuộc họp của Khu ủy Sài Gòn - Gia Dinh; ving trang

Hình 2.7 Lối vào vùng giải phóng

+ Khu vực mô phỏng cảnh quan kiến trúc Biển Đông và Nhà trưng bay sa ban Tran can Cedar Falls: Bao gồm các công trình mô phỏng cảnh quan Biên Đông, trong đó tái hiện hình ảnh đất nước Việt Nam nằm dài theo Biên Đông Một số công trình mô phỏng chủ yếu, gồm:

03 mô hình thu nhỏ biểu tượng văn hóa đặc trưng của ba miền Bắc - Trung - Nam (Chùa

23

Một Cột, Ngọ Môn Huế, Bến Nhà Rồng), được khởi công ngày 24/5/2008, khánh thành

ngày 19/12/2009

- Đền thờ thuộc Khu Truyền thống cách mạng Sài Gòn - Chợ Lớn - Gia Định, diện tích

41.582,7m”,bao gồm: hoa viên, một tam quan, một ngôi đền thờ chính, 02 ngôi đền thờ phụ (ở bên trái và bên phải của đền thờ chính) và một số công trình phụ trợ khác

Ngoài các công trình thuộc khu vực bảo vệ I và khu vực bảo vệ II, trong khuôn viên di tích

còn có khu bắn súng thê thao, các văn phòng làm việc, khu vực khách sạn và nhà hàng, khu

Từ năm 1961 đến năm 1965 cuộc chiến tranh du kích của dân nhân & Cu Chi da phat

triển mạnh, gây cho địch những tôn thất lớn, góp phần đánh bại chiến lược “chiến tranh đặc

biệt” của Mỹ

H Thời kì chống để quốc Mỹ xâm lược Việt Nam

Đầu năm 1966, khi Mỹ dùng Sư đoàn đoàn bộ binh Số 1 “Anh cả đỏ” thực hiện cuộc hành quân lớn mang tên Crimp, càn quét, đánh phá vùng căn cứ, và tiếp theo, đưa Sư đoàn

25 “Tia chớp nhiệt đới” đến lập căn cứ Đồng Dù, liên tiếp mở các cuộc càn quét, đánh phá

ác liệt lực lượng cách mạng nơi đây

24

Trước sức tân công ác liệt của Mỹ - ngụy bằng cuộc chiến tranh hủy diệt dã man, Khu

ủy Sài Gòn - Chợ Lớn - Gia Định và Huyện ủy Củ Chi đã lãnh đạo nhân dân và lực lượng võ

trang quyết tâm bám trụ chiến đầu tiêu diệt quân địch bảo vệ quê hương, bảo vệ vùng căn

cứ cách mạng mang tính chiến lược quan trọng, là hướng tiếp cận và tiễn công hiểm yếu đối

với thủ đô ngụy Sài Gòn Với khâu hiệu “một tắc không đi, một ly không rời”, bộ đội, dân

quân du kích, cơ quan dân chính đảng cùng với nhân dân ra sức thi đua đào địa đạo, chiến hào, công sự suốt ngày đêm, bất chấp đạn bom, mưa nẵng, tích cực xây dựng “xã ấp chiến

đầu” thiết lập “vành đai diệt Mỹ” thành thế trận vững chắc bao vây, tiễn công tiêu hao, tiêu

diệt kẻ thù

Đúng một năm sau cuộc cản Crimp, ngày 08/01/1967, quân Mỹ mở cuộc hành quân Cedar Falls vao ving “Tam giac sắt”, nhằm triệt phá căn cứ và tiêu diệt lực lượng cách

mạng Thời gian này hệ thống địa đạo đã đạt đến độ dài với tổng 36 khoang 250 km Dia dao

Củ Chi không mang tính thụ động mà mang tính chủ động chiến đầu kết hợp với trận địa mìn trái dày đặt trên mặt đất, đã trở thành mỗi nguy hiểm thường nhật đối với địch trong

suốt cuộc chiến tranh

Ngay từ những ngày đầu, khi quân xâm lược Mỹ đồ vào đất Củ Chi, đã vấp phải sức kháng cự quyết liệt của chiến sĩ và đồng bào nơi đây Sau những bất ngờ, chúng nhận ra được các lực lượng chiến đầu đều xuất phát từ dưới đường hầm, các công sự và quyết tâm

phá hủy hệ thống địa đạo lợi hại này Kết hợp với hủy diệt đường hầm, triệt hạ căn cứ nhằm

tiêu diệt và đánh bật lực lượng cách mạng ra xa, tạo vành đai an toàn dé bao vé Sai Gon,

trung tâm đầu não guỗng máy chiến tranh Mỹ - ngụy, đồng thời là thủ đô của chính phủ tay

sai “Việt Nam Cộng hòa”

