Bài thảo luận nhóm trả lời câu hỏi bằng lý luận và thực tiễn hãy chứng minh rằng Ý thức của con người không chỉ phản Ánh thế giới mà còn góp phần sáng tạo ra thế giới

VỀ MẶT LÝ LUẬN: để làm rõ ý thức con người không chỉ phản ánh thế giới mà còn góp phần sáng tạo ra thế giới, cần dựa vào các cơ sở lý luận sau:  Bản chất của ý thức: Ý thức là sự phản

BÀI THẢO LUẬN NHÓM TRẢ LỜI CÂU

HỎI NHÓM 10

THÀNH VIÊN:

 Đoàn Dương Mai Khanh - 023102097

 Trần Ngọc Lan Chi - 023102090

 Trần Ngọc Phương Nhi – 023102088

 Phạm Thị Hải Như- 023102084

Câu 1: Bằng lý luận và thực tiễn hãy chứng minh rằng:

“Ý thức của con người không chỉ phản ánh thế giới mà còn góp phần sáng tạo ra thế giới”.

VỀ MẶT LÝ LUẬN: để làm rõ ý thức con người không

chỉ phản ánh thế giới mà còn góp phần sáng tạo ra thế giới, cần dựa vào các cơ sở lý luận sau:

 Bản chất của ý thức:

Ý thức là sự phản ánh hiện thực khách quan vào bộ óc

người một cách năng động sáng tạo là hình ảnh chủ quan về một thế giới khách quan, là một hiện tượng xã hội, mang bản chất xã hội

 Vai trò của ý thức đối với vật chất:

Theo quan điểm của CNDVBC, vật chất là tính thứ nhất, ý thức là tính thứ hai, vật chất quyết định ý thức và vai trò quyết định đó thể hiện ở những điểm chủ yếu sau:

- Thứ nhất: Vật chất quyết định nguồn gốc của ý thức: Vật chất “sinh” ra ý thức, ý thức chỉ xuất hiện khi loài người xuất hiện và bộ óc người phát triển Ý thức còn là kết quả của quá trình phản ánh hiện thực khách quan, gắn liền với hoạt động lao động và biểu hiện thông qua ngôn ngữ Nếu không có vật chất 

mà cụ thể là các yếu tố như bộ óc người, sự tác động của thế giới khách quan lên bộ óc người,quá trình phản ánh, lao động và ngôn ngữ thì ý thức không thể được sinh ra, tồn tại và phát triển Chẳng hạn: Khoa học hiện đại đã chứng minh được rằng, giới tự nhiên có trước con người Thế giới vật chất là cái có trước,  còn con người và ý thức của con người là cái có sau, là sản

phẩm của một quá trình tiến hóa lâu dài trong thế giới Sự vận động của thế giới vật chất là yếu tố quyết định sự ra đời của cái vật chất có tư duy là bộ óc người

- Thứ hai: Vật chất quyết định nội dung của ý thức: Ý thức chỉ là cái phản ánh, còn thế giới vật chất là cái được phản ánh Đương nhiên, nếu không có cái được phản ánh - tức là thế giới vật chất - thì sẽ chẳng có được một hình ảnh nào đó về nó Nội dung của ý thức là những tri thức của con người về thế giới vật chất ở xung quanh họ, những tri thức đó cũng được con người tích lũy từ trong hoạt động vật chất của chính họ Ý thức là 

“hình ảnh” của thế giới khách quan cho nên nội dung của nó là kết quả của sự phản ánh hiện thực khách quan vào đầu óc của con người trên cơ sở của thực tiễn Điều kiện vật chất như thế  nào thì đời sống ý thức, tinh thần như thế đó (Phoiơbắc: Người sống trong nhà lầu…); đời sống vật chất phát triển đến đâu thì đời sống ý thức, tinh thần hình thành, phát triển đến đó Chẳng hạn, mọi hiểu biết (tri thức) của con người có được về thế giới đều là sự phản ánh thế giới khách quan vào đầu óc con người (không có thế giới vật chất thì con người không thể có tri thức

về thế giới); nhu cầu (tinh thần) của con người Việt Nam trong

xã hội truyền thống (trước 1986) ăn no mặc ấm; tâm lý thích con trai của các gia đình truyền thống đều bắt nguồn từ điều kiện sản xuất vật chất- sản xuất nông nghiệp lạc hậu…

