Challenge phần 1 word bài 2 năng lượng hạt nhân một vấn Đề toàn cầu

Điều 3.1 của IWT có quy định rằng: “Ấn Độ có nghĩa vụ cho phép dòng nước từcác sông chảy về phía Tây mà Pakistan sẽ được sử dụng lượng nước từ phía cáccon sông này một cách không giới hạ

MỤC LỤC

1.1.Tóm tắt sự kiện 11.2.Lập luận của các bên 2

1.2.1.Lập luận của nguyên đơn (Pakistan) 2

1.3.Lập luận và phán quyết của Tòa án 5

2.1 Quan điểm của các học giả về vụ án 72.2 Quan điểm của Tòa án hoặc đương sự về vụ việc tương tự 7

2.2.2 Phán quyết của cơ quan tài phán và vụ việc có liên quan 8

2.3 Quan điểm của nhóm 112.4 Bài học kinh nghiệm 11

1.Tóm tắt vụ việc

1.1.Tóm tắt sự kiện

Chia sẻ nguồn nước ở Kashmir là vấn đề cực kỳ phức tạp giữa Ấn Độ vàPakistan Vấn đề này nảy sinh ngay sau khi 2 nước Nam Á này giành được độclập từ Anh năm 1947 Theo đó, Ấn Độ (quốc gia ở thượng lưu sôngKishenganga) và Pakistan (quốc gia ở hạ lưu sông Kishenganga) là 2 quốc giatiếp giáp ở phía Đông, giữa 2 quốc gia này có tồn tại một số con sông cần đượcphân định biên giới Từ đó đã dẫn đến Hiệp ước sông Indus (IWT) năm 1960 -kết quả của các cuộc đàm phán kéo dài hàng thập kỷ giữa Ấn Độ và Pakistan doNgân hàng Thế giới hỗ trợ - đưa ra các quyền và nghĩa vụ của các bên đối vớiviệc sử dụng tài nguyên nước của hệ thống sông Indus

Theo IWT được 2 nước ký kết vào năm 1960, nước nào có dự án nhà máy thủyđiện hoàn thành trước sẽ có quyền hoàn toàn đối với con sông Kishenganga,chảy từ vùng Kashmir do Ấn Độ kiểm soát xuống vùng Kashmir do Pakistanquản lý Hiệp ước trên cho phép Ấn Độ có quyền đối với 3 con sông chính ở khuvực phía Đông là Ravi, Beas và Sutlej, trong khi Pakistan có quyền đối với 3 consông lớn ở phía Tây là sông Indus, Jhelum và Chenab Bằng cách tập trung vàoquyền của các bên trong việc sử dụng các dòng sông, Hiệp ước tránh giải quyếtcâu hỏi gây tranh cãi về chủ quyền đối với các phần tranh chấp của Jammu vàKashmir mà các con sông chảy qua Tuy nhiên, con sông Kishenganga chảy quakhu vực Kashmir nằm cách biên giới mỗi bên khoảng 70km chính là vấn đề nangiải của cả hai bên nhằm giành quyền kiểm soát con sông này Xét về mặt vị tríđịa lý, vùng Kashmir do Ấn Độ kiểm soát (IAK) có lợi thế hơn vì nằm ở đầu cáccon sông chính dẫn nước cho nhiều vùng rộng lớn của Pakistan (vì vùngKashmir do Pakistan kiểm soát nằm ở vùng thấp hơn)

Dự án thủy điện Kishenganga 330 MW (KHEP) ở thượng nguồn sông của Ấn Độ hồitháng 2 năm 2008 được chính phủ phê duyệt Một khi dự án được hoàn thành,dòng nước sông Kishenganga sẽ đổ vào hồ Wular và cuối cùng mới đổ vào sôngJhelum đoạn nằm trong khu vực Ấn Độ kiểm soát, trước khi chảy vào vùng doPakistan quản lý Ở hạ lưu, Pakistan cũng đã tìm cách khai thác tiềm năng thủyđiện của sông bằng cách xây dựng dự án thủy điện Neelum-Jhelum 969 MW(NJHEP) Jhelum là một con sông quan trọng trong hệ thống sông Indus, cungcấp nước tưới cho các khu vực rộng lớn của Ấn Độ và Pakistan Với việc xây

