Toạ Đàm nghề luật sư cơ hội, thách thức và trách nhiệm nghề nghiệp trong Điều kiện cmcn 4 0

Câu hỏi toạ đàm:Liệu phương thức cung cấp dịch vụ pháp lý như hiện tại của các luật sư có giá trị đến mức nó sẽ được duy trì bằng mọi giá trong khi có các cách thức thay thế mà khách hàn

BỘ TƯ PHÁP HỌC VIỆN TƯ PHÁP KHOA ĐÀO TẠO LUẬT SƯ

-o0o -BÀI TẬP NHÓM MÔN: LUẬT SƯ VÀ ĐẠO ĐỨC NGHỀ LUẬT SƯ

TUẦN 3 Toạ đàm NGHỀ LUẬT SƯ - CƠ HỘI, THÁCH THỨC VÀ TRÁCH NHIỆM

NGHỀ NGHIỆP TRONG ĐIỀU KIỆN CMCN 4.0

Hà Nội, 11/2024

LỚP : LSCLC K62HN

MỤC LỤC

DANH SÁCH THÀNH VIÊN TỔ 2 3

CÂU HỎI SỐ 1 4

CÂU HỎI SỐ 2 9

BIÊN BẢN LÀM VIỆC NHÓM 10

DANH SÁCH THÀNH VIÊN TỔ 2

1 Nguyễn Thị Hà Anh 11/06/1987

6 Trần Thị Quế Chi 24/03/1980

7 Nguyễn Quang Ngọc 10/03/2002

8 Nguyễn Minh Quân 12/10/2002

9 Trần Diễm Quỳnh 23/08/2002

10 Lê Phương Uyên 17/01/2002

12 Đào Thị Thanh Phương 22/09/1997

13 Vương Đức Hoàng 30/08/2002

Câu hỏi toạ đàm:

Liệu phương thức cung cấp dịch vụ pháp lý như hiện tại của các luật sư có giá trị đến mức nó sẽ được duy trì bằng mọi giá trong khi có các cách thức thay thế

mà khách hàng và người sử dụng dịch vụ của luật sư thấy thích hợp hơn hay không? Nhận diện những định kiến về tác động của Cách mạng Công nghiệp 4.0 đối với sự phát triển của nghề luật sư hiện nay và trong thời gian tới?

Trả lời:

A PHẦN MỞ ĐẦU

CMCN 4.0 đã tạo ra một làn sóng bùng nổ các công nghệ tiên tiến như Internet vạn vật (IoT), điện toán đám mây (cloud computing), trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (big data), chuỗi khối (blockchain) để biến quy trình làm việc trở nên nhanh chóng và chính xác hơn Khi đại dịch Covid-19 diễn ra, chúng ta đều chứng kiến công nghệ đã trở thành một phần không thể thiếu trong mọi lĩnh vực Từ các nền tảng học tập và trao đổi công việc chuyên môn trực tuyến như Zoom, Microsoft Teams, Google Meet,… cho đến sự ra đời của các công ty áp dụng công nghệ vào lĩnh vực pháp lý đã tạo ra bước ngoặt lớn trong cách chúng ta kết nối và tương tác Đặc biệt sự ra mắt của các công cụ ứng dụng AI như ChatGPT, Claude, Gemini, Aidu, đã mang tới nhiều cơ hội cũng như thách thức đối với mọi ngành nghề, trong đấy có nghề Luật

Hiện nay, với sự đa dạng các loại hình dịch vụ pháp lý của LS thì phương thức cung cấp các loại hình dịch vụ pháp lý LS cũng đa dạng như thế để người LS và TCHNLS có thể tiếp cận và phục vụ tốt nhất nhu cầu sử dụng dịch vụ pháp lý LS của người dân trong xã hội Tuy nhiên, trong thời đại của nền kinh tế tri thức, sự bùng nổ mạnh mẽ của khoa học công nghệ, đặc biệt là thành tựu của cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ 4 (gọi tắt là CMCN 4.0), nhiều phương thức cung cấp dịch vụ pháp lý của LS thay thế đã và đang xuất hiện với nhiều tính năng ưu việt, đem đến chất lượng phục vụ tối ưu cho khách hàng và ngày càng được khách hàng ưu tiên lựa chọn Từ đó đặt ra vấn đề rằng: Liệu các phương thức cung cấp dịch vụ pháp lý như hiện tại có đủ giá trị để duy trì hay không? Đồng thời, phương thức thay thế - ứng dụng của thành tựu CMCN 4.0 sẽ tác động như thế nào đến các phương thức hiện tại trong hoạt động cung cấp dịch vụ pháp lý LS của LS và các TCHNLS?

