báo cáo khoa học '''' thu hút đầu tư vào các ngành công nghiệp hỗ trợ tại vùng kinh tế trọng điểm miền trung''''

THU HÚT ĐẦU TƯ VÀO CÁC NGÀNH ATTRACTING INVESTMENT IN THE SUPPORTING INDUSTRY IN THE KEY ECONOMIC REGIONS OF CENTRAL VIETNAM LÊ THẾ GIỚI Đại học Đà Nẵng TÓM T ẮT T ừ việc nghiên cứu c

THU HÚT ĐẦU TƯ VÀO CÁC NGÀNH

ATTRACTING INVESTMENT IN THE SUPPORTING INDUSTRY IN THE KEY ECONOMIC REGIONS OF CENTRAL VIETNAM

LÊ THẾ GIỚI

Đại học Đà Nẵng

TÓM T ẮT

T ừ việc nghiên cứu các quan điểm về xây dựng chính sách công nghiệp, lý thuyết về

c ụm công nghiệp và cạnh tranh khu vực, lý thuyết hệ sinh thái kinh doanh và thực tiễn phát tri ển công nghiệp hỗ trợ của Vùng kinh tế trọng điểm miền Trung, bài viết đề xuất các gi ải pháp nhằm thu hút đầu tư vào lĩnh vực công nghiệp hỗ trợ của Vùng kinh tế trọng điểm này, tập trung vào việc xây dựng các cơ sở công nghiệp quan trọng nhất

c ủa công nghiệp hỗ trợ - các doanh nghiệp sử dụng sản phẩm hỗ trợ và các doanh nghiệp hỗ trợ

ABSTRACT

Based on a research on the concepts about developing the industrial policy, the literature about the industrial cluster and regional competition, the literature about business ecosystem and the practice on developing the supporting industry of the key economic region of Central Vietnam, this article suggests the solutions to attract investment in supporting industry of this key economic regions This article focuses on developing the most important industrial organizations – the businesses using the supporting products and the bussinesses producing the supporting products

1 Đặt vấn đề

Phát triển công nghiệp hỗ trợ (CNHT) là một trong những điều kiện để phát triển các ngành công nghiệp mũi nhọn Tuy nhiên, do đặc thù của một nước đang phát triển, CNHT của Việt Nam và Vùng kinh tế trọng điểm miền Trung (VKTTĐMT) chưa phát triển, chưa đáp ứng được yêu cầu công nghiệp hóa và hiện đại hóa Một số nghiên cứu

đã thực hiện chủ yếu đề cập đến vấn đề phát triển công nghiệp nói chung, chưa đi sâu nghiên cứu CNHT và các mối liên kết và hợp tác giữa công nghiệp lắp ráp, chế tạo, chế

biến với CNHT

Phát triển CNHT tại VKTTĐMT phải được đặt trên quan điểm: (1) Xây dựng

Đà Nẵng thành trung tâm công nghiệp hỗ trợ của Vùng, có vai trò kết nối công nghiệp

nội vùng và ngoại vùng, (2) Xây dựng một nền tảng công nghiệp hỗ trợ có tính động lực cho việc thu hút vốn đầu tư trong và ngoài nước vào việc phát triển các ngành công nghiệp mũi nhọn, có ảnh hưởng tích cực đến sự phát triển kinh tế của Vùng, (3) Đảm

bảo sự phát triển bền vững, hài hòa và liên kết chặt chẽ giữa các ngành công nghiệp

trong Vùng nhằm nâng cao lợi thế cạnh tranh của Vùng và sẵn sàng tham gia vào quá trình phân công lao động quốc tế

Các giải pháp được thiết kế trên cơ sở phân tích thực tiễn công nghiệp hỗ trợ của VKTTĐMT từ cách tiếp cận xây dựng chính sách công nghiệp, lý thuyết về cụm công nghiệp và cạnh tranh vùng và lý thuyết hệ sinh thái kinh doanh Theo quan điểm của chúng tôi, phát triển CNHT thực chất chính là phát triển các doanh nghiệp tham gia vào các ngành công nghiệp này Muốn vậy, các giải pháp phải đảm bảo nguyên tắc về phát triển kinh doanh dựa trên các yếu tố thị trường và chính sách hỗ trợ của nhà nước