- Thứ ba: Vật chất quyết định bản chất của ý thức: Trên cơ

sở của hoạt động thưc tiễn, ý thức con người là sự phản ánh một cách tự giác, tích cực và sáng tạo thế giới khách quan Hoạt  động thực tiễn cải biến thế giới của con người (lao động) là cơ

sở để hình thành, phát triển ý thức Chẳng hạn, trong đại dịch

Covid 19 ở VN (2021) nhiều doanh nghiệp phá sản nhưng cũng

có doanh nghiệp phát đạt (Ông chủ, nhân viên rất sáng tạo  Tìm ra được phương thức làm mới hiệu quả hơn); nhiều sinh viên học kém do học online nhưng có không ít sinh viên học tốt (biết phát huy tính tích cực, năng động, sáng tạo của ý thức trong khó khăn; cái khó ló cái khôn)

- Thứ tư: Vật chất quyết định sự vận động, phát triển của ý thức: Sự phát triển của tư duy, của ý thức con người phụ thuộc vào sự phát triển của hoạt động thực tiễn con người trong quá trình hoạt động cải tạo thế giới vật chất Trình độ nhận thức của con người phụ thuộc vào trình độ hoạt động chinh phục tự nhiên, cải tạo xã hội của chính con người Khi thế giới vật chất

và cuộc sống xã hội có những biến đổi thì điều đó sớm muộn cũng dẫn đến sự biến đổi, sự phát triển trong tư duy, ý thức con người Khi vật chất biến đổi thì sớm hay muộn ý thức cũng sẽ biến đổi theo Khi đời sống vật chất thay đổi thì đời sống tinh thần, tư tưởng, tình cảm… cũng sẽ thay đổi theo Muốn giải  thích một cách đúng đắn các hiện tượng trong đời sống chính trị, văn hóa phải xuất phát từ hiện thực sản xuất, từ đời sống kinh tế Chẳng hạn, chủ trương, chính sách, pháp luật của Đảng và Nhà nước đối với các thành phần kinh tế hiện nay thay đổi vì do vị trí, vai trò của các thành phần kinh tế thay đổi, đổi mới, coi trọng kinh tế tư nhân

 Vai trò của nhận thức, lý luận đối với thực tiễn:

- Vai trò của thực tiễn đối với nhận thức:

+ Thực tiễn là cơ sở, là động lực chủ yếu và trực tiếp của nhận thức: Con người quan hệ với thế giới không phải bằng lý

luận mà bằng thực tiễn Và chính trong quá trình hoạt động thực tiễn cải tạo thế giới mà nhận thức của con người mới được hình thành và phát triển

+ Thực tiễn là mục đích của nhận thức: Nhận thức phải quay về phục vụ thực tiễn Kết quả nhận thức phải hướng dẫn chỉ đạo thực tiễn Lý luận, khoa học chỉ có ý nghĩa thực sự khi chúng được vận dụng vào thực tiễn, cải tạo thực tiễn

+ Thực tiễn là tiêu chuẩn của chân lý: Thông qua thực tiễn

mà kiểm chứng nhận thức đúng hay sai Nếu nhận thức là đúng thì nó sẽ phục vụ thực tiễn phát triển và ngược lại

- Vai trò của lý luận đối với thực tiễn:

+ Lý luận khái quát kinh nghiệm, chỉ ra quy luật vận động của thực tiễn: Lý luận có nguồn gốc từ thực tiễn, do thực tiễn quy định, phụ thuộc vào thực tiễn, nhưng lý luận vẫn có tính độc lập đối với thực tiễn Lý luận được sinh ra là để khái quát kinh nghiệm thực tiễn, chỉ ra tính bản chất, tính quy luật trong sự vận động, phát triển của thực tiễn Do đó lý luận dẫn dắt, chỉ đạo thực tiễn, điều chỉnh hoạt động thực tiễn đạt kết quả cao + Lý luận dự báo, định hướng cho hoạt động thực tiễn: Lý luận khoa học giúp con người nắm bắt quy luật vận động của thực tiễn Nắm quy luật thực chất là nắm các mối quan hệ bản chất, tất yếu, quyết định chiều hướng vận động, phát triển của thực tiễn Do vậy, lý luận có khả năng dự báo được sự vận động, phát triển của thực tiễn Lý luận khoa học dự kiến sự vận động

và phát triển của sự vật, hiện tượng trong tương lai, từ đó chỉ ra phương hướng mới cho sự phát triển