Xuất phát từ tính cấp thiết trên, nhóm chúng em chọn chủ đề “Liệu các phương thức cung cấp dịch vụ pháp lý như hiện tại có đủ giá trị để duy trì hay không? Đồng thời, phương thức thay thế - ứng dụng của thành tựu CMCN 4.0 sẽ tác động như thế nào đến các phương thức hiện tại trong hoạt động cung cấp dịch vụ pháp lý LS của

LS và các TCHNLS?” làm đề tài nghiên cứu của nhóm trong buổi toạ đàm: Nghề Luật

sư , thách thức, cơ hội và trách nhiệm nghề nghiệp trong điều kiện cách mạng công nghiệp 4.0 Mục đích mang đến cái nhìn khách quan và nhận thức mới nhất về dịch vụ pháp lý của luật sư và TCHNLS trong bối cảnh cuộc CMCN 4.0

B NỘI DUNG

Phần I: Các phương thức cung cấp dịch vụ pháp lý luật sư trong bối cảnh cuộc CMCN 4.0

1 Một số khái niệm liên quan

- Khái niệm “Dịch vụ pháp lý của LS”: Dịch vụ pháp lý của LS là tổng thế các

loại hình dịch vụ liên quan đến pháp lý mang tính chuyên môn mà luật sư hoặc TCHNLS có thể cung cấp theo quy định của pháp luật cho các tổ chức, cá nhân

có nhu cầu sử dụng.

Theo Điều 4 Luật Luật sư, dịch vụ pháp lý của LS bao gồm:

 Tham gia tố tụng: Khoản 1, 2 Điều 22, Điều 27 Luật Luật sư

 Tư vấn pháp luật: Điều 28 Luật Luật sư

 Đại diện ngoài tố tụng cho khách hàng: Điều 29 Luật Luật sư

 Thực hiện các dịch vụ pháp lý khác: Điều 30 Luật Luật sư

- Khái niệm “phương thức cung cấp dịch vụ pháp lý của LS”: Phương thức cung

cấp dịch vụ pháp lý của LS có thể được hiểu là cách mà các công ty luật hoặc luật

sư lựa chọn để thực hiện và phân phối dịch vụ pháp lý đến khách hàng Nó bao gồm các phương pháp, quy trình, và hình thức tổ chức nhằm đảm bảo rằng dịch

vụ pháp lý đáp ứng nhu cầu của khách hàng một cách hiệu quả và chuyên nghiệp nhất Các phương thức này có thể được điều chỉnh để phù hợp với loại hình khách hàng (cá nhân, doanh nghiệp, tổ chức) và lĩnh vực pháp lý cụ thể (tư vấn, tranh tụng, hợp đồng, M&A, v.v.).

2 Các phương thức cung cấp dịch vụ pháp lý của LS hiện nay

Hiện nay, ứng với mỗi loại hình dịch vụ pháp lý khác nhau mà LS và TCHNLS có các phương thức cung cấp khác nhau đến khách hàng nhưng tựu chung lại bao gồm các phương thức đó là: Gặp và làm việc trực tiếp (gọi tắt là phương thức trực tiếp); qua điện thoại; qua văn bản viết và phương thức qua phương tiện điện tử với tính cố hữu là vai trò không thể thay thế của LS trong quá trình giải quyết vụ việc của khách hàng đối với bất

kỳ loại hình dịch vụ pháp lý nào mà LS cung cấp

Phương thức cung cấp dịch vụ pháp lý LS trực tiếp là LS sẽ trực tiếp tiếp xúc khách hàng để tư vấn pháp luật, tự mình thực hiện các dịch vụ pháp lý bao gồm: tham gia tố tụng, đại diện ngoài tố tụng cho khách hàng và thực hiện các dịch vụ pháp lý khác