Trong khuôn khổ bài viết này, các giải pháp tập trung vào việc xây dựng các cơ

sở công nghiệp quan trọng nhất của công nghiệp hỗ trợ - các doanh nghiệp cần hỗ trợ và các doanh nghiệp hỗ trợ thông qua việc thu hút đầu tư trong nước và nước ngoài cho hai khu vực kinh tế này.1

2 M ục tiêu và định hướng giải pháp

Các giải pháp không chỉ nhấn mạnh các chính sách ưu đãi đầu tư,

mà bao gồm cả các chính sách kéo và đẩy, trong đó trọng tâm là các chính sách kéo Đó

là việc tạo ra một khu vực thị trường với sức hút lớn đối với các doanh nghiệp Các giải pháp đẩy chỉ sử dụng ở mức độ hạn chế và trong khả năng kiểm soát của chính quyền địa phương nhằm hạn chế các tác động tiêu cực của các quyết định hành chính lên thị trường

2.1 M ục tiêu

Với đặc điểm công nghiệp hỗ trợ của VKTTĐMT còn khá yếu, các giải pháp sẽ

tập trung vào bước đầu tiên của quá trình phát triển đó là hình thành nhu cầu sản phẩm

hỗ trợ và năng lực cung ứng các sản phẩm hỗ trợ trong Vùng

M ục tiêu cơ bản của các giải pháp sẽ là thu hút các nguồn lực trong và ngoài

nước tập trung đầu tư vào công nghiệp hỗ trợ của VKTTĐMT Các mục tiêu cụ thể:

− Tạo ra sức cầu của thị trường sản phẩm dịch vụ hỗ trợ thông qua việc thúc đẩy các doanh nghiệp sử dụng sản phẩm hỗ trợ, cả về số lượng, quy mô và chất lượng

− Nâng cao năng lực tham gia cung ứng các sản phẩm và dịch vụ hỗ trợ thông qua

việc xây dựng và phát triển cộng đồng các doanh nghiệp sẵn sàng tham gia vào công nghiệp hỗ trợ, đặc biệt là mạng lưới các DNNVV

− Thu hút hai hệ thống doanh nghiệp trên mở rộng đầu tư vào công nghiệp hỗ trợ Các giải pháp nhằm thực hiện mục tiêu này phải được cân nhắc kỹ để không tạo

ra các hiệu ứng ngược trong thực thi và đảm bảo tính kiểm soát và mục tiêu hiệu quả

2.2 Định hướng cho các giải pháp

Đối với các doanh nghiệp lớn, quyết định đầu tư hoặc mở rộng sản xuất tại một

1

V ấn đề liên kết giữa các doanh nghiệp và hỗ trợ thị trường các sản phẩm - dịch vụ hỗ trợ, xây dựng cơ chế vận hành đảm bảo sự điều tiết, giám sát và hỗ trợ của chính phủ và cơ quan quản lý địa phương sẽ được đề cập trong một bài

vùng phụ thuộc nhiều vào chiến lược kinh doanh dài hạn, các tính toán về lợi ích và rủi

ro khi đầu tư và mức độ tiếp cận thông tin đối với vùng đó Vì thế, các giải pháp cần hướng vào việc tác động lên các tính toán lợi ích bằng cách tạo ra các chính sách giảm chi phí đầu tư và chi phí hoạt động, tăng cường các hỗ trợ ban đầu và hỗ trợ thường xuyên, và tăng cường mức độ tiếp cận thông tin cho các doanh nghiệp

Đối với các doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV), do động cơ để họ tham dự vào

thị trường các sản phẩm, dịch vụ hỗ trợ nằm ở mức độ lợi nhuận, những khó khăn gặp

phải khi khởi sự hoặc thực hiện liên kết, các rủi ro có thể gặp phải và tập quán kinh doanh, nên các giải pháp sẽ nhắm đến việc tạo ra các kênh thông tin về thị trường, tháo

gỡ hoặc hỗ trợ đối với các khó khăn của họ

Như vậy, từ nhu cầu, động cơ, chiến lược kinh doanh, ưu thế và hạn chế của các doanh nghiệp, các giải pháp thu hút đầu tư sẽ được thực hiện theo các định hướng sau:

− Thu hút đầu tư nước ngoài vào lĩnh vực công nghiệp mũi nhọn thông qua việc

tạo dựng lợi thế cạnh tranh về chi phí và quy trình, các chính sách về thông tin

và hỗ trợ

− Thu hút doanh nghiệp lớn vào khu vực hạ nguồn bằng các lợi thế và ưu đãi

− Tạo điều kiện thuận lợi cho việc hình thành và phát triển của các DNNVV

− Mở rộng phạm vi về thị trường các sản phẩm mũi nhọn và các sản phẩm hỗ trợ thông qua việc xây dựng khả năng vận tải và giao nhận thông suốt trong nước và

quốc tế

− Hỗ trợ các doanh nghiệp hỗ trợ nhằm tạo dựng các lợi thế cạnh tranh về chất lượng, giao nhận và giá thành sản xuất

3 Các giải pháp chính

3.1 Phát tri ển năng lực vận tải, giao nhận và dịch vụ thông tin liên lạc của Vùng

Điểm hạn chế rất lớn đối với công nghiệp hỗ trợ của VKTTĐMT là quy mô thị trường khá nhỏ và bị cắt khúc trong khi hệ thống giao thông vận tải lại không phát triển đúng mức Với đặc điểm này sẽ làm phát sinh chi p hí cao cho các hoạt động công nghiệp do không đạt được các lợi thế về quy mô Thêm vào đó, một số sản phẩm công nghiệp và công nghiệp hỗ trợ muốn phát triển phải thâm nhập vào các thị trường trong nước và quốc tế nên năng lực vận tải, giao nhận và thông tin liên lạc là cực kì quan

trọng Với việc gia tăng năng lực vận tải và giao nhận, đặc biệt là giảm chi phí sẽ làm cho các địa phương trong Vùng có được thêm lợi thế về chi phí để mở rộng được thị trường (do giảm chi phí vận tải và tăng quy mô thị trường) Hệ thống vận tải, giao nhận

và thông tin liên lạc còn đặc biệt quan trọng đối với CNHT vì nó liên quan đến chi phí

và thời gian giao hàng, hai trong số ba nhân tố chủ yếu của kinh doanh trong lĩnh vực cung cấp sản phẩm trung gian Chính vì lý do đó, đây là giải pháp hàng đầu và là khâu đột phá trong các giải pháp phát triển CNHT của VKTTĐMT

Để tăng cường năng lực vận tải, giao nhận và thông tin liên lạc của Vùng, cần

phải:

− Kiến nghị Chính phủ đầu tư nâng cấp các tuyến giao thông huyết mạch nối các

tỉnh trong VKTTĐMT, tiến tới xây dựng đường cao tốc cho vùng này

− Đẩy nhanh tốc độ đầu tư mở rộng quốc lộ 14B, khai thông tuyến hành lang quan

trọng trong vận chuyển hàng hóa, nguyên vật liệu

− Đẩy mạnh khai thác tuyến Hành lang Kinh tế Đông Tây nhằm gia tăng lư ợng hàng hóa lưu thông qua vùng, tạo động lực kích thích doanh nghiệp đầu tư vào

lĩnh vực vận tải

− Nghiên cứu phát triển hệ thống vận tải hàng hóa bằng đường sắt và đường thủy

nội địa trong khu vực, đặc biệt là khả năng nối kết các đầu mối giao thông quan

trọng giữa cảng và ga vận tải đường sắt, cảng và hệ thống đường bộ nội vùng

− Xây dựng chính sách thu hút các hãng vận tải thế giới đặt đại diện văn phòng tại

Đà Nẵng, tiến đến mở các tuyến vận tải đường biển và hàng không quốc tế

− Xây dựng chiến lược vận tải nội vùng và quốc tế từ Đà Nẵng với hai mục tiêu quan trọng là giá thành vận chuyển và thời gian

− Phối hợp giữa các địa phương trong Vùng quy hoạch và thiết lập hệ thống kho bãi trung chuyển , hệ thống thông tin điện tử và phương thức trao đổi thông tin

về giao nhận và vận chuyển nội vùng, giữa các vùng và kết nối với các hệ thống giao nhận quốc tế

− Liên kết và tư vấn về vận tải và logistics, đặc biệt là hệ thống cảng biển và các kho hàng trung chuyển, từ các quốc gia có nền công nghiệp vận tải biển và cảng phát triển như Anh, Hà Lan, Singapore, Hồng Kông