dựng dự án thủy điện Neelum-Jhelum ở hạ lưu, Pakistan sẽ sử dụng một con đập

để chuyển hướng sông Kishenganga (Neelum) đến một nhà máy điện trước khi

nó được xả vào hồ Wular được cung cấp bởi sông Jhelum Dự án nhà máy điệncủa Pakistan là dưới mặt đất, sẽ được dựng ở Nauseri, gần Muzaffarabad, thủphủ Kashmir do Pakistan kiểm soát Pakistan đã ký kết với một số công ty TrungQuốc với yêu cầu Trung Quốc xây dựng nhanh dự án này với mục đích ngănchặn Ấn Độ hoàn thành dự án để đảm bảo các quyền ưu tiên đối với con sôngKishenganga

Do Pakistan lo ngại tác động của Dự án Thủy điện Kishenganga đối với nguồncung cấp nước của mình, cũng như lo ngại rằng việc đó sẽ làm ảnh hưởng xấuđến nền nông nghiệp, nền kinh tế địa phương và hệ sinh thái trong khu vực củamình và cho rằng Ấn Độ đã vi phạm IWT mà cả 2 quốc gia ký kết Vì vậy, vàongày 17 tháng 5 năm 2010, Pakistan đã kiện Ấn Độ ra Tòa án Trọng tài thườngtrực (PCA) về xây dựng của Dự án Thủy điện Kishenganga

1.2.Lập luận của các bên

1.2.1.Lập luận của nguyên đơn (Pakistan)

Pakistan contends that the KHEP’s proposed diversion of water from theKishenganga/Neelum River into the Bonar Nallah tributary violates India’sobligation under Article III(1) to “let flow” the waters of the Western Rivers(including those of the Jhelum and its tributaries) and constitutes an

“interference” with those waters prohibited by Article III(2).81 Pakistan stressesthat India’s obligations to “let flow” and “not permit any interference with” thewaters of the Western Rivers limit the scope of the exceptions to theseobligations listed in Article III(2)

Điều 3.1 của IWT có quy định rằng: “Ấn Độ có nghĩa vụ cho phép dòng nước từcác sông chảy về phía Tây mà Pakistan sẽ được sử dụng lượng nước từ phía cáccon sông này một cách không giới hạn theo điều khoản ở Đoạn 2” Và từ “xả”(nguyên văn tiếng Anh là “let flow”) có nghĩa tương đương với cụm từ “chophép dòng nước từ các sông chảy…” tức là Ấn Độ phải để cho chúng chảy vềphía Tây theo hướng thuận theo tự nhiên nhất có thể

“Không cho phép bất kỳ sự xáo trộn nào” được trích dẫn theo Điều 3.2 của IWTcòn có thể được hiểu theo nghĩa “không cho phép bất kỳ sự can thiệp nào”

(nguyên văn tiếng Anh là “not permit any interference with”) đối với vùng nướcnày.

Pakistan cho rằng đề xuất của KHEP dẫn nước từ sông Kishenganga đến phụ lưuBonar Nallah là vi phạm nghĩa vụ của Ấn Độ theo Điều 3.1 Pakistan nhấn mạnhNghĩa vụ của Ấn Độ đối với "xả" và "không cho phép bất kỳ sự xáo trộn nào" trongvùng nước của các con sông phía tây giới hạn phạm vi ngoại lệ đối với các nghĩa vụđược liệt kê trong Điều 3.2

Pakistan tin rằng KHEP có kế hoạch chuyển hướng sông Kishenganga/Neelum,điều này không phù hợp với ý nghĩa của thuật ngữ "nhà máy dòng chảy" tronghiệp ước Pakistan lập luận rằng các quy định trong Phụ lục D cho phép vậnchuyển nước thải bên dưới nhà máy thủy điện đến một nhánh khác không thiếtlập quyền chuyển toàn bộ nước vĩnh viễn Ngay cả khi KHEP được phép theođiều khoản này, Pakistan tin rằng việc sử dụng điện phải được giới hạn trong lưuvực sông Jhelum

Pakistan lập luận rằng KHEP theo kế hoạch dẫn nước từ thượng nguồn của nhàmáy đến một nhánh khác, mặc dù hiệp ước yêu cầu chỉ chuyển hướng "nước thảibên dưới nhà máy" Pakistan lập luận rằng thiết kế của KHEP cũng vi phạm hiệpước sau khi nước chảy từ KHEP vào Bonar Nallah bằng cách thiết lập các bểchứa nước tại Hồ Wular Việc lưu trữ tại Jhelum Main (bao gồm cả Hồ Wular là