+ Lý luận giáo dục liên kết, tập hợp lực lượng, chỉ đạo và cải tạo thực tiễn: Lý luận không chỉ là sự giải thích thế giới, điều quan trọng hơn là cải tạo thế giới, phục vụ cho cuộc sống của con người Ngoài khả năng nhìn thấy trước, dự báo tương lai, lý luận khoa học còn bao hàm cả ý nghĩa tự giác hình thành cái tương lai đó Lý luận có vai trò giáo dục, tuyên truyền giác ngộ mục tiêu, lý tưởng, xác định phương pháp, biện pháp thực hiện, liên kết, tập hợp lực lượng tạo thành sức mạnh to lớn cải tạo tự nhiên, xã hội vì sự phát triển của các cá nhân và xã hội

VỀ MẶT THỰC TIỄN:

Ý thức là sản phẩm của quá trình hoạt động cải tạo thế giới của con người Vì vậy, quá trình phản ánh hiện thực khách quan vào bộ óc người là quá trình năng động sáng tạo, diễn ra theo 3 giai đoạn sau:

+ Trao đổi thông tin giữa chủ thể và đối tượng phản ánh Đây là quá trình mang tính hai chiều, có định hướng và chọn lọc các thông tin cần thiết

+ Mô hình hoá đối tượng trong tư duy dưới dạng hình ảnh tinh thần Thực chất đây là quá trình "sáng tạo lại" hiện thực của

ý thức theo nghĩa: mã hoá các đối tượng vật chất thành các ý tưởng tinh thần phi vật chất

+ Chuyển hóa mô hình từ tư duy ra hiện thực khách quan, tức là quá trình hiện thực hoá tư tưởng, thông qua hoạt động thực tiễn biến cái quan niệm thành cái thực tại, biến các ý tưởng phi vật chất trong tư duy thành các dạng vật chất ngoài hiện thực Chẳng hạn, một chuyên gia, kỹ sư xây dựng một cây cầu;

một chuyên gia, kỹ sư, nhà phát minh ra máy bay; các chiến sỹ trinh sát xâm nhập vào lòng địch

DẪN CHỨNG:

- Chủ nghĩa cộng sản là sự sáng tạo ra của nhân dân lao động dưới sự lãnh đạo của đảng cộng sản:

- Chủ nghĩa cộng sản là kết quả sự sáng tạo của đông đảo quần chúng nhân dân lao động dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản được trang bị bằng lý luận của CN Mác-Lênin Cách mạng

là đổi mới, là sáng tạo Cách mạng đã thực sự làm đổi thay cơ bản cơ cấu xã hội Việt Nam vốn đã tồn tại từ lâu, đưa đến một

sự thay đổi lớn cho dân tộc và quần chúng dân nhân Cách mạng

tư tưởng góp phần không nhỏ đưa dân tộc ta thoát khỏi ách áp bức bóc lột, xây dựng cuộc sống ấm nó, hạnh phúc, xây dựng chủ nghĩa công sản Trong công cuộc đổi mới, xây dựng và bảo

vệ Tổ quốc ngày nay, Đảng vẫn đóng vai trò quyết định sự đi lên, phát triển của đất nước thông qua sự lãnh đạo bằng các đường lối, chủ trương đúng đắn, sáng tạo Trong bối cảnh tình hình đã có nhiều sự biến chuyển, khi đất nước đã có sự phát triển mạnh mẽ về kinh tế, xã hội, mặt bằng dân trí được nâng cao, mọi mặt đời sống đã hội nhập sâu với thế giới, xu thế toàn cầu hoá đóng vai trò chủ đạo, thì các đường lối, chủ trương, chính sách đã chứng minh được điều chỉnh phù hợp và nhận được sự đồng thuận cao của toàn dân trong các vấn đề trọng đại của đất nước Đó là kết quả của tri thức và tri thức là khoa học, thể hiện sự không ngừng nâng cao khả năng nhận thức cho mỗi người Tuy nhiên nếu tri thức không biến thành niềm tin và ý chí thì tự nó cũng không có vai trò gì đối với đời sống hiện thực cả

