báo cáo khoa học 'đánh giá các rủi ro trong dự án xây dựng công trình giao thông ở việt nam hiện nay'

CT 2 Các rủi ro do chọn sai địa điểm đầu tư, không phù hợp với điều kiện địa lý, kinh tế xã hội… có tác động trực tiếp đến hiệu quả dự án, tác động đến mục tiêu dự án, làm cho khi triển

đánh giá các rủi ro trong dự án xây dựng công trình giao thông ở việt nam hiện nay

Trịnh thùy anh

Bộ môn Quản trị kinh doanh Trường Đại Giao thông Vận tải

Tóm tắt: Trong các dự án xây dựng công trình giao thông, rủi ro hết sức đa dạng do bản

chất phức tạp của các dự án nμy cũng như tác động của môi trường kinh tế - xã hội - luật pháp - văn hoá luôn biến động vμ đầy rẫy những bất trắc khó lường Bμi viết nμy nhằm tìm hiểu nguyên nhân gây ra rủi ro vμ phân tích hậu quả do các rủi ro mang lại trong các dự án Đây lμ cơ sở cho việc đề xuất các giải pháp quản lý rủi ro cho các Dự án xây dựng Công trình giao thông (DAXD CTGT)

Từ khoá: rủi ro dự án, dự án xây dựng công trình giao thông, phân tích rủi ro, quản lý rủi ro

Summary: Risks are diversified in transport construction projects due to their complicated

features as well as continuous changing and unexpected impacts of the economic – social – legislation – cultural environment on the projects This paper aims to analyze the causes and effects of risks in construction projects, which is a basis for countermeasures on risk management in the construction projects

Key words: project risk, transport construction project, risk analysis, risk management

CT 2

i Đặt vấn đề

Rủi ro luôn tiềm ẩn trong mọi giai đoạn của dự án Kể từ khi xác định chủ trương đầu tư, chuẩn bị đầu tư, cho đến khi kết thúc đưa dự án vào khai thác và sử dụng, có rất nhiều nhân tố

là nguyên nhân trực tiếp và gián tiếp gây ra rủi ro, đồng thời rủi ro xảy ra cũng đưa đến các hậu quả nhất định Do vậy việc đánh giá nguyên nhân và hậu quả của rủi ro phải căn cứ vào các khâu, các giai đoạn của dự án Hình 1 thể hiện nhóm các các rủi ro trong DAXD CTGT ở Việt Nam hiện nay để đánh giá nguyên nhân và hậu quả rủi ro

Hình 1 Đánh giá rủi ro trong DAXD CTGT ở Việt Nam hiện nay

Rủi ro do chủ trương đầu tư

sai lệch Rủi ro trong đền

bù, giải phóng mặt bằng

Rủi ro trong thanh toán vốn

Rủi ro trong lựa chọn nhà thầu

Rủi ro trong triển khai & điều hành

kế hoạch đầu tư

Giai đoạn chuẩn bị dự án

Giai đoạn thực hiện dự án

Giai đoạn khai thác dự án

Rủi ro trong thủ công, nghiệm thu, thanh toán

Rủi ro trong quản lý

và triển khai thực hiện dự

án

Rủi ro

trong

khảo sát,

thiết kế

Rủi ro

do biến

động nền kinh

tế, giá

cả

Rủi ro trong bố trí và sử dụng vốn

Rủi ro trong quá trình khai thác

II Đánh giá nguyên nhân vμ hậu quả của các rủi ro trong giai đoạn chuẩn

bị dự án

Đánh giá nguyên nhân và hậu quả của các rủi ro có nguyên nhân từ chủ trương đầu

tư sai lầm

Việc xác định chủ trương đầu tư có ý nghĩa quan trọng đối với hiệu quả kinh tế, hiệu quả xã

hội của DAXD CTGT Các rủi ro do sai lầm về chủ trương đầu tư sẽ gây mất hiệu quả đầu tư,

gây hậu quả nghiêm trọng như lãng phí, thất thoát bao gồm cả lãng phí trực tiếp và lãng phí gián

tiếp Các rủi ro do chủ trương đầu tư bao gồm: rủi ro trong công tác quy hoạch, trong khâu quyết