"Hồ kết nối") hoàn toàn không được phép ở Ấn Độ, và cả Điều 15 (iii) và Phụlục D nói chung đều không tạo thành ngoại lệ đối với Quy tắc này

Ngoài các lập luận liên quan đến Điều 3 và Phụ lục D, Pakistan tuyên bố rằngKHEP được xây dựng trái với Điều 4.6 của Hiệp ước, trong đó nêu rõ:

“Kể từ ngày có hiệu lực, tất cả các bên sẽ cố gắng hết sức để duy trì dòng chảy

tự nhiên của sông, đặt nó ở trạng thái tránh càng nhiều càng tốt bất kỳ trở ngạinào đối với dòng chảy của các dòng chảy đó có thể gây ra thiệt hại đáng kể chobên kia.”

Các bên không đồng ý về ý nghĩa của nghĩa vụ "duy trì các tuyến đường tựnhiên" và phạm vi nghĩa vụ “nỗ lực hết sức”

Pakistan thừa nhận rằng Điều 4.6 quy định nghĩa vụ “nỗ lực hết sức”, nhưng Ấn

Độ đã không đáp ứng tiêu chuẩn này Như một vấn đề ban đầu, Pakistan tuyên

bố rằng theo Điều 4.6, Ấn Độ có nghĩa vụ tránh (trong phạm vi khả thi) cản trởdòng chảy của các con sông và do đó gây ra thiệt hại vật chất cho Pakistan.Pakistan cho rằng thuật ngữ “thiệt hại vật chất” được sử dụng trong Điều 4.6vượt ra ngoài sự cản trở và suy thoái trực tiếp đối với kênh tự nhiênKishenganga/Neelum và cũng bao gồm thiệt hại đối với hệ sinh thái môi trườngcủa dòng sông đó Như đã nêu, ở Pakistan, KHEP sẽ gây ra thiệt hại vật chấtđáng kể ở hạ lưu Pakistan mô tả "sự mất mát đáng kể môi trường sống tự nhiên,

hệ sinh vật và chức năng hệ sinh thái" ở hạ lưu của Đường kiểm soát, cũng như

sự suy giảm số lượng loài cá và những thay đổi quan trọng trong điều kiện kinh

tế xã hội ở hạ lưu Ngoài ra, Pakistan coi việc bảo vệ dòng chảy trong các kênh

tự nhiên của mình là “một yếu tố quan trọng trong việc đảm bảo an ninh lươngthực” KHEP sẽ cản trở khả năng quản lý tưới tiêu cây trồng của Pakistan

1.2.2.Lập luận của bị đơn (Ấn Độ)

Ấn Độ tin rằng việc Pakistan giải thích Điều 3 đã vô hiệu hóa bốn ngoại lệ đốivới Điều 3.2 của nghĩa vụ “xả” và ngoại lệ thứ tư trong số đó cho phép xây dựngKHEP Theo Ấn Độ, Việc Pakistan giải thích điều khoản này sẽ làm suy yếuquyền của Ấn Độ trong việc xây dựng và vận hành bất kỳ dự án thủy điện nàotrên các con sông phía tây Ấn Độ tin rằng hiệp ước nhằm tạo ra một cách phânphối cho phép “sử dụng nước đầy đủ và thỏa đáng nhất”, thay vì bắt buộc bất kỳnguyên tắc hướng dẫn nào liên quan đến dòng chảy thích hợp

Ấn Độ phản đối mọi tuyên bố của Pakistan

Ấn Độ khẳng định KHEP tuân thủ các thông số kỹ thuật của Phụ lục D và chorằng Pakistan không có cơ sở cho rằng đoạn 15 (iii) không thiết lập quyềnchuyển vĩnh viễn toàn bộ vùng biển của Kishenganga/Neelum sang một phụ lưukhác Ấn Độ cho rằng cách giải thích của Pakistan đối với đoạn 15 (iii) khôngphù hợp với bản chất “không hạn chế” của quyền sử dụng nước của các con sôngphía tây của Ấn Độ Nếu Ấn Độ tuân thủ các giới hạn rõ ràng trong Phụ lục D,Sau này nói rõ rằng công suất thủy điện của nó sẽ không bị hạn chế