Đây là phương thức phổ biến nhất được LS sử dụng để cung cấp các dịch vụ pháp lý đến khách hàng

Phương thức cung cấp dịch vụ pháp lý LS qua điện thoại là cách mà LS và TCHNLS cung cấp tư vấn pháp lý cho khách hàng thông qua các cuộc gọi điện thoại Phương thức cung cấp dịch vụ pháp lý LS thông qua hình thức văn bản viết là việc

LS lập văn bản nêu ý kiến pháp lý nhận định của LS về vụ việc, định hướng giải quyết Phương thức cung cấp dịch vụ pháp lý LS thông qua các phương tiện điện tử trong điều kiện phát triển công nghệ thông tin hiện đang được các LS và TCHNLS sử dụng phổ biến Ngoài một số các hình thức ứng dụng nhắn tin miễn phí phổ biến như Messenger, Zalo, Viber, WhatApp,… thì phần lớn LS và các TCHNLS đều đăng ký tên miền và địa chỉ của hình thức giao dịch bằng thư điện tử (Email) và Website

Thế mạnh của phương thức cung cấp dịch vụ pháp lý LS thông qua điện thoại, hình thức văn bản viết và thông qua phương tiện điện tử được phát huy tối ưu nhất trong hoạt động cung cấp dịch vụ tư vấn pháp luật, sau là thực hiện các dịch vụ pháp lý khác và đại diện ngoài tố tụng cho khách hàng Hoạt động tham gia tố tụng của LS bằng phương thức trực tuyến hiện nay ở nước ta còn có sự hạn chế bởi tính đặc thù của hoạt động tố tụng quy định

Là bộ phận cấu thành nên phương thức cung cấp dịch vụ pháp lý LS hiện nay, phương thức trực tiếp, thông qua điện thoại, hình thức văn bản viết và thông qua phương tiện điện tử có những ưu, nhược điểm nhất định và những ưu, nhược điểm đó là căn cứ để làm sáng tỏ liệu các phương thức cung cấp dịch vụ pháp lý như hiện tại có đủ giá trị để duy trì trong thời đại CMCN 4.0 hay không

Các phương thức cung cấp dịch vụ pháp lý LS hiện tại

 Tính cá nhân hóa cao, khả năng giải

quyết các vụ việc phức tạp

 Tư vấn linh hoạt, đáp ứng nhanh các

tình huống phát sinh Khi có các

tình huống bất ngờ hoặc cần thảo

luận chi tiết, phương thức tư vấn

trực tiếp cho phép điều chỉnh ngay

lập tức để giải quyết vấn đề kịp thời

 Tư vấn trực tiếp giúp xây dựng niềm

tin và mối quan hệ tốt đẹp giữa luật

sư và khách hàng, tạo điều kiện cho

sự hợp tác lâu dài

 Tính phụ thuộc vào LS rất cao

 Tốc độ xử lý công việc bị hạn chế trong những vụ việc phức tạp

 Bị giới hạn phạm vi tiếp nhận và giải quyết vụ việc bởi các quy định của pháp luật, các yếu tố chủ quan của LS (Khối lượng công việc, thời gian làm việc, tình trạng sức khoẻ,

…)

 Chi phí giải quyết công việc cao

 Chịu sự chi phối bởi yếu tố cảm xúc của LS

 Tính bảo mật thông tin khách hàng.

 Ưu thế về mặt xã hội của LS: cảm

xúc, kinh nghiệm, khả năng giao

tiếp…

 Khả năng chịu trách nhiệm pháp lý:

LS có khả năng chịu trách nhiệm

trước khách hàng và pháp luật về

sản phẩm dịch vụ của mình

3 Các phương thức cung cấp dịch vụ pháp lý LS thay thế

Với sự phát triển như vũ bão của khoa học công nghệ cũng như tác động sâu rộng của CMCN 4.0 mà LS và các TCHNLS đã có sự tiếp thu và ứng dụng hiệu quả trong phương thức cung cấp các dịch vụ pháp lý để khắc phục những hạn chế của các phương thức trước đó, góp phần đem lại trải nghiệm tối ưu đến khách hàng, nâng cao hiệu suất, chất lượng giải quyết công việc của LS Phương thức cung cấp dịch vụ pháp lý LS mới được ra đời và có xu hướng thay thế cho các phương thức như hiện tại Trong đó là các nền tảng tự động hoá và nổi bật nhất là các phần mềm ứng dụng trí tuệ nhân tạo AI Tương tự như các phương thức cung cấp dịch vụ pháp lý LS trước đó, phương thức thay thế cũng có những ưu, nhược điểm để những người hành nghề LS và các TCHNLS có đủ căn cứ đánh giá tác động thực sự của nó đến hoạt động nghề nghiệp của mình hiện tại và tương lai