định đầu tư, được trình bầy cụ thể như sau:

Các rủi ro do đầu tư không có quy hoạch, không theo quy hoạch, chất lượng quy hoạch

chưa cao, quy hoạch không phù hợp với đặc điểm kinh tế xã hội của vùng… làm các mục tiêu

của dự án không đạt được Nguyên nhân gây ra các rủi ro này là do quy hoạch chưa đi trước

một bước, tầm nhìn ngắn, thiếu tính chiến lược, thiếu sự liên kết chặt chẽ giữa các quy hoạch,

chưa đánh giá hết các yếu tố khách quan nên định hướng của quy hoạch còn yếu, nhiều quy

hoạch mang tính chủ quan

Quyết định đầu tư chưa phù hợp với quy hoạch, chưa nghiên cứu kỹ thị trường, thiếu thông

tin, công tác dự báo chưa tốt, không tính toán đúng quy luật cung - cầu cũng là những nguyên

nhân gây rủi ro tác động đến hiệu quả dự án

Các rủi ro do đầu tư theo phong trào, bố trí vốn đầu tư phân tán, dàn trải, thời gian xây

dựng kéo dài, nợ đọng vốn trong xây dựng cơ bản lớn gây hậu quả nặng nề đến dự án, làm

giảm hiệu quả đầu tư

CT 2

Các rủi ro do chọn sai địa điểm đầu tư, không phù hợp với điều kiện địa lý, kinh tế xã hội…

có tác động trực tiếp đến hiệu quả dự án, tác động đến mục tiêu dự án, làm cho khi triển khai

thực hiện dự án phải sửa đổi, điều chỉnh, gây hậu quả là tình trạng lãng phí, thất thoát lớn vốn

đầu tư, tốn kém chi phí giải phóng mặt bằng, xây dựng công trình

Rủi ro do thay đổi chủ trương đầu tư, xác định quy mô dự án, lựa chọn thiết bị, công nghệ

xây dựng, phương án thi công… không chính xác cũng dẫn đến không phù hợp với đặc điểm,

điều kiện tự nhiên và kinh tế xã hội của khu vực, giảm hiệu quả đầu tư

Các rủi ro do công tác thẩm định dự án còn hạn chế, thể hiện ở việc phân tích, đánh giá

các mặt kỹ thuật, công nghệ, kinh tế tài chính… trước khi ra quyết định đầu tư thực hiện chưa

đầy đủ: bỏ sót nội dung, đánh giá sai lệch các nội dung dự án là các rủi ro làm ảnh hưởng đến

mục tiêu dự án Ngoài ra công tác lập và phê duyệt dự án, trong thực tế cũng còn nhiều bất cập

như dự án chưa có đủ điều kiện quy định đã được ghi kế hoạch cấp vốn, mang lại hậu quả

nghiêm trọng đến hiệu quả dự án Mặt khác còn các rủi ro khác liên quan đến công tác thẩm

định và ra quyết định đầu tư như rủi ro do kéo dài thời gian thẩm định, do ý chí, chủ trương của

cấp có thẩm quyền tác động khá mạnh đến hiệu quả dự án Nguyên nhân gây các rủi ro này là

do hệ thống văn bản còn bất cập, thông tin yếu kém

Đánh giá nguyên nhân và hậu quả của các rủi ro trong công tác triển khai và điều hành kế hoạch đầu tư hàng năm

Nhiều rủi ro có khả năng xuất hiện trong quá trình triển khai và điều hành kế hoạch đầu tư hàng năm Các rủi ro này có thể do nhiều nguyên nhân gây ra, và đưa đến hậu quả là lãng phí, thất thoát, tiêu cực, tham nhũng trong các DAXD CTGT Có thể kể đến các vấn đề sau:

- Các rủi ro do bố trí danh mục các dự án đầu tư trong kế hoạch đầu tư hàng năm quá phân tán, không sát với tiến độ thi công đã được phê duyệt, gây hậu quả khá nặng nề, thể hiện ở chỗ danh mục đầu tư càng nhiều, thời gian đầu tư càng bị kéo dài, hậu quả của rủi ro như gây lãng phí vốn đầu tư cả về trực tiếp và gián tiếp càng lớn