Ấn Độ cho rằng Pakistan cũng đã thừa nhận khả năng dịch chuyển giữa cácnhánh vào năm 1960 Quyết định của Nội các Pakistan ngày 15 tháng 2 năm

1960 khuyến nghị rằng các biện pháp bảo vệ được phản ánh trong Phụ lục D đểngăn chặn thiệt hại đối với việc sử dụng nước ở hạ lưu, “để việc sử dụng nước ởAzad Kashmir không bị ảnh hưởng bất lợi bởi sự chuyển hướng giữa các

nhánh” Do đó, Pakistan “có thể ngầm chấp nhận thực tế rằng KHEP có thể đượcxây dựng trên cơ sở sự chấp nhận của Pakistan đối với điều khoản [đoạn 15(iii)]”.

Theo Ấn Độ, mục đích của Điều 4.6 là duy trì “hình học kênh” của dòng sông.Thuật ngữ “chướng ngại vật” không thể liên quan đến các mặt hàng được chophép bởi các điều khoản khác của Hiệp ước; Nếu không, không có công việcphát triển nào có thể xảy ra Ấn Độ lưu ý rằng các bình luận của các nhà đàmphán Pakistan vào năm 1959 cho thấy rằng Điều 4.6 nhằm ngăn chặn Ấn Độ xâydựng “đê tạm thời” hoặc đê trên các con sông phía đông hơn là ngăn chặn sựdịch chuyển giữa các nhánh Hơn nữa, Ấn Độ tin rằng Điều 4.6 không “cung cấpcho các bên một nghĩa vụ mạnh mẽ nếu trên thực tế nó cung cấp một nghĩa vụ”

Ấn Độ đã bác bỏ những lời chỉ trích về phạm vi đánh giá tác động môi trườngcủa mình, lưu ý rằng Pakistan đã từ chối cung cấp thông tin cho phép đánh giámôi trường trên toàn khu vực Đánh giá tác động môi trường do Pakistan thựchiện cũng có những thiếu sót của riêng nó, bao gồm cả việc không tính đến tácđộng môi trường của NJHEP (cũng như bốn đập khác mà Pakistan dự định xâydựng) và không tính đến tác động môi trường của khu vực giữa Nauseri vàMuzaffarabad

Cuối cùng, Ấn Độ từ chối chấp nhận những nỗ lực đưa ra các nguyên tắc củaluật môi trường quốc tế không áp dụng cho Điều 4.6 cũng như toàn bộ tranhchấp Ấn Độ nhấn mạnh rằng họ coi trọng vấn đề môi trường Nó lưu ý rằng,trước hết, KHEP đáp ứng tất cả các yêu cầu của luật môi trường Ấn Độ và thứhai, bằng chứng thu thập được ở Ấn Độ trong Đánh giá tác động môi trường năm

2000 cho thấy KHEP không gây ra thiệt hại không thể đảo ngược đối với môitrường

1.3.Lập luận và phán quyết của Tòa án

1.3.1 Lập luận của tòa án

Tranh chấp thứ Nhất

Tòa án cho rằng Pakistan không đưa ra đủ bằng chứng để chứng minh rằng việcứng dụng KHEP của Ấn Độ đã không tuân thủ với Điều 3 IWT sẽ ảnh hưởngxấu đến việc sử dụng nước hiện tại của Pakistan Tuy nhiên, Tòa án cũng khôngchấp nhận hoàn toàn quan điểm của Ấn Độ rằng họ có quyền tuyệt đối trong việc

sử dụng dòng sông của mình mà không phải bàn bạc với Pakistan sau khi xem

xét các nghĩa vụ chung của Ấn Độ theo Điều 3 và 4 của IWT Thay vào đó, Tòa

án đã đưa ra quyết định giữa hai bên, yêu cầu Ấn Độ đàm phán, bàn bạc và thảoluận với Pakistan trước khi thực hiện các hoạt động trên dòng sông tại KHEP đểđảm bảo rằng sự sử dụng nước của Pakistan sẽ không bị ảnh hưởng xấu