- Sản phẩm làm ra có một phần chất xám chính là ý thức con người tham gia vào quá trình tạo nên sản phẩm:

Ngày nay loài người có sức sáng tạo to lớn, đạt được những thành công, tạo ra các phát minh vượt trội là do con người phát huy được tối đa sức mạnh của tinh thần, đó chính là nền kinh tế tri thức Sản phẩm làm ra có một phần chất xám Mỗi sản phẩm tạo ra là sự đúc kết của tri thức của con người, tri thức tham gia cấu thành và tạo nên sản phẩm Tác động của ý thức, mà chủ yếu là tri thức đối với con người là vô cùng to lớn Nó không những là kim chỉ nam cho hoạt động thực tiễn mà còn là động lực thực tiễn Sự thành công hay thất bại của thực tiễn, tác động tích cực hay tiêu cực của ý thức đối với sự phát triển của tự nhiên, xã hội chủ yếu phụ thuộc vào vai trò chỉ đạo của ý thức

mà biểu hiện ra là vai trò của khoa học, văn hoá và tư tưởng

- Tư tưởng hướng dẫn quần chúng nhân dân xóa bỏ chế độ

cũ tạo ra chế độ mới: Sự thay đổi trong mô hình xã hội cũng là một minh chứng thực tiễn của luận điểm trên Các cuộc cách mạng bao giờ cũng được hướng dẫn bởi tư tưởng C Mác, lấy tư tưởng C Mác làm kim chỉ nam cho hành động Tư tưởng C.Mác xâm nhập vào quần chúng, được quần chúng ủng hộ thì sẽ tạo ra động lực thúc đẩy quần chúng xóa bỏ xã hội cũ, xây dựng xã hội mới Điều này có thể được thấy rất rõ ràng trong cuộc cách mạng của chủ nghĩa tư bản, tư tưởng tư sản đã hướng dẫn quần chúng nhân dân xóa bỏ xã hội phong kiến, sáng tạo và xây dựng nên chủ nghĩa tư bản

Câu 2: Phân tích cơ sở triết học trong khẳng định của Đảng ta:” Mọi đường lối chủ trương của Đảng phải xuất phát từ thực tế, tôn trọng quy luật khách quan”.

-Ngay từ khi ra đời, Đảng Cộng sản Việt Nam đã lấy chủ nghĩa Mác - Lênin làm nền tảng tư tưởng và vận dụng tư tưởng

lý luận đó vào thực tế cách mạng nước ta để đề ra đường lối, chủ trương, chính sách qua từng thời kỳ Đặc biệt, trước những diễn biến hết sức phức tạp của tình hình trong nước và thế giới, khi

hệ thống XHCN và các đảng cộng sản đang rơi vào tình trạng khủng hoảng sâu sắc, toàn diện, việc đề ra đường lối đổi mới là yêu cầu rất bức thiết đối với cách mạng, quyết định sự sống còn của Đảng, đến thắng lợi cách mạng Việt Nam Một trong những vận dụng cơ sở lý luận của triết học Mác - Lênin vào công cuộc đổi mới đất nước mà Đảng đã khởi xướng bắt đầu từ Đại hội Đảng lần thứ VI là nguyên tắc khách quan - một nguyên tắc được rút ra từ mối quan hệ biện chứng giữa vật chất và ý thức Văn kiện Đại hội Đảng lần IX đã viết: “Đảng phải luôn xuất phát từ thực tế, tôn trọng và hành động theo quy luật khách quan Năng lực nhận thức và hành động theo quy luật khách quan là điều kiện đảm bảo sự lãnh đạo đúng đắn của Đảng” Việc tìm hiểu quy luật khách quan trên cơ sở mối quan hệ giữa vật chất và ý thức để vận dụng đúng đắn quy luật này vào thực tiễn là vấn đề hết sức cần thiết đối với Đảng viên

Câu 3: Lenin cho rằng “Muốn thực sự thấu hiểu được

sự vật, cần phải nhìn bao quát và nghiên cứu tất cả các mặt, tất cả các mối liên hệ và “quan hệ gián tiếp” của sự vật đó.