Suốt trong một thời gian dai, địch liên tục tắn công đánh phá vùng căn cứ và hệ thông

địa đạo hết sức khốc kiệt Chủ yếu là năm thủ đoạn sau đây:

25

1 Dùng nước phá địa đạo:

nước đến dội vào địa đạo Với thủ đoạn ấu trĩ này, địch không đạt được ý đồ do không đủ khả năng làm ngập địa đạo với lượng nước qua it chi du thấm vào lòng đất Theo tài liệu của địch, chúng chỉ phá hủy được 70m địa đạo, một số quá ít ỏ1 so với hệ thống đường hầm hàng trăm km Ngược lại, trong suốt cuộc cản, quân Mỹ bị bộ đội, du kích đánh từ

mọi phía cả ngày lẫn đêm, khiến cho 1.600 tên bị thương vong, 77 xe tăng và thiết giáp bị

phá hủy, 84 máy bay bị bắn rơi Đây là tốn thất lớn đối với quân Mỹ trong cuộc hành

quân “Cái bấy” Nó chứng tỏ chiến tranh du kích nhân dân có khả năng đánh bại chiến

tranh hiện đại của Mỹ

26

Mặc dù bi that bai, địch vẫn tiếp tục ý đỗ phá hủy địa đạo Chúng cho một số

chuyên gia quân sự trực tiếp điều tra nghiên cứu hệ thống địa đạo Củ Chi, nhưng không

dam bảo điều kiện đề điều tra kĩ lưỡng, cộng với đầu óc chủ quan, ý vào vũ khí hiện đại,

nên không đem lại kết quả; các thủ đoạn tiếp theo, lần lược bị phá sản và chúng cảng chuéc lay that bai nang né hon

2 Dùng đội quân “chuột công” đánh địa đạo:

Hình 2.9 Đội quan linh My

chui xuống địa đạo

Trong cuộc hành quân Cedar Falls mệnh danh là “Bóc vỏ trái đất” mở màn từ

08/01/1967, dich sử dụng đội quân “chuột cống” gồm 600 tên lính công binh được tuyên

chọn những tên “nhỏ người” đặc trách phá hủy địa đạo

Trước lúc mở cuộc cản quét, địch dùng “pháo đài bay” B.52 và máy bay phản lực

dội bom kết hợp với pháo binh đánh phá liên tục cả tháng, nhằm “dọn bãi” cho trực thăng

đồ quân và xe tăng, bộ binh tiễn công vào vùng căn cứ Chúng ding ca bom Napalm dot

27

cháy hàng trăm ha rừng, vườn tược Xe ủi sạch các khu rừng rồi dồn cây lại, tưới xăng

đặc đốt cháy

Bọn “chuột công” mỗi tốp 4 tên, 2 tên ở trên, 2 tên chui xuống địa đạo (nơi chúng phát hiện được do đối phương đã chuyên sang vị trí khác) trang bị mặt nạ phòng độc, súng tiểu liên cực nhanh, dao găm, cây thuốn sắt, máy thối lùa chất độc, đèn pin Gặp các ngã ba đường ham, chung dat min vao đấy, đưa dây điện lên trên mặt đất rồi “điểm hỏa” cho mìn nỗ phá tung địa đạo

Bằng phương pháp này, địch phá sập một số đoạn ngắn địa đạo, nhưng không thắm vào đâu so với hàng trăm km đường hầm chẳng chịt nhiều tầng, nhiều ngõ ngách liên hoàn với nhau

Thủ đoạn dùng công binh đánh phá địa đạo bị thất bại

Tính chung toàn bộ cuộc càng Cedar Falls, địch tôn thất 3500 tên, 130 xe tăng, xe

bọc thép, 28 máy bay Mục tiêu của Mỹ không đạt được, như Tướng A Nasen thú nhận một phần: “Cuộc điều tra cho biết ngay sau khi quân của chúng ta chưa rút khỏi vùng

“Tam giac sat” thi Viét Cộng đã đột nhập vào từ trước rồi” Rốt cuộc Mỹ phải chua chát

thú nhận: “ không thể phá hủy được địa đạo vì nó không những quá sâu mà còn vô cùng ngoắt ngoéo, ít chỗ nào thăng Đánh bằng công binh không hiệu quả và rất khó tìm

cửa hâm đề xuông địa đạo ”

28