Tòa án đã cố gắng xác định liệu KHEP tại Ấn Độ, lấy nước từ con sôngKishenganga để chuyển sang con sông Jhelum có ảnh hưởng xấu đến việc sửdụng đất nông nghiệp và điện của Pakistan trên sông Kishenganga hay không,theo như quy định tại Phụ lục D của IWT Pakistan cho rằng Ấn Độ nên đánh giáviệc sử dụng của họ mỗi khi nước được thải ra từ KHEP, trong khi Ấn Độ chorằng việc sử dụng của Pakistan nên được đóng băng (tạm dừng) đến khi dự ánđược hoàn tất Tòa án không đồng ý hoàn toàn với bất kỳ bên nào, nhưng cuốicùng đã từ chối quan điểm của Pakistan vì nó sẽ cho phép Pakistan kiểm soátquá nhiều về dự án của Ấn Độ Tuy nhiên, Tòa án đã buộc quyền vận hànhKHEP của Ấn Độ phải chịu một số hạn chế hoạt động nhất định Khi làm nhưvậy, Tòa án thừa nhận rằng quyền của Ấn Độ trong việc chuyển hướng nước chohoạt động của KHEP được “kiểm soát” một phần bởi quyền của Pakistan đối vớilưu lượng nước tối thiểu cho các mục đích thủy điện và nông nghiệp

Phán quyết tại tranh chấp thứ nhất cho phép Ấn Độ tiếp tục xây dựng KHEP,miễn là đảm bảo mức lưu lượng dòng chảy tối thiểu ở phía hạ lưu sẽ được xácđịnh trong phần phán quyết cuối cùng Nó cũng cấm Ấn Độ sử dụng kỹ thuật

“drawdown flushing’’ (đào ngược) để kiểm soát cặn bã tại KHEP và cấm sửdụng ở bất kỳ nhà máy điện nào trong tương lai ở các dòng sôngsông phía Tây

Tranh chấp thứ Hai

Mặc dù Pakistan cho rằng Tranh chấp thứ hai liên quan đến khả năng cho phép

xả cạn hồ chứa Tuy nhiên, khi thực hiện phân tích, Tòa nhận ra rằng Pakistantrong thực tế chủ yếu tranh luận về việc Ấn Độ sử dụng kỹ thuật quản lý trầmtích được gọi là “xả nước rút xuống” của Ấn Độ tại KHEP và các dự án kháctrong tương lai Tòa án nhấn mạnh rằng mặc dù những điều đó không ảnh hưởngđến bất kỳ nhà máy nào đã hoạt động hoặc đang được xây dựng, nhưng chúng sẽđược áp dụng cho KHEP và bất kỳ nhà máy nào hoạt động nào trên những consông phía Tây của Ấn Độ trong tương lai

Ấn Độ đưa ra hai phản đối đối với việc chấp nhận Tranh chấp thứ hai Tòa án đãbác bỏ cả hai phản đối của Ấn Độ Tòa án giải thích rằng IWT không đặt "ràocản thủ tục bổ sung" để tiếp cận quy trình trọng tài và Ấn Độ không thể khẳng

định ở giai đoạn cuối như thế này rằng vấn đề thứ hai chỉ là một "sự khác biệt vềmặt kỹ thuật" mà không phải là một "tranh chấp" Ngoài ra, ngay cả khi tranhchấp thứ hai là một câu hỏi được liệt kê trong Phần 1 của Phụ lục F của IWT thì

nó cũng không quy định rằng chỉ một Chuyên gia Trung lập mới có thể xem xétcác vấn đề kỹ thuật Một Tòa án Trọng tài có thể xem xét bất kỳ câu hỏi nào, baogồm cả các câu hỏi kỹ thuật

Xem xét bối cảnh của hiệp ước, Tòa án nhấn mạnh rằng một số điều khoản đãnêu rõ ràng rằng một số hạn chế đối với việc sử dụng và cạn kiệt đập dự trữ của