Các phương thức cung cấp dịch vụ pháp lý LS thay thế

 Tiết kiệm chi phí: Việc sử dụng

công nghệ giúp giảm thiểu chi phí

nhân công và vận hành

 Tiện lợi và nhanh chóng: Các dịch

vụ trực tuyến mang lại sự thuận tiện

cho khách hàng, đặc biệt là những

người không có thời gian hoặc

không ở gần các văn phòng luật sư

 Tăng cường tính chính xác và hiệu

quả: Các phần mềm tự động hóa

giúp giảm thiểu sai sót và tiết kiệm

thời gian cho các công việc lặp đi

lặp lại

 Thiếu tính cá nhân hóa: Các giải pháp công nghệ có thể không đáp ứng được nhu cầu tư vấn chuyên sâu

và phù hợp với tình huống pháp lý phức tạp của khách hàng

 Vấn đề bảo mật thông tin: Các dịch

vụ pháp lý trực tuyến có thể đối mặt với rủi ro về bảo mật dữ liệu của khách hàng

 Khó khăn trong việc giải quyết các

vụ án đặc thù: Những vụ án có tính chất phức tạp, cần sự tham gia của các chuyên gia pháp lý với kinh nghiệm thực tế sẽ khó có thể được

xử lý qua các nền tảng tự động

 Không bảo đảm tính chịu trách nhiệm pháp lý về cung cấp dịch vụ pháp lý LS khi pháp luật chưa công nhận là chủ thể pháp luật

4 Kết luận

Dựa trên việc nhận diện các phương thức cung cấp dịch vụ pháp lý LS ở hiện tại và các phương thức thay thế dưới tác động của CMCN 4.0 cũng như phân tích các ưu, nhược điểm của từng phương thức có thể khẳng định rằng mỗi phương thức đều có trong

nó tính ưu việt riêng và tự nó khắc phục được những hạn chế, nhược điểm của các phương thức khác để hoạt động cung cấp dịch vụ pháp lý LS đạt hiệu quả tối ưu nhất có thể Giữa các phương thức không có sự bài trừ, thay thế tuyệt đối mà chỉ mang tính chất tương đối, giữa chúng có sự bổ trợ cho nhau để phù hợp với từng loại hình dịch vụ pháp

lý mà LS và TCHNLS cung cấp cũng như từng thời điểm cụ thể trong quá trình giải quyết

vụ việc nhất định của khách hàng

Nghề LS là một nghề nghiệp đặc thù và dịch vụ pháp lý LS là một loại hình dịch vụ đặc biệt không nên hiểu đơn thuần như các ngành dịch vụ thông thường mà ở đó chỉ là

sự trao đổi, mua bản hàng hoá là kiến thức – kỹ năng pháp luật Người LS và TCHNLS thực hiện sứ mệnh, chức năng nghề nghiệp và xã hội cao cả, thiêng liêng của mình thông qua hoạt động cung cấp các dịch vụ pháp lý LS trên cơ sở nền tảng tôn trọng và tuân thủ pháp luật và các quy tắc đạo đức và ứng xử nghề nghiệp LS Do đó, các phương thức cung cấp các loại hình dịch vụ pháp lý LS cũng phải được bảo đảm trên cơ sở nền tảng

