Luận văn thạc sĩ Luật học: Pháp luật về giải quyết tranh chấp hợp đồng mua bán hàng hoá ở Việt Nam

Điêu nảy đời hỏi phải có sự chất chẽ, chi tiết khi các bên thöa thuận xây dung dự thảo một HDMBHH,bởi các tranh chap về HĐMBHH có thể phát sinh bat cứ lúc nao ma nêu như không có những t

NGUYEN THỊ THU HUYEN

PHAP LUAT VE GIAI QUYET TRANH CHAP HGP DONG MUA BAN HANG HOA G VIET NAM

LUAN VAN THAC Si LUAT HOC

(Định hướng ứng dụng)

HA NOI, NĂM 2023

NGUYEN THỊ THU HUYEN

PHAP LUAT VE GIAI QUYET TRANH CHAP HỢP DONG MUA BAN HANG HÓA Ở VIỆT NAM

LUAN VAN THAC Si LUAT HOC Chuyển ngành: Luật Kinh tế

Mã số: 8380107

Người hướng dẫn khoa hoc: TS ĐĂNG VŨ HUAN

mua bản hàng hóa ở Viét Nam” la công trình nghiên cứu độc lấp của bản thân, với

sự hướng dẫn tận tinh của TS: Đặng Vii Huân Luân văn được nghiên cứu và hoàn

thành tại Trường Dai học Luật Hà Nội Em xin cam doan các cổng trình nghiên

cite các tài liệu tham khảo, các số liệu trong Luận văn được sử dụng dé nghiên cứuLuận văn này tuân theo ding gy đình pháp luật và guy ché mà nhà trường banhành Kết quả nghiên cứu của Luận văn này chưa từng được công bé trong bat i

công trình nghiên cứu nào khác.

Em xin cam đoạn những van dé nêu trên là hoàn toàn đíng sự thật Nếu sai,

em xin hoàn toàn chiu trách nhiệm trước pháp luật.

TÁC GIÁ LUẬN VĂN

Nguyễn Thị Thu Huyền

thé Thầy Cô giáo giảng day tại trường Đại học Luật Hà Nội đã truyền tải những

kiến tức quý: bản, tạo điều kiện thuận lợi cho tôi hoàn thành chương trình cao học

Dae biệt em xin bay tô lòng biết ơn sâu sắc tới TS Dang Vii Huấn người đãtan tình hưởng dẫn giúp đố em trong quá trình nghiên cứu và hoàn thiện Luận vănthạc sĩ với đề tài: “Pháp luật về giải quyết tranh chấp hợp đồng mua bán hàng hóa

ở Viét Nam”.

Do kiến thức của bản thân cing như thời gian nghiên cứu còn han chế nênLuận văn này có thé không tránh khôi những thiéu sót, linh mong nhận được sự

thông cảm, chi dẫn vay: kiến đóng góp từ guy Thy Cô giáo

Tran trong cảm on!

Cơ quan thi hành án dan sự CQTHADS

Điêu ước quốc tê ĐUQT

Hop đông mua ban hang hóa HDMBHH

Hop đông mua ban hang hoa quéc tê HĐMBHHOT

Hop đông mua bán tai san HĐMBTS

Kinh doanh thương mai

Luật Thương mạt

Toa án nhân dân

Tòa án nhân dân tôi cao TANDTC

Trach nluém hữu han TNHH

Trọng tai thương mat TTTM

Xã hội chủ nghĩa XHCN

2 Tình hình nghiên cứu lien quan đến đề tài

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

4, Doi tượng và phạm vi nghiên cứu ica

5 Phương pháp luanva phương pháp nghiên cứu

6 Ý nghĩa khoa học và thực tien của luận văn

1: Kết cau Luận văn _ šữE300006 38036 _ 3

CHƯƠNG 1 TONG QUAN " GIẢI Bì si TRANH ss HOP Phire

MUA BAN HÀNG HÓA VÀ PHÁP LUAT VỀ GIẢI QUYÉT TRANH CHAP

to

œ ta ta bồ

HỢP DONG MUA BAN HÀNG HÓA 71.1 Tổng quan về giải quyết tranh chấp hợp đồng mua bán hàng hóa eed1.1.1 Khai tiệm và đặc điểm của hợp đồng mna báu hàng hóa, 1.1.2 Khái tiệm và các dang tranh chấp hop đồng mua báu hang hóa 101.1.3 Khái tiệm và các phương thitc giải quyết tranh chấp hợp đồng mna báu

hàng hóa 16

1.2 Tông quan về pháp luật về giải quyết tranh chấp hợp đồng mua bán hàng

1.2.1 Khái uiệm và đặc điêm pháp luật về giải quyết tranh chấp hop đồng wna

Dan Rane NÓNG 155150001Ađ0GGSUAMNGIAGLSEARINRGNVIAšSRdSaSGiaœasas28

1.2.2 Nội dung pháp luật về giải quyết tranh chap hop đồng mua ban hang hóa20TIỂU KET CHƯƠNGI Tô OT

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT =" GIẢI courte TRANH cusp

HOP DONG MUA BAN HANG HOA VA THUC TIEN THUC HIEN TAIVIET NAM BIEN NAV occconecu nmr rane2.1 Thực trạng quy định pháp luật Việt Nam về giải quyết tranh chấp hopđồng mua bán hàng hóa - 2 2222220222222 101cc sages

chấp 33g 0g 5 % iöxigúA -EE2ngE20g ana 620

2.1.3 Thực trạng qmy dink pháp luật tô tung áp dung cho quá trình giải quyếttranh chấp hop đồng wna bán hàng hóa R eee |2.1.4 Đánh giá thực trạng quy dink của pháp luật tố tung áp dung dé giải quyếttranh chấp hợp đồng wna ban hàng hóa tại Viet Nam hiệu uay S12.2 Thực tiễn áp dụng pháp luật giải quyết tranh chấp hợp đồng mua bán

hàng hoa tại Viet Nam kiến nay sii 2102200 0010 25557 2.2.1 Những thành them đạt được -› 25 022212 2ecee.S7

2.2.2 Những han chế, bat cập trong áp dung pháp luật giải quyết tranh chấp hợp

đồng meme bứu hàng hóa 522 22 222222152152222212 sec.TIỂU KET CHƯƠNG 2 suspense B0ngseoszoao[GfCHƯƠNG 3 MOT SO KIEN NGHỊ NHAM HOÀN THIỆN PHÁP LUAT VANANG CAO HIỆU QUA GIẢI QUYÉT TRANH CHAP HỢP DONG MUABAN HÀNG HÓA TẠI VIỆT NAM 663.1.Giảipháp hoàn thiện các quy định pháp luật về giải quyết tranh chấp hợpđồng mua bán hàng hóa ở Việt Nam 66

3.1.1 Giải pháp hoàu thiệu pháp hư

3.1.2 Giải pháp hoàu thiệu pháp

3.2 Giải pháp nâng cao hiệu quả thực hiện pháp luật về giài quyết tranh chấp

lội dung gidi quyết tranh chấp 66

tô tung giải quyết tranh chấp 69

hợp đồng mua bán hàng hóa ở ViệtNam 73

ý, trong đó hoạt đông mua bán hàng hóa là diễn ra thường xuyên nhất nhưng dướinhiều hình thức khác nhau, có thé thé hién thông qua lời nói, hành vi hoặc bằng vănbản Hợp đồng mua bán hàng hóa (HDMBHH) chính là kết quả của hoạt động muabán hàng hóa đó, nó đảm bảo cho hoạt động mua bán hang hóa diễn ra an toàn, hiệuquả và đạt được sư thống nhật ý chí của các bên trong quan hệ mua bán Khi xã hôi

ngay cảng phát triển, nhụ câu mua bén hàng hóa của người dân ngày càng tăng cao,

số lương giao dịch cũng ngày càng lớn và trở nên phức tạp Điêu nảy đời hỏi phải

có sự chất chẽ, chi tiết khi các bên thöa thuận xây dung dự thảo một HDMBHH,bởi các tranh chap về HĐMBHH có thể phát sinh bat cứ lúc nao ma nêu như không

có những thöa thun cụ thé trong hợp đông làm kim chỉ nam hướng dan các bênthực hiện công việc thi quá trình giải quyết tranh chap HDMBHH sẽ gặp rất nhiêuvật va, tranh chap có thể kéo dai, gây mat thời gian và tên kém chi phí của moi bên.Tuy nhiên, để xây dung được một HĐMBHH chin chu, chết lượng cũng doi hỏi mét

hệ thong pháp luật điều chỉnh HĐMBHH phải toàn điện, sát sao và tương thích, các

cơ chê giải quyét tranh phải nhanh gon, hiéu quả, đông bô Song, thực tê thì cácquy định pháp luật điều chỉnh trực tiệp các van dé ve HDMBHH lại quá “cit”, nhiềuđiêu, khoản không còn phù hợp với thực trang cuộc song hiện đại, dẫn dén các bên.không "tia ding”, không sử dung trong khi xây dung hợp đông, con các quy định.pháp luật liên quan đến phương thức giải quyết tranh chap HDMBHH thi lại tôn tạinhững hạn chê, không có sự đông bô, tương thích, gây hing túng trong quá trình ápdụng giải quyết tranh châp HDMBHH Những thực trạng nêu trên có thé là méttrong những nguyên nhân trực tiép hoặc gián tiếp lam cho tỷ lệ vụ án tranh chapHDMBHH trong những năm qua tăng cao, gây tác động không nhỏ đền nên kinh têcủa đất nước