Ấn Độ - hậu quả của kỹ thuật xả nước rút cạn - đã được dự kiến Cụ thể, kỹ thuậtnày đã được xác định là “nghiêm cấm” trong Hiệp ước chống lại việc cạn kiệtđập dự trữ, trừ những trường hợp khẩn cấp không lường trước được Tiếp theo,Tòa án nêu lên quan điểm của mình về những hạn chế trong việc sử dụng đập dựtrữ với một đối tượng khác của Hiệp ước: cho phép Ấn Độ khai thác tiềm năngthủy điện của các con sông phía Tây Tòa án đã xem xét liệu liệu sử dụng kỹthuật “drawdown flushing” có phải là điều không thể thiếu đối với việc sản xuấtthủy điện bền vững trên các con sông phía Tây hay không Dựa trên các bằngchứng, Tòa án kết luận rằng quyền sử dụng các con sông phía Tây của Ấn Độ cóthể được "thực hiện một cách có ý nghĩa mà không cần rút cạn nước” Tòa áncho rằng Ấn Độ có thể thực hiện quyền của mình theo Hiệp định mà không cần

sử dụng kỹ thuật "drawdown flushing"1 Tòa án đề xuất sử dụng một kỹ thuậtthay thế gọi là "sluicing" (xả nước) để quản lý trầm tích

1.3.2.Phán quyết của Tòa án

Ngày 20 tháng 12 năm 2013, PCA đưa ra Phán quyết về vụ kiện Pakistan giữa

Ấn Độ về Dự án Thủy điện Kishenganga:

Trong hoạt động của KHEP:

A (1), (2) Ấn Độ sẽ duy trì lưu lượng nước tối thiểu là 9m3/s vào mọi thời điểmkhi mà dòng chảy trung bình hàng ngày của sông Kishenganga/Neelum phíathượng nguồn Dự án Thủy điện Kishenganga lớn hơn hoặc bằng 9m3/s Nếu nhỏhơn 9m3/s thì Ấn Độ sẽ xả 100% lưu lượng trung bình hàng ngày

1 Drawdown flushing: là một kỹ thuật được sử dụng để loại bỏ cặn bã và cát từ nước

trong bể chứa nước như hồ chứa Kỹ thuật này thường được sử dụng để loại bỏ các chấtđộc hại, tuy nhiên nó cũng có thể làm giảm mực nước trong bể chứa nước Khi mựcnước giảm, nó có thể ảnh hưởng đến việc sử dụng nước trong khu vực đó

B Bắt đầu từ 7 năm, sau khi KHEP chuyển nước từ sông Kishenganga/SôngNeelum để phát điện, một trong hai bên có thể yêu cầu xem xét lại lưu lượngnước tối thiểu trong đoạn (A) ở trên thông qua Ủy ban Indus Thường trực và các

cơ chế của Hiệp ước

C Phán quyết cuối cùng này không áp đặt thêm các hạn chế đối với hoạt độngcủa KHEP

2 Trình bày quan điểm của nhóm

2.1 Quan điểm của các học giả về vụ án

Ông Majeedullah gọi quyết định của PCA là một bước tiến quan trọng hướng tớiviệc bảo vệ các quyền của Pakistan theo IWT Ông cho biết Ấn Độ đã sử dụngquyết định của Ngân hàng Thế giới (WB) về đập Baglihar làm tiền lệ chokhoảng 150 nhà máy chạy sông theo kế hoạch trên các con sông phía tây, 47trong số đó có công suất phát điện trên 50MW “Những thiết kế như vậy có hạicho quyền của Pakistan theo IWT”, ông khẳng định, đồng thời cho biết thêmrằng Pakistan cũng sẽ bác bỏ quyết định của WB trong vụ Baglihar

Shyam Saran - một nhà ngoại giao Ấn Độ, cho rằng quyết định của Tòa ánTrọng tài Quốc tế là công bằng và hợp lý, và được đưa ra dựa trên các quy địnhquốc tế và quy định pháp luật liên quan đến tranh chấp tài nguyên nước Tuynhiên, ông cũng nhấn mạnh rằng, việc giải quyết tranh chấp tài nguyên nước cầnphải được thực hiện bằng cách tôn trọng các giá trị và quan điểm của cả hai bên,

và đảm bảo tính bền vững và hiệu quả của các giải pháp đưa ra

Shashank Kumar là Giảng viên thỉnh giảng Khoa Luật Quốc tế tại Đại học LuậtQuốc gia, Jodhpur (Ấn Độ): “Tranh chấp Kishenganga đóng vai trò như một lờinhắc nhở hữu ích về tiềm năng của việc giải quyết tranh chấp ở Thái BìnhDương trong việc giải quyết các tranh chấp phức tạp trong bối cảnh căngthẳng”.2

2 Shashank Kumar (2013), “The Indus Waters Kishenganga Arbitration (Pakistan v.India)”,

pakistan-v-india#_edn7, 23/4/2023;