− Liên kết và đặt hàng với các cơ quan nghiên cứu , các trường đại học về qui

hoạch tổng thể hệ thống vận tải vùng và thực hiện các chương trình đào tạo nhân

lực về vận tải, logistics, thông tin vận tải và bảo hiểm

3.2 Liên k ết các vùng kinh tế lớn trong nước và quốc tế về các ngành công nghiệp

m ũi nhọn và công nghiệp hỗ trợ mục tiêu

Mục tiêu của giải pháp này là nhằm nâng dần vị trí của Đà Nẵng và các tỉnh vùng trong các chọn lựa chiến lược của các nhà đầu tư, đặc biệt là trong các ngành công nghiệp mũi nhọn và công nghiệp hỗ trợ Với sự liên kết chặt chẽ có thể tạo được, các doanh nghiệp trong VKTTĐMT có thêm cơ hội hợp tác, học hỏi kinh nghiệm và chuyển giao công nghệ, tiến tới hợp tác đầu tư vào các ngành này Thêm vào đó, theo quy luật lan tỏa, cùng với việc xây dựng được hệ thống vận tải và thông tin tốt, các doanh nghiệp

có thể tiến dần trong các nấc thang cung ứng Thông qua các liên kết này có thể tìm

kiếm các giải pháp khắc phục hạn chế của công nghiệp địa phương như về nguyên vật

liệu, máy móc, nhân lực Việc liên kết cũng có lợi cho việc học hỏi cơ chế quản lý điều hành và hỗ trợ của các địa phương

Các ngành công nghi ệp mục tiêu và các vùng có thể liên kết bao gồm:

− Công nghiệp chế biến thủy hải sản (bao gồm cả sơ chế thủy hải sản): An Giang, Đồng Tháp, Thành phố Hồ Chí Minh;

− Công nghiệp may mặc, da giày: Tp Hồ Chí Minh, Hà Nội, Hải Phòng, Bình Dương, Kuala Lumpur;

− Công nghiệp lắp ráp cơ khí (xe máy, ô tô, máy công cụ): Tp Hồ Chí Minh, Bình Dương, Đài Bắc;

− Công nghiệp hóa dầu và nhựa: Tp Hồ Chí Minh, Bình Dương, Long An;

− Dịch vụ logistic: Tp Hồ Chí Minh, Hồng Kong, Đài Bắc, Osaka;

− Thiết kế kiểu dáng công nghiệp: Singapore, Hong Kong, Bang Kok;

− Dịch vụ cho thuê tài chính: Singapore, Hong Kong;

− Khuôn, hàn, tiện, mạ, xử lý kim loại: Thái Nguyên, Hải Phòng, Bình Dương, ;

− Linh kiện, phụ tùng cơ khí: Quảng Châu, Tp Hồ Chí Minh, ;

− Sản xuất và chế biến nhựa, da, vải, cao su: Tp Hồ Chí Minh, Daklak, ;

− Nguyên vật liệu cho thiết bị điện: Đài Bắc, Bình Dương, Singapore

M ột số công việc cụ thể để thực hiện các liên kết:

− Chọn lựa và thiết lập danh sách một số địa phương ngoài VKTTĐMT có thế

mạnh và có khả năng hợp tác tốt với với từng địa phương trong Vùng, đặc biệt là

có các doanh nghiệp có năng lự c về vốn và công nghệ và đang muốn mở rộng

sản xuất Số lượng các địa phương này sẽ được tính toán hợp lý để tiết kiệm chi phí

− Thiết lập một số văn phòng đại diện tại các địa phương được lựa chọn hợp tác để đảm nhận các vấn đề liên quan đến đầu tư, hợp tác, trao đổi thông tin, công nghệ, thiết lập đàm phán, hội thảo với các doanh nghiệp trong nhóm ngành mục tiêu của địa phương đó

− Nghiên cứu tổ chức các hội thảo khoa học, hội chợ chuyên ngành tại Đà Nẵng

và thu hút các doanh nghiệp ở các địa phương này đến tham dự

− Thiết lập cơ chế hợp tác trao đổi thông tin giữa chính quyền các địa phương dự định liên kết (ký kết hợp tác, thiết lập đối tác, trao đổi thông tin) Xây dựng các chương trình hành động chung giữa các địa phương

− Thiết lập kênh thông tin chuyên ngành giữa doanh nghiệp của các địa phương

− Nghiên cứu ban hành các chính sách ưu đãi đối với các doanh n ghiệp ở các địa phương Triển khai các chương trình đào tạo có sự tham gia của các doanh nghiệp ở các địa phương được lựa chọn hợp tác