Cơ sở triết học:

- Phép biện chứng duy vật chỉ ra rằng, liên hệ là quá trình tác động qua lại - cái tạo thành “nguyên nhân cuối cùng của mọi

sự vận động và biến đổi của sự vật” Cho nên, mối liên hệ phổ biến giữa các sự vật, hiện tượng là nguyên nhân tạo nên sự vận động của chúng Cũng chính do có mối liên hệ phổ biến mà trong thế giới khách quan luôn tồn tại xu hướng phát triển không ngừng Vật chất không vận động đi tới tiêu vong mà tạo ra sự chuyển hóa (biến đổi) theo những hướng khác nhau, trong đó có khuynh hướng vận động theo chiều hướng đi lên, từ thấp đến cao, từ kém hoàn thiện đến hoàn thiện hơn (gọi là phát triển) Các chủ thể cần nhận thức và chuẩn bị các điều kiện cần thiết, các phương pháp hành động cho phù hợp để có được những biến đổi theo chiều hướng phát triển Đây là quá trình phức tạp, bởi

lẽ, sự biến đổi theo chiều hướng phát triển của hiện thực là quá trình vận động có tính quy luật nội tại, diễn ra trong nó, là quá trình phủ định biện chứng, phủ định có kế thừa

- Phép biện chứng duy vật không chỉ là một lý luận khoa học cho phép phản ánh đúng đắn các sự vật, hiện tượng, nó còn

là một công cụ sắc bén để mổ xẻ, phân tích các vấn đề xã hội và tìm ra các giải pháp thích hợp cho từng giai đoạn phát triển lịch

sử cụ thể Chính nhờ công cụ sắc bén này, chủ nghĩa Mác đã tìm

ra các quy luật vận động của xã hội, đã nhìn xã hội như một cơ thể sống luôn vận động, biến đổi do những mối liên hệ nội tại của nó tạo ra; thấy được vai trò quyết định của điều kiện vật chất, của cơ sở kinh tế nhưng cũng thấy vai trò hết sức to lớn của kiến trúc thượng tầng chính trị, của tư tưởng, văn hóa Điều

đó đã khắc phục được tư tưởng duy tâm, siêu hình, lối nhìn nhận phản biện chứng trước đây Khái lược điều đó cho thấy các

nguyên tắc phương pháp luận của phép biện chứng duy vật là những nguyên tắc cơ bản để nhận thức về các mối quan hệ lớn ở nước ta hiện nay

Ý nghĩa trong thực tiễn:

- Những chỉ dẫn trên của V.I.Lênin nhắc nhở con người trong nhận thức, muốn biết chân tướng của sự vật cần phải xem xét sự vật trong mối liên hệ qua lại giữa các bộ phận, các yếu tố, các thuộc tính khác nhau của nó; phải xem xét sự vật, hiện tượng này trong mối liên hệ với sự vật hiện tượng khác kể cả khâu trung gian của nó, phải xem xét nó trong mối liên hệ với nhu cầu thực tiễn để từ đó thấy được vị trí, vai trò của các mối liên hệ giữa các mặt trong một sự vật, hiện tượng hay giữa các sự vật, hiện tượng với nhau Qua đó, xác định được những quan hệ trọng tâm trọng điểm cần được giải quyết trong những điều kiện hoàn cảnh lịch sử cụ thể Nguyên tắc toàn diện này cũng chỉ ra rằng, một luận điểm là đúng đắn trong những quan hệ này lại trở thành sai lầm trong những quan hệ khác, một luận điểm, một hướng đi, một cách làm là đúng đắn, hữu ích trong điều kiện này lại có thể là không phù hợp, có hại trong điều kiện khác

- Nguyên tắc toàn diện giúp nhận thức được sự vật với tất

cả các thành tố, trong mối liên hệ với nhu cầu thực tiễn của con người và để cải tạo được sự vật thì phải bằng hoạt động thực tiễn biến đổi những mối liên hệ nội tại của sự vật cũng như các mối liên hệ qua lại của sự vật đó với các sự vật khác; từ đó, phải sử dụng đồng bộ nhiều biện pháp, nhiều phương tiện khác nhau để tác động nhằm thay đổi những hiện tượng tương ứng