Kỷ yếu hội thảo khoa học cấp Khoa: Giảng dạy các môn lý thuyết ngành cho sinh viên ngành Ngôn ngữ Anh tại Trường Đại học Luật Hà Nội: Khó khăn và một số đề xuất

Phạm Thị Hanh Trường Đại học Luật Hà Nội 33 Một số khó khăn trong dạy và học môn Ngữ pháp tiếng Anh từ góc nhìn của giảng viên và sinh viên ngành Ngôn Ngữ Anh tại trường Đại học Luật Hà

BỘ TƯ PHÁP

TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI

-— assa2 CÁP KHOA

GIANG DAY CÁC MÔN LÝ THUYET NGÀNH CHO

SINH VIÊN NGÀNH NGÔN NGỮ ANH

TẠI TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI:

KHO KHAN VÀ MỘT SO DE XUẤT

KY YEU HOI THAO KHOA HOC

Hà Nội, thang 06 năm 2023

MỤC LUC KỶ YEU HỘI THẢO

GIẢNG DẠY CÁC MÔN LÝ THUYÉT NGÀNH CHO SINH VIÊN NGÀNHNGÔN NGỮ ANH TẠI TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI: KHÓ KHĂN VÀ

MOT SO ĐÈ XUẤT

Dạy và hoc các môn Ly thuyết tiếng tại một số trường đại học tại Việt

Nam: thực trạng và bài học kinh nghiệm trong đào tạo ngành Ngôn

ngữ Anh - trường Đại học Luật Hà Nội

ThS Trần Thị Thương

Trường Đại học Luật Hà Nội

Vai trò của các môn lý thuyết trong Chương trình đào tạo cử nhân ngành

Ngôn ngữ Anh tại trường Đại học Luật Hà Nội và một số đề xuất

ThS Đào Thị Tâm Trưởng Đại học Luật Hà Nội

16

Day va học môn Ngữ âm - Am vi học cho sinh viên năm thứ nhất

ngành Ngôn Ngữ Anh tại trường Đại học Luật Hà Nội: Thực trạng

và đề xuất

ThS Phạm Thị Hanh

Trường Đại học Luật Hà Nội

33

Một số khó khăn trong dạy và học môn Ngữ pháp tiếng Anh từ góc

nhìn của giảng viên và sinh viên ngành Ngôn Ngữ Anh tại trường Đại

học Luật Hà Nội và một số đề xuất

ThS Pham Thị Thanh Hoa Truong Dai học Luật Ha Nội

45

Danh gia gido trinh “Understanding English Semantics” (Nguyén

Hòa, 2004) từ quan điểm của sinh viên ngành Ngôn ngữ Anh - trường

Đại học Luật Hà Nội và một số đề xuất

ThS Nguyễn Thu Trang

Trưởng Đại học Luật Hà Nội

ĐĐ

Tam quan trọng của Ngữ dung học trong giảng dạy tiéng Anh cho

sinh viên ngành Ngôn Ngữ Anh tại trường Đại học Luật Hà Nội

ThS Nguyễn Hải Anh

Trường Đại học Luật Hà Nội

69

Dạy và học môn lý thuyết dịch cho sinh viên ngành Ngôn Ngữ Anh,

chuyên ngành tiếng Anh Pháp lý tại trường Đại học Luật Hà Nội:

thực trạng và giải pháp

ThS Đồng Hoàng Minh

Truong Đại học Luật Hà Nội

79

Một số cơ sở lý thuyết hỗ trợ giảng dạy tiếng Anh chuyên ngành theo

nhu cầu thị trường lao động tại Đại học Lao động — Xã hội

ThS Trịnh Thị Thúy Trường Đại học Lao động — Xã hội

89

Một số trở ngại và giải pháp trong dạy và học môn Giao tiếp Liên

Văn hóa cho sinh viên ngành Ngôn ngữ Anh tại Trường Đại học Sư

phạm Hà Nội

ThS.GVC Dé Thị Phi Nga

Trường Đại hoc Sư phạm Hà Nội

102

DẠY VÀ HỌC CÁC MÔN LY THUYET TIENG TẠI MỘT SO TRƯỜNG ĐẠIHỌC TẠI VIỆT NAM: THỰC TRẠNG VÀ BÀI HỌC KINH NGHIỆM TRONGĐÀO TẠO NGÀNH NGÔN NGỮ ANH- TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI

ThS Trần Thị Thương!Tóm tắt

Lý thuyết tiếng Anh (LTTA) bao gồm các môn học nghiên cứu về các đặc điểm củangôn ngữ, đây là các môn học không thể thiếu trong Chương trình đào tạo ngành Ngônngữ Anh Tuy nhiên, việc giảng dạy và học tập môn học này có nhiều thách thức do cácyếu t6 khách quan và chủ quan Do đó, việc tìm hiểu thực trạng giảng dạy các mônLTTA tại các trường đại học có tâm quan trọng không nhỏ trong việc học tập các kinhnghiệm giảng dạy cho Ngành Ngôn ngữ Anh-Chuyên ngành Tiếng Anh Pháp lý (NNA)tại Truong Đại học Luật Hà Nội (DHLHN) Các đặc điểm về số lượng, thời lượng các

môn học LTTA trong I1 CTĐT cua 5 trường dai học trong nước, giáo trình, giảng viên,

phương pháp giảng dạy và hiệu quả giảng dạy đã được tìm hiểu và so sánh, đối chiếuvới thực trạng của Trường ĐHLHN Từ do, tác giả đưa ra một số dé xuất trong việc day

và học các môn học này cho ngành NNA tại Trường DHLHN.

Từ khóa: Lý thuyết tiếng, Thực hành tiếng, Chương trình đào tạo, Ngôn ngữ Anh

1 Đặt vấn đề

Việc học ngoại ngữ nói chung và tiếng Anh nói riêng là một xu thế tất yêu trongcông cuộc hội nhập với thế giới Trong hơn 7 nghìn loại ngôn ngữ đang được sử dụngtrên thé giới thì tiếng Anh là ngôn ngữ thông dụng và phô biến nhất Day là ngôn ngữchủ yếu được sử dụng trong các giao dich và đàm phán quốc tế, ngoài ra một lượng lớnkho tàng kiến thức của nhân loại cũng được lưu trữ bằng thứ tiếng này cả bằng văn bảngiấy và trên không gian mạng Do đó, không thé có sự giao lưu và hội nhập sâu rộng vớithế giới bên ngoài mà không có tiếng Anh Tại các trường đại học ở Việt Nam, nơi cungcấp nguồn lực lao động trí thức cho thị trường thì tiếng Anh là một môn học bắt buộctrong chương trình đào tạo và khi ra trường, sinh viên phải đạt được chuẩn đầu ra theoyêu cầu của Bộ Giáo dục và Đào tạo Đối với các Trường đại học có dao tạo chuyên ngữthì sinh viên được học tiếng Anh ở một cấp độ sâu hơn, trong đó bao gồm các kiến thứcchuyên ngành về lý thuyết tiếng Anh (LTTA) và thực hành tiếng Anh (THTA) Hiệnnay, các nghiên cứu trong và ngoài nước về việc giảng dạy tiếng Anh chủ yếu tập trungkhai thác các khía cạnh liên quan đến THTA — Các kỹ năng Nghe, Nói, Đọc, Viết- mà

1 Giảng viên Bộ môn Tiếng Anh cơ ban — Khoa Ngoại ngữ Pháp lý

chưa có nhiều nghiên cứu liên quan đến việc day và học các môn LTTA Trường Đạihọc Luật Hà Nội là một trong nhiều cơ sở giáo dục có mã ngành Ngôn ngữ Anh, vì vậytrong chương trình đào tạo của Ngành có sự kết hợp giữa các môn học thuộc khối kiếnthức THTA và LTTA Việc tiếp cận, tìm hiểu thực trạng dạy và học các môn LTTA ởcác trường đại học khác dé rút ra bài học kinh nghiệm là vô cùng quan trọng vì đây lànhững môn học mang tính trừu tượng và lý thuyết, gây khó khăn không chỉ trong việc

giảng dạy của giảng viên mà còn cho sinh viên trong quá trình học tập.

2 Cơ sở lý luận

2.1 Khái niệm

2.1.1 Các môn học Lý thuyết tiếng Anh

Đề hiểu rõ hơn thế nào là các môn LTTA, chúng ta cần nhắc đến khái niệm ngônngữ học bởi ngôn ngữ học là một ngành nghiên cứu khoa học về ngôn ngữ nói chung,

do đó tiếng Anh cũng nằm trong phạm vi của ngành nghiên cứu này Trọng tâm củangôn ngữ học là điều tra có hệ thống các thuộc tính của các ngôn ngữ cụ thể cũng nhưcác đặc điểm của ngôn ngữ nói chung Nó không chỉ bao gồm nghiên cứu về âm thanh,

ngữ pháp và ý nghĩa, mà còn ca lịch sử của các họ ngôn ngữ, cách trẻ em và người lớn

tiếp thu ngôn ngữ cũng như cách sử dụng ngôn ngữ được xử lý trong tâm trí và cáchngôn ngữ được kết nối với chủng tộc và giới tính

Các lĩnh vực con quan trọng của ngôn ngữ học bao gôm:

e Ngữ âm (Phonetics) - nghiên cứu về cách âm thanh lời nói được tạo ra và cảm

nhận

e Âm vị học (Phonology) - nghiên cứu về các mẫu âm thanh và sự thay đổi

e Hình thái học (Morphology) - nghiên cứu về cau trúc từ

© Cú pháp (Syntax) - nghiên cứu về cấu trúc câu

e Ngữ nghĩa (Semantics) - nghiên cứu về ý nghĩa ngôn ngữ

e Ngữ dung học (Pragmatics) - nghiên cứu về cách sử dụng ngôn ngữ trong ngữ

Theo tác giả Nguyễn Thiện Giáp (1998), ngôn ngữ gồm ba bộ phận là ngữ âm, từ

vựng và ngữ pháp Trên cơ sở đó, hình thành ba bộ môn ngôn ngữ học khác nhau: ngữ

âm học, từ vựng học và ngữ pháp học.

- Neữ âm học là bộ môn nghiên cứu mặt âm thanh của ngôn ngữ Ngữ âm có mặt tự

nhiên và mặt xã hội của nó Mặt tự nhiên của ngữ âm là những thuộc tính về âm học(cao độ, trường độ, âm sắc ) và những thuộc tính về cau âm (hoạt động của bộ máy

hô hấp và chuyên động của các cơ quan phát âm như môi, lưỡi tạo ra một âm nào

đó) của chúng Mặt xã hội hay chức năng của ngữ âm là những quy định, những giá

trị mà cộng đồng người sử dụng chung một ngôn ngữ gán cho các đặc trưng âm thanh.Ngữ âm học nghiên cứu toàn bộ phương tiện ngữ âm trong tất cả những hình thái vàchức năng của nó và mối liên hệ giữa hình thức âm thanh và chữ viết của ngôn ngữ

Từ vựng hoc là bộ môn ngôn ngữ học nghiên cứu các từ và các đơn vi tương đương

với từ (cum từ có định, thành ngữ, quán ngữ) trong các ngôn ngữ Nội dung của từvựng học rất phong phú và da dang, do đó đã hình thành một số phân môn như trnguyên học, ngữ nghĩa học, danh học và từ điển học

Ngữ pháp học là một bộ môn ngôn ngữ học nghiên cứu các hình thức biến đổi từ, các

mô hình kết hợp từ và các kiểu câu trong sự trừu tượng hoá khỏi ý nghĩa vật chất cụthê (ý nghĩa từ vựng) của các từ, cụm từ và câu Nói cách khác, ngữ pháp học nghiêncứu cách thức và phương tiện cấu tạo từ và câu Ngữ pháp học bao gồm Tir pháphọc và Cú pháp học Từ pháp học nghiên cứu các phương diện cấu tạo từ Cú pháp

học nghiên cứu các cụm từ và câu.

Ngoài 3 bộ phận trên, ngôn ngữ còn có ngành nghiên cứu về các phương điện khác

của ngôn ngữ như: Ngữ pháp văn bản, phong cách học (tu từ học), phương ngữ học, Ngữ dụng học.

Quỳnh Hương (2021) cũng đã tổng hợp các nhóm môn học liên quan trong ngànhNgôn ngữ học được giảng dạy tại các Trường đại học trên thế giới, bao gồm các mônhọc về lý thuyết ngôn ngữ, các môn học có tính liên ngành, và các môn học có tính ứngdụng cao Trong đó các môn học về lý thuyết ngôn ngữ gồm có:

e Kí hiệu học

« = Ngôn ngữ đại cương

e Lich sử ngôn ngữ hoc

Như vậy, các môn học lý thuyết về tiếng Anh hay một ngôn ngữ nào khác đều cóchung những đặc điểm chủ yếu đó là cung cấp cho người học ngôn ngữ những kiếnthức mang tính hệ thống về các phương diện khác nhau của ngôn ngữ như bản chat,đặc điểm về mặt âm thanh, chữ viết, từ vựng, cú pháp, ngữ nghĩa và cách sử dụng ngônngữ trong các ngữ cảnh khác nhau Các môn học này tuy mang tính lý thuyết nhưng có

ý nghĩa quan trọng trong việc giúp người học nhìn nhận ngôn ngữ ở một mức độ sâu

hơn so với việc học các kỹ năng ngôn ngữ như nghe, nói, đọc, viết

2.1.2 Các môn học Thực hành tiếng Anh

Khi học một thứ tiếng, người học phải luôn ý thức được việc thực hành đều đặn

và liên tục các kỹ năng trong sử dụng ngôn ngữ, bao gồm kỹ năng Nghe, Nói, Đọc, Viết.Gọi là các môn thực hành tiếng bởi trong việc nghe, nói, đọc, viết, các hiểu biết củangười học về một ngôn ngữ như phát âm, từ vựng, ngữ pháp hay nói cách khác là tất

cả các lý thuyết về ngôn ngữ đó đều được vận dụng và đưa vào sử dụng trong một bốicảnh cụ thể Thông thường, ở các chương trình học bậc đại học, các môn thực hành tiếngđược phân chia theo kỹ năng và theo các cấp độ khác nhau theo các khung tham chiếunhất định Ví dụ sinh viên theo học ngành Ngôn ngữ Anh tại Trường Đại học Luật HàNội trong hai năm học đầu tiên sẽ được học các môn kỹ năng thực hành tiếng từ họcphan 1 (tương đương trình độ B1- Khung tham chiếu ngoại ngữ chung Châu Au) chođến học phần 3 (tương đương trình độ C1) theo chương trình đào tạo được ban hànhnăm 2021 Tuy nhiên, ngoài cách phân chia các môn học thuộc về thực hành tiếng theotừng kỹ năng thì một số trường đại học cũng đang chuyền sang hướng giảng dạy tíchhợp các kỹ năng, tiêu biểu như Trường Đại học Ngoại ngữ-ĐHQGHN- tại đây, sinh viêntheo học các ngành Sư phạm tiếng Anh hoặc Ngôn ngữ Anh được học các môn TiếngAnh xã hội (Social English), Tiếng Anh học thuật (Academic English), Tiếng Anh chocác van đề đương đại (English for comtemporary themes) Các môn học nay được giảngdạy dàn trải qua các học kỳ, cùng với các môn học chuyên ngành khác để đảm bảo saukhi học xong các học phan, sinh viên có thé đạt bậc 5/6 theo Khung năng lực ngoại ngữ

Việt Nam.

2.1.3 Mối liên hệ giữa lý thuyết tiếng Anh và Thực hành tiếng Anh

Nhắc tới các nghiên cứu về ngôn ngữ nói chung và giảng dạy tiếng Anh nói riêng,không thé không đề cập đến một trong những nhà ngôn ngữ học nổi tiếng thế giới-Stephen Krashen, một chuyên gia về ngôn ngữ học đã cho ra đời các học thuyết quan

trọng về thụ đắc ngôn ngữ và phát triển ngôn ngữ Theo Ricardo (1998), trong học thuyết

về thụ đắc ngôn ngữ thứ hai, Krashen đưa ra 5 giả thuyết chính: Thụ đắc-học tập

(Acquisition-Learning), mô hình giám sát (Monitoring), ngữ nhập (Input), và trình tự tự

nhiên (Natural Order) Trong khuôn khổ phạm vi và đối tượng của bài viết, tác giả nhânmạnh vào giả thuyết về mô hình giám sát Giả thuyết mô hình giám sát giải thích mốiquan hệ giữa thụ đắc và học tập và xác định ảnh hưởng của cái sau đối với cái trước.Chức năng giám sát là kết quả thực tiễn của ngữ pháp đã học Theo Krashen, hệ thốngthụ đắc ngôn ngữ là nơi khởi xướng phát ngôn, trong khi hệ thống học tập thực hiện vaitrò “người theo dõi” hoặc “người biên tập” Ông cũng chia người học thành 3 nhóm đốitượng khác nhau Thể loại thứ nhất luôn quá chú ý xem lời nói của mình có phù hợp vớiquy tắc hay không, đặc biệt sợ xuất hiện lỗi sai, thường không ngừng dừng lại để suy

nghĩ, lời nói thường không rõ ràng Krashen gọi đây là người qua coi trọng sử dụng

(over user) Thê loại thứ hai cho rằng tốc độ và lưu loát là quan trọng nhất, không lưu ýtới những lỗi sai của bản thân, họ chủ yếu dựa vào hệ thống thụ đắc, rất ít tiền hành giámsát đối thoại, thành tích thi ngữ pháp cũng không tốt Đối với những người này, sửa lỗisai không có ý nghĩa Đây được gọi là người sử dụng chưa day đủ (under user) Thể loạithứ ba là người sử dụng tốt nhất (optimal user) Họ dùng học tập dé bù đắp thụ đắc,trong trường hợp phù hợp và không ảnh hưởng tới ý nghĩa sẽ vận dụng cơ chế giám sát

Theo Krashen, người có khả năng học ngôn ngữ (good language learner) là người thụ

đắc, có thể từ môi trường mà hấp thu đầy đủ, bộ lọc cảm xúc yếu, hơn nữa vẫn là người

sử dụng cơ chế giám sát tốt nhất (Nguyễn Thị Thúy Hòa & Văn Thị Thu Hương, 2023)

Rõ rang, giả thuyết này của Krashen đã nhắn mạnh vào mối tương quan giữa vận dụng

lý thuyết và thực hành Trong việc thực hiện một hành vi ngôn ngữ, việc nói hoặc viết

mà không giám sát đến các yếu tố về ngữ pháp hay từ vựng thì chỉ được coi là ngườibiết dùng ngôn ngữ nhưng chưa đầy đủ Ngược lại, việc quá coi trọng và đề tâm đến lýthuyết trong việc thực hành ngôn ngữ cũng dẫn đến việc thiếu lưu loát trong giao tiếp

Do đó, việc học tập các môn LTTA vừa có vai trò là ngữ liệu đầu vào, giúp cho quátrình phát triển ngôn ngữ được chin chu hơn, vừa có vai trò giám sát giúp chỉnh sửa lỗisai ở đầu ra Tương tự, trong quá trình thực hành tiếng, việc mắc lỗi sai và biết soi chiếuvào các lý thuyết đã học dé nhận ra và chỉnh sửa lỗi sai cũng giúp người học nắm vữngđược các lý thuyết này hơn và dần dần tạo thành phản xạ ngôn ngữ Như vậy, việc họccác môn LTTA và THTA có mối liên hệ tương hỗ, bổ trợ qua lại cho nhau trong quátrình học tiếng Anh

3 Thực trạng dạy và học các môn Ly thuyết tiếng Anh trong các trường đại học

tại Việt Nam- so sánh với Trường Đại học Luật Hà Nội

3.1 Về cơ cấu và thời lượng các môn Lý thuyết tiếng trong chương trình đào tạo

Đề nhìn được một phần bức tranh về việc giảng dạy và học tập các môn LTTA tạicác trường đại học ở Việt Nam, tác giả đã tìm hiểu 11 chương trình đào tạo (CTĐT) của

5 trường dai học lớn, trong đó Trường Đại học Ngoại ngtt-DHQGHN là trường có nhiềuCTĐT liên quan đến ngành Ngôn ngữ Anh nhất (6 CTĐT)

> Trường Dai học Ngoại ngữ- DHQGHN:

Từ các bảng tông hợp phía dưới, ta có thé thay răng trong CTĐT của 5 ngành họcđều có sự tương đồng về môn LTTA bắt buộc, cụ thể là môn “Ngôn ngữ học tiếng Anh1” và “Ngôn ngữ học tiếng Anh 2” với tông số tín chỉ (TC) là 6TC Ngoại lệ, ngànhNgôn ngữ Anh- định hướng Ngôn ngữ và Văn hóa có tổng số TC các môn học LTTAbắt buộc là 12 Tổng số các môn LTTA tự chọn là từ 2 môn (Ngành Ngôn ngữ Anh-định hướng Quản Trị) đến 5 môn (Ngành Ngôn ngữ Anh- định hướng Ngôn ngữ và Vănhóa) Trong ban mô tả các môn học trong CTĐT, môn Ngôn ngữ học tiếng Anh | đượcmiêu tả như sau: “Học phần sẽ tập trung vào bốn lĩnh vực cơ bản nhất của ngôn ngữ học

đó là Ngữ âm học và Âm vị học tiếng Anh (miêu tả và phân loại nguyên âm, phụ âm,cau trúc âm tiết, trong âm và các biến đổi âm trong chuỗi lời nói), Hình vị học (phanloại hình vị, các cách cấu tạo từ), Cú pháp học (các loại từ, cụm từ, mệnh đề và câu).Kết thúc học phần, SV hình thành được các kiến thức cơ bản về ngôn ngữ học và các kỹnăng phân tích văn bản chuyên sâu cần thiết cho hoạt động giảng dạy tiếng Anh, biênphiên dịch tiếng Anh và nghiên cứu ngôn ngữ hay sử dụng ngôn ngữ trong các hoạtđộng chuyên môn cụ thể.”

Học phần Ngôn ngữ học tiếng Anh 2 được miêu tả là “học phần giúp cho sinhviên tạo dựng kiến thức nền về ngôn ngữ học, hiểu biết về một số khái niệm cơ bản trongcác lĩnh vực ngữ nghĩa học, ngữ dụng học, phân tích diễn ngôn, đắc thụ ngôn ngữ, ngônngữ học xã hội giúp sinh viên có cái nhìn tổng quan về các lĩnh vực cơ bản trongNgôn ngữ học ứng dụng, tạo tiền đề dé sinh viên tiếp tục lựa chọn các học phần chuyênsâu tiếp theo về ngôn ngữ học.”

Như vậy, khác với đa số các CTDT ngành Ngôn ngữ Anh ở các trường đại học

khác, CTĐT của ĐHNN-ĐHQGHN đã có sự tích hợp liên môn Sau khi sinh viên được

trang bị những kiến thức cơ bản nhất về ngôn ngữ học thì có thể lựa chọn học các mônLTTA chuyên sâu hơn như ngữ dụng học tiếng Anh hay ngữ nghĩa học Ngoài ra, mộtđiểm nổi bật khác nữa là đối với các định hướng không phải nghiên cứu chuyên sâu vềngôn ngữ và văn hóa hoặc giảng dạy tiếng Anh thì số lượng các môn tự chọn thuộc khốikiến thức LTTA cũng không nhiều, cu thé là định hướng Quản trị chỉ có 2 môn LTTAcho các học phần tự chọn và định hướng Kinh doanh Thuong mai chỉ có 1 môn LTTA

năm trong nhóm các môn tự chọn.

STT | Môn bắt buộc Số TC | Môn tự chọn Số TC

1 Ngôn ngữ học tiếng Anh 1 3 Ngữ dung hoc tiếng Anh 3

2 Ngôn ngữ hoc tiếng Anh 2 3 Ngữ pháp chức năng 3

3 Phân tích diễn ngôn 3

Bảng 1 Các môn LTTA Ngành Sư Phạm Tiếng Anh

STT | Môn bắt buộc Số TC | Môn tự chọn Số TC

1 Ngôn ngữ học tiếng Anh 1 3 Ngữ dụng học tiếng Anh 3

2 Ngôn ngữ học tiếng Anh 2 3 Ngữ nghĩa học 3

3 Phân tích diễn ngôn 3

4 Ngữ pháp chức năng 3 Bảng 2 Các môn LTTA Ngành Ngôn ngữ Anh- định hướng Biên-phiên dịch

STT | Môn bắt buộc Số TC | Bắt buộc/ Tự chọn Số TC

1 Ngôn ngữ học tiếng Anh 1 3 Ngữ dụng học tiếng Anh 3

2 Ngôn ngữ học tiếng Anh 2 3 Phân tích diễn ngôn 3

Bảng 3 Các môn LTTA Ngành Ngôn ngữ Anh- định hướng Quản Trị

STT | Môn bắt buộc Số TC | Bắt buộc/ Tự chọn Số TC

1 Ngôn ngữ học tiếng Anh 1 3 Ngữ dung học tiếng Anh 3

2 Ngôn ngữ học tiếng Anh 2 3

Bảng 4 Các môn LTTA Ngành Ngôn ngữ Anh —

định hướng Kinh doanh Thương mại

STT | Môn bắt buộc Số TC | Môn tự chọn Số TC

1 Ngôn ngữ học tiếng Anh 1 3 Âm vị học 3

2 Ngôn ngữ học tiếng Anh 2 3 Cú pháp học 3

3 Phân tích diễn ngôn 3 Ngữ pháp chức năng 3

4 Ngữ nghĩa học 3 Phong cách học tiếng Anh 3

Bảng 5 Các môn LTTA Ngành Ngôn ngữ Anh- định hướng Ngôn ngữ và Văn hóa

STT | Môn bắt buộc Số TC | Bắt buộc/ Tự chọn Số TC

1 Ngôn ngữ học tiếng Anh 1 3 Ngữ dụng học tiếng Anh 3

2 Ngôn ngữ học tiếng Anh 2 3 Phân tích diễn ngôn 3

Ngữ pháp chức năng 3

Phong cách học tiếng Anh 3

Ngữ nghĩa 3

Bảng 6 Các môn LTTA Ngành Ngôn ngữ Anh- định hướng Quốc tế học

> Trường Đại học Hà Nội:

Trường Đại học Hà Nội đào tạo 2 chuyên ngành của ngành Ngôn ngữ Anh là chuyên

ngành Biên-phiên dịch và phương pháp giảng dạy tiếng Anh Cả 2 chuyên ngành nàyđều có 3 môn LTTA bắt buộc, mỗi môn chiếm 3TC, cụ thể là các môn Ngữ âm-âm vịhọc tiếng Anh, từ vựng tiếng Anh, ngữ pháp học tiếng Anh Các môn LTTA tự chọnkhác chỉ có 2 môn với số lượng TC là 2TC mỗi môn (Bảng 7)

STT Môn bắt buộc Số Môn tự chọn Số

TC TC

1.| Ngữ âm-âm vị học tiếng Anh 3 Phân tích diễn ngôn 22.| Từ vựng học tiếng Anh 3 Ngôn ngữ học xã hội 23.| Ngữ pháp học tiếng Anh 3

Bảng 7 Các môn LTTA Ngành Ngôn ngữ Anh định hướng Biên-phiên dịch và định

hướng phương pháp giảng dạy tiếng Anh

> Trường đại học Ngoại thương:

Trường đại học Ngoại thương dao tạo 1 mã ngành Ngôn ngữ Anh- Chuyên ngành TiếngAnh Thương mại Tổng số TC các môn LTTA bắt buộc trong CTĐT là 9TC gồm cácmôn ngữ âm học tiếng Anh, ngữ nghĩa học tiếng Anh, và ngữ pháp học tiếng Anh Trong

danh mục các môn học tự chọn của ngành không có các môn LTTA nào khác được đưa vào trong CTDT.

STT | Môn bắt buộc Số TC1.| Ngữ âm học tiếng Anh 32.| Ngữ nghĩa học tiếng Anh 33.| Ngữ pháp học tiếng Anh 3Bang 8 Các môn LTTA Ngành Ngôn ngữ Anh-Chuyên ngành Tiếng Anh Thương mai-

Trường đại học Ngoại thương

> Trường đại học Thương Mại

Tương tự như Trường đại học Ngoại thương, Trường đại học Thương mại cũng giảng

dạy 3 môn LTTA bắt buộc trong CTĐT ngành Ngôn ngữ Anh, chuyên ngành Tiếng Anh

Thuong mại và có 1 môn LTTA trong danh mục các môn học tự chọn của ngành Tuy

nhiên tổng số TC của các môn LTTA trong CTĐT của Trường đại học Thương mại là

6TC, ít hơn so với CTDT của Trường đại học Ngoại thương 3TC.

STT | Môn bắt buộc Số TC | Môn tự chọn Số TC1.| Ngữ âm-âm vi học 2 Ngữ pháp Tiếng Anh nâng cao 2

2.| Ngit nghia hoc ĐÀ

3.| Ngôn ngữ học đối chiếu 2

Bảng 9 Các môn LTTA Ngành Ngôn ngữ Anh, chuyên ngành Tiếng Anh Thương

mại-Trường đại học Thương mại

> Trường đại học Kinh tế Quốc dân

Cũng là một trong những trường đại học có đào tạo Ngành Ngôn ngữ Anh, Trường đại

học Kinh tế Quốc dân lại chỉ giảng dạy 4TC các môn LTTA trong CTĐT dành cho

ngành Ngôn ngữ Anh, chuyên ngành Quản trị kinh doanh và cũng không có các môn

LTTA khác làm các môn tự chọn Cụ thể, hai môn LTTA nằm trong CTĐT là môn ngữâm-âm vi học và Từ vựng học So với các trường đại học đã được đề cập phía trên thì

trường đại học Kinh tế Quốc dân có số lượng các môn LTTA ít nhất trong CTĐT.

STT | Môn bắt buộc Số TC

1.| Ngữ âm-âm vi học 2

2.| Tu vựng học 2

Bảng 10 Cac môn LTTA ngành Ngôn ngữ Anh,

chuyên ngành Quản trị kinh doanh

> Trường Đại học Luật Hà Nội

Bảng 11 cung cấp thông tin về số lượng và thời lượng các môn LTTA trong CTDTngành Ngôn ngữ Anh-Chuyên ngành Tiếng Anh pháp lý tại Trường Đại học Luật Hà

Nội So với các CTĐT của các Trường đại học khác thì ngành Ngôn ngữ Anh của

Trường Đại học Luật Hà Nội có sỐ lượng các môn LTTA bắt buộc nhiều hơn, tuy nhiên

về mặt thời lượng thì tổng số các môn LTTA bắt buộc là 9TC, cũng tương tự như CTDT

của Trường Đại học Ngoại Thương.

STT | Môn bắt buộc Số TC | Môn tự chọn Số TC1.| Ngữ âm-âm vị học tiếng Anh 2 Ngữ dung hoc nâng cao 32.| Ngữ pháp tiếng Anh :

3.| Ngữ nghĩa học 2

4.| Ngữ dụng học 3

Bảng 11 Các môn LTTA Ngành Ngôn ngữ Anh-Chuyên ngành Tiếng Anh Pháp lý

Nhìn chung, xét về số lượng các môn LTTA trong các CTĐT ở một số trường đạihọc thì mặt bằng chung ở những Trường có đào tạo chuyên sâu về chuyên ngành Sưphạm hoặc chuyên ngành liên quan đến ngôn ngữ và văn hóa có số lượng và thời lượng

giảng dạy lớn hơn so với những chuyên ngành có định hướng mang tính ứng dụng như

tiếng Anh chuyên ngành thương mại hay tiếng Anh định hướng Quản trị Ngoài ra, việcđặt tên các môn LTTA cũng chưa có sự đồng nhất ở các CTĐT, ví dụ như môn ngữ pháptiếng Anh còn được gọi là ngữ pháp học tiếng Anh trong CTĐT của trường đại học

Ngoại thương.

3.2 Về giáo trình giảng dạy, phương pháp giảng dạy, hiệu qua học tập

Trước hết về giáo trình giảng dạy các môn LTTA tại các cơ sở đào tạo, ngoại trừmôn Ngôn ngữ học tiếng Anh là môn học tích hợp được giảng tại Trường ĐHNN-ĐHQGHN có giáo trình được biên soạn nội bộ thì các môn học còn lại đều có giáo trình,

sử dụng giáo trình trong nước hoặc giáo trình nước ngoài, hoặc có sự kết hợp cả hai loại

giáo trình Ngoài ra, các tài liệu tham khảo cũng như websites hỗ trợ học tập các môn

học này cũng được thê hiện rõ trong đề cương các học phần

Do đặc thù là một môn học mang tính lý thuyết, cùng với đó là rất nhiều thuật ngữchuyên môn gây khó khăn cho việc tiếp thu kiến thức của người học, các môn LTTAhầu như tạo ra nhiều áp lực cho cả người dạy và người học Theo PGS.TS Phan VănHòa (2019), trong đề tài nghiên cứu của mình đã đưa ra kết quả khảo sát là 1200/1680sinh viên phản ánh răng họ không nắm chắc nội dung các môn LTTA, gần 100% sinh

viên cho rằng họ không thích học các môn LTTA vì 3 lý do chủ yếu: khó hiểu, nhàm

chán, và không có tính thực hành.

Về phương pháp giảng dạy, trong các bản mô tả CTĐT, phương pháp dạy học chủyếu ở các môn LTTA là phương pháp thuyết giảng và thảo luận, ngoài ra còn có cácphương pháp làm việc nhóm, thuyết trình nhóm Một trong số ít các cơ sở đào tạo có sựchuyên biến và cập nhật các phương pháp giảng dạy các môn học này là trường DHNN-ĐHQGHN Trong báo cáo của Th.S Đỗ Tuấn Minh (2004), một số hoạt động đổi mớitrong phương pháp giảng day các môn LTTA gồm có giảm thuyết giảng, tăng thảo luận,

trình bày theo nhóm Nói cách khác, thời lượng giảng giải của giảng viên giảm di, thời

gian tự học của sinh viên tăng lên thông qua việc làm tiểu luận, bài tập lớn, hoặc thảoluận hay ôn luyện theo nhóm dưới sự hướng dẫn của thầy Một giải pháp khác nữa làtăng đối thoại trong giờ học bằng phương pháp giải quyết van đề (problem-solving) dé

giảm sức ì trong giờ học Thêm vào đó, việc ứng dụng các phương tiện kỹ thuật hiện đại vào bài giảng cũng góp phân tăng hiệu quả giờ học.

3.3 Về cơ cấu chuyên môn và đội ngũ giảng viên

Qua tổng hợp thông tin từ các trang thông tin chính thống của các trường đại học

đã nêu ở phần trước, tác giả nhận thấy hầu hết các trường đều có sự chuyên môn hóatrong việc giảng dạy, có thé tùy đặc thù của từng trường mà các bộ môn chuyên mônthuộc Khoa chuyên môn được đặt các tên gọi khác nhau nhưng đều có sự phân chia rất

rõ ràng về mặt nội dung giảng dạy Đa phần các Khoa đều có Bộ môn Lý thuyết tiếngchịu trách nhiệm giảng dạy các học phần về lý thuyết ngôn ngữ

Về đội ngũ cán bộ giảng dạy các môn LTTA ở các Trường, có thé thay một số cơ

sở đào tạo có số lượng giảng viên khá lớn, ví dụ như Khoa NN& VH các nước nói tiếngAnh của Trường DHNN-DHQGHN (28 giảng viên), Bộ môn Lý thuyết tiếng Anh củaTrường Đại học Thương mại (17 giảng viên) Trong khi đó, một số cơ sở đào tạo có sốlượng giảng viên LTTA ít hơn khá nhiều, ví dụ như Bộ môn Tiếng Việt và Lý thuyết

ngôn ngữ có 3 giảng viên Như vậy quy mô giảng viên LTTA của các Trường có sự

chênh lệch khá lớn, việc này có lẽ phụ thuộc vào khối lượng công việc, số lượng sinhviên, và số lượng các môn học LTTA có trong CTĐT của mỗi ngành (Bảng 12)

So sánh với các trường đại học khác, Bộ môn Tiếng Anh cơ bản của Khoa Trường Đại học Luật Hà Nội có quy mô khá khiêm tốn (9 giảng viên cơ hữu va 1 trợgiảng) Với số lượng giảng viên còn hạn chế và việc chưa được chuyên môn hóa dẫnđến tình trạng các giảng viên phải đảm nhận giảng dạy rất nhiều các môn học bao gồm

NNPL-cả THTA, LTTA và các môn học về văn hóa-đất nước Anh-Mỹ Do đó, các giảng viênchưa có sự chuyên sâu trong lĩnh vực LTTA và phải mat khá nhiều thời gian để tự mày

mò, nghiên cứu môn học cũng như tìm kiêm các tài liệu giảng dạy đê biên soạn bài giảng, bài tâp cho sinh viên.

STT | Trường Cơ cầu Đội ngũ giảng viên

1 Trường đại Khoa Ngôn ngữ và văn hóa các | Khoa NN&VH các nước nói tiếng

học Ngoại nước nói tiếng Anh: Anh gồm có 28 giảng viên, trong

ĐHQGHN |P#MðNghnngÐleeAdhBB[ Te vin dâm hận

môn Quoc tê học, Bộ môn Văn | ”ˆ c2 SA CỐ học-Giao tỉ ếp Trên văn Wier giảng day tat cả các môn vê ngôn

ngữ học Anh cho hệ cử nhân, Thạc

sĩ và Tiến sĩ tiếng Anh

2 Đại học Hà Khoa Tiếng Anh bao gồm: Bộ | Khoa gồm có hơn 70 giảng viên,

Nội môn thực hành tiếng, Bộ môn | trong đó Bộ môn Lý thuyết tiếng

Dịch, Bộ môn Lý thuyết tiếng, có 8 giảng viên (2 Tiến sĩ, 6 Thạc

Bộ môn văn học Anh, Bộ môn | sĩ)

Văn hóa văn minh, Bộ môn

Phương pháp giảng dạy

3 Trường đại Khoa Tiếng Anh với nhiệm vụ | 100% giảng viên có bằng thạc sỹ,

học Thương đào tạo chuyên ngành Tiếng | 3 giảng viên có bằng tiến sỹ, 8

mại Anh thương mại, thuộc ngành | giảng viên đang theo học nghiên

Ngôn ngữ Anh với 3 bộ môn | cứu sinh, 17 giảng viên được công

cấu thành là Bộ môn Ly thuyét nhận bậc giảng viên chính, 30

tiếng Anh (17/57 giảng viên), | giảng viên có các chứng chỉ ngoại

Bộ môn Thực hành tiếng Anh | ngữ quốc tế, 20 giảng viên có

và Bộ môn Dịch tiếng Anh chứng chỉ chấm thi năng lực ngoại

ngữ 6 bậc theo yêu cầu của BộGiáo dục và đào tạo), tuôi đời trung

bình khá trẻ (35 tuổi).

4 Trường đại Khoa Tiếng Anh Thương mại | Khoa gồm có 25 giảng viên, tronghọc Ngoại bao gồm các Bộ môn: Bộ môn | đó có 4 Tiến sĩ, 6 Nghiên cứu sinh,thương Thực hành tiếng, Bộ môn Lý và 15 Thạc sĩ

thuyết tiếng, Bộ môn Ngôn

môn Ngoại ngữ Không chuyên,

cộng 62 thầy cô, trong đó Bộ mônTiếng Việt và Lý thuyết ngôn ngữ

có 3 giảng viên (2 Tiến si, 1 Thạcsi)

Bộ môn Tiếng Việt & Lý thuyết

ngôn ngữ.

6 Trường đại | Khoa Ngoại ngữ Pháp lý gồm | Khoa NNPL có tổng số giảng viênhọc Luật Hà | có: Bộ môn Tiếng Anh co bản, | đến năm 2022 là 21 giảng viên,Nội Bộ môn Tiếng Anh pháp lý, Bộ | trong đó có 16 giảng viên tiếng

môn Tiếng Nga, Pháp, Trung và | Anh, 05 giảng viên tiếng Pháp,

các ngoại ngữ khác Trong đó | Nga, Trung Bộ môn Tiếng Anh cơ

Bộ môn Tiếng Anh cơ bản đảm | bản gồm có 9 giảng viên cơ hữu vànhận giảng day tat cả các môn | 1 trợ giảng, trong đó có 1 Tiến sĩ,học thực hành tiếng, hầu hết các | 8 Thạc sĩ

môn lý thuyết tiếng và các mônliên quan đến văn hóa-văn học

Anh- Mỹ cho sinh viên chuyên

và không chuyên hệ cử nhân,

thạc sĩ các ngành Luật trong

Trường.

Bảng 12 Cơ cấu và đội ngũ giảng viên các Khoa có đào tạo ngành Ngôn ngữ Anh

4 Kết luận và bài học kinh nghiệm

Thông qua việc tìm hiểu thực trạng dạy và học các môn LTTA tại các cơ sở đào tạo

ngành Ngôn ngữ Anh khác trong nước và so sánh với Trường Đại học Luật Hà Nội, tác giả rút ra được một sô nhận định như sau:

Đào tạo Ngành Ngôn ngữ Anh đang trở thành xu thế của rất nhiều trường đại học,đặc biệt phát triển là các chuyên ngành hẹp có định hướng cụ thé về lĩnh vực làm việcchứ không chỉ có lĩnh vực biên dịch-phiên dịch hay giảng dạy tiếng Anh Các CTĐT và

Đề cương học phần liên tục được cập nhật và đổi mới để đáp ứng đầu ra phù hợp vớithực tế nhu cầu tuyển dụng Dựa trên việc tham khảo các CTĐT của các ngành họctương tự, có thé thấy xu hướng giảm bớt khối lượng các môn học LTTA đối với cáctrường mà chuyên ngành hẹp không phải là biên-phiên dịch hay sư phạm tiếng Anh.Ngành Ngôn ngữ Anh-Chuyên ngành Tiếng Anh pháp lý hiện tại đang có 4 môn học bắtbuộc nằm trong nhóm LTTA, nhiều hơn các CTĐT khác từ 1 đến 2 môn Cùng với việc

số lượng giảng viên mỏng, chưa được chuyên môn hóa, chưa được tham gia nhiều khóađào tạo, bồi đưỡng về phương pháp giảng dạy các môn LTTA thì việc giảng dạy nhiềumôn LTTA cũng sẽ tạo ra nhiều áp lực và tiêu tốn thời gian của giảng viên trong quátrình tự tìm hiểu, nghiên cứu môn học và soạn bài giảng trên lớp Do đó, chúng ta có thểgiảm bớt sỐ lượng môn LTTA bắt buộc và tăng sỐ lượng các môn học tự chọn, hoặc cóthể nghiên cứu tích hợp một số môn học lại và lựa chọn các vấn đề trọng yếu nhất, cơbản nhất đề giới thiệu cho sinh viên

Đối với giáo trình giảng dạy các môn học LTTA của ngành Ngôn ngữ Anh trườngĐại học Luật Hà Nội, tất cả đều là giáo trình băng tiếng Anh do tác giả Việt Nam biênsoạn hoặc giáo trình trực tiếp từ tác giả nước ngoài Không có nhiều ấn pham bằng tiếngViệt để giảng viên có thể tham khảo thêm hoặc đề sinh viên có sự đối chiếu do có nhiềuthuật ngữ và hiện tượng ngôn ngữ khó có thể tìm được một khái niệm tương đương trongtiếng Việt Đây cũng là vấn đề chung cho tất cả các CTĐT khác.

Về phương pháp giảng dạy, hiện tại các giảng viên của Bộ môn Tiếng Anh cơ bảntham gia giảng dạy các môn LTTA trong CTĐT ngành Ngôn ngữ Anh đều áp dụng cácphương pháp cơ bản là thuyết giảng và thảo luận theo cặp, theo nhóm, đồng thời sử dụngbài giảng điện tử trên Powperpoint Tuy nhiên, do tính trừu tượng của kiến thức và thuật

ngữ được sử dụng trong giáo trình cho nên quá trình thảo luận của sinh viên gặp không

ít khó khăn Thêm vào đó, thời lượng các môn LTTA hầu hết là trong 5 tuần liên tục,thời gian ngắn mà lượng kiến thức nhiều đòi hỏi sinh viên phải vô cùng tập trung vàphải sắp xếp thời gian ôn tập lại cũng như đọc trước bài mới một cách hợp lý Tuy nhiên,thực tế cho thay khả năng tự học của sinh viên chưa cao dẫn đến trạng thái kiến thức cũchưa học được hết đã phải học những kiến thức mới Do đó, muốn đổi mới về mặtphương pháp giảng dạy, tăng cường thảo luận nhóm hay tăng đối thoại giữa giảng viên

và sinh viên thì bước đầu tiên cần làm là tăng tính tự chủ của người học Giảng viên cần

có cơ chế kiểm soát việc học bài cũ và đọc bài mới của sinh viên như kiểm tra đột xuấtđầu giờ hoặc yêu cầu sinh viên vẽ sơ đồ tư duy thể hiện các nội dung đã học hoặc đãđọc Để tăng sự hứng thú của sinh viên với môn học, giảng viên cũng cần đầu tư thờigian và công sức đề tìm kiếm các ví dụ minh họa trong thực tiễn, kết hợp thêm các công

cụ nghe nhìn dé việc học các kiến thức trừu tượng trở nên dễ năm bắt hơn Ngoài ra,

Bộ môn có thé nghiên cứu biên soạn đề cương ôn tập các môn LTTA để sinh viên cóthé tong hợp kiến thức và ôn tập kiến thức dé dàng hơn

TÀI LIỆU THAM KHẢOTiếng Việt

1 Đỗ Tuấn Minh (2004), Một số hoạt động đổi mới phương pháp dạy-học môn lýthuyết tiếng anh đối với hệ đào tao cử nhân chất lượng cao tại khoa NN&VH Anh-Mi

trường đại học Ngoại ngũ ĐHQGHN Truy cập ngày 3/6/2023 tại http://repository.vnu.edu.vn/handle/VNU_123/96642

2 Nguyễn Thi Thúy Hoa & Văn Thị Thu Hương (2023), “Tống quan về thuyết ngữ

nhập (Input) của Krashen” Tạp chí công thương.

3 Nguyễn Thiện Giáp (1998), Dẫn luận ngôn ngữ học NXB Giáo dục tr.311-314

4 Phan Văn Hòa (2019), Dạy-học các môn lý thuyết tiếng trong chương trình cử nhântiếng Anh ở Việt Nam: Thực trạng và giải pháp Báo cáo tóm tắt dé tài Khoa học vàCông nghệ cấp Bộ.

5 Võ Quỳnh Hương (2021), Ngành ngôn ngữ học: Học gì, học ở đâu và cơ hội nghề

nghiệp Truy cập 3/6/2023 tại øuides/nøanh-nøon-ngu-hoc/

https://www.hotcourses.vn/study-abroad-info/study-6 https://www.hanu.vn/a/75981/1-Khoa-tieng-Anh

7 https://tienganh.tmu.edu.vn/co-cau-to-chuc/bo-mon-ly-thuyet-tieng-anh-414?page=2

8 khoa-ti-ng-anh-thuong-m-i

https://www.ftu.edu.vn/gi%E1%BB%9Bi-thivnE1%BB%87u/75-cac-don-vi/757-9 http://neulink.edu.vn/Doi-ngu-giang-vien-K hoa-Ngoai-ngu-K te-Quoc-dan/790/121

inh-te -Dai-hoc-Kinh-10 — tieng-anh/

VAI TRO CUA CÁC MÔN LÝ THUYET TRONG CHUONG TRÌNH

ĐÀO TẠO CỬ NHÂN NGÀNH NGÔN NGỮ ANH TẠI TRƯỜNG ĐẠI

HỌC LUAT HÀ NỘI VÀ MOT SO ĐÈ XUẤT

ThS Đào Thị Tâm?

Tóm tắt:

Hiện nay, trong xu thé toàn cẩu hóa và hội nhập kinh tế quốc tế, việc mở mã ngànhNgôn ngữ Anh tại các cơ sở giáo đục đại học trên toàn quốc đang có chiều hướng giatăng Đông thời, ngành Ngôn ngữ Anh cũng là lựa chọn được yêu thích của giới trẻtrong mỗi kỳ tuyển sinh đại học Tuy nhiên, bất kỳ cơ sở giáo đục nào muốn triển khai

và đào tạo mã ngành Ngôn ngữ Anh có chất lượng và hiệu quả cũng can đâu tư xâydựng chương trình đào tạo (CTĐT) đạt chuẩn với tỉ lệ các môn học phù hợp và đúngtheo chương trình khung của Bộ Giáo dục — Đào tạo Trong đó, các môn học lý thuyếtcân được lựa chọn để có sự liên thông và hỗ trợ cho các môn học thực hành trong khốikiến thức ngành và chuyên ngành

Từ khóa: Ngôn ngữ Anh, CTĐT, vai trò, môn lý thuyết, đề xuất

1 Đặt vấn đề

Hiện nay đất nước ta đang trong giai đoạn công nghiệp hóa và hiện đại hóa Yêucầu phát triển và hội nhập khu vực, hội nhập quốc tế đòi hỏi phải có một lực lượng laođộng có trình độ ngoại ngữ vững vàng nhằm thực hiện ngày càng tốt hơn các nhiệm vụ

cụ thé trong mỗi ngành Do vậy, nhu cau học tiếng Anh ngày càng tăng, đặc biệt là nhucầu học tiếng Anh chuyên ngành Dé đáp ứng nhu cầu này, nhiều trường đại học đã được

Bộ Giáo duc và Dao tạo (GD&DT) cho phép thành lập các khoa ngoại ngữ chuyên ngành với những mục tiêu đào tạo của riêng mình.

Trường Đại học Luật Hà Nội đã triển khai chương trình đào tạo đại học hệ chínhquy ngành Ngôn ngữ Anh (NNA)- Chuyên ngành tiếng Anh pháp lý (TAPL) năm 2014theo Quyết định số 2595/QD-DHLHN ngày 21/10/2014 của Hiệu trưởng trường Dai họcLuật Hà Nội Đến nay, Trường đại học Luật Hà Nội đã triển khai được 9 khóa sinh viên,

2 Giang viên Bộ môn Tiếng Anh cơ bán — Khoa Ngoại ngữ Pháp lý

bắt đầu từ K39 và hiện tại Trường đang tuyến sinh Khóa 48, với gần 6 khóa sinh viên

đã tốt nghiệp (khoảng hơn 500 sinh viên)

Trong nhiều yếu tố dé lập hồ sơ mở mã ngành Ngôn ngữ Anh- Chuyên ngànhTiếng Anh pháp lý tại Trường Đại học Luật Hà Nội, thì việc xây dựng CTĐT là một căn

cứ quan trọng dé Bộ GD&DT cấp phép cho Trường đủ điều kiện triển khai tuyên sinh

và đào tạo ngành Ngôn ngữ Anh Quá trình xây dựng CTĐT gồm các bước sau: Tìmhiểu nghiên cứu các quy định về việc xây dựng chương trình đào tạo trong đó có

“Chương trình khung giáo dục đại học” dành cho ngành tiếng Anh của Bộ GD & DTđược ban hành kèm theo Quyết định số 36/2004/QD-BGD&DT ngày 25 tháng 10 năm

2004 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo; Tham khảo chương trình khung ngành

tiếng Anh của các trường; Tham khảo đề cương chỉ tiết một số môn học trong chươngtrình đào tạo cử nhân Luật của trường; Tìm hiểu về cơ sở vật chất, đội ngũ giáo viên củatrường; Tổ chức hội thảo khoa học xin ý kiến đóng góp của các giảng viên trong tổ bộmôn Anh văn và của các giảng viên trong toàn trường; Xin ý kiến đóng góp của các

chuyên gia giàu kinh nghiệm trong việc xây dựng chương trình dao tao,

Trong thời gian qua, CTĐT cử nhân Ngôn ngữ Anh của Trường cũng đã được ra

soát, chỉnh sửa với phiên ban mới nhất là CTDT năm 2021 Và dé ngày càng hoàn thiệnCTĐT nhằm giảng dạy hiệu quả và có chất lượng, giúp sinh viên đạt được năng lựctiếng Anh theo CDR đã công bố, nhiều hội thảo được thực hiện để rà soát, tổng kếtCTĐT ngành NNA Trong hội thảo cấp Khoa với tiêu đề “Giảng day các môn lý thuyết

ngành cho sinh viên ngành Ngôn ngữ Anh tại Trường Đại học Luật Hà Nội: Khó

khăn và một số đề xuất", tác giả muôn tập trung làm rõ vai trò của các môn lý thuyếttrong CTĐT cử nhân ngành Ngôn ngữ Anh Bài tham luận tập trung vào nghiên cứu cấutrúc CTĐT của một số trường đại học đào tạo cử nhân Ngôn ngữ Anh, đồng thời phântích dé thay được vị trí của các môn lý thuyết trong việc hỗ trợ giảng dạy các môn thựchành tiếng cũng như các môn kỹ năng trong CTĐT cử nhân tại các cơ sở đào tạo chuyên

ngữ nói chung và tại Trường đại học Luật Hà Nội nói riêng.

2 Tổng quan về các môn lý thuyết trong CTĐT cử nhân ngành Ngôn ngữ Anh

(NNA)

2.1 Khai niém chung

Như chúng ta đã biết, khi học tập bat kỳ một van dé nào, đặc biệt là quá trình tiếpthụ một ngôn ngữ, cần có sự kết hợp giữa lý thuyết và thực hành Việc học tiếng Anhcũng không thé là ngoại lệ Theo Victoria (2011) (Trích trong Phan Văn Hòa, 2019),kiến thức ngôn ngữ là sự hiểu biết các lĩnh vực tạo ra ngôn ngữ như kiến thức về hệthống âm thanh Theo PGS.TS Phan Văn Hòa (2019), hầu hết các CTĐT ngành cử nhân

Tiếng Anh hiện nay thường có các môn học như: Ngữ âm hoc (Phonetics), Âm vị học

(Phonology), Cú pháp học (Syntactics), Ngữ nghĩa hoc (Semantics), Ngữ dụng hoc (Pragmatics), Hình thái hoc (Morphology), Từ vựng học (Lexicology), Phong cachs học

(Stylistics), Ngôn ngữ học đối chiếu (Constrative Linguistics), Ngữ pháp chức năng

(Functional Grammar), Ngôn ngữ học tri nhận (Discourse Analysis), Ngôn ngữ xã hội

hoc (Sociolinguistics) Việc lựa chọn các môn học ly thuyết sẽ phụ thuộc vào mục tiêu

đào tạo của CTĐT ở từng cơ sở giáo dục đào tạo chuyên ngữ, phù hợp với chương trình khung theo quy định của Bộ GD&DT.

Theo Quyết định số 36/2004/QD-BGD&DT về việc ban hành bộ chương trìnhkhung giáo dục đại học khối ngành ngoại ngữ trình độ đại học ngày 25 tháng 10 năm

2004 của Bộ trưởng Bộ GD&DT, mục tiêu chung của Dao tạo cử nhân ngành Tiếng Anh

là đào tạo người học có đủ kiến thức, kỹ năng nghề nghiệp, phẩm chat chính tri, đạođức, tác phong nghề nghiệp và sức khỏe tốt dé có thé làm việc có hiệu qua trong cáclĩnh vực chuyên môn có sử dụng tiếng Anh, đáp ứng được yêu cầu của xã hội và củanền kinh tế trong quá trình hội nhập quốc tế Mục tiêu cụ thé nhắm: Cung cấp cho sinhviên kiến thức tương đối rộng về ngôn ngữ Anh, văn hóa, xã hội, và văn học Anh — Mỹ;Rèn luyện và phát triển các kỹ năng giao tiếp tiếng Anh ở mức độ tương đối thành thạotrong các tình huống giao tiếp xã hội và chuyên môn thông thường; Bảo đảm cho sinhviên đạt được trình độ nghiệp vụ đủ để hoạt động và công tác có hiệu quả trong các lĩnh

vực chuyên môn như giảng dạy, công tác biên — phiên dịch, các lĩnh vực hoạt động

nghiệp vụ, kinh doanh, kinh tế và xã hội v.v ; Trang bị cho sinh viên kỹ năng học tậphiệu quả để có thể tự học tập nhằm tiếp tục nâng cao kiến thức và năng lực thực hànhtiếng, bước đầu hình thành tư duy và năng lực nghiên cứu khoa học về các vẫn đề ngôn

ngữ, văn học hoặc văn hóa — văn minh của các nước Cộng đông Anh ngữ.

Do vậy, cau trúc của CTĐT (tính theo đơn vị học trình) bao gồm:

2.2.1 | Kiến thức giáo dục đại cương tối thiểu 70

(chưa kể các phần nội dung Giáo dục Thể chất và Giáo dục Quốc

phòng)

2.2.2 | Kiến thức giáo dục chuyên nghiệp tối thiểu

Trong đó tối thiểu:

hóa — Văn học, Tiếng)

- Kiến thức chuyên ngành

- Kiến thức bé trợ

- Khoá luận (hoặc thi tốt nghiệp)

- Kiến thức ngành (Bao gồm các khối kiến thức: Ngôn ngữ, Văn

140 77

13 Ngôn ngữ học đối chiếu 2

14 Phuong pháp nghiên cứu khoa hoc 2

Và các môn học bắt buộc thuộc Khối kiến thức chuyên nghiệp gồm:

A Khối kiến thức ngôn ngữ 8 đvht

3 Tiếng Anh III 20

Như vậy, Chương trình khung đã thể hiện rõ mối quan hệ giữa các môn lý thuyết vàcác môn thực hành cũng như kỹ năng trong CTĐT cử nhân NNA Tuy nhiên, nhiều

trường đại học hiện nay mở mã ngành NNA với các chuyên ngành hẹp Vì vậy, việc lựa

chọn các môn lý thuyết phù hợp sẽ phụ thuộc vào mục tiêu đào tạo của mỗi trường.2.2 Vai trò của các môn lý thuyết trong CTĐT cử nhân ngành NNA

Từ Chương trình khung, chúng ta có thể thấy được các môn lý thuyết trong CTĐT

cử nhân ngành NNA có thé gồm các môn học trong Khối kiến thức giáo dục đại cươngnhư các môn: Tiếng Việt, Dẫn luận ngôn ngữ, cơ sở văn hóa Việt Nam, hoặc các mônhọc trong Khối kiến thức chuyên nghiệp bao gồm: Khối kiến thức ngôn ngữ (Ngữ âm-

âm vị học, ngữ nghĩa học, ngữ pháp), khối kiến thức văn hóa-văn học (Văn học

Anh-Mỹ, Văn hóa Anh, Văn hóa Mỹ), hoặc có thé là các môn học khác mới được bổ sungnhư: ngữ dụng học, Giao tiếp giao thoa văn hóa, Dat nước học,

Trong mối quan hệ giữa lý thuyết và thực hành, David Nunan (2003) đưa ra ba phần

(1) Khám phá kỹ năng ( ngôn ngỡ), (2) Khám phá ngôn ngữ, và (3) Hỗ trợ quá trình học

ngôn ngữ, hàm ý lý thuyết đi trước thực hành Krashen (2009) nói đến 4 mối quan hệgiữa (1) Lý thuyết về thụ đắc ngôn ngữ thứ hai, (2) Những nghiên cứu của ngôn ngữ

học ứng dụng, (3) Những tư tưởng, ý tưởng và cảm nhận của những người là công tác giảng dạy ngoại ngữ đã kinh qua kinh nghiệm, thực hành, và (4) Thực hành dạy ngôn

ngữ Như vậy, trong giảng dạy các môn lý thuyết không thể không gắn với thực hànhngôn ngữ, bởi các môn lý thuyết sẽ giúp người học có kiến thức nền tảng, làm cơ sở dégiúp thực hành các kỹ năng ngôn ngữ nghe-nói-đọc-viết, đồng thời phát triển tốt các kỹnăng ngôn ngữ khác như Biên dịch, Phiên dịch, Kỹ năng đàm phán tiếng Anh, Kỹ năngthuyết trình, Mối quan hệ giữa 4 yếu tố được nhắc đến nhằm tạo ra hiệu quả trong

hỗ trợ quá trình dạy- học ngoại ngữ mà Krashen (1982, 2009) đã chỉ ra được thể hiện

qua hình sau:

Second language Applied linguistics ldeas and

acquistion —_ research < > intuitions

theory

Language teaching practice

Bảng 1: Mối quan hệ giữa 4 yéu tỗ trong quá trình day-hoc ngoại ngữTrong nghiên cứu của mình, PGS.TS Phan Văn Hòa (2019) đã nêu mối quan hệgiữa thụ đắc và học ngôn ngữ Theo đó, người lớn có hai cách khác biệt và độc lập déphát triển năng lực đối với ngoại ngữ Cách thứ nhất là thụ đắc ngôn ngữ, tương tự nhưcách trẻ em học tiếng mẹ đẻ Cách thứ hai là người lớn phát triển năng lực này qua cáchhọc một ngôn ngữ Hai cách này khác nhau ở chỗ cách thứ nhất thụ đắc ngôn ngữ một

cách tự nhiên, ít có sự tham gia của ý thức “học” trong khi cách thứ hai ý thức học ngôn

ngữ rất rõ ràng Chắng hạn, cách thứ hai người học cần nắm vững các quy tắc ngữ pháp,cấu tạo từ vựng hay thực hành lặp nhiều lần qua luyện âm, còn cách thứ nhất cho thấy

sự ý thức các quy tắc dé ứng dung và thực hành là rất hiếm hoi Qua đó, chúng ta có théthấy được các môn lý thuyết trong CTĐT ngành NNA có mối quan hệ chặt chẽ cũngnhư có vai trò quan trọng đối với các môn thực hành tiếng và các môn học dao tạo kỹ

năng khác.

3 So sánh đối chiếu các môn lý thuyết trong CTDT của một số cơ sở đào tạo

ngành NNA

3.1 Giảng dạy các môn lý thuyết ngành NNA tại một số Trường đào tạo chuyên ngữNhư đã nhắc đến ở trên, các cơ sở giáo dục đào tạo chuyên ngữ muốn triển khai đàotạo mã ngành ngoại ngữ nói chung và Ngôn ngữ Anh nói riêng cần phải thông qua quytrình gồm nhiều giai đoạn khác nhau, trong đó việc xây dựng CTĐT nhất thiết phải tuânthủ theo quy định của Bộ GD&DT Do đó, sự cân đối giữa các môn lý thuyết và cácmôn học thực hành, kỹ năng khác là bắt buộc về tỉ lệ khối lượng kiến thức nhưng có thểlựa chọn các môn lý thuyết phù hợp với mục tiêu đào tạo của CTĐT theo các chuyên

ngành hẹp tại các cơ sở đào tạo chuyên ngữ khác nhau.

Thông qua khảo sát 10 cơ sở giáo dục có đào tạo ngành Ngôn ngữ Anh bao gồm các

cơ sở chuyên ngữ và các cơ sở có mã ngành NNA, kết quả cho thấy 100% các trườngđều có giảng dạy các môn ly trong CTDT với các lựa chon và tỉ lệ tín chỉ khác nhau Cuthé:

Môn học Số BB/ Khối kiến thức Mức độSTT TC | TC phố biến

của môn

học

1 Co sở Vanhoa VN | 2/3/ BB KT chung nhóm nganh/ 5/10

KT giáo dục dai cương/ (Chiếm

50%)

2 Dẫn luận Ngôn ngữ | 3/2 BB KT cơ sở ngành, khối 7/10

ngành/ KT GD đại cương |_ (Chiếm

5 Ngữ pháp tiếng 2/3/6 BB KT Giáo dục chuyên 7/10Anh/ Ngữ pháp nghiệp/ KT cơ sở ngành/ (Chiếmchức năng/ Ngữ Nhóm học phần NNA/ 70%)pháp TA nâng cao/ KT cơ sở ngành, khối

văn hóa các nước ngành/ KT ngành

nói TA

I1 Giao tiếp liên văn 3/4 |BB/TC KT nhóm ngành/ KT 3/10hóa chuyên ngành (Chiếm

30%)

12 Giao thoa văn hóa 2/3 | TC/BB KT nganh/ KT co so 3/10

nganh/ KT chung cua (Chiém

nganh 30%)

13 Ly thuyét dich 2/3/4 | TC/BB | KT chuyên ngành/ Theo 4/10

định hướng chuyên ngành |_ (Chiém

40%)

15 Văn học Anh-My/ | 2/3/4 | BB/TC KT cơ sở ngành/ KT 7/10

Văn học các nước chuyên ngành/ KT nhóm (Chiếm

nói TA ngành/ KT ngành/ KT cơ 70%)

sở của khối ngành

16 | Văn hóa Anh-Mỹ/ 2/3 | BB/TC | KT Chuyên ngành Anh 4/10

Van hóa các nước văn pháp lý/ KT chuyên (Chiếm

23 | Ngôn ngữ, văn hóa 3 TC KT ngành/ KT nhóm 2/10

& xã hội ngành (Chiếm

- Tiếng Việt ( hoặc Tiếng Việt thực hành/ Tiếng Việt cơ sở) với tỉ lệ 60%

- Dẫn luận Ngôn ngữ và Ngữ âm &/ Âm vị học ( hay ở một số cơ sở đào tạo lựa chọncác mức độ giảng dạy khác nhau nên môn học này được thê hiện bằng: Ngữ âm thực

hành/ Ngữ âm TA thực hành/ Ngữ âm TA ứng dụng)

- Ngữ pháp tiếng Anh/ Ngữ pháp chức năng/ Ngữ pháp TA nâng cao/ Ngữ pháp TA ứng

dung; Văn học Anh-Mỹ/ Văn học các nước nói TA với mức độ được lựa chọn khá cao,

trường có các chuyên ngành hẹp chuyên biệt.

Qua quá trình khảo sát, tác giả nhận thấy, đối với các cơ sở đào tạo chuyên ngữ

mã ngành NNA thì hầu hết các môn lý thuyết này thuộc khối kiến thức giáo dục đạicương (Dẫn luận ngôn ngữ hay Tiếng Việt/ Tiếng Việt thực hành) và Khối kiến thứcnhóm ngành/ Kiến thức cơ sở ngành/ Kiến thức Ngôn ngữ trong khối kiến thức Giáodục chuyên nghiệp Tuy nhiên, đối với các cơ sở đào tạo khác đào tạo mã ngành NNA

do nhu cầu của xã hội và xu thế phát triển hội nhập kinh tế quốc tế, mã ngành NNA

thường có chuyên ngành hẹp theo kèm như mã ngành NNA- Chuyên ngành Anh văn pháp lý, hoặc chuyên sâu kinh doanh- Công nghệ thông tin hoặc theo định hướng Biên

phiên dịch thì một số môn học lý thuyết lại thuộc Khối kiến thức chuyên ngành như mônNgữ dụng học, Giao tiếp liên văn hóa, Ngôn ngữ học đối chiếu, Thêm vào đó, một

số môn học lý thuyết có thé là môn học bắt buộc ở CTĐT này nhưng lại là môn học tự

chọn ở CTĐT khác Về cơ bản số tín chỉ của các môn học lý thuyết dao động từ 2TCđến 3TC hoặc 4TC, chỉ có ít trường muốn tập trung bồ sung cho sinh viên các kiến thức

về ngữ nghĩa học hoặc kiến thức ngữ pháp mới giảng dạy với thời lượng 6TC

Tóm lại, các môn lý thuyết, đặc biệt là các môn lý thuyết tiếng Anh là các mônhọc vô cùng quan trọng đối với quá trình học tập ngoại ngữ nói chung và tiếng Anh nóiriêng Các môn học này giúp cho người học có cơ sở dé thực hành các kỹ năng tiếnghoặc phát triển các kỹ năng tiếng Anh chuyên biệt hoặc là tiền đề để người học có théchuyên ngữ thành công

3.2 Cau trúc và vai trò của môn lý thuyết trong CTĐT cử nhân ngành NNA tại Trường

Đại học Luật Hà Nội

3.2.1 Khái quát về CTĐT cử nhân ngành NNA tại Trường Đại học luật Hà NộiChương trình dao tạo là một yếu tố tiên quyết dé xây dựng một mã ngành dao tạo

cử nhân, là xương sống dé triển khai các hoạt động đảo tạo theo đúng mục tiêu đề ra.CTĐT ngôn ngữ Anh tại Trường Đại học Luật Hà Nội phát triển theo định hướng TiếngAnh pháp lý với mục tiêu đào tạo nguồn cán bộ pháp lý có năng lực tiếng Anh nói chung

và năng lực tiếng Anh pháp lý nói riêng trên trường quốc tế Đến thời điểm hiện tại,

CTĐT ngôn ngữ Anh của Trường đã được rà soát chỉnh sửa theo các đợt CTDT2016,

CTĐT2020 và CTĐT2021 Cụ thé, CTĐT 2016 và CTĐT2020 của Trường đại học Luật

Hà Nội bao gồm:

+ Khối kiến thức giáo dục đại cương (24TC): gồm kiến thức chung của các ngành

khoa học về chính trị, kinh tế, lịch sử, tâm ly, ngôn ngữ, van hóa Việt Nam là nền tảngcho việc tiếp nhận tri thức về ngôn ngữ tiếng Anh, văn hóa, văn học Anh — Mỹ; kiếnthức về phương pháp nghiên cứu khoa học, kiến thức về tin học và một số lĩnh vực

khác cân thiệt cho việc thực hiện các công việc chuyên môn sau này.

+ Khối kiến thức giáo dục chuyên nghiệp (92 TC) gồm: Kiến thức ngành Ngôn ngữAnh, kiến thức chuyên ngành tiếng Anh pháp lý, kiến thức bổ trợ ngành (các môn họcluật bằng tiếng Anh và tiếng Việt): gồm các kiến thức chung được giảng dạy băng tiếngAnh và tiếng Việt về nhà nước, pháp luật và một số lĩnh vực luật cơ bản như Luật hiến

pháp, Luật dân sự, Luật hình sự, Luật hành chính, Luật thương mại, Luật Thương mại

quốc tế hay luật quốc tế

Rõ ràng, CTĐT mã ngành NNA được thiết kế nhằm trang bị cho sinh viên cảkhối kiến thức ngành và chuyên ngành như ngôn ngữ tiếng Anh, kiến thức luật và tiếng

Anh pháp lý.

CTĐT 2021 có một số thay déi cả về tổng số tín chỉ, cũng như cơ cau các mônhọc lý thuyết và các môn học thực hành tiếng, và các môn bỏ trợ ngành, chuyên ngành.

Cụ thể:

- Khối kiến thức giáo dục đại cương gồm 23TC, bao gồm các môn lý thuyết như: Đạicương văn hóa Việt Nam (2TC/ BB); Ngữ âm âm vị học tiếng Anh (2TC/BB); Phương

pháp Nghiên cứu Khoa học (2TC/TC).

- Khối kiến thức giáo dục chuyên nghiệp gồm 90TC, bao gồm các môn lý thuyết thuộckhối kiến thức ngôn ngữ học Anh và văn hóa như: Ngữ pháp tiếng Anh (2TC/BB), Ngữnghĩa học (2TC/BB); Ngữ dụng học (3TC/BB), Giao tiếp giao thoa văn hóa (3TC/BB).Các môn học Lý thuyết dịch (2TC/BB), Văn học Anh-Mỹ (2TC/TC) và Ngữ dụng họcnâng cao (3TC/TC) thuộc khối kiến thức Tiếng Anh pháp lý và nâng cao

Rõ ràng CTDT cử nhân NNA cua Trường Đại học Luật Ha Nội do có chuyên

ngành hẹp là đào tạo Tiếng Anh pháp lý nên các môn lý thuyết bị thu hẹp cả về số lượngmôn học và thời lượng giảng dạy nhằm tăng cường thêm kiến thức về luật, bổ trợ cho

chuyên ngành.

3.2.2 Mối liên thông và vai trò của các môn lý thuyết trong CTĐT cử nhân ngành NNA

tại Trường Đại học Luật Hà Nội

Theo như phân tích ở phần trước, sinh viên NNN- chuyên ngành TAPL đượctrang bị các môn lý thuyết tiếng ít hơn so với các CTĐT cử nhân NNA của các trrườngchuyên đào tạo ngoại ngữ tiếng Anh khác Tuy nhiên, việc lựa chọn các môn lý thuyếttiếng trong CTĐT đã được lựa chọn phù hợp với mục đích bổ trợ cho các môn kỹ năngthực hành tiếng, Biên dịch, phiên dịch cũng như các học phần Tiếng Anh pháp lý Cụ

thê:

* Đại cương văn hóa Việt Nam: Học phần này cung cấp cho sinh viên nhữngkiến thức cơ bản về văn hóa nói chung và văn hóa Việt Nam nói riêng Thông qua mônhoc, sinh viên được trang bi kiến thức và cách thức nghiên cứu văn hóa Việt Nam; Nắmđược các yếu tố câu thành bản sắc văn hóa Việt nam như tôn giáo, tín ngưỡng, triết lý,giao tiếp ngôn từ, nghệ thuật, lễ hội, văn hóa nhân cách con người, Nói chung, mônhọc này cung cấp cho sinh viên kiến thức nền tảng để vận dụng linh hoạt vào toàn bộquá trình tri nhân ngoại ngữ Tiếng Anh, bao gồm cả các môn thực hành tiếng Nghe-Noi-Đọc-Viết, cũng như các học phần kỹ năng thuyết trình, Van học Anh-Mỹ, Biên dịch,Phiên dịch, các môn Tiếng Anh pháp lý, Thậm chí, môn học này còn bồ trợ cho cácmôn lý thuyết khác như Ngữ nghĩa học, Ngữ dụng học,

* Phương pháp NCKH: Học phần này trang bị cho người học kiến thức tổng

quan vê Khoa học và nghiên cứu khoa học, giúp sinh viên biệt cách xác định van đê

nghiên cứu, mục đích nghiên cứu và xây dựng câu hỏi nghiên cứu; Sinh viên biết cáchthu thập và xử lý dữ liệu cho van đề nghiên cứu Môn học này hỗ trợ xuyên suốt quátrình học tập các học phần trong CTĐT của sinh viên, đặc biệt là hỗ trợ sinh viên viếtKhóa luận tốt nghiệp Thậm chí, môn học giúp sinh viên hình thành kỹ năng làm việcnghiêm túc và khoa học trong quá trình sống và làm việc trong tương lai.

* Môn Ngữ âm-âm vị học Tiếng Anh: Môn học này đóng vai trò quan trọngtrong việc học tiếng Anh của người học, đặc biệt là giúp người học phát âm chuẩn, nóiđúng ngữ điệu của người bản ngữ, đạt hiệu quả giao tiếp cao Học phần này giúp sinhviên nắm được các khái niệm cơ bản về ngữ âm và âm vi học, hệ thống ký hiệu phiên

âm tiếng Anh, những đặc điểm cơ bản của phụ âm và nguyên âm tiếng Anh cũng nhưcác qui luật biến đôi của âm vị tiếng Anh, những hiểu biết cơ bản về các yếu tố siêuđoạn tính Do vậy, môn học giúp hỗ trợ cho sinh viên học tốt các môn học như: Kỹ năngNói HP1,2,3; Kỹ năng thuyết trình; Phiên dịch

* Ngữ nghĩa học: Môn học này có vai trò to lớn trong việc hiểu nghĩa từ, câu,văn bản đặc biệt là phân tích các môn văn học bằng tiếng Anh Môn học cung cấp chosinh viên các khái niệm cơ bản về nghĩa, thành tố nghĩa đồng thời giúp sinh viên biếtcách thức tìm hiểu, phân tích ý nghĩa từ vựng, ngữ pháp trong diễn ngôn nói chung vàtrong giao tiếp nói chung Qua đó, sinh viên có thể áp dụng những kiến thức hiểu biếtcủa mình về ngữ nghĩa học vào thực hành giao tiếp và nghiên cứu các vấn đề của ngữ

nghĩa học.

* Ngữ pháp Tiếng Anh: Môn học này có vai trò quan trọng trong quá trình nângcao trình độ tiếng Anh của người học ở cả bốn kỹ năng Nghe — Nói — Đọc — Viết, Kỹnăng thuyết trình Đồng thời, môn học có mỗi quan hệ mật thiết với các học phan tiếngAnh khác thuộc khối kiến thức chuyên ngành như Biên dịch, Phiên dịch, đọc hiểu cáchọc phần Tiếng Anh pháp lý,

* Lý thuyết dịch: Môn học giúp cho sinh viên kiến thức cơ bản nhất về biên dịch

và phiên dịch Do vậy, sinh viên có thé học tốt các học phan Biên dich 1,2; Phiên dich

và các học phần Tiếng Anh pháp lý

* Ngữ dụng học và Ngữ dụng học nâng cao: Môn học này giúp sinh viên hiểubiết và thuần thục sử dụng ngôn ngữ; Biết các quy tắc diễn đạt ý phù hợp trong từng ngữcảnh cụ thể Nói chung, sinh viên thành thạo sử dụng ngôn ngữ đối với cả ngôn ngữtiếng Anh nói và viết, giúp sinh viên học tốt các môn học như: Giao tiếp giao thoa vănhóa, phân tích văn bản luật trong các học phần Tiếng Anh pháp lý; KN đọc-viết nâng

cao, KN nghe — nói nâng cao,

* Giao tiếp giao thoa văn hóa: Học phần này cung cấp cho sinh viên kiến thức

cơ bản về đất nước, con người, các giá trị và tư tưởng truyền thống, những nét văn hóađặc sắc, các phong tục tập quán của nước Anh và Hoa Kỳ Đồng thời, sinh viên cũngđược trang bị năng lực giao tiếp liên văn hóa, nắm rõ các mô hình văn hóa, các nghithức văn hóa, để có thé tránh được các cú sốc văn hóa và thuận tiện trong quá trịnhchuyển ngữ Anh-Việt/ Việt-Anh Môn học này hỗ trợ cho sinh viên học tốt các học phầnBiên dịch, Phiên dịch, và các kỹ năng thực hành tiếng

Van học Anh-Mỹ: Học phan này giúp sinh viên có kiến thức về các thé loại vănhọc qua các giai đoạn của nước Anh và nước Mỹ; giúp sinh viên có niềm hăng say vàmuốn khám phá về ngôn ngữ các em đang học Môn học cũng giúp sinh viên có kiếnthức nền tảng để chuyên ngữ thành công trong các kỹ năng Nói/ Viết, các môn học KN

Nghe-Nói nâng cao; KN đọc-viết nâng cao; Biên dịch, Phiên dịch hiệu quả.

Như vậy, việc lựa chọn các môn học lý thuyết tiếng trong CTĐT cử nhân NNA- Chuyên

ngành TAPL của Trường Đại học Luật Hà Nội là hoàn toàn phù hợp và giúp cho sinh

viên học tập tiếng Anh cũng như các học phan tiếng Anh pháp lý hiệu quả

4 Một số khó khăn trong triển khai giảng dạy các môn lý thuyết trong CTĐT cử

nhân ngành NNA tại Trường Đại học luật Hà Nội

Qua quá trình giảng dạy trực tiếp các môn lý thuyết tiếng cũng như với vai tròtriển khai thực hiện các hoạt động giảng day các môn lý thuyết nói chung trong CTDT

cử nhân ngành NNA- Chuyên ngành TAPL tại Trường, tác giả nhận thấy một số khó

khăn như sau:

* Về giáo trình:

Có thể nói, giáo trình giảng dạy các môn lý thuyết còn hạn chế vì hầu hết cácmôn lý thuyết hoặc lý thuyết tiếng Anh đều là các giáo trình nước ngoài Ở Việt Nam,các sách về giảng dạy các môn lý thuyết tiếng Anh còn hạn chế và hầu hết các tác giảđều đang ở giai đoạn nghiên cứu tong hợp kiến thức lý thuyết từ các tài liệu lý thuyếtnước ngoài cho phù hợp với van dé lý thuyết đang nghiên cứu và giảng day tại các cơ

sở giáo dục đào tạo ngành NNA Theo PGS.TS Phan Văn Hoà (2019), đa số các giáotrình ghi là “lưu hành nội bộ và hạn chế phát hành” Thông qua khảo sát, tác giả chỉ rarằng: 60%/ 10 bộ môn lý thuyết tiếng Anh có giáo trình chính thức, 20%/10 bộ mônLTTA sử dụng giáo trình nội bộ và 20% không có giáo trình Đặc biệt, các sách về Ngữnghĩa học, Ngữ dụng học hoặc Văn hóa Anh — Mỹ, Văn học Anh-Mỹ rất hạn chế, gâyảnh hưởng không nhỏ đến quá trình khai thác và sử dụng tài liệu của cả giảng viên và

sinh viên, cũng như cho quá trình xây dựng CTĐT.

* Về giảng viên:

Các môn lý thuyét/ lý tiếng Anh hau hết được giảng bởi giảng viên của KhoaNgoại ngữ Pháp lý Các giảng viên bằng kinh nghiệm giảng dạy và nghiên cứu của mìnhnghiên cứu giáo trình, tài liệu dé truyền đạt kiến thức cho sinh viên mà không được đàotạo, tập huấn bài bản Một số ít môn trong CTĐT được giảng dạy bởi giảng viên mời ởmột số cơ sở chuyên ngữ như Văn học Anh-Mỹ, Giao tiếp giao thoa văn hóa, Dẫn luậnngôn ngữ, Tiếng Việt (Theo CTĐT trước năm 2021) Tuy nhiên, về cơ bản các giảngviên này cũng là tự nghiên cứu môn học để giảng dạy chuyên sâu Thêm vào đó, việcgiảng dạy các môn lý thuyết/ lý thuyết tiếng Anh cần phải cập nhật những kiến thứcmới, nhận định mới về ngôn ngữ học hiện đại để ứng dụng vào giảng dạy Do vậy quátrình nghiên cứu dé giảng dạy tốn nhiều thời gian và công sức, và cần phải được giảngdạy bởi các giảng viên có kinh nghiệm Thêm vào đó, các môn học lý thuyết/ lý thuyếttiếng Anh thường không phải là sở trường giảng dạy của hầu hết các giảng viên Theomột khảo sát, 30/37 các nhà lao động và quản lý cho biết hiện nay thiếu giảng viên môn

lý thuyết tiếng Anh, có nơi thiếu trầm trọng đến nỗi nhà trường phải giảm số môn lýthuyết tiếng Anh, chuyền thời lượng sang dạy thực hành tiếng (Phan Văn Hòa, 2019)

* Về thời lượng giảng day:

Các môn lý thuyết tiếng trong CTĐT cử nhân NNA của Trường thường có thờilượng là 2TC hoặc 3TC với số buổi học giảng dạy trực tiếp trên lớp 30 giờ TC và 42 giờ

TC Trong khi đó các môn học lý thuyết thường gồm lượng kiến thức lớn và nội dung

giảng dạy thường phức tap, trừu tượng Do vậy, việc giảng day va hoc tập các môn học

này hiệu quả vẫn còn là một thách thức lớn đối với giảng viên của Khoa

* Hiệu qua học tập các môn lý thuyết tiếng:

Qua khảo sát nhanh với một số lớp học các môn lý thuyết tiếng của sinh viên cáckhóa K43, K44, K45, K46 và K47, hầu hết sinh viên (32/46 sinh viên, chiếm gần 70%)không thấy hứng thú với các môn học lý thuyết tiếng với lý do môn học khó hiểu, trừutượng; nhiều kiến thức mà lại học trong thời gian ngắn; môn học không có tính thựchành Thêm vào đó, với các môn học này điểm thi thường không cao Thực tế cho thấy,khảo sát điểm của các môn lý thuyết trên hệ thống của các khóa học khác nhau, phổđiểm thấp từ trên 2đ đến trên 9đ Hầu hết, mức điểm khá giỏi không cao (khoảng 15-25%) tùy từng môn, mức điểm trung bình khá (Từ 5đ-7đ) chiếm đa số (45-60%), mứcđiểm dưới trung bình từ 20-30%

5 Kết luận và một số kiến nghị

Thông qua quá trình tìm hiểu và phân tích, tác giả rút ra một số nhận định sau:Thứ nhất là, các môn lý thuyết nói chung và lý thuyết tiếng nói riêng là môn họcbắt buộc theo Chương trình khung của Bộ GD&DT đối với các khối ngành ngoại ngữ

bởi vai trò quan trọng và mối liên hệ chặt chẽ giữa các môn lý thuyết tiếng và thực hànhtiếng cũng như các môn học thuộc chuyên ngành hẹp trong quá trình đắc thụ một ngôn

ngữ;

Thứ hai là, mặc đù các môn học lý thuyết có vai trò vô cùng quan trọng giúp sinhviên nâng cao năng lực ngoại ngữ cũng như các kỹ năng nghề nghiệp liên quan, nhưnghầu như các môn này chưa được quan tâm đúng mực từ phía ngưởi quản lý, triển khai

CTĐT, từ phía người dạy và cả người học;

Thứ ba là, dé giảng day và học tập hiệu quả các môn học lý thuyết/ lý thuyết tiếnghiệu quả vẫn còn nhiều thách thức không nhỏ đối với cả người dạy và người học về các

phương diện như giảng viên, phương pháp giảng dạy, nhận thức của người học, cơ sở

vật chất,

Dé khắc phục được những khó khăn trong quá trình day và học các môn lý thuyếttiếng trong CTĐT ngành NNA hiện nay tại Trường, tác giả mạnh dạn đưa ra một số kiến

nghị sau:

e Đối với khó khăn về giảng viên:

- Nhà trường cũng như Khoa chủ quản cần mở rộng hợp tác với các cơ sở đàotạo chuyên ngữ khác dé hợp tác trao đổi giảng viên giảng day Qua đó, giảng viên có cơhội trao đổi kiến thức nâng cao trình độ chuyên môn, phương pháp giảng dạy cũng nhưhạn chế được khó khăn đối với vấn đề hạn chế về số lượng giảng viên giảng dạy cácmôn lý thuyết tiếng

- Bên cạnh đó, nhà trường cần đầu tư cho giảng viên của Khoa được tham gia cáckhóa học ngắn hạn trong nước và ngoài nước về giảng dạy các môn lý thuyết tiếng.Khuyến khích giảng viên tham gia nghiên cứu các vấn đề liên quan đến các môn lýthuyết tiếng để khơi dậy niêm đam mê nghiên cứu học tập và giảng dạy các môn học

này.

- Tăng cường tô chức các hội thảo, tọa đàm bàn luận về các kiến thức mới vềngôn ngữ hiện đại, về nâng cao hiệu quả giảng dạy và học tập các môn lý thuyết tiếngtrong giảng viên và sinh viên bằng việc đổi mới phương pháp giảng dạy, tổ chức cácnhóm học hiệu quả ngoài giờ học, kết hợp giảng dạy lý thuyết kết hợp vận dụng vào cácbài tập thực hành cụ thể,

- Có chính sách khuyến khích, động viên phù hợp cả về vật chất và tinh thần đểgiảng viên chủ động tham gia nghiên cứu, giảng dạy các môn lý thuyết tiếng

e Vé thời lượng giảng dạy: Khoa cần định kỳ rà soát các hoc phần lý thuyết tiếng trong CTĐT để xem xét tính hiệu quả của môn học trong quá trình dạy và học

để kịp thời điều chỉnh tăng hoặc giảm số lượng các tín chỉ của các môn học lý thuyết tiếng.

e Đối với giải pháp nâng cao hiệu quả học tập của sinh viên:

- Giảng viên cần tuyên truyền nâng cao nhận thức của người học đối với vai trò của việc học tập các môn lý thuyết tiếng;

- Tích cực hỗ trợ sinh viên trong quá trình học tập để sinh viên khắc phục được

các khó khăn;

- Kết hợp, vận dụng các kiến thức lý thuyết trong giảng dạy các môn học thực hành kỹ năng tiếng và các kỹ năng khác cũng như các môn tiếng Anh chuyên ngành Tóm lại, để giảng dạy và học tập các môn học lý thuyết một cách hiệu quả cần

có các chính sách vĩ mô từ nhà Trường và Khoa chủ quản, cũng như sự quyết tâm đổi mới vì chất lượng giảng dạy, đào tạo ngành NNA của lực lượng giảng viên Tác giả hi vọng rằng những kiến nghị này phần nào góp phần giúp sinh viên ngành Ngôn ngữ Anh - Chuyên ngành TAPL của Trường luôn học tập các môn lý thuyết một cách hiệu quả để ngày một nâng cao năng lực tiếng Anh, Tiếng Anh pháp lý phục vụ

cho công việc sau khi ra trường./.

TÀI LIỆU THAM KHẢO

Bộ GD &DT (2004) Quyết định số 36/2004/QD-BGD&DT về việc ban hành bộ chươngtrình khung giáo dục đại học khối ngành ngoại ngữ trình độ đại học ngày 25 tháng 10

năm 2004 của Bộ trưởng Bộ GD&DT.

David Nunan (2003) Practical English Language Teaching McGraw-Hill Education Krashen, S D (1982) Principles and practice in second language acquisition Oxford:

Pergamon Press.

Phan Văn Hòa (2019) Dạy-học các môn lý thuyết tiếng trong chương trình cử nhântiếng Anh ở Việt Nam: Thực trạng và giải pháp thuộc Báo cáo tóm tắt đề tài Khoahọc và Công nghệ cấp Bộ

CTĐT của một số cơ sở giáo dục đào tạo cử nhân ngành NNA như: Trường Đại họcNgoại ngữ - ĐH QGHN, Chương trình Chất lượng cao trình độ đại học ngành Ngônngữ Anh- Chuyên ngành Tiếng Anh thương mai-Trường Đại học Ngoại thương;

Trường Đại học ngoại ngữ-tin học HCM; Trường Đại học Sư phạm Hà Nội; Trường

Đại học mở; Trường Cao đăng Ngoại ngữ và Công nghệ Việt Nam; Trường Đại học

Hạ Long; Trường đại học Kinh tế-Kỹ thuật công nghiệp; Trường Đại học luật Thànhphố HCM; Trường đại học Hà Nội

DẠY VÀ HỌC MÔN NGỮ ÂM- ÂM VỊ HỌC CHO SINH VIÊN

NĂM THỨ NHÁT NGÀNH NGÔN NGỮ ANHTẠI TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HA NOI: THỰC TRẠNG VA ĐÈ XUẤT

ThS Phạm Thị Hạnh?

Tóm tắt

Trường Dai học Luật Hà Nội da và dang áp dụng chương trình đào tạo mới, theo

đó chuẩn dau ra của sinh viên được quy định dựa theo Khung tham chiếu Châu Au — cơ

sở của Khung năng lực ngoại ngữ Việt Nam Sinh viên ngành Ngôn Ngữ Anh — Chuyên

ngành tiếng Anh pháp lý được cung cap kiến thức chuyên sâu của ngành ngôn ngữ Anhnhư kiến thức tiếng, văn hóa, văn học Anh- Mỹ, dam bảo sinh viên tốt nghiệp sử dụngthành thạo tiếng Anh tổng quát (tối thiểu bậc 5/6 theo khung năng lực ngoại ngữ ViệtNam) Việc thay đổi này dẫn đến việc áp dụng giảng day các môn lý thuyết tiếng nhưmôn Ngữ âm- Âm vị học, Ngữ pháp tiếng Anh cho sinh viên ngay từ năm thứ nhất Đặcbiệt môn Ngữ âm- Am vị học được giảng day cho sinh viên ngay từ ki I năm thứ nhấtvới hy vọng các em sẽ được trang bị kiến thức cơ bản về ngữ âm, qua đó giúp các em tựtin hơn trong giao tiếp bằng tiếng Anh Nghiên cứu dưới đây nhằm khảo sát thực tiễnđạy và học môn Ngữ âm- Âm vị học dong thời đưa ra một số đề xuất nhằm đổi mớiphương pháp dạy va học môn Ngữ âm- Am vị học đối sinh viên năm thứ nhất ngànhNgôn Ngữ Anh- Chuyên ngành tiếng Anh pháp lý tại trường Đại học Luật Hà Nội

Từ khóa: Sinh viên năm thứ nhất, ngành ngôn ngữ Anh, phương pháp giảng dạy,Ngữ âm- Âm vị học

I MO ĐẦU

Chương trình dao tạo đại hoc hệ chính quy ngành Ngôn Ngữ Anh

(NNA)-Chuyên ngành tiếng Anh pháp lý (TAPL) được ban hành theo quyết định số 2595/-

QD-DHLHN ngày 21/10/2014 của Hiệu trưởng trường Dai học Luật Ha Nội và chính thức

được triển khai tuyên sinh khóa đầu tiên K39- niên khóa 2014-2018 Từ đó đến nay(năm 2023) Trường đã tuyển sinh được 9 khóa với tổng số sinh viên khoảng 1000 sinhviên đã và đang theo học chương trình này Có thé nói, trong gần 9 năm qua cùng vớiTrường Đại học Luật Hà Nội, Khoa Ngoại Ngữ pháp lý đã rất có gắng và nỗ lực đề triểnkhai chương trình đào tạo ngành Ngôn ngữ Anh Đến nay đã có 04 khóa sinh viên ratrường Trong quá trình triển khai đào tạo mã ngành Ngôn Ngữ Anh, Khoa Ngoại Ngữpháp lý đã gặp không ít khó khăn bên cạnh những cố gắng, nỗ lực, thành tựu đạt được.Một trong những thách thức đặt ra đối với đội ngũ giảng viên Khoa Ngoại Ngữ pháp lý

3 Giảng viên Bộ môn Tiếng Anh cơ ban — Khoa Ngoại ngữ Pháp lý

là làm thế nào để không ngừng nâng cao chất lượng dạy và học Ngoại Ngữ trong trườngĐại học Luật nói chung, ngành Ngôn Ngữ Anh- Chuyên ngành tiếng Anh Pháp lý nóiriêng Để nâng cao chất lượng giảng dạy thì có lẽ đổi mới chương trình đào tạo, nộidung, phương pháp giảng dạy là yếu tố then chốt.

Lam thé nào dé sinh viên trường Dai học Luật nói chung, sinh viên ngành NgônNgữ Anh- Chuyên ngành tiếng Anh Pháp lý nói riêng học tiếng Anh một cách chủ động

và có thể sử dụng nó một cách thành thạo đã và đang là vấn đề giảng viên Khoa NgoạiNgữ pháp lý quan tâm, trăn trở Thực tế học tiếng Anh không chỉ đơn thuần là học mộtngôn ngữ nước ngoài mà còn phải sử dụng ngôn ngữ đó để tìm hiểu về đất nước, conngười và các nền văn hoá khác trên thé giới Chính vi vậy ngoài chú trọng giảng dạy cácmôn thực hành tiếng như kỹ năng nghe, nói, đọc, viết cho sinh viên ngành Ngôn NgữAnh- Chuyên ngành tiếng Anh Pháp lý, khoa Ngoại Ngữ Pháp lý còn đặc biệt quantâm đến việc giảng dạy các môn lý thuyết tiếng như Ngữ âm- Âm vị học, Ngữ pháptiếng Anh, Ngữ nghĩa học, Ngữ dụng học Tuy nhiên, đa số sinh viên gặp không ítkhó khăn trong việc học các môn lý thuyết tiếng Anh đặc biệt đối với sinh viên năm thứnhất khi các em vừa chuyên từ bậc học phô thông sang bậc học đại học Bài nghiên cứunày tác giả sẽ tiến hành khảo sát thực tiễn dạy và học môn Ngữ âm- Âm vị học đồngthời đưa ra một số đề xuất nhằm đổi mới phương pháp day và học môn Ngữ âm- Am vihọc đối sinh viên năm thứ nhất ngành Ngôn Ngữ Anh- Chuyên ngành tiếng Anh pháp

lý tại trường Đại học Luật Hà Nội Tác giả hy vọng bài nghiên cứu sẽ góp phần nângcao chất lượng giảng dạy học môn Ngữ âm- Âm vị học nói riêng, các học phần TiếngAnh đặc biệt là các môn lý thuyết tiếng Anh nói chung đối với sinh viên ngành NgônNgữ Anh- Chuyên ngành tiếng Anh pháp lý tại trường Đại học Luật Hà Nội

II CƠ SỞ LÝ LUẬN

IL 1 Một số nội dung cốt yếu của Ngữ âm học và Âm vị học

Theo Catford ( 1977), cách phat âm (pronunciation) của một ngôn ngữ luôn

được nghiên cứu dưới 2 bình diện Ngữ âm học và Âm vị học Mặc dù 2 ngành này đềunghiên cứu âm thanh, nhưng giữa chúng có một số điểm khác biệt cơ bản như sau:

HI.1.1 Ngữ âm học

Ngữ âm học có tính phô niệm (universal) Do đó, một trong những nghiên cứuchủ yếu trong lĩnh vực này là các thuộc tính âm thanh có tính chất loài Ngoài ra, ngữ

âm học còn quan tâm đến việc nghiên cứu các âm tố (speech sounds) - là những đơn vị

âm thanh cụ thé của ngôn ngữ, có tính vô han vì mỗi âm tố được phát âm không bao giờgiống nhau, mặc dù đo cùng một người thê hiện Ngữ âm học không những nghiên cứuquá trình tao sản âm thanh (speech production), mà còn nghiên cứu quá trình thâm nhận

âm (sound perception) cũng như quá trình truyền âm thanh (transmission of sounds) Về

phương diện ghi âm Ngữ âm học, bao giờ người ta cũng ghi âm các âm tố trong ngoặcvuông [ | và kèm theo các đặc trưng như tròn môi, quặt lưỡi, ngạc hoá Về mặt tiềmnăng, Ngữ âm học không thé nghiên cứu tiến trình lịch sử của âm thanh vi dung lượng

âm thanh của thé giới là đồng nhất Do vậy, về lĩnh vực ngữ âm, không có Ngữ âm họcvăn minh hay Ngữ âm học lạc hậu, không có hệ thống ngữ âm tối ưu hay không tối ưu.Ngữ âm học mang tính quốc tế và thuộc về ngành của khoa học tự nhiên, sử dụng cácphương tiện nghiên cứu của khoa học tự nhiên Theo Jenkins (2000), nói đến Ngữ âmhọc, người ta nói đến 3 ngành có liên quan nhưng có sự phân biệt tương đối rõ ràng Đó

là Ngữ âm học cấu âm (Articulatory phonetics), Ngữ âm học âm học (Acousticphonetics) và Ngữ âm học thính âm (Auditory phonetics) Nếu Ngữ âm học cấu âmchuyên nghiên cứu cách thức các cơ quan cau âm được sử dụng dé tạo âm, thì Ngữ âm

học âm học chuyên nghiên cứu các đặc tính vật lí của âm, còn Ngữ âm học thính âm lại

chủ yêu nghiên cứu độ thính âm người nghe có thể nhận biết được

H.1.2 Âm vi học

Âm vị học nghiên cứu âm thanh của một cộng đồng người cụ thể, một ngôn ngữ

cụ thé Đối tượng nghiên cứu của Am vị học là các âm vị (phonemes) Đó là những don

vị âm thanh nhỏ nhất của ngôn ngữ, có tính hữu hạn, trừu tượng, nhưng có giá trị phânbiệt giữa từ này và từ khác Ví dụ trong tiếng Anh, từ “sip” (nhấp nháp, uống từng hớp)khác với từ “zip” (cài hoặc mở bằng khoá kéo) do có sự khác biệt về nội dung Âm vịhọc giữa /s/ và /z/ Hơn thế nữa, theo Laver (1995) ghi âm Âm vị học cũng có cách thểhiện đặc thù của mình Đó là mỗi âm vị bao giờ cũng được biểu hiện bang con chữ inthường (không phải con chữ in hoa hoặc chữ viết thông thường) trong 2 gạch chéo như/s/ và /z/ đã nêu Tận dụng các nội dung của Ngữ âm học, Âm vị học nghiên cứu bảnchất tín hiệu ngôn thanh trong một bối cảnh giao tiếp cụ thể của một cộng đồng người

cụ thé Do đó, người ta có thể nói rằng, Âm vị học mang tính dân tộc hoặc chủng tộc.Ngoài ra, Âm vị học còn nghiên cứu về tiến trình của một ngôn ngữ, mỗi âm vị trongmột ngôn ngữ cụ thé Do cũng là kết quả của những giao thoa văn hoá của các tộc ngườikhác nhau đang diễn ra trong lịch sử Vậy, Âm vị học là Âm vị học của lịch sử tiễn hoá.Đăng sau mỗi âm vị là lịch sử của một dân tộc; đẳng sau mỗi âm tố không có tính lịch

sử nào hết bởi nó chỉ có tác dụng phân biệt âm thanh của từng cá thể mà thôi

II 1 3 Mối quan hệ giữa Ngữ âm- Âm vi học

Có thể nói, Ngữ âm học và Âm vị học là 2 lĩnh vực phụ thuộc có liên quan lẫnnhau Ngữ âm học nghiên cứu các thuộc tính âm thanh có tính chất loài; Âm vị họcnghiên cứu (và sử dụng) các mẫu âm thanh tạo ra ý nghĩa Ngữ âm học quan tâm đếnviệc nghiên cứu các âm tố, quá trình tạo sản âm thanh, và quá trình thầm nhận âm thanhcũng như quá trình truyền âm thanh Am vị học nghiên cứu bản chat tín hiệu ngôn thanh

trong một bôi cảnh giao tiép cụ thé của một cộng đông người Ngoài ra, Am vi học còn

nghiên cứu về tiến trình của một ngôn ngữ, mỗi âm vị trong một ngôn ngữ cụ thé Theoquan điểm của Lindsay va Knight (2006), các bộ phận nhỏ nhất câu thành nên âm thanhlời nói là âm vị Âm vị là âm thanh riêng biệt của chữ cái, làm nền tảng để tạo nên cácđơn vị ngôn ngữ lớn hơn là âm tiết, từ và cụm từ, mệnh đề và câu Do đó, trong quátrình dạy - học, chúng ta không nên tách biệt ngữ âm và âm vị học mà nên kết hợp dạy

song song hai lĩnh vực này.

H.2 Vai trò của môn Ngữ âm- Âm vi học đối với sinh viên chuyên ngữTheo Forel và Puskás (2005), những tri thức khoa học về mặt ngữ âm giúp íchrất nhiều trong việc học phát âm chuẩn, viết chính ta, phân tích cách tổ chức âm thanhcủa một tác phẩm, VỚI người học ngoại ngữ, kiến thức ngữ âm - âm vi rất cần choviệc tiếp thu nó một cách có ý thức, nghiên cứu về âm vị học đem đến cho sinh viên cáinhìn sâu sắc vào cách trí óc con người hoạt động Ngoài ra, nghiên cứu về ngữ âm củamột ngoại ngữ còn cung cấp cho người học một khả năng tốt hon cả dé nghe và dé sửachữa những lỗi thường gặp Bên cạnh đó, bộ môn này trình bày rõ ràng cơ cấu phát âmcủa tat cả âm tố (trong tiếng Anh), giúp sinh viên vận dụng vào việc phát âm chuẩn hơn.Chính vì thế, Ngữ âm- Âm vị học là bộ môn thiết yếu, cần được giảng dạy cho sinh viênchuyên ngữ từ năm thứ nhất Có như vậy, sinh viên mới có thé phat 4m chuẩn, tự tin giaotiếp tiếng Anh như người bản ngữ

H.3 Khái quát về hoc phần Ngữ âm- Âm vị học áp dụng cho sinh viên nămthứ nhất Ngành ngôn ngữ Anh- chuyên ngành tiếng Anh pháp lý tại Đại học Luật

Hà Nội.

Bắt đầu từ năm học 2021-2022, khoa Ngoại ngữ Pháp lý- Trường Đại học Luật

Hà Nội đã đưa học phần Ngữ âm - âm vị học vào chương trình giảng dạy của sinh viênnăm nhất ngành Ngôn Ngữ Anh - chuyên ngành Tiếng Anh Pháp Lý thay vì giáng dạycho sinh viên vào năm thứ hai Do đó , đối với sinh viên khoá 4ó, 47, các em được làmquen và học môn Ngữ âm- Am vi học ngay từ kì 1 năm thứ nhất trước khi các em họccác môn thực hành tiếng như kỹ năng nghe hiểu, kỹ năng nói, kỹ năng đọc hiểu, kỹ năngviết Học phần Ngữ âm- Âm vị được giảng dạy trong 5 tuần với 02 tín chỉ ( tương đương

28 giờ học tín chỉ), bao gồm 18 bài học được chia thành 14 van đề nhằm cung cấp chosinh viên những lý thuyết cơ bản về hệ thống ngữ âm, âm vị, mô tả và phân loại âm, vai

trò và các quy luật biên đôi của âm vi trong ngôn ngữ, trong âm, ngữ điệu

Mục tiêu môn học này nhằm giúp sinh viên hiểu được cách thức phát âm tiếngAnh theo giọng Anh bản địa, năm được các khái niệm cơ bản liên quan đến âm vị vàcach sử dung âm vị trong ngôn ngữ, đồng thời biết cách phân tích và so sánh các van déliên quan đến âm vị, trọng âm, don vi giọng, ngữ điệu etc Qua đó, sinh viên có thé hoàn

thiện năng lực phát âm và khả năng tự sửa âm cũng như nâng cao kỹ năng nghe và nói

tiéng Anh qua việc hiệu ban chat quá trình phát âm và các khái niệm cơ bản vê ngữ âm.

Do đó, sinh viên có thê thực hành phân tích ngôn ngữ nói

Học liệu chính được sử dụng giảng dạy môn ngữ âm- âm vị học cho sinh viên

sinh viên năm thứ nhất Ngành ngôn ngữ Anh- chuyên ngành tiếng Anh pháp lý tại Đạihọc Luật Hà Nội là cuốn English Phonetics and Phonology, 4" Edition by Peter Roach.Ngoài ra, sinh viên có thé tham khảo thêm cuốn English Pronunciation in Use by Mark

Hancock

HL4 Tóm tắt các nghiên cứu có liên quan

Thông qua những tài liệu nghiên cứu đã tìm ra và tham khảo, tác giả xin phép đềcập cụ thê đến một số nghiên cứu liên quan nhất đến đề tài đang thực hiện, cụ thể là một

số nghiên cứu dưới đây:

Nghiên cứu về “Hiện tượng đồng hóa âm vị (Assimilation) trong diễn ngôntiếng Anh”, của tác gid Ngô Thị Tuyết và Lê Viên Lan Hương trong Từ điển học &Bách Khoa Thư, số 5 (67), tr.144

Hiện tượng đồng hóa âm vị là một phần trong nghiên cứu bộ môn Âm vị học.Trong bài nghiên cứu về “Hiện tượng đồng hóa âm vị (Assimilation) trong diễn ngôntiếng Anh”, tác giả Ngô Thị Tuyết và Lê Viên Lan Hương có đề cập rằng ”Sự đồng hóa

âm vị bị quy định bởi khá nhiều yếu tố như hệ thống âm thanh của ngôn ngữ tiếng Anh,dan xen yếu tố này với các yếu tô tương tác khác trong quá trình giao tiếp như yếu tốngữ cảnh, tâm trạng của người nói, yếu tố văn hóa, thói quen phát âm của cá nhân ngườinói, tốc độ lời nói, ” Những đặc điểm này tạo nên sự khác biệt giữa mức độ tiếp thucủa người học Tùy vào khả năng, năng lực của mỗi người mà độ khó khăn trong trình

nhận thức và học tập sẽ khác nhau Bên cạnh đó, một trong những phương châm người

học cần tuân thủ được tác giả nêu ra là “Luôn có ý thức về các đặc điểm phát âm trongdiễn ngôn được người bản ngữ (thực hiện với tốc độ nhanh trong giao tiếp thông thườngnhư hiện tượng đồng hóa (Assimilation), mat âm (Elision), nhịp điệu (Rhythm),

Nghiên cứu về “Những khó khăn khi học môn “Dan nhập Ngữ âm - Âm vịhoc” của sinh viên năm thứ hai khoa tiếng Anh, Trường Đại học Ngoại ngữ - Đại học

Đà Nẵng”

Qua khảo sát và thống kê, nghiên cứu này cho thấy rằng sinh viên năm hai Khoatiếng Anh ĐH Ngoại Ngữ - ĐH Đà Nẵng gặp không ít khó khăn trong việc học mônNgữ âm- Âm vị học Những khó khăn này đi từ việc xác định mục tiêu môn học còn hạnchế, nền tảng kiến thức chưa vững chắc, thiếu đầu tư thời gian cho việc học và luyệntập, giáo trình và tài liệu học khó tiếp thu, Bên cạnh đó, sinh viên còn thiếu kỹ năng