3.3 Xây d ựng c ác chính sách ưu đ ãi đầu tư cho các doanh nghiệp hạ nguồn và thượng nguồn theo các cụm công nghiệp

Giải pháp này sẽ tạo ra sự kích thích đầu tư của các doanh nghiệp vào các lĩnh

vực công nghiệp khuyến khích đầu tư của các địa phương trong Vùng Các chính sách

ưu đãi sẽ được tính toán để đảm bảo tính vượt trội hơn so với các chính sách thu hút đầu

tư khác Ngoài ra, có cơ chế ưu đãi đặc biệt đối với các doanh nghiệp lớn, sử dụng nhiều công nghệ và thiết bị, có hoạt động sản xuất nhiều công đoạn và cần nhiều chi tiết Các

ưu đãi có thể được thực hiện thông qua:

− Ưu đãi về thuế (cần tính toán theo quy định chung của nhà nước);

− Ưu đãi về đất đai (có thể tính đến các chương trình “đổi đất lấy doanh nghiêp”);

− Ưu đãi về thủ tục;

− Chính sách hỗ trợ đặc biệt;

Đối tượng các doanh nghiệp cần thu hút bao gồm:

Các doanh nghi ệp hạ nguồn và công nghiệp hỗ trợ trong các lĩnh vực:

− Vận tải giao nhận và logistics;

− Thiết kế công nghiệp;

− FDI trong lĩnh vực chế tạo phụ tùng và lắp ráp thiết bị cơ khí, máy công cụ, xe máy;

− Chế biến và xuất khẩu giày da, may mặc;

− Sản xuất các sản phẩm từ cao su;

− Sản xuất và kinh doanh các sản phẩm từ nhựa;

− Chế biến thủy hải sản (đồ hộp, thức ăn sẵn,…)

Các doanh nghiệp thượng nguồn:

− Sản xuất thép nguyên liệu công nghiệp (khung thép, thép tinh luyện);

− Cung ứng nguyên vật liệu cơ bản (hạt nhựa, cao su lưu hóa, dệt, giấy, hóa chất) Chính sách ưu đãi phải cần được tính toán cẩn trọng để phát huy tác dụng lâu dài đồng thời thu hút được các doanh nghiệp mong muốn Cần đặt ra những mục tiêu cụ thể trong việc thu hút các doanh nghiệp lớn của khu vực hạ nguồn Đây chính là các doanh nghiệp then chốt trong hệ sinh thái kinh doanh mà sự có mặt của họ sẽ có tác động tích

cực đến việc xây dựng cộng đồng các doanh nghiệp hỗ trợ

Trong chính sách thu hút đầu tư, các địa phương trong Vùng cần trao đổi, nghiên

cứu để qui hoạch mạng lưới công nghiệp hỗ trợ hợp lý, có tác động tương hỗ và tính liên kết cao Trong Vùng sẽ xây dựng thành các cụm công nghiệp chính bao gồm các doanh nghiệp nhỏ xoay quanh một vài doanh nghiệp then chốt kèm theo các thiết chế hỗ

trợ như các trường dạy nghề, trung tâm xúc tiến thương mại và công nghiệp, các đầu

mối nguyên vật liệu cũng như các dịch vụ kinh doanh Định hướng qui hoạch cụm công nghiệp trong Vùng:

− Thành phố Đà Nẵng: Công nghiệp dệt may, da dày, dịch vụ logistics, dịch vụ thuê tài chính, thiết kế kiểu dáng công nghiệp và in ấn bao bì, thiết bị điện;

− Tỉnh Quảng Nam: Công nghiệp cơ khí, lắp ráp, xử lý kim loại;

− Tỉnh Quảng Ngãi: Công nghiệp hóa chất, nhựa;

− Tỉnh Bình Định: Công nghiệp cơ khí, lắp ráp

Việc qui hoạch này có thể gia tăng khả năng liên kết hợp tác giữa các vùng, tận

dụng được sức mạnh tổng hợp của cụm công nghiệp và đặc tính của hệ sinh thái kinh doanh với trung tâm công nghiệp hỗ trợ đặt tại Đà Nẵng