Vay làm thé nào dé việc xây dung được một HDMBHH chin chu, chỉ tiếtnhằm hạn chế những rủi ro, tranh chap không dang có, lam thé nào dé việc áp dung

quan trọng của chế định pháp luật về giải quyét tranh: chap HĐMBHH cũng nhưnhu cầu hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật về lính vựcnay, do đó, học viên đã lựa chon đề tà: “Pháp luật về giải quyết tranh chấp hopđồng mua bán hàng hóa ở Viét Nam” dé nghiên cứu và làm Luận văn Thạc sĩ LuậtKinh tê.

2 Tình hình nghiên cứu Hên quan đến đề tàiTranh chap HDMBHH là loại tranh chap phô biên trong hoạt động mua bán.hang hoa Bởi vậy, pháp luật về giải quyết tranh chap HDMBHH là dé tai được cácnha khoa học và nhiêu tác giả quan tâm nghién cứu ở những mức độ khác nhau điển

tình như các công trình sau đây:

- Nguyễn Tuan Mạnh (2004), Hop đồng mua bán hàng hỏa theo pháp luật

Tiệt Nam và lạnh nghiệm của Cộng hóa Pháp, Luận văn Thạc sĩ luật học, Trường Đai hoc Luật Hà Nội,

- Dinh Thi Trang (2013), Pháp luật về giải quyết tranh chấp kinh doanhthương mại theo thưi tuc tổ hing tại Tòa án Viét Nam, Luận văn Thạc sĩ luật học,Khoa Luật —Dai hoc Quốc gia Hà Nội;

- Đào Hai Yên (2018), Gia quyết tranh chấp hợp đồng thương mai tại Tòa

án nhân dan thành phố Ha Nội thực trang và kiẫn nght, Luận văn Thạc sĩ luật học,

Trường Dai học Luật Hà Nội,

- Huỳnh Hậu (2018), Pháp luật về giải quyết tranh chấp hợp đồng mua bản

hàng hóa tại Tòa án, Luận văn Thạc si luật học, Khoa Luật, Trường Dai học Công

nghê Thành phó Hồ Chí Minh,

- Nguyễn Quỳnh Hoa (2018), Thực trang pháp luật về phương thức hòa giải

các tranh chấp thương mai ở Viét Nam, Luận văn Thạc si luật học, Trường Đại học

Luật Hà Nội.

- ThS Nguyễn V an Việt (2017), Bàn vé giải quyết tranh chấp hop đồng mua

ban hàng hóa Tap chi Công thương điện tủ, (https://tapchicongthuong viet/ban-ve- g1ai- quyet-tranh- chap-hop- dong-mua-ban-hang-hoa-27320 htm).

vi/bai-Nhìn chung, những nghiên cửu đã nêu gop phần vào quá trình hoàn thiện hệthong pháp luật về HDMBHH cũng như hoàn thiện pháp luật về hình thức, phápluật nội dung giải quyết tranh chap HĐMBHH, song chưa có nghiên cứu nào tingquan cả về pháp luật nội dung và pháp luật tô tung để giải quyết tranh chapHDMBHH, đồng thời, những năm gan đây Một số công trình nghiên cửu cũngchưa đưa ra được những giải pháp cụ thê nhằm hoàn thiện các quy định pháp luật vềHDMBHH, cũng như giải quyết tranh chap HDMBHH Đây là những van đề capthiết dat ra trong việc hoàn thiện hệ thông pháp luật về hop đồng nói chung, hệ

thong pháp luật ve HDMBHH nói riêng ở nước ta

Bởi vay, dat van đề nghiên cứu đề tài này, Luận văn tập trung nghiên cứuchế định giải quyết tranh chap HĐMBHH bao gồm pháp luật về nội dung quan hệtranh chap là HDMBHH và pháp luật về tô tụng gidi quyết tranh chap HĐMBHHdua trên các quy định pháp luật mới nhất về các phương thức giải quyết tranh chaptiện nay, kết hợp với thực tiễn giải quyết tranh chap, do đó, dam bảo tính cập nhật,thời sự và đáp ứng thực tiễn của hoạt đông mua bán hàng hóa trong giai đoạn hiệnnay.

3 Mục đích và nhiệm vu nghiên cứu

3.1 Mục đích ughiều cin:

Mục đích nghiên cứu của luận văn là trên cơ sở khái quát, phân tích những.

van đề lý luận và thực tiễn pháp luật về giải quyết tranh chap HĐMBHH, từ do, đềxuất định hướng và đưa re một số giải pháp nhằm hoàn thiện pháp luật cũng nhnang cao liệu quả giải quyết tranh chap HĐMBHH ở Việt Nam

3.2 Nhiệm vụ nghiên cin:

- Khái quát, phân tích và lam rõ thực trạng các quy định pháp luật Việt Nam

hiện hành về giải quyết tranh chấp HDMBHH và thực tiến áp đụng pháp luật giải

quyết tranh chấp HDMBHH tại Việt Nam hiện nay, từ do dé đưa ra các đánh giá

khách quan về những hen chê, bất cập trong pháp luật giải quyết tranh chấp

HĐMBHH hién hành.

- Trên cơ sở nghiên cứu lý luân và thực tiễn, luận văn đề xuất định hướng vàdua ra mét số giải pháp nhằm hoàn thiện pháp luật cũng như nâng cao hiệu quả giảiquyét tranh chap HDMBHH ở Việt Nam

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

41 Đối trong ughiêu cứn:

Đôi tương nghiên cứu của luận văn là những van đề lý luận và thực tiễn pháp

luật liên quan đến giải quyết tranh chap HĐMBHH; hệ thong các quy đính của pháp

luật V iệt Nam về giải quyết tranh chap HDMBHH Ngoài ra, đối tương nghiên cứucủa Luận văn còn bao gôm cả việc phân tích thực tiễn áp dung pháp luật đã giảiquyết tranh chap HDMBHH tại Việt Nam hiện nay, chỉ ra nhũng vướng mắc, batcập trong việc áp dụng các quy định về giải quyết tranh chap HDMBHH và nhữngnguyên nhén chủ yêu

42 Pham vỉ nghiêm cứu:

VỆ mắt nội dụng luận văn này chi tập trung nghiên cửu các quy định phápluật Việt Nam liên quan đền giải quyết các tranh chap HDMBHH giữa các chủ thé

là thương nhên Việt Nam (bao gồm pháp luật nội dung để xác định các dạng tranhchấp và pháp luật hình thức quy định trình tu, thủ tục giải quyết tranh chap), cùngthực tiễn ap dụng pháp luật giải quyết tranh chap hop dong mua bán hang tại VietNam, qua đó, phát hiện các bat cập, vướng mắc, từ đó dua ra một so đánh giá, kiénnghi hoàn thiện các quy định của pháp luật về giải quyết tranh chap HDMBHH tại

Việt Nam.

$.1 Phương pháp hậu:

Luân văn được thực hiện trên cơ sở vận dụng phương pháp luân của Chủ

nghia Mác — Lê nin va tư tưởng Ho Chí Minh, quan điểm của Đảng Công sản ViệtNam về xây dung thé chế kinh tế thi trường định hướng xã hội chủ ng†ĩa, bảo đảmquyên tự do kinh doanh, xây dung Nhà nước pháp quyên xã hội chủ ngiĩa và hoànthiện hệ thông pháp luật Việt Nam, trong đó có việc hoàn thiện pháp luật về giảiquyét tranh chap HĐMBHH

5.2 Phương pháp nghiên cứu:

Các phương pháp nghiên cứu được sử dung trong luận văn, bao gồm thông

kê, tang hợp, phân tích, so sánh, phương pháp lịch sử, logic , nhằm nghiên cứu có

hệ thông đây đủ cơ sở lý luận pháp luật ve HDMBHH, giải quyết tranh chapHDMBHH; nghiên cứu thực tiễn áp dung pháp luật về giải quyét tranh chapHDMBHH tại Việt Nam Từ do, đưa ra giải pháp hoàn thiên pháp luật về giả: quyếttranh chấp HĐMBHH

6.Ý nghĩa khoa học và thực tien của luận văn

VỆ phương diện lý luận, luận văn góp phân củng có và hoàn thiện cơ sở lýluận pháp luật về giải quyết tranh chấp HDMBHH tại Việt Nam dé các nhà lậppháp, các cơ quan có thâm quyên, các cán bộ nghiên cứu xây dụng và hoàn thiệnpháp luật về giải quyết tranh chap HDMBHH

Vé phương điện thực tiễn, luận văn sẽ là tài liệu tham khảo cho cơ quan hòagai, trong tai, tòa án khi xem xét giải quyết tranh chap HDMBHH,; là tài liệu tham

khảo hữu ích cho các doanh ng]luiập Việt Nam khi soạn thảo HDMBHH nhận diện,

xác định những van dé cân lưu y dé tránh những tranh chap có thê phát sinh, đồngthời cũng nắm được những hướng dẫn, giải phép dé giải quyết những tranh đó

Chương 1: Những van đề lý luận về gidi quyết tranh chap hợp đông mua bánhang hóa và pháp luật về giải quyết tranh chap hợp đông mua bán hàng hóa.

Chương 2: Thực trang pháp luật về giải quyết tranh chap hợp đồng mua banhàng hóa và thực tiễn thực hiện tại Việt Nam hiện nay

Chương 3: Một sô kiến nghị nhằm hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệuquả giải quyết tranh: chap hợp đồng mua bán hàng hóa tại Viét Nam

1.1 Tổng quan về giải quyết tranh chấp hợp đồng mua bán hàng hóa

1.1.1 Khái tiệm và đặc điểm của hợp đồng mua bán hang hóa

1.1.1.1 Khải niệm hợp đồng mua ban hàng hóa

Hiện chưa có một khái niém cụ thể về “Hợp đồng mua bán hàng hóa” trong

bat ky văn bản pháp luật nao Tuy nhiên, dua vào khái niệm chung về hop đồng dân

sự hợp đồng mua bản tai sản tại Bộ luật dân sự 2015 (BLDS) do là: “Hop đồng là

sự théa thuận giữa các bên về việc xác lập, thay đôi hoặc cham đứt quyên nghĩa vụ

dan sự", còn “Hợp đồng mua bản tài sản là sự thôa thuận giữa các bên, theo đó

bên ban chuyén quyển sở hữu tài sản cho bên mua và bên mua trả tiền cho bềnbảm” thi có thé thay, trong HDMBTS, bên bán là chủ sở hữu tài sản con bên mua làngười có tiên và có nhu câu mua tài sẵn Tải sẵn trong hợp dong phải là tai sin đượcphép giao dich theo quy định pháp luật Tai sản có thé là vật, quyên tài sản với điềukiện tai sản đó phải được phép giao dich Nếu tải sản là vật thi vật đó phải được xácđính rõ (vật gì, trong lượng, số lượng, khôi lương); nêu là quyên tải sản thì phải có

giấy tờ hoặc các bằng chứng khác chứng minh quyên đó thuộc sở hữu của bên ban!

Trong khi đó, khá: niệm về “hang hoa” có phạm vi hep và khái niệm về “tài sản”mang ý ngiấa bao trùm Theo Tử điển Tiêng Việt, hàng hóa là “sản phẩm do lao

đông làm ra, dùng để buôn bán trên thi trường"”, còn theo quy định tại khoản 2

Điều 3 LTM 2005, hàng hóa bao gam: () Tất cả các loại động sản, kể cả đông sản

hinh thành trong tương lai; (ii) Những vật gắn liên với dat dai Bên canh đó, chủ thé

của HDMBHH theo quy định của LTM 2005 chi có thé là giữa các thương nhân vớinhau hoặc thương nhân với bên đối tác của hợp đồng, còn chủ thé của HDMBTS thi

‘ Nguyễn Thi Thành Huyện (2017), Những vẫn đề pháp lý vé giao nhận và thanh toán trong hợp đồng na

án hàng hóa, Luân vin Thạc sĩ hột học, Trường Đại học Luật Hi Noi,t 6-7.

* Vin Tin (1994), Từ điễn Tiếng Việt, Nhà suất bin Khoa học 3 di, tr 405,

bán một khoản tiên, giây tờ có giá, thanh toán hàng đôi hàng hoặc thanh toán bu trừtheo thời hạn, tương đương với giá tri mà bên mua nhân được từ việc chuyên giao

hàng hóa Từ những phân tích nêu trên, có thé đưa ra khái niệm về hop đồng mua

bán hàng hóa cụ thé như sau:

“Hợp đồng mua bản hàng hóa là sự thõa thuận giữa các bên, theo đó bênbản có ngÌãa vụ giao hàng chuyên quyền sở hữu: hàng hóa cho bên mua và nhânthanh toán; bên mua có nghita vụ thanh todn cho bên ban, nhận hàng và quyền sở

hint hàng hóa theo théa thuận ”.

11.1.2 Đặc đềm của hợp đồng mua bán hàng hỏaHDMBHH trước hết mang mat số đặc điểm chưng của hầu hệt các hợp đẳngdân sự và HĐMBTS, cụ thể: HDMBHH là sự ung thuận về ý chí của các bên, hợpđông được giao kết tại thời điểm các bên thỏa thuận xong các điều khoản cơ bản.Những van đề mà các bên chưa thỏa thuận, vì nhiêu lý do ma chủ yêu là do họkhông thé lường trước những trường hợp phát sinh bat đồng gặp phải trong tương

lai, sẽ được dự liệu trong các quy đính của pháp luật về chế đính hợp đồng!

HDMBHH là hợp đông có tính đền bù, điều này thể hiện ở việc trao đôi với nhaucác lợi ích vật chất nhật định, tương ứng HDMBHH là hợp đông song vu, ở đó tontại hai nghĩa vu chính mang tính chất qua lai là nghĩa vụ của bên bán phải ban giaohang hóa cho bên mua và ng†ĩa vu của bên mua phi thanh toán tiền mua hang hóa

cho bên bán.

Bên cạnh những đặc điểm chung với Hợp dong dân su, HDMBTS thôngthường HDMBHH còn mang những đặc điểm riêng, đó là:

° Nguyễn Tuần Manh (2004), Hop đồng mau bản hàng hóa theo pháp bật Việt Nam và kinh nghiệm của

công hóa Pháp, Luận vin Thạc sĩ tật học, Trưởng Đai học Luật Hi Nội,tr 8.

4 TS Trin Kiền, Nguyễn Khắc Thm (2019), Khá:nišm hợp đồng và những nguyễn tắc cơ bin của hệ thong,

pháp hit hợp đồng Việt Nem, An phim Tap chi Nghền cứu Lập pháp số 2+3/2019.

nhân hoạt động thương mai môt cách déc lập, thường xuyên va có đăng ký kinh

doanh (khoản 1 Điêu 6) Đổi với hoạt động của bên chủ thể không phải là thươngnhân và không nhằm mục đích lợi nhuận trong quan hệ mua ban hang hóa phải tuântheo Luật thương mai khi chủ thé nay lựa chọn áp dung LTM (khoản 3 Điều ! LTM

2005).

(ii) Vé đổi tượng của hợp đồng: HDMBHH có đối tượng là hàng hóa Ngoàinhững động sản hiên đang có sẵn trên thi trường thì cả những động sén sắp hìnhthành trong tương lai Việc mở réng đối tượng của HĐMBHH như vay góp phânthúc đây hoạt đông mua bán hàng hỏa, hoạt động thương mai trong nước phát triển,

phù hợp với cơ chế chung phát trién thương mai của thi trường” Song sơng với đó,

pháp luật hiện hành cũng đưa ra danh mục hang hóa bị cấm mua bán, danh mụchàng hóa hen chế kinh doanh và danh mục các hàng hóa kinh doanh có điều kiện tạiLuật Dau tư 2020 và Nghị định số 31/2021/NĐ-CP ngày 26/3/2021 của Chính phủ

về hướng dẫn Luật Đầu tư nhằm đâm bảo cho hoạt động mua bán hang hoa diễn ra

lành mạnh dưới sự quản ly chat chế của các cơ quan nhà nước có thêm quyên, đông

thời phù hợp với đạo đức, văn hóa của dân tộc Như vậy, những hàng hóa được tư

do lưu thông trên thị trường thi được tiến hành mua bán còn những hàng hóa hạn.chế kinh doanh thì phải có đủ điều kiện được phép kinh doanh mới được tiền hànhmua bán Đặc biệt, những hang hóa bị cém kinh doanh, bị hen chế kinh doanh,không đủ điều kiện được phép kinh doanh mà van là đối tương của giao dich thì

HĐMBHH tị vô hiệu.

(iit) Vé hình thức hợp đồng: theo quy đỉnh tạ Điều 24 LTM 2005,HDMBHH được thé hiện bằng lời nói, bằng văn bản hoặc được xác lập bằng hành

vi cu thé, trừ một số trường hợp pháp luật quy đính phải được lập thành văn bản

* Trần Thi Niumg (2016), Một số sai sót trong quá tinh soạn thio và ký kết hợp đồng naw bán hing hia,

Luin văn Thạc sĩ hân học, Trường Đai học Luật Hi Nội.

hoặc bằng các hình thức có giá trị tương đương văn bản (điện báo, telex, fax, thôngđiệp dis liêu, ), vi du như trường hợp mua bản hàng hoá quốc té (khoản 2 Điều 27

LTM 2005).

(iv) V2 muc đích thực hiện hop đồng: Mục dich chủ yêu khi thực hiện

HDMBHH là lợi nhuận, ngoài ra còn nhẻm mục dich tiêu ding hoặc muc đích khác

tùy theo nhu cầu nếu chủ thé giao kết hợp đông không phải: thương nhân

(v) Nội dưng của hợp đồng: Là những điều khoản khái quát ma các bên thỏathuận trong Hợp đông làm căn cứ để xác định những trách nhiệm của mỗi bên khi

thực hiện hợp đẳng Thông thường, nội dung hợp đông thường bao gom: Các điều

khoản cơ bản là những điều khoản không thể thiêu trong HDMBHH, đó là các điệukhoản về chủ thé của hợp đồng, đối tương hợp đồng, giá cả hàng hóa, phương thức,thời gian thanh toán , các điều khoản thông thường là nhũng điều khoản được quyđịnh trong các văn bên quy phạm pháp luật, những điều khoản nay có thé được ghinhận trong hợp đông hoặc không, các điều khoản tủy nghi là những điều khoản macác bên tham gia giao kết hợp đồng tu ý lựa chon và thỏa thuận với nhau đã xácđính quyên và nghia vụ dan sự của các bên Pháp luật không bắt buộc phai có điều.khoản tùy nghi trong bản hợp đẳng nhưng trên thực tê mét bản hop đông có càngnhiêu điều khoản tùy nghị thi nội dung của nó cảng cụ thể, cảng dé dàng thực hiện

và khi có tranh chấp thì có cơ sở rõ ràng dé giải quyết Những nội dung được thỏathuận trong hợp dong chính là căn cứ dé xác định quyền và nghila vụ của các bên

khi có tranh châp xây ra

1.12 Khái và các dang trank chấp hợp đồng mna bán hang hóa

1.1.2.1 Khải riệm tranh chấp hop đồng mua bán hàng hóa

Tranh chap là mat thuật ngữ khá quen thuộc trong đời sông xã hôi hiện nay.Theo định ng]ĩa của Từ điển tiếng Việt: “Tranh chấp là đầu tranh, giằng co khi có

mau thuẫn, bat đông, thường la trong van đề quyên lực giữa hai bên”Ế Dưới góc độ

pháp ly, khái niệm tranh chép được biểu là những bat đồng, mâu thuần về quyền lợi,

* Viên Ngôn ngữ học (1998), Tử din tổng Vist, Nhà xuất bản Khoa học Xã hội,tr 1024.

ngliia vụ giữa các bên trong méi quan hệ xã hội được pháp luật điều chỉnh” LTM

2005 sử dung thuật ngữ “tranh chap trong thương mại” hay “tranh chap thươngmai” để chỉ những tranh chap phát sinh từ hoạt đông thương mai nói chung, hoạt

đông mua bán hàng hóa nói riêng ma không nêu khái niém liên quan Tuy nhiên dua

trên quy đính chung của pháp luật thi chúng ta có thé hiểu tranh chấp phát sinh

trong HDMBHH được hiểu là những bat đẳng hay xung đột (mâu thuan) về quyên

va nghĩa vụ giữa các bên trong quá trình thực hiện các hoạt đông thương mai®

Tranh chap HDMBHH có các đặc điểm như: @) Có sự vi phạm của một/cácbên trong HĐMBHH, (ii) Có thiệt hại vật chất của bên bi vi phạm; (iii) Có môiquan hệ nhân quả giữa hành vi vi phạm và thiệt hại vật chất xảy ra; (iv) Có lỗi của

bên vi pham.

1.1.2.2 Các dạng tranh chấp hợp đồng mua bản hàng hóa

@ Tranh chấp liên quan dén chủ thê ký kết hợp đồng

Chủ thé tham gia ký kết HDMBHH có thé là cá nhân, tô chức hoặc người đại

điện của ho Theo đó, các bên tham gia giao kết hợp đông phải đáp ứng điều kiện và

chủ thể, cụ thể quy định tại điểm a khoản 1 Điều 117 BLDS 2015: “Chủ thé có năng

lực pháp luật dân su, năng lực hành vĩ dân sự phù hợp với giao dich dân sự được

xác lập” Đồi với cá nhân tham gia giao dich, khi ký kết hợp dong cân xem xét nănglực pháp luật, năng lực hành vi dén sự, các dâu hiệu pháp lý của thương nhân (néuc6) Trường hợp cá nhân ủy quyên cho một cá nhân, tô chức khác đại điện tham gia

ký kết HDMBHH thì khi ký kết hợp đông cũng cần xem xét năng lực năng lực phápluật, năng lực hành vi dân sự của chủ thé nay và kiểm tra văn bản ủy quyên (tínhhop pháp, hợp lý về hình thức, nội dung phạm vi ủy quyén, ) Đối với tổ chứctham gia giao dịch cên nhận biết tô chức đó có phải là một pháp nhân hay khôngTrường hợp chủ thé giao kết HDMBHH là một pháp nhân thì phải đáp ứng đây đủcác điều kiên được nêu tai Điều 74 BLDS 2015 Ngoài ra, doi với một pháp nhân

` Học viền Twpháp, Giáo tinh kỹ răng tư vẫn pháp hit vì tham gia giải quyết tranh chấp ngoài tòa án của

Luật sư, Nhà xuất bin Tư pháp,tr423 - 433.

* Hoc viện Tưphíp, Giáo trinh kỹ ning tr vấn pháp Init vì tham gia giãi quyết tranh chấp ngoài tie én của Luật sư, Nhà xuất bin Tư pháp,t #35.

thương mai thi mục tiêu hoạt động chính là lợi nhuận Bên cạnh đó, đối với nhữngdoanh nghiệp kinh doanh ngành nghệ kinh doanh có điều kiện, thi cân phải xem xét

doanh nghiệp đó đã đủ điều kiện kinh doanh ngành nghệ hay chưa bằng việc kiểm.

tra giây phép, giây chúng nhận, chứng chỉ, văn bản xác nhận, chấp thuận, đượckinh doanh ngành nghệ ma cơ quan có thậm quyên cấp theo quy định của pháp luật.Doanh nghiệp không tự mình tham gia ký kết HĐMBHH mà sẽ cử đại điện ngườitham gia ký kết Theo quy định tại Điều 12 Luật Doanh nghiệp 2020 thì người đại

điện theo pháp luật của doanh nghiép là cá nhân đại diện cho doanh nghiệp thực

biện các quyên và nghĩa vu phát sinh từ giao dich của doanh nghiép Do vay, những

người nay sẽ thay mặt cho doanh nghiệp ký kết HDMBHH Tuy nhién, cũng cótrường hợp doanh nghiép có nhiéu người đại điện theo pháp luật, khí do Điều lệcông ty sẽ quy định cụ thể quyên, nghia vu của từng người dai diện theo pháp luật

và chỉ có người nao được Điều lệ quy đình chức năng tham gia ký kết HĐMBHHthì người đó mới có thâm quyền ký kết hợp đông Mặt khác, người tham gia ký kếtHDMBHH có thé là người duoc doanh nghiệp ủy quyền (không phải người đai diện.theo pháp lua) Vé mat pháp lý, người được ủy quyền chỉ có quyên trong pham viquyên Trên thực tế, khi người được ủy quyên không thé trực tiếp ký kết HĐMBHHtheo ủy quyên, thi họ phải ủy quyên lại V ê nguyên tắc, người được ủy quyên khôngđược ủy quyên lai nêu không có su chấp thuận của người ủy quyền ban đâu, sư chấp

thuận này thường được người ủy quyên @Điêu 564 BLDS 2015)

Các tranh chap HDMBHH liên quan dén chủ thé ký kết hop đông thường lànhũng tranh chap như Một trong các chủ thể giao kết HDMBHH không có nănglực hành vi dan su, không đủ điều kiện kinh doanh ngành nghệ kinh doanh có điềukiện, Người ky kết HĐMBHH của các bên không có thêm quyền ký kết hợp đông,như chủ thé ký kết hop đông không phải người đại điện theo pháp luật, là người đạiđiện theo pháp luật nhung không có thâm quyên ký kết, không được ủy quyên hoặc

ký kết hợp đồng vượt quá pham vi được ủy quyên, được ủy quyên lại nhưng bên ủy

ˆ humps: /Mhopdongmau natnot-so- dang -tranh: chap-trong-hop- đong -tuua-ban hang hoa-guọc-te/, truy cập,

ngày 25/8/2023.

quyền không biết hoặc không đồng ý việc ủy quyên lại, Khi rơi vào những trườnghop kê trên, thì tùy vào từng trường hop cụ thể ma hợp dong co thể bị vô liệu toan

bô hoặc vô hiệu một phân gây thuật hại không nhỏ dén lợi ích của chủ thé bị viphạm Do đó, dé tránh những tranh chap phát sinh về chủ thé hợp đông, khi giao kếthop đồng, các bên cần kiểm tra kỹ hỗ sơ pháp lý của đối tác, nlư đăng ký kinh.doanh, điều lệ doanh nghiệp, quy chế phân công chức năng nhiệm vụ của doanh.nghiép, văn bản ủy quyền (trong đó kiểm tra phạm vi ủy quyền, thời han ủyquyên, ), để xác đính tư cách pháp lý của đôi tác

G0 Tranh chap phát sinh do bên bán vi phạm hợp đồng:

Ngiễa vụ của bên bán được quy định cụ thé tại Mục 1 Chương XVI BLDS

2015, tei Mục 2 Chương II LTM 2005 và theo thỏa thuận được ghi nhân cụ thé tạiHĐMBHH ma các bên đã ký kết Theo đó, trong một HĐMBHH, thông thường Bênbán sẽ có một sô nghĩa vụ cơ bản như Giao hàng và chứng từ liên quan đền hànghóa (Điều 34, Điều 42 LTM 2005); Giao hàng đúng địa điểm, thời điểm các bênthỏa thuận (Điều 35, Điều 37 LTM 2005); Bảo đảm quyền sở hữu đổi với hang hoá(Điều 45 LTM 2005), Nghia vu bảo đảm quyền sở hữu tí tuệ đối với hàng hoa

(Điều 46 LTM 2005); Nghia vụ bảo hành hàng hóa (Điều 49 LTM 2005); Nghia vụ

thông báo trong trường hợp hàng hóa là đôi tượng của biện pháp bão đảm thực hiện

ngliia vụ dan sự (Điêu 48 LTM 2005)

Các tranh chap phát sinh do bên ban vi pham hợp đông chủ yêu xuất phát từ

việc bên bán vi pham nghĩa vụ giao hàng và chứng tử liên quan đến hang hóa như;

Không giao hang, giao hàng chém, giao hàng không đúng địa điểm thỏa thuận,không giao, giao chậm chúng từ liên quan đến hàng hóa, giao hàng không đúngquy, phẩm chat, chất lương hang hóa, giao hang không đúng, không đây đủ về số

lượng, bao bì, mã hiệu, bên bán không có quyên sở hữu hàng hóa; bên bán vi phạm

quyên sở hữu trí tuệ đối với hàng hóa; vi phạm nghĩa vụ bảo hành hàng hóa

Về hậu quả pháp lý, khi bên bán vi pham ngifa vụ, bên ban phải chiu tráchnhiệm bôi thường thiệt hại và phạt vi phạm theo quy định pháp luật và thỏa thuận

của các bên trong HĐMBHH Trong môt sô trường hợp những định, một hoặc mét

số những vi pham kế trên có thé bi xem xét là bên bán vi phạm ngiấa vu cơ bản.

ngiĩa vụ hợp đông.

(0 Tranh chap phát sinh do bên mua vi phạm hop đồng,

Giống như bên bán, ngÌữa vụ của bên mua cũng được quy định cụ thé tại

Mục 1 Chương XVI BLDS 2015, tai Mục 2 Chương II LTM 2005 và theo théa

thuận được ghi nhận cụ thé tạ HDMBHH mà các bên đã ky kết Theo đó, trong mat

HĐMBHH, thông thường bên mua sẽ có một số nghĩa vụ cơ bản như Nghia vu

thanh toán (Điều 50, Điêu 54, Điều $5 LTM 2005), nghia vụ nhận hang (Điều 56LTM 2005); nglña vụ kiểm tra hang hóa trước khi giao hàng (Điêu 44 LTM 2005)

Các tranh chap có thê xảy ra do bên mua vi pham các nghiia vụ có thé ké dénlà: Nhân hang chậm, không nhân hàng, không thanh toán, thanh toán không đây đủ,thanh toán chậm tiên hàng theo théa thuận,

Vé hau qua pháp lý, việc bên mua vi phạm nghĩa hợp đồng do ý chí chủ quan.của bên mua có thé gây thiệt hại lớn về kinh tê cho bên bán, khién cho hang hóa

không được nhận/nhận chậm bi hư hỏng về chất lượng, bị hao hụt về số lượng, quá

trình lưu kho bai tin kém, Khi đó, bên ban có quyên đơn phương châm ditHDMBHH, lay lại hàng hóa va yêu câu bên mua bôi thường thiệt hai, thanh toántiên phạt vi phạm (nêu có thỏa thuận), dong thời chiu lãi châm thanh toán Ngoài ra,theo quy định của LTM 2005, bên mua vẫn phải thanh toán tiền mua hàng trongtrường hợp hàng hóa mật mát, hư hông sau thời điểm rủi ro được chuyên từ bên bán.sang bên mua, trừ trường hợp mất mát, hu hỏng hàng hóa do lỗi của bên bán gây ra

Gv) Tranh chấp liên quan đến van đề bô: thường thiét hại và phạt vi phạmhợp đồng,

LTM 2005 quy đính về phạt vi phạm như sau: “Phat vi phạm là việc bén bị

vi phạm yêu câu bên vi phạm trả một khoản tién phat do vi phạm hợp đồng nếutrong hợp đồng có théa thuận” BLDS 2015 quy dink: “Phat vi phạm là sự thoảthuận giữa các bên trong hop đồng theo đó bên vi phạm nghĩa vụ phải nộp mộtkhoản tién cho bên bi vi phạm” Như vậy, điều kiện áp dung phat vi phạm là các

bên phải có thỏa thuận áp dung phạt vi phạm !Ô Các tranh chap về điều khoản phạt

vi pham chủ yêu xuất phát từ việc các bên không có théa thuận zõ ràng trong hợp

dong nén thông nhất được về thời điểm thỏa thuận phạt vi phạm, mức phạt vi

Về chê tài bôi thường thiệt hai, theo quy đính tại khoản 2 Điều 302 LTM

2005 thi: “Giá trị bồi thường thiệt hai bao gồm giá trị tôn that thực tế, trực tiếp màbên bị vi phạm phải chịu do bên vì phạm gấp ra và khoản lợi trực tiếp mà bên bị viphạm đáng lẽ được hưởng nêu không có hành vi vi phạm ” Quy định này đã chỉ rarang, béi thường thiệt hai phát sinh ngay cả khi các bên không có thỏa thuận tronghop đồng về van dé này Cac loại thiệt hai mà bên vi phạm phải boi thường cho bên

bị vì phạm, nhưng việc xác định mức bổi thường cho bên bị vi pham lại là một van

dé tranh chap hiện nay, đặc biệt lá khi phát sinh trách nhiệm bôi thường thiệt hai với

bên thứ ba.

1.1.2.3 Nguyễn nhân phát sinh tranh chấp hợp đồng mua bán hàng hóa

VỆ nguyên nhân chủ quan dén dén tranh chap HDMBHH:

@) Nguyên nhân chủ yêu là do các bên không chủ trong dén việc thiệt lập

hop đông dan dén hợp đông sơ sài, mang tính chiều lệ và không lường trước các rủi

ro hực tế có thé xảy ra Do đó, khi phát sinh một van đề nhỏ thi các bên cũng khôngbiết phải áp dung điều khoản nào hay phải xử lý như thé nào Điêu này dén déntranh chấp vi không tim được tiéng nói chung

Gi) Do ý thức, thái đô của mỗi bên trong việc thực hiện hợp đông họ vì

nhiing lợi ích nhỏ ma có tình không thực hién/thuc hiện không đúng không day đủ

hợp đồng

Vé nguyên nhân khách quan dân đên tranh chap HĐMBHH:

@ Do các yêu tổ khách quan của thi trường như van dé lạm phat, giá cả, tygia bị tác động bởi những chính sách của Nhà nước hay tác động của nên kinh têtoàn câu dẫn đến nguy cơ các bên vi phạm hợp dang va xây ra tranh chap

Ì° https-/4apch#oasn smphat-vi-pham~-hop-dong-theo-phap-hut-thuong-mai-viet-2m, truy cập ngây

25/8/2023.

Gi) Do các su kiên bat khả kháng không lường trước được và các bên đãkhông quy định vệ việc miễn trừ trách nhiệm đổi với trường hop do.

1.1.3 Khái tiệm và các phirơng thức giải quyết trank chấp hợp đồng mna bán

hang hoa

1.13.1 Khải niệm giải quyét tranh chấp hop đồng mua bản hàng hóa

Co thể hiểu, giai quyết tranh chap HDMBHH là việc sử dung các bình thức

ma pháp luật quy định hoặc pháp luật chưa quy định nhưng các bên tự thỏa thuận.

lựa chon áp dụng dé giải quyết, khắc phục các tranh chap phát sinh nhằm bảo vệquyên và lợi ích hợp pháp của các chủ thể trong quan hé tranh chap, dam bảo sự én

đính va phát triển trong môi trường kinh doanh!?,

113.2 Các phương thức giải quyết tranh chấp hop đồng mua bản hàng hóaCác phương thức giải quyết tranh chap hop đông mua bán hang hóa hiện nayđược ép dung bao gém: (i) Thương lương giữa các bên, (ii) Hoà giải giữa các bên

đo một cơ quan, tổ chức hoặc cá nhân được các bên thỏa thuận chon làm trung gian.hoà giải, (iii) Giải quyét tại Trong tài, (iv) Giải quyết tại Tòa án nhân din

( Thương lượng:

Thương lượng là phương thức giải quyét tranh chap thông qua việc các bên

tranh chap cing nhau bản bạc, tự dan xép tháo gỡ những bat đông phát sinh dé loại

bỏ tranh chấp mà không cân có sự trợ giúp hay phán quyét của bat ki bên thứ ba

nao.

Đặc điểm của thương lương lả phương thức giải quyết tranh chap nay đượcthực hiện bởi cơ chê nội bô (cơ chê tự giải quyêÐ thông qua việc các bên tranh chap

gấp nhau ban bac, thöa thuận dé tự gai quyết những bắt đông phát sinh mà không

cần có sự hiện điện của bên thứ ba dé trợ giúp hay re phán quyết Quá trình thươnglượng giữa các bên cũng không chiu sự ràng buôc của bat kỳ nguyên tắc pháp lýhay quy định mang tính khuôn mau của pháp luật về thủ tục giải quyết tranh chap.Việc thực hiện kết quả thương lượng hoàn toàn phụ thuộc vao sự tự nguyên của mỗi

“Dinh Thị Trang (2013), Pháp Mật về giii quyết tranh chip kinh doanh throng mai theo thũ tục tổ timg tại

Toa án Việt Nam, Luận vin Thạc sĩ hút học , Khoa Luật - Daihoc quốc gia Hà Nội.

bên tranh chap ma không có bên tranh chap ma không có bat ky cơ chế pháp ly naobam dam việc thực thi đối với thỏa thuận của các bên trong quá trình thương lượng.

(Gi) Hoa giải:

Hòa giải là phương thức giải quyết tranh chap với su tham gia của bên thứ balàm trung gian hòa giải đề hỗ trợ, thuyết phục các bên tranh chập tìm kiêm các giảipháp nhằm loại trừ tranh chấp đã phát sinh

Đặc điểm của hòa giải trong việc giải quyết tranh chap HDMBHH là có sựhiện điện của bên thứ ba (do các bên tranh chấp lựa chon) làm trung gian dé trợ

giúp các bên tìm kiếm giải pháp tdi uu nhằm loại trừ tranh chấp Quá trình hòa giải

của các bên tranh chép không chịu sự chi phối bởi các quy định có tính khuôn mau,bắt budc của pháp luật về thủ tục hòa giải Kết quả hòa giải được thực thi hoàn toànphụ thuộc vào sự tự nguyên của các bên tranh chap ma không có bat kì cơ chế pháp

lý nào bão dam thi hành những cam kết của các bên trong quá trình hòa giải

(10 Trọng tài thương mại:

Giải quyét tranh chap HDMBHH bang Trọng tài thương mai là phương thức

gai quyết tranh chap thông qua hoạt động của trong tài viên với tư cách 1a bên thử

ba độc lập nhằm châm đút các xung đột bằng việc dua ra phán quyết trong tai buộc

các bên tông trọng và thực hiên.

Đặc điểm của trong tải thương mai là Trọng tài chỉ giải quyết tranh chapthương mai khi có yêu câu của các bên tranh chap và tranh chap do phải thuộc thêmquyền giải quyết của trong tài Chủ thể giải quyết tranh chap thương mại là cáctrong tai viên thực hién thông qua Hội dong trong tai gồm một trong tải viên độc lập

hoặc hội đồng gồm nhiêu trọng tải viên Giải quyết tranh chấp thương mai bằng

trong tai thương mai bảo dam sự kết hợp hai yếu tố: thỏa thuận và phan quyếtTrong tai là một cơ chê giải quyết tranh chap dam bảo tính bí mat Phén quyết củatrong tai là chung thậm

Gx) Tòa án:

Giải quyết tranh chap HDMBHH tại Tòa án nhân dân là phương thức giải

quyết tranh chập tương mai tại cơ quan xét xử nhân danh quyên lực nhà nước được

Tòa án thực hiện theo một trình tu, thủ tục nghiêm ngặt, chat chế Các phán quyết

có hiệu lực của tòa án được dim bảo thi hành bằng sức mạnh cưỡng chế của nhà

nước.

Đặc điểm giải quyết tranh chấp hợp đông mua bản hàng hóa bằng Tòa án làTòa án chỉ giải quyét tranh chap thương mai khi có yêu cầu của các bên tranh chap

và tranh chap đó thuộc thầm quyền giải quyết của Tòa án Phan quyết của Tòa án

bằng bản án, quyét đính nhân danh ý chí quyền lực nhà nude và được đâm bảo thihành bằng sức mạnh của quyên lực nhà nước Gidi quyết tranh chap thương mai

bằng Tòa án được thực hiện theo một trình tự, thủ tục chặt chế thông qua hai cấp xét

xử của Tòa án: cap sơ thêm và cap phúc thâm Bên canh đó, dé bảo vệ quyền, lợiích của các bên bằng thẩm quyên của minh, Tòa án có thé thực hiên theo trình tưgiám đốc thâm, tả thâm dé xem xét lại các bản án, quyết định của toa án cấp dưới

đã có hiệu lực pháp luật Phan quyết của Tòa án có thé bị kháng cáo, kháng nghị

theo quy định

1.2 Tổng quan về pháp luật về giải quyết tranh chấp hợp đồng mua bán

hàng hóa

1.2.1 Khái tiệm và đặc điêm pháp nat về giải quyết tranh chấp hợp đồng

mua ban hàng hoa

1.2.1.1 Khái miêm pháp luật giải quyết tranh chấp hợp đồng mua bản hàng

hóa

Theo Lý luận chung về Nhà nước và pháp luật, phép luật là hệ thống quy tắc

xử sự chung do Nhà nước đặt ra hoặc thừa nhận và bảo đảm thực hiện đề điều chỉnhcác quan hệ xã hôi theo mục đích, đính hướng của Nhà nước Đ bão vệ an toàn,công bằng các quan hệ mua bán hang hóa thông qua hình thức hợp đồng, Nhà nướcban hành pháp luật về HDMBHH và pháp luật giải quyết tranh châp HĐMBHHnhằm dam bảo quyên và lợi ich hop pháp của các bên trong quan hệ HDMBHH

Điều 317 Luật Thương mại năm 2005 có quy định các phương thức giảiquyét tranh chap HDMBHH sau đây: () Ap dụng biên pháp thương lượng giữa các

bên tranh chap; (ii) Hoà giải giữa các bên tranh chap bởi một cơ quan, tổ chức hoặc

cá nhân được các bên thỏa thuan chon lam trung gian hoà giải; (4ii) Giải quyết theothủ tục tô tung trong tai; (iv) Giải quyết theo thủ tục tư pháp tại Tòa án nhên dân.

Như vậy, các phương thức giải quyết tranh chap được nghiên cứu ở trên chỉ

được áp dung khi được pháp luật quy định về cách thức áp dung và được xác định

rõ về quy trình tổ tung trong giải quyết tranh chap Việc thỏa thuên lựa chonphương thức giải quyét tranh chap thương mai nao cho phù hợp cên được các bêncân nhắc đựa trên những ưu nhược điểm của từng phương thức và dua trên thực tếmối quan hé giữa các bên trong hợp đông đặc biệt là phải dựa vào những quy địnhcủa pháp luật dé xác định rõ bản chat của tranh chap và lua chon thủ tục tô tụng naođược pháp luật quy định dé áp dung phương thức giải quyết tranh chap đạt hiệu quả

Với ý ngiĩa đó, “pháp luật giải quyết tranh chấp HĐMBHH là được liễu làtổng thé các guy phạm pháp luật do Nhà nước ban hành hoặc thừa nhân đêu chínhcác quan hé xã hội phát sinh trong quá trình giải quyết tranh chap HĐMBHH'.Pháp luật quy định cu thé căn cứ, trình tự, thủ tục giải quyết các loại tranh chap về

về luật áp dung cho hợp đồng lả luật quốc gia nhật định; (iii) Cơ quan có thậm

quyền giải quyét tranh chap chon luật áp dụng khi các bên không dat được thỏathuan về luật áp dụng,

Thử tư, về nguyên tắc, pháp luật nội dung áp dung cho giải quyết tranh chapHDMBHH là pháp luật tai thời điểm xác lập giao dịch (thời điểm ký HDMBHH)

vàihoặc thời điểm sự kiện pháp lý xây ra”? (tie là pháp luật tại thời điểm xây ravi

phạm, phát sinh tranh chap) Do đó, khi xác định văn bản pháp luật nội dung ápdung cho giải quyết tranh chap HĐMBHH cân xác đính thời điểm xác lập giao dich

về hợp đông và/hoặc thời điểm xây ra các sự kiện pháp lý

Thứ năm, pháp luật tô tung dé giải quyét tranh chap HDMBHH là toàn bộcác quy đính vệ trình tu, thủ tục giải quyết tranh chap mà các cơ quan tai phán, cơquan nha nước có thâm quyền và các bên tranh chép phai tuân thủ khi tiền hành giảiquyệt tranh chấp Do đó, phép luật tô tung áp dụng để giải quyết tranh chap là phápluật từ khi bắt đầu tổ tụng (nép đơn khiếu nei/khởi kiện) dén khi kết thúc tô tung(giti đoạn ra kết quả thương lượng/hòa giải, tuyên bản án hoặc ra phần quyết trọng

tai)

1.2.2 Nội dung pháp luật về giải quyết tranh chap hop đồng mna ban

hang hóa

12.2.1 Luật nội ding áp cing cho giải quyết tranh chấp

Luật nội dung có vai trò quan trong trong việc xác định bản chất của quan hệtranh chap, thông thường, dé xác định bản chất của tranh chap HĐMBHH, người tadua trên các quy định của Luật hợp đông Ở Việt Nam, các quy định pháp luật nôidụng điều chỉnh quan hệ HĐMBHH chủ yêu bao gồm Bộ luật Dân sự năm 2015 và

Luật Thương mại năm 2005.

Dưa trên quy đính pháp luật nội dung, có thê nhận điện và quy định về cáctranh chấp phát sinh từ HĐMBHH bao gồm

- Dựa vào điều khoản về thời gan giao hang, có thê xác định trách nhiệm

của bên ban khi giao hang chậm.

`? Hoc viện Twpháp, Giáo trà kỹ năng chuyền sầu của Luật sơ trong giải quyết các vụ in din sự, Nhà suất

bin Twpháp ,tr.17.

- Dựa vào điều khoản về đối tương hang hoa được giao, có thể xác đính tráchnhiém của bên bán giao hang không đúng chủng loai, số lượng như đã cam kếttrong hợp đông hai bên ký kết

- Dựa vào điêu khoản về nghia vụ thanh toán, có thể xác đính trách nhiémcủa bên mua chậm thanh toán, thanh: toán không đây đỏ

- Dua vào điệu khoản về chuyên giao hang hóa, có thé xác định trách nhiệmcủa bên bán vi phạm các điều kiện về thời điểm chuyển giao hàng hóa

- Dựa vào điều khoản về bôi thường thiệt hei do vi phạm hợp đông, có théxác định trách nhiệm của các bên về mức bôi thường thiệt hại hoặc phạt vĩ phạm

hợp đồng

1.2.2.1 Luật hình thức dp dung cho giải quyết tranh chấp

VỆ nguyên tắc, giải quyết tranh chap HDMBHH là một can cứ quan trong décác bên xác định được chứng cứ hợp pháp, thỏa thuân hợp pháp, đồng thời cũngtiểu được ý chi của cơ quan tai phán là công bang hay không công bằng khách

quan hay không khách quan Có một số nguyên tắc cơ bản ma pháp luật quy định:

trong việc gidi quyết tranh chap HDMBHH cân được quan tâm, đó là

- Nguyên tắc tôn trong quyên đính đoạt và sự thỏa thuận của các bên trong

HDMBHH: Việc lựa chon luật áp dung cơ quan giả: quyết tranh châpphương thứcgiải quyết tranh chấp được các bên thỏa thuận và ghi nhận trong HDMBHH phảiđược tôn trong và ưu tiên áp dụng, Điều này dim bảo quyên tư do thỏa thuận, quyếtđính của thương nhân trong hoạt động MBHH Trong quá trình giải quyết tranhchap, các bên đều có thé tự thỏa thuận và cơ quan giải quyết tranh chap phải tôn

trong việc này và lập biên bản ghi nhân hòa giải thành cho các bên giải quyết tranh:

- Nguyên tắc bình đẳng trước pháp luật: Các bên có quyên bình đẳng trongviệc áp dụng pháp luật, quyền đưa ra các yêu cầu với cơ quan giải quyết tranh chap

- Nguyên tắc xét xử tranh chap HDMBHH dua trên chúng cử hợp phép và

theo đúng quy đính pháp luật.

VỆ phương thức giải quyết tranh chap HDMBHH được phép luật quy địnhbao gồm:

@ Phương thức giải quyết tranh chap bằng biện pháp thương lượng

Thương lượng là bình thức giải quyết tranh chap HDMBHH thông qua việccác bên trong quan hệ tranh chấp cùng nhau ban bạc dàn xép, tháo gỡ những batđông phát sinh ma không cân có sự trợ giúp hay phán quyết của bat ky bên thứ ba

nào Thương lương thể hiện quyền tự do thỏa thuận và tự do định đoạt của các bên

theo nguyên tắc cơ bản của pháp luật dân sự (khoản 2 Điêu 3 Bộ luật Dân sự 2015)

và các nguyên tắc cơ bản trong hoạt động thương mại (Điều 11 Luật Thương mại2005) Thông thường, các bên co thé áp dung hai phương thức giả: quyết tranh chấp

bằng thương lương như sau:

- Thương lượng thông qua gap gỡ trực tiếp là các bên bó trí, sắp xép đề trựctiếp dam phán, thương thao về những tranh chap, mau thuần phát sinh tại một địađiểm nhật đính, có thé là trụ sở của một bên hoặc một địa điểm thuận lơi ma các bên

lựa chon;

- Thương lương gián tiếp thông qua nhũng văn bản, công văn khiếu nai viphạm tới nhau bằng đường bưu điện, email, fax Nội dung các văn bản, công vantrao đôi thường nêu cả yêu câu, phương thức giải quyết vi pham kèm các chứng cứchứng minh của bên bị vi phạm, bên bị vi phạm sẽ trả lời bằng một văn bản tươngứng Trong thời dei ma giao thông và công nghệ ngày cảng phát trién và thuận lợi

như hiện tai, thương lương gián tiép được các bên ưu tiên lựa chon

Giải quyết tranh chap thông qua thương lương dù thông qua gap mắt trực

tiếp hay gián tiếp đều mang những ưu điểm nổi trội và được giới thương nhân ưa

chuông bởi 1é, nó giúp cho việc giã quyết tranh chap trở nên đơn giản, nhanhchóng linh hoạt, ít tốn kém về thời gian và về tiền bạc, không ràng buôc bởi các thủ.tục pháp lý phức tap, đảm bảo bí mật, uy tin của các bên Nếu thương lượng thànhcông không những loai bd được những tranh chấp xảy ra, ma còn không làm

`? Huỳnh Hậu (2018), Pháp huit về giải quyết tanh chip hợp đồng nma bán hàng hóa tai Tòa in, Luận văn.

thạc sĩ hật học, Khoa Luật Trường Daihoc Công nghệ TP Hồ Chi Minh.

phương hai đến môi quan hợp tác kinh doanh giữa các bên, thúc đây sự hợp táctrong tương lai Tuy nhiên, giải quyết tranh châp bằng thương lượng cũng có mathan chế nhất định, đó là, do việc thực thi kết quả ma các bên thương lượng đượckhông chịu su giám sát hay tinh cưỡng chê thi hành của bat kỳ cơ quan nhà nướcnao nên việc thực thi kết quả thương lượng phụ thuộc vào sự thiên chí, trung thực,hop tác của môi bên Vi vậy, ưu điểm của hình thức nay cũng có thé là con dao hailưỡi, nêu bên vị pham nghia vụ trong hop đông lợi dụng thương lượng dé kéo dài,trì hoãn thực hiện nghĩa vụ thì thương lượng chỉ làm tên kém và kéo dai thời giangai quyết tranh chap hơn.

Gi) Phương thức giải quyệt tranh châp bằng biện pháp hòa giải:

Hoa giải một hình thức giải quyết tranh chấp với sư giúp đỡ của mét bên thử

ba trung lập, các bên tranh chap tư nguyên thỏa thuận giải quyết những mâu thuần,bat đẳng hay xung đột vé quyên lợi và ng†ĩa vụ giữa các chủ thé phát sinh trong qua

trình thực hiện hoạt động kinh doanh thương mai, phù hợp với quy định của pháp

luật, truyền thông đao đức xã hội Cũng giống như thương lương, hòa giải cũng duatrên cơ sở tự nguyên và sự lựa chọn của các bên, song điểm khác biệt cơ bản nhất so

với hòa giải là có sự tham gia của bên thử ba lam trung gian” Ở plương thức giải

quyết tranh chap bằng hòa giải, mac dù hòa giải viên phai đối mat với một tranh.chap tương đôi nhất định ở giai đoạn dau, nhumg các bên có thé đưa ra những tinhtiết mới trong quá trình hòa giải Những tình tiết mới này thường phản ánh nhữngmâu thuẫn sâu sắc giữa các bên ma các bên thực sự muốn giải quyết Kết quả hoagiãi phụ thuộc vào thiên chi của các bên tranh chap và uy tin, kinh nghiệm, kỹ năng

của bên trung gian hoa giải, quyết định cuối củng của việc giải quyết tranh chap

không phải của trung gian hòa giải ma hoàn toàn phụ thuôc các bên tranh chấp

Tuy nhiên, hòa giải trong giải quyết tranh chap HĐMBHH cũng có nhữnghen chê nhật định khién đây không hoàn toan là phương thức tôi ưu cho các bên lựachon dé trong cho moi trưởng hợp, đặc biệt khí phía còn lại trong tranh chap không

'! Đình Thm Hiền (2017), Pháp Mật về giỗi quyết tranh chap Hop đồng mua bản hàng hoa Quốc tế bằng

Trong tải, Luận vin thạc sĩ hật học , Trường Daihoc Luật Hà Nội.

tỏ rõ sự thiên chí giải quyết tranh chấp, như hòa giải có thé không được tiền hànhnêu không có sự đông ý của các bên; thỏa thuận hòa giải không có tính bắt buộc thihành như phán quyết của trong tài hay Tòa án, một bên có thể lợi dung thủ tục hòa

giải dé tri hoãn việc thực hiện nglifa vụ và có thé đưa đến hậu quả là bên có quyên

lợi bị vi pham mất quyên khởi kiện tai Toa án hoặc trong tài vì hết thời hạn khởi

kiện

(ii) Giải quyết bằng Trong tài trương mai:

Trong tai là hình thức giải quyết tranh chap thông qua hoạt động của Trọngtài viên với tư cách là bên thứ ba độc lập nhằm châm đứt xung đột bằng việc đưa ramột phán quyết buộc các bên tranh chap phải thực hiện (1à hình thức kết hợp giữa

yêu tô thỏa thuận và tải phán) Theo quy đính tại khoản 1, khoản 2 Điêu 3 Luật

Trong tai thương mai 2010: “Trong tai thương mai 1a phương thức giải quyét tranhchap do các bên thoả thuận và được tiên hành theo quy định của Luật này”, “Thoathuận trong tai là thoả thuận giữa các bên về việc giải quyết bằng Trong tài tranhchap có thể phát sinh hoặc đã phát sinh” Như vay, giải quyết tranh chép bằngTrong tai chi được áp dụng nêu các bên có thoả thuận về việc giải quyệt bằng Trọngtài đối với tranh chấp có thé phát sinh hoặc da phát sinh Việc giải quyết tranh chapHDMBHH bang trọng tài thương mai mang những đặc trung riêng khác so vớithương lượng, hòa giải hay Tòa án, cụ thể:

- Phán quyết của Trong tai là chung thẩm (khoản 5 Điêu 60 Luật Trọng tai

thương mại 2010), đây là điểm khác biệt cơ bản của Trọng tài so với việc xét xửnhiéu cap của Tòa án Tính chung thêm của phán quyết trọng tài được coi là thuậnlợi cho đoanh nghiệp vì không kéo dài thời gian tiên hành tổ tụng ở các cấp xét xửkhác nhau, giúp cho giải quyết chit điểm vụ việc trong một lân nên thời gian giảiquyết tranh chấp sẽ nhenh chóng hơn Tuy nhiên, cũng có trường hợp các bên tranh.chap lại muôn có cơ hội dé xem xét lại nội dung vụ kiện ở cấp cao hon thi trong tải

không phải là một hình thức phù hợp.

© Hoc viên Tw pháp, Giio tràh kỹ năng tư vẫn pháp hnit vi tham ga giải quyết tranh chấp ngoàitôa án của

Luật sư, Nhà xuất bin Tư pháp tr 569.

- Tính linh hoạt trong thủ tục, so với quy trình tổ tung tại Toa án phải tuânthủ nghiêm ngất thủ tục tó tụng thi thủ tục tô tung trọng tai rất linh hoạt và có théthay đổi tùy thuộc vào sự thỏa thuận của các bên tranh chấp hoặc tùy từng nguyêntắc tổ tụng của các tô chức trong tai, quyết định của tùng hội đồng trọng tài khách:nhau mién là không vi phạm pháp luật hoe quy tắc trong tài hoặc thỏa thuận của

các bên 6

- VỀ việc áp dung các biện pháp khẩn cấp tam thời Theo Điều 49LTTTM 2010 thì một khi các bên tranh chap đã lựa chọn Trọng tài dé giải quyếttranh chấp của mình thì Hội đông trong tải có thê ap dụng một hoặc một số biệnpháp khan cấp tam thời đối với các bên tranh chap theo yêu câu của một trong cácbên mà không nhất thiết phải đề nghị Tòa án can thiệp

- Về tính bảo mật, mọi thông tin về tranh chap tại TTTM không được côngkhai vì có thể làm ảnh hưởng uy tin của doanh nghiệp (Khoản 4 Điều 4

LTTTM 2010).

- Về chi phí giai quyét tranh chập tại trọng tài thương mai thực tê có thé caohon rat nhiều so với chi phí giải quyết tranh chap tại Tòa án do các bên trong quan

hệ tranh chấp phải trả phí trọng tài cho tổ chức trọng tai, thù lao cho trong tài viên

và các chi phi có liên quan khác như thuê phòng xét xử, phiên địch, Tuy nhiên, vi

thời gian gidi quyết tranh châp thông thường sẽ ngắn hơn do chỉ có một cấp xét xửnên chi phí thực tế có thể được giảm thiểu so với Việc mat mát chi phi cơ hội của

doanh nghiệp nêu vụ kiện bị kéo dai và xét xử tại nhiêu cập xétxử

Ngoài ra, giải quyết tranh chap bằng Trọng tài không có tính cưỡng chế cao

như quyết định của Toà án, việc thí hành quyết định trọng tài thương mại không

phải lúc nao thuận lợi ma phụ thuộc chủ yêu vào thiên chí và sự hợp tác giải quyết

của các bên.

Gv) Giải quyết tranh chap tại Tòa án:

Hoc viện Tư pháp, Giio trù kỹ năng tư vẫn pháp rật vi tham ga gi quyết tranh chấp ngoàitôa án của

Luit sư, Nhà xuất bin Tư pháp,t 572.

Giải quyết tranh chap HDMBHH tei Tòa án là hình thức cuối cùng ma cácbên có thé lựa chọn dé giải quyết tranh chập khi việc áp dung các phương thức khácnihư thương lượng và hòa giải không có hiệu quả và các bên bên tranh chap cũngkhông tư thöa thuận đưa vụ tranh chap ra giải quyết tại TTTM Phương thức này théhién sức manh quyền lực nhà nước, với phán quyết mang tinh cưỡng chế thi hành,

được đảm bảo thực thi bằng sức mạnh của nước)” Việc đưa tranh chấp ra xét xử tại

Toa án có nhiêu ưu điểm nlnư (8) Thông qua hoat động của bộ máy tư pháp và nhândanh quyên lực Nhà nước dé đưa ra phén quyét buộc các bên có ngiễa vụ thi hành

Vi vậy, quyết dinh của Tòa án có tính cưỡng chế cao, quyên lợi của người thắng

kiện sẽ được dim bảo; (b) Giải quyết tranh chap bằng Toa án được thực luận bảodam hai cấp xét xử, nhờ vay mà những sai sót trong quá trình giải quyết tranh chấp

có khả nang được phát hién, khắc phục đảm bảo quyền lợi chinh đáng của các bên.tham gia, (c) Chi phí giải quyết tranh chép