- Các rủi ro do bố trí vốn đầu tư phân tán, dàn trải, không đúng quy định, thiếu tập trung, thiếu tính kế thừa trong quy hoạch, kế hoạch, số lượng dự án nhóm B, C năm sau lớn hơn năm trước, hoặc các dự án không đủ điều kiện để bố trí kế hoạch vẫn ghi vào kế hoạch vốn đầu tư hàng năm làm cho việc triển khai kế hoạch gặp khó khăn, phải chờ đợi, hoặc khi có khối lượng thực hiện vẫn không đủ điều kiện thanh toán… cũng là các rủi ro tác động đáng kể đến mục tiêu

dự án Các rủi ro này gây nên tình trạng chiếm dụng vốn và nợ đọng lớn, kéo dài gây lãng phí, thất thoát

- Các rủi ro do bố trí kế hoạch đầu tư hàng năm cho các dự án không theo sát các mục tiêu

định hướng của chiến lược, của kế hoạch 5 năm, hoặc không theo sát tiến độ đầu tư thực hiện

dự án đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt trong quyết định đầu tư … là các rủi ro gây hậu quả nặng nề, gián tiếp làm thất thoát, lãng phí vốn đầu tư sau này, bởi khi dự án hoàn thành đưa vào khai thác, sử dụng sẽ thiếu đồng bộ với các hoạt động khác của các ngành và cả xã hội

CT 2

III Đánh giá nguyên nhân vμ hậu quả của rủi ro trong giai đoạn thực hiện

dự án

Đánh giá nguyên nhân và hậu quả của các rủi ro trong khảo sát thiết kế

ở Việt Nam, các rủi ro trong khâu khảo sát thiết kế khá nhiều và phổ biến Theo số liệu thống kê, khi thanh tra nhà nước tiến hành kiểm tra 31 dự án thì có tới 40% dự án gặp rủi ro trong khâu thiết kế

Các rủi ro do khâu thiết kế: chất lượng hồ sơ thiết kế chưa cao, không theo đúng các quy phạm, quy chuẩn về kỹ thuật; hồ sơ thiết kế không phù hợp với tình hình thực tế về địa chất, địa hình, thuỷ văn, điều kiện thời tiết, đặc điểm tài nguyên, nguyên vật liệu, thiết bị đầu vào, nguồn nhân lực là các rủi ro mang lại hậu quả nặng nề đối với dự án, dẫn đến những thất thoát, lãng phí trong quá trình thi công DAXD, ảnh hưởng đến hiệu quả đầu tư

Các rủi ro do chất lượng công tác khảo sát không tốt, không đúng quy chuẩn, tiêu chuẩn…

là các rủi ro tác động đáng kể đến dự án, làm cho công trình phải điều chỉnh thiết kế, phá đi làm lại, gây hậu quả kéo dài thời gian thi công, phát sinh chi phí, làm giảm hiệu quả đầu tư

Các rủi ro trong khâu lập và quản lý tổng dự toán, dự toán, thực chất là rủi ro liên quan đến

vấn đề quản lý chi phí hay quản lý giá trong hoạt động đầu tư Các rủi ro do kê khống khối

lượng, thiết kế sai dẫn đến phải phá đi làm lại theo thiết kế điều chỉnh hoặc bổ sung, tính toán

khối lượng sai quy phạm quy chuẩn… sẽ dẫn đến hậu quả là thất thoát, lãng phí, tiêu cực trong

quản lý dự án Sử dụng sai định mức kinh tế kỹ thuật cũng là những rủi ro gây tác động nhiều

đến việc đảm bảo đạt được mục tiêu dự án áp dụng sai giá cả hoặc tính sai khối lượng; tổng dự

toán phải chỉnh sửa nhiều là các rủi ro gây hậu quả nặng nề

Đánh giá nguyên nhân và hậu quả của các rủi ro trong đền bù, giải phóng mặt bằng

Đây là lĩnh vực nhạy cảm cả về kinh tế và xã hội, dễ bộc lộ những sơ hở gây ra rủi ro Công

tác đền bù dễ dẫn đến các rủi ro do tiêu cực như sau:

- Rủi ro do đền bù giải phóng mặt bằng không đúng đối tượng, không thoả đáng, kê khai

khống khối lượng đền bù, làm giả hồ sơ để nhận tiền đền bù, bớt xén tiền đền bù của dân… dẫn

đến hậu quả là làm tăng thêm vốn đầu tư XDCT Mặt khác người dân là đối tượng chịu tác động

nặng nề nhất, nhiều hộ gia đình đã di chuyển khỏi mảnh đất của mình nhiều năm mà chưa nhận

được đủ tiền đền bù, chưa được bố trí tái định cư

- Rủi ro do bàn giao mặt bằng xây dựng không đúng thời hạn quy định làm chậm tiến độ thi

công của công trình, gây lãng phí, mất hiệu quả đầu tư

Nhìn chung, các rủi ro này là do cơ chế đền bù, giải phóng mặt bằng và tái định cư chưa rõ

ràng, thoả đáng, còn nhiều bất cập về giá, chế độ đền bù dẫn đến các bất cập khi tiến hành

triển khai thực hiện giải phóng mặt bằng, gây tác động đến hiệu quả dự án Đối tượng chịu rủi ro

không chỉ là chủ đầu tư, nhà thầu, tư vấn, mà cộng đồng người dân là đối tượng chịu rủi ro nhiều

hơn cả

CT 2

Đánh giá nguyên nhân và hậu quả rủi ro trong bố trí và sử dụng vốn

Rủi ro trong bố trí và sử dụng vốn có thể do nhiều nguyên nhân gây ra, đồng thời chúng

cũng mang lại các hậu quả nghiêm trọng đối với dự án, thể hiện cụ thể như sau:

- Các rủi ro trong bố trí kế hoạch vốn ở một số địa phương, nhiều công trình khởi công

không được bố trí vốn, khối lượng xây dựng cơ bản hoàn thành không có vốn thanh toán dứt

điểm gây tác động nặng nề, thiệt hại về kinh tế cho các nhà thầu

- Các rủi ro do triển khai kế hoạch giải ngân hàng năm bị chậm, bố trí vốn đối ứng chậm,

đồng thời với việc chậm và thiếu vốn sẽ gây hiện tượng tiêu cực là chạy chỉ tiêu kế hoạch, chạy

vốn Đây là một trong các rủi ro gây hậu quả là lãng phí, thất thoát và làm cho đồng vốn sử

dụng kém hiệu quả

Sở dĩ có các rủi ro nói trên là do cơ chế phân bổ vốn chưa rõ ràng, nhất quán; vì thế vốn

được sử dụng lãng phí, sai mục đích, và không đúng chế độ Hậu quả là tình hình nợ đọng khá

phổ biến trong xây dựng đã đẩy các doanh nghiệp vào tình trạng phá sản do phải chịu lãi suất

ngân hàng mà không được bên A thanh toán

Đánh giá nguyên nhân và hậu quả của các rủi ro trong khâu lựa chọn nhà thầu

Trong khâu này dễ xuất hiện các rủi ro như sau:

- Các rủi ro do không thực hiện đúng trình tự đấu thầu; xét thầu, đánh giá để xếp loại và lựa chọn nhà thầu không chính xác, thiếu chuẩn mực; việc chuẩn bị tổ chức đấu thầu không đảm bảo chất lượng… Các rủi ro này dẫn đến tình trạng tiêu cực và thất thoát vốn và tài sản trong

đầu tư xây dựng công trình Hiện tượng thông thầu giữa các nhà thầu hoặc chủ đầu tư thông

đồng với một hoặc nhiều đơn vị tham gia đấu thầu để nâng giá công trình để chia Ngoài ra, chủ

đầu tư có thể thống nhất các nhà thầu tham gia đầu thầu để một nhà thầu trúng thầu với điều kiện ưu đãi Đây là các rủi ro gây hậu quả cực kỳ nghiêm trọng đến việc đảm bảo hoàn thành mục tiêu dự án

- Các rủi ro do nhà thầu bỏ thầu giá quá thấp, hoặc chủ đầu tư có thể thống nhất giá bỏ thầu thấp để trúng thầu, khi thi công sẽ cho phép phát sinh và quyết toán cao hơn giá trúng thầu (R039) cũng gây hậu quả cực kỳ nghiêm trọng