3.4 Xây dựng chính sách hỗ trợ các doanh nghiệp nhỏ và vừa

Đây cũng là một trong những giải pháp trọng tâm của chính sách xây dựng CNHT Theo kinh nghiệm của các quốc gia trong phát triển CNHT thì các DNNVV chính là nguồn chính để hình thành các doanh nghiệp hỗ trợ và là khu vực hấp thụ các chuyển giao công nghệ một cách tốt nhất Tuy nhiên, khu vực này lại rất khó để phát triển Một trong những nguyên nhân chính dẫn đến sự yếu kém của công nghiệp hỗ trợ

của VKTTĐMT là hệ thống các DNNVV còn yếu, cả về số lượng lẫn năng lực sản xuất

Những cản trở chính của các DNNVV chủ yếu tập trung vào các khó khăn về

vốn, công nghệ, trình độ quản lý, năng lực nắm bắt thị trường và khả năng đàm phán kinh doanh Chính sách hỗ trợ DNNVV phải nhằm tháo gỡ các khó khăn này và tạo điều kiện cho khởi sự kinh doanh Đặc thù của các DNNVV trong Vùng là phần lớn

hoạt động trong lĩnh vực thương mại và dịch vụ Vì vậy, chính sách hỗ trợ DNNVV cần được tính toán cụ thể để có ưu đãi rõ nét đối với các DNNVV trong lĩnh vực sản xuất công nghiệp

Một số chính sách hỗ trợ các DNNVV có thể sử dụng:

− Hỗ trợ về vốn thông qua giảm và giãn thuế, thuê đất, thời gian và thủ tục pháp lý;

− Hỗ trợ về thông tin thị trường;

− Hỗ trợ về đào tạo năng lực quản lý và kinh doanh;

− Hỗ trợ pháp lý và khả năng đàm phán kinh doanh;

− Hỗ trợ trong thiết lập quan hệ với các doanh nghiệp lớn

3.5 Hình thành các trung tâm đào tạo và chuyển giao công nghệ có sự tham gia của các doanh nghiệp lớn và các DNNVV

Một trong các cản trở lớn nhất của các DNNVV vào hệ thống cung cấp của các doanh nghiệp lắp ráp là sự không tương thích về công nghệ và chất lượng sản phẩm, do

sự chênh lệch về trình độ công nghệ và sự thiếu thông tin của hai bên trao đổi Để giải quyết vấn đề này, giải pháp thứ 5 sẽ tập trung vào hoạt động chuyển giao công nghệ sản

xuất và quản lý giữa các doanh nghiệp lớn và các DNNVV Đặc điểm giải pháp này là hình thành một hệ thống hấp thụ công nghệ liên tục dựa trên sự tự nguyện của các doanh nghiệp tham gia

Cần hình thành các trung tâm đào tạo và chuyển giao công nghệ tron g một số ngành then chốt như chế tạo thiết bị cơ khí, dệt nhuộm, da, nhựa và cao su Các trung tâm này sẽ được sự phối hợp của 4 bên:

− Địa phương chịu trách nhiệm về chi phí đầu tư ban đầu, thành lập trung tâm;

− Các trường đại học và viện nghiên cứu hỗ trợ về mặt kỹ thuật, công nghệ;

− Các doanh nghiệp lớn xây dựng chương trình và các hoạt động chuyển giao công nghệ;

− Các DNNVV là các đối tượng hấp thụ sự chuyển giao công nghệ này

Thông qua các hiệp hội chuyên ngành để hỗ trợ vận hành của các trung tâm (Hội

cơ khí, Hiệp hội ô tô, ) Mục tiêu hoạt động của trung tâm là để cho các doanh nghiệp

lớn giới thiệu về công nghệ và những yêu cầu mà họ cần, đồng thời các DNNVV tiếp

cận với công nghệ của các doanh nghiệp khách hàng tương lai

3.6 H ỗ trợ phát triển lĩnh vực cho thuê tài chính

Đây là giải pháp đi kèm với hỗ trợ công nghệ và vốn cho các DNNVV Việc cho thuê tài chính sẽ trở thành hoạt động khá quan trọng trong CNHT vì nó cung cấp nguồn công cụ cho các hoạt động sản xuất công nghiệp Đặc biệt, trong điều kiện các DNNVV trong Vùng là khá yếu về vốn và công nghệ, việc hình thành các dịch vụ cho thuê tài chính sẽ giúp các doanh nghiệp này giảm bớt rủi ro khi đầu tư cho công nghệ, giảm chi phí đầu tư ban đầu, tiếp cận được các công nghệ hiện đại hơn và rút ngắn thời gian hấp

thụ công nghệ

Các địa phương trong Vùng cần có các chính sách cụ thể cho việc thúc đẩy các doanh nghiệp cho thuê tài chính dựa trên sự phát triển nhanh chóng của hệ thống ngân hàng thương mại và hạ tầng công nghệ thông tin Cần tiến hành:

− Xây dựng đề án đánh giá về nhu cầu và năng lực của các dịch vụ cho thuê tài chính;

− Thực hiện các hội thảo về cho thuê tài chính;

− Giới thiệu và kêu gọi các công ty cho thuê tài chính trong nước và quốc tế đến đặt văn phòng hoặc hoạt động tại Đà Nẵng;

− Thiết lập văn phòng hỗ trợ pháp lý và thông tin cho các DNNVV trong lĩnh vực cho thuê tài chính

3.7 3.7 H ỗ trợ phát triển lĩnh vực đào tạo các ngành nghề theo mục tiêu

Giải pháp cuối cùng cho nỗ lực thu hút đầu tư vào lĩnh vực công nghiệp hỗ trợ sẽ hướng đến việc tạo ra sự sẵn sàng và khả năng cạnh tranh của Vùng về nguồn nhân lực Nguồn nhân lực đề cập trong giải pháp này là các công nhân có tay nghề trong các lĩnh

vực công nghiệp mục tiêu và các chuyên viên trong các lĩnh vực đòi hỏi chuyên môn cao

Những lĩnh vực cần thu hút lao động chất lượng cao sẽ gồm: chuyên gia về vận

tải, bảo hiểm, logistics; chuyên gia về cho thuê tài chính ; chuyên gia về thiết kế kiểu dáng công nghiệp; chuyên gia về cơ khí, nhựa, hóa chất

Tập trung phát triển các cơ sở và hoạt động đào tạo tay nghề trong các lĩnh vực

ưu tiên như may mặc, lắp ráp cơ khí, xử lý kim loại, nhựa và hóa chất Để thực hiện

chương trình này, cần phải:

− Thực hiện việc kết hợp đào tạo trong các trung tâm chuyển giao công nghệ;

− Xây dựng chính sách dành cho các doanh nghiệp trong ngành khi đảm nhận thêm vai trò đào tạo tại chỗ;

− Hỗ trợ các trung tâm đào tạo mở các ngành nghề đào tạo theo yêu cầu

4 M ột số chương trình và hành động cụ thể

Để có tính thực thi cao và đem lại hiệu quả, các giải pháp trên cần phải được tích

hợp lại trong các chương trình hành động có tính khả thi, làm cơ sở cho các địa phương

lập kế hoạch, xây dựng đề án, đầu tư và kiểm soát hiệu quả

1) Chương trình liên kết vùng ki nh tế: Chương trình này bao gồm một loạt các

hoạt động liên kết kinh tế trong vùng và ngoại vùng Các hoạt động liên kết nội vùng kinh tế trọng điểm miền Trung và liên kết ngoại vùng là các thành phố, tỉnh thành trong nước và quốc tế có những thế mạnh về ngành nghề công nghiệp mà thành phố muốn

hợp tác Các hoạt động trong khuôn khổ chương trình này được giới thiệu trong phần

giải pháp ở trên

2) Chương trình quy hoạch phát triển cảng, đường sắt và đường bộ: Cần có sự

tham gia của nhiều ban ngành, tổ chức từ trung ương đến địa phương nhằm xây dựng

một quy hoạch hợp lý việc vận tải công nghiệp Chương trình này tập trung vào việc nghiên cứu tiền khả thi và khả thi việc đầu tư và xây dựng cơ sở hạ tầng cho hoạt động

vận tải, giao nhận, trung chuyển, lưu kho đối với hàng hóa công nghiệp qua VKTTDMT

3) Xây d ựng hệ thống cơ sở dữ liệu công nghiệp hỗ trợ: Các địa phương thiết lập

dự án và triển khai việc xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu và thông tin về công nghiệp

Hệ thống này có hai mục tiêu:

− Thiết lập và chia sẻ dữ liệu về các doanh nghiệp công nghiệp và thị trường sản

phẩm công nghiệp trong khu vực, trong nước và quốc tế Hệ thống dữ liệu này

phải mang tính thống kê chi tiết và được thiết lập theo quy chuẩn dữ liệu kinh doanh