đó Việc lựa chọn phương thức cung cấp dịch vụ pháp lý nào là phù hợp sẽ dựa trên sự thoả thuận giữa LS hoặc TCHNLS với khách hàng căn cứ vào trình độ, kỹ năng và kinh nghiệm của LS trực tiếp giải quyết vụ việc và yêu cầu của khách hàng ở từng thời điểm

cụ thể trong quá trình giải quyết vụ việc của khách hàng

Như vậy, LS hay TCHNLS sẽ không duy trì bằng mọi giá phương thức cung cấp dịch vụ pháp lý như hiện tại khi có cách thức thay thế mà khách hàng và người sử dụng dịch vụ của luật sư thấy thích hợp hơn và cách thức thay thế đó thực sự bảo đảm quy định của pháp luật LS và hành nghề LS cũng như các quy tắc đạo đức và ứng xử nghề nghiệp LS tại thời điểm đó

Sự ra đời và phát triển của các trang mạng xã hội như Facebook, zalo, tiktok, email, trang web đã được LS và các tổ chức HNLS ứng dụng trở thành phương thức trực tuyến trong cung cấp dịch vụ pháp lý LS cùng với phương thức trực tiếp Nhưng sự ứng dụng này có tính sàng lọc và phù hợp rất cao Thay vì tìm kiếm khách hàng theo phương thức truyền thống, thì hiện nay LS và tổ chức HNLS đã sử dụng tiếp thị kỹ thuật số (Digital

marketing) thông qua sử dụng các nền tảng như web, các trang mạng xã hội, quảng cáo Google (Google Ads), tối ưu công cụ SEO,…để dễ dàng tiếp cận đến bất kỳ nhóm khách hàng nào cũng như tối ưu hoá việc xây dựng và quảng bá uy tín, thương hiệu cá nhân của

LS và tổ chức HNLS Rất nhiều LS và tổ chức HNLS đang tận dụng rất hiệu quả các kênh tiếp thị kỹ thuật số trong hoạt động hành nghề làm bước đệm quan trọng để khách hàng “giải toả” nhu cầu dịch vụ LS và tổ chức HNLS được cung cấp dịch vụ pháp lý LS đến khách hàng

Nói đến tác động của CM 4.0 đến nghề nghiệp LS không thể bỏ qua trí tuệ nhân tạo

AI và trong tương lai không xa AI chắc chắn sẽ trở thành phương thức cung cấp dịch vụ pháp lý LS tối ưu nhất thay thế hoàn toàn phương thức hiện tại ở một số loại hình dịch vụ pháp lý LS cụ thể

Năm 2016, Ross là luật sư trí tuệ nhân tạo đầu tiên trên thế giới được Công ty Luật BakerHostetler của Hoa Kỳ để hỗ trợ hoạt động nghiên cứu pháp lý Ross được xây dựng dựa trên Waston, máy tính nhận thức của IBM Ross cho phép các LS có thể đưa ra câu hỏi nghiên cứu của họ và Ross sẽ tìm kiếm các văn bản pháp lý, thu thập các tài liệu, chứng cứ liên quan để rút ra suy luận và trả về câu trả lời có tính khoa học cao Đồng thời, Ross cũng tự mình cập nhật những thay đổi của pháp luật để thông báo đến người dùng các quyết định mới nhất của Toà án có thể ảnh hưởng đến vụ việc đang giải quyết Ross tự hoàn thiện mình thông qua vô số lần trao đổi và học hỏi từ các LS mà nó hỗ trợ Như vậy, trong bối cảnh hiện nay và xu thế tương lai, sự cạnh tranh trong hoạt động hành nghề LS không chỉ dừng lại trong khuôn khổ giữa luật sư với luật sư mà mở rộng

ra là luật sư với AI – sản phẩm của tri thức cao AI đã được đưa vào ứng dụng trong rất nhiều các lĩnh vực khác nhau và cũng không loại trừ lĩnh vực pháp lý Khả năng giải quyết các vấn đề, vụ việc pháp lý của AI đưa lại kết quả nhanh chóng và độ chính xác cao từ đó cảnh tỉnh đến LS và các tổ chức HNLS phải thích ứng kịp với những thay đổi

to lớn của khoa học công nghệ Không nên chỉ nhìn nhận bó hẹp AI là mối đe doạ đối với

cơ hội nghề nghiệp LS mà cần tận dụng ưu thế của AI là khả năng tìm kiếm, tra soát thông tin trong giải quyết những hạn chế thực tế của LS trong khi hành nghề Vấn đề lâu dài cần đặt ra là đội ngũ LS phải tự mình không ngừng nâng cao ưu thế cạnh tranh trong thị trường cung cấp dịch vụ pháp lý LS để có đủ nguồn lực giải quyết các vụ việc cần hàm lượng tri thức cao mà AI chỉ đóng vai trò hỗ trợ chứ không thể thay thế

Phần II:Nhận diện những định kiến về tác động của Cách mạng Công nghiệp 4.0 đối với sự phát triển của nghề luật sư hiện nay và trong thời gian tới?

CMCN 4.0 đã và đang tác động toàn diện, sâu rộng và nhanh chóng trên tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội ở phạm vi toàn cầu, trong đó có hoạt động hành nghề LS Có

Từ đó, đặt ra trách nhiệm nghề nghiệp của người LS để kịp thời thích ứng, bắt kịp được với sự phát triển của thời đại, đáp ứng nhu cầu sử dụng dịch vụ pháp lý LS ngày càng cao của các cá nhân, cơ quan, tổ chức và các doanh nghiệp trong nước và nước ngoài Định kiến về tác động của CMCN 4.0 đối với nghề LS thường xoay quanh mối lo ngại rằng sự phát triển của công nghệ cao và trí tuệ nhân tạo AI sẽ làm giảm nhu cầu về luật sư truyền thống hoặc có khả năng thay thế hoàn toàn luật sư truyền thống ở nhiều hoạt động pháp

lý LS mà LS đã và đang cung cấp hiện nay

Ở thời điểm hiện tại, xã hội nói chung và giới luật gia nói riêng có tồn tại những định kiến nhất định về tác động của CMCN 4.0 đối với sự phát triển của nghề luật sư hiện nay và trong thời gian tới như sau:

Thứ nhất, một số người cho rằng công nghệ, đặc biệt là AI, sẽ dần thay thế vai trò của luật sư trong tương lai.

Đây là định kiến phổ biến nhất hiện nay khi AI đang dần được ứng dụng sâu rộng trong nhiều ngành nghề và được sử dụng thay thế con người thực hiện nhiều công việc Đối với nghề luật sư, điều này vẫn chưa chính xác ở thời điểm hiện tại bởi: AI hiện nay chủ yếu mới chỉ được ứng dụng trong việc cung cấp dịch vụ tư vấn pháp luật nhưng trên thực tế dịch vụ pháp lý của luật sư rộng hơn việc tư vấn Khách hàng vẫn cần tới luật sư trong việc phân tích tình huống pháp luật, ra quyết định và thay đổi quyết định một cách linh hoạt với hoàn cảnh Hơn nữa, các hoạt động đại diện cho khách hàng tại Toà án và ngoài tố tụng vẫn bắt buộc phải có sự tham gia trực tiếp của Luật sư

Tuy nhiên, định kiến này cũng đưa đến một số thách thức cho nghề LS như sau:

- Sự phát triển của khoa học công nghệ là không thể lường trước, và trên thực tế là những ứng dụng của AI đang phát triển với tốc độ rất nhanh chóng Trong tương lai, việc ứng dụng AI để trực tiếp tạo ra những sản phẩm dịch vụ pháp lý như Hợp đồng, thư tư vấn, phương hướng giải quyết một vụ việc tố tụng… là hoàn toàn có thể xảy ra Do đó, trí tuệ nhân tạo AI đang dần tạo nên sự cạnh tranh đáng kể đối với người hành nghề LS với những ưu điểm vượt trội: dữ liệu lớn, tốc độ tra cứu nhanh và chuẩn xác, dự liệu rủi

ro pháp lý toàn diện,… và tương lai không xa có thể đáp ứng được ngay cả với những vụ việc có tính chất pháp lý phức tạp

- Áp lực về sự cạnh tranh và đào thải lớn trong thị trường nhân sự nghề luật sư Nhu cầu lao động của nghề LS là cao nhưng cũng tương đối “khó tính” từ đào tạo đến hành nghề Đội ngũ những người luật sư có trình độ chuyên môn vững vàng, phẩm chất đạo đức nghề nghiệp chuẩn mưc, tư duy hành nghề đỉnh cao là nguồn lao động chất lượng mà thị trường nhân sự nghề LS mong muốn xây dựng và phát triển trong thời đại