Các nguyên nhân gây ra các rủi ro này chủ yếu là do cơ chế lựa chọn nhà thầu chưa rõ ràng, chưa có cơ chế để thực hiện đấu thầu minh bạch

Đánh giá nguyên nhân và hậu quả của rủi ro trong thi công, nghiệm thu

Trong quá trình thi công, nghiệm thu khối lượng có thể xảy ra các rủi ro như sau:

CT 2

- Các rủi ro do áp dụng định mức, đơn giá sai; các rủi ro do thi công không đảm bảo khối lượng xây lắp theo thiết kế được duyệt, một số khối lượng xây lắp không đủ so với thiết kế được duyệt vẫn được thanh toán; các rủi ro do kê khai, nghiệm thu khống khối lượng hoặc đánh giá sai chất lượng công trình; khi thẩm tra thẩm định không đúng làm tăng vốn đầu tư xây dựng công trình… là các rủi ro gây hậu quả nặng nề đến hiệu quả của dự án, thể hiện ở việc gây lãng phí thất thoát vốn đầu tư, đồng thời chất lượng công trình khó đảm bảo

- Các rủi ro do phương án đầu tư xây dựng bỏ sót hoặc không có giải pháp bảo vệ môi trường, giải pháp an toàn lao động trong quá trình thi công là các rủi ro dẫn đến việc dự án không đạt được mục tiêu, chẳng hạn xảy ra các sự cố kỹ thuật gây hậu quả làm thất thoát, lãng phí về người và tài sản

Ngoài ra còn có các rủi ro khác như rủi ro do áp lực đẩy nhanh tiến độ (R053) cũng gây tác

động đến dự án về mặt chất lượng

Các rủi ro do khan hiếm, biến động và giá nguyên vật liệu, máy móc thiết bị, lao động thay

đổi là các rủi ro gây tác động lớn đến dự án, làm gia tăng chi phí và kéo dài thời gian thực hiện

dự án

Đánh giá nguyên nhân và hậu quả rủi ro trong công tác quản lý và triển khai thực

hiện dự án

Các rủi ro liên quan đến công tác quản lý và triển khai thực hiện dự án là như sau:

- Các rủi ro do một số cơ chế, chính sách chậm ban hành, sửa đổi cho phù hợp với tình

hình thực tế, một số cơ chế chưa đủ mạnh, chưa có các chế tài nghiêm khắc đối với các bên liên

quan tham gia vào DAXD (các cấp có thẩm quyền quyết định đầu tư, chủ đầu tư, tư vấn, nhà

thầu)… là các rủi ro gây hậu quả nghiêm trọng, làm lãng phí vốn đầu tư và gây kéo dài thời gian

dự án Nguyên nhân của các rủi ro này là do chậm nghiên cứu, ban hành các cơ chế, chính

sách phù hợp với cơ chế thị trường; một số chính sách được ban hành khi phát hiện chưa phù

hợp với tình hình thực tế thì chậm sửa đổi, bổ sung

- Các rủi ro do tiêu cực có thể nói là các rủi ro cực kỳ nghiêm trọng, gây hậu quả lãng phí

vốn đầu tư, gây kéo dài thời gian và ảnh hưởng đến chất lượng công trình Nguyên nhân do cơ

chế xin - cho, thủ tục hành chính còn nhiều bất cập

- Các rủi ro liên quan đến năng lực của các chủ thể tham gia hoạt động xây dựng bao gồm

chủ đầu tư, ban quản lý dự án, tư vấn, nhà thầu chưa tương xứng với yêu cầu của công việc

quản lý và thực hiện dự án, gây ra các hậu quả lớn ảnh hưởng đến mục tiêu dự án về mặt chi

phí, thời gian, và chất lượng dự án

- Rủi ro liên quan đến yếu tố con người như rủi ro do ý thức chấp hành, kỷ cương, các quy

định của pháp luật của các tổ chức cá nhân tham gia hoạt động xây dựng còn chưa nghiêm

(R036); do tư cách, đạo đức yếu kém, ý thức tuân thủ pháp luật, năng lực, trách nhiệm của cán