− Thiết lập các trao đổi thông tin cũng như liên lạc giữa các doanh nghiệp và các

tổ chức nghiên cứu, chính quyền, hiệp hội

Hệ thống này nên được tiến hành dưới dạng hệ thống thông tin điện tử và tích

hợp với các hệ thống tương ứng trong nước và quốc tế Song song với việc thiết lập hệ

thống này, cần thiết lập một bộ phận chuyên trách về thông tin công nghiệp, có thể tại

Sở công thương, chuyên việc tiến hành thu thập, xử lý và cập nhật dữ liệu của hệ thống

4) Chương trình “nhà cung cấp”: Có thể học hỏi kinh nghiệm của Đài Loan và

Malaysia trong việc xây dựng một chương trình ưu đãi “nhà cung cấp” dành cho c ác doanh nghiệp hoạt động trong khu vực và trong các lĩnh vực công nghiệp mục tiêu

5) Chương trình ưu đãi “đổi đất lấy doanh nghiệp”: Các địa phương trong

Vùng có thể hỗ trợ thu hút các doanh nghiệp chủ đạo thông qua chương trình đổi đất lấy doanh nghiệp Chương trình này được thực hiện thông qua việc giao một số đất đai cho các doanh nghiệp lớn để đổi lại việc xây dựng các nhà máy hay các hệ thống sản xuất công nghiệp trong Vùng Chính sách này cần phải được tính toán cụ thể để có thể phát huy hết hiệu quả

6) Chương trình hỗ trợ “khởi sự kinh doanh”: Đây là chương trình hỗ trợ dành

cho việc khởi sự kinh doanh của các DNNVV Các địa phương xác định các mục tiêu, các ngành nghề ưu tiên và các chính sách hỗ trợ đối với các DNNVV mới khởi sự Các

ưu đãi về thuế, hỗ trợ về vốn, công nghệ, đào tạo, quản lý, thủ tục pháp lý,

7) Xây d ựng trung tâm chuyển giao công nghệ: Lập dự án triển khai các Trung

tâm chuyển giao công nghệ các ngành nghề cơ khí, nhựa, dệt may và da, hóa chất,

8) Chính sách ưu đãi cho các doanh nghiệp cho thuê tài chính

9) Chương trình ưu đãi thu hút chuyên gia trình độ cao

10) Chương trình đào tạo nghề

5 K ết luận

Các giải pháp thu hút đầu tư vào việc phát triển công nghiệp hỗ trợ tại Vùng kinh tế trọng điểm miền Trung được xây dựng trên cơ sở kinh nghiệm của các quốc gia

đi trước, có tính đến các tác động từ cụm công nghiệp và hệ sinh thái kinh doanh Các

giải pháp này cần được thực hiện theo chiến lược kéo nhằm tạo ra những điều kiện thuận lợi nhất về thủ tục, chi phí và nguồn nhân lực cho các nhà đầu tư Mỗi giải pháp nêu trên đã được tính toán các hiệu ứng của nó trong mục tiêu chung và chúng có quan

hệ mật thiết với nhau Chính vì vậy, khi nghiên cứu thực thi các giải pháp, cần cân nhắc tính hệ thống và tác động tương hỗ của chúng để đạt được hiệu quả mong muốn

TÀI LI ỆU THAM KHẢO

[1] Phương hướng chủ yếu phát triển kinh tế - xã hội vùng kinh tế trọng điểm Trung

bộ đến năm 2010 và tầm nhìn đến năm 2020 Quyết đinh số 148/2004/QĐ-TTg, ngày 13 tháng 08 năm 2004

[2] Quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế-xã hội vùng kinh tế trọng điểm miền Trung giai đoạn từ nay đến năm 2010 Quyết định 1018/1997/QĐ-TTg, ngày 29 tháng 11 năm 1997

[3] Lê Thế Giới Xây dựng mô hình hợp tác và liên kết vùng trong phát triển Vùng kinh tế trọng điểm miền Trung Tạp chí Khoa học và Công nghệ, số 2(25) 2008,

Đại học Đà Nẵng, tr.161-171

[4] Nguyễn Công Liêm Khu công nghiệp và tác động lan tỏa đối với doanh nghiệp

Việt Nam, http://www.khucongnghiep.com.vn 10/10/2006