- Các rủi ro liên quan đến quản lý hợp đồng như điều kiện, thời gian hợp đồng dự kiến

không đầy đủ, phù hợp gây tác động đáng kể đến mục tiêu dự án

- Rủi ro do thiếu sự hỗ trợ, quan tâm, cộng tác của các bên liên quan cũng gây hậu quả

làm phát sinh chi phí, và kéo dài thời gian dự án

Đánh giá nguyên nhân và hậu quả của các rủi ro trong khâu quyết toán vốn đầu tư,

bàn giao đưa công trình vào khai thác sử dụng

Trong khâu nghiệm thu, quyết toán vốn đầu tư, bàn giao đưa công trình vào khai thác sử

dụng có thể xảy ra các rủi ro như sau:

- Các rủi ro do nợ đọng, khó khăn về tài chính, không xác định rõ nguồn vốn, không có vốn

gây hậu quả là nhà thầu phải chịu nhiều thiệt hại về mặt kinh tế

- Các rủi ro do quá nhiều thủ tục trong quá trình thanh toán, gây tác động tiêu cực đến việc

hoàn thành mục tiêu dự án, kéo dài thời gian, thiệt hại kinh tế cho nhà thầu

- Các rủi ro do chưa đủ điều kiện, thủ tục, hồ sơ hoàn công để có thể thanh toán vốn đầu tư

cũng là các rủi ro gây nhiều tác động bất lợi như làm kéo dài thời gian, gây phát sinh chi phí cho

nhà thầu và chủ đầu tư

- Các rủi ro do thanh quyết toán khống so với giá trị thực tế thực hiện, bớt xén hoặc sử dụng chi phí xây dựng công trình không đúng quy định… cũng gây các hậu quả nặng nề

IV Đánh giá nguyên nhân vμ hậu quả của các rủi ro trong giai đoạn khai thác dự án

Trong giai đoạn khai thác dự án nổi lên một số vấn đề như sau:

Việc quản lý khai thác chưa chặt chẽ, triệt để, còn xảy ra các hiện tượng như vi phạm định mức tải trọng, người dân vô ý thức và cố ý phá hoại công trình, gây hậu quả là vốn đã bỏ ra đầu tư không thu hồi được, công trình xuống cấp nhanh chóng, gây thiệt hại lớn cho xã hội và toàn

bộ cộng đồng

Các rủi ro do quản lý yếu kém, do công tác thu phí không hiệu quả

Chi phí cho duy tu, sửa chữa không cung cấp đầy đủ Chi phí cho bảo dưỡng sửa chữa là khoảng 20% chi phí xây dựng CTGT đối với các quốc lộ, còn các đường tỉnh, huyện lộ, đường xã, thôn… chi phí này thậm chí không có Chi phí duy tu bảo dưỡng đường phải đủ (đối với nước ngoài chiếm tỷ lệ khá lớn), thì mới có thể đảm bảo duy trì tình trạng khai thác tốt, duy trì tuổi thọ công trình Nếu sau 5 năm con đường không được duy tu bảo dưỡng thích hợp thì đã xuống cấp nghiêm trọng, thậm chí hư hỏng hoàn toàn, và tiền sửa chữa lúc này sẽ bằng tiền xây dựng một tuyến đường mới Chi phí duy tu sửa chữa nếu quá ít ỏi sẽ làm giảm chất lượng công trình, ảnh hưởng đến hiệu quả dự án Khi chi phí cho duy tu, sửa chữa không được cung cấp đầy đủ, tình trạng nợ đọng kéo dài triền miên sẽ khiến cho các đơn vị trực tiếp quản lý và bảo trì đường bộ gặp rất nhiều khó khăn, họ phải vay tiền với một lãi suất nhất định nào đó để duy tu sửa chữa nhằm tồn tại công ty đảm bảo công ăn việc làm cho cán bộ công nhân viên Mặt khác, CTGT do không được bảo trì kịp thời đã xuống cấp nhanh chóng, ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí khai thác vận tải và an toàn trong vận hành

CT 2

Lãi suất trong tương lai thay đổi sẽ ảnh hưởng đến nguồn thu, chi và suy cho cùng là ảnh hưởng đến mục tiêu của dự án

Mặt khác giá cả nguyên vật liệu dùng cho duy tu sửa chữa có thể thay đổi Trong thời gian khai thác, các chi phí đầu vào thay đổi sẽ dẫn đến sai lệch mục tiêu của dự án, tác động đến các hiệu quả tài chính và kinh tế xã hội

Kết quả đầu ra của DAXD CTGT là số lượng phương tiện sử dụng dự án và các khoản thu

từ người sử dụng đường không chính xác do công tác dự báo còn nhiều sai sót, sẽ dẫn đến hai hiện trạng: một là ùn tắc giao thông do lưu lượng phương tiện thực tế cao hơn dự kiến, gây tổn thất chi phí xã hội mà người sử dụng đường và toàn bộ cộng đồng phải gánh chịu; hai là đường

to rộng trong khi phương tiện tham gia giao thông thưa thớt do lưu lượng thực tế quá thấp hơn dự kiến, sẽ gây thất thu cho dự án Cả hai tình trạng này đều dẫn đến hậu quả là giảm sút hiệu quả tài chính, kinh tế xã hội của dự án

V Kết luận

Phần lớn các rủi ro gây hậu quả nặng nề đến dự án, đều có nguyên nhân là do thiếu các

chế tài nghiêm khắc, đủ mạnh để xử lý các chủ thể tham gia hoạt động xây dựng khi có vi

phạm, như: quy hoạch chưa đảm bảo, quyết định đầu tư sai, bố trí vốn phân tán, dàn trải, đền

bù và giải phóng mặt bằng thiết kế không tuân thủ quy trình kỹ thuật, không đảm bảo chất

lượng, sai phạm trong đấu thầu như thông thầu, bán thầu, thi công công trình không đảm bảo

chất lượng, quản lý dự án không tốt gây lãng phí, thất thoát, cơ chế cho duy tu bảo dưỡng sửa

chữa không có… Cơ chế "xin-cho", tình trạng "khép kín" thực hiện của quá trình đầu tư xây dựng

trong cùng một Bộ, ngành như hiện nay đã làm nảy sinh nhiều rủi ro gây hậu quả nghiêm trọng

đến dự án Ngoài ra, năng lực của các đối tượng tham gia dự án yếu kém, chưa tương xứng với

nhiệm vụ công việc thực hiện cũng là nguyên nhân gây nhiều rủi ro trong dự án

Để có thể quản lý dự án một cách hiệu quả đạt các mục tiêu đề ra, cần chú trọng công tác

quản lý rủi ro dự án, trong đó phân tích nguyên nhân và các hậu quả do rủi ro gây ra rất quan

trọng và có ý nghĩa đối với việc đề xuất các giải pháp cụ thể

Tài liệu tham khảo

[1] Trịnh Thuỳ Anh (2005) "Một số vấn đề về xác định rủi ro dự án", Tạp chí Khoa học Giao thông Vận tải,

số 11, tháng 6 năm 2005

CT 2

[2] Trịnh Thuỳ Anh (2005) "Phương pháp phân tích rủi ro dự án", Tạp chí Khoa học Giao thông Vận tải, số

12, tháng 11 năm 2005

[3] Bộ Xây dựng (2004) Đề án chống lãng phí, thất thoát trong đầu tư xây dựng, Hà Nội

[4] PGS TS Thái Bá Cẩn (2003) Quản lý tài chính trong lĩnh vực đầu tư xây dựng, NXB Tài chính - 2003

[5] GS TS Nguyễn Văn Chọn (1999) Quản lý nhà nước về kinh tế và quản trị kinh doanh trong xây dựng,

NXB Xây dựng

[6] GS TSKH Nghiêm Văn Dĩnh (chủ biên) (2000) Kinh tế xây dựng CTGT, NXB Giao thông vận tải, Hà

Nội

[7] Caltrans (2003) Project Risk Management Handbook, 1st edition, Office of Project Management

Process Improvement

[8] Chris Chapman and Stephen Ward (1999) Project Risk Management - Processes, Techniques and

Insights, John Wiley & Sons

[9] David Hilson (1998) "Managing Risk", Project Management Review January p31

[10] Roger Flanagan and George Norman (1993) Risk Management and Construction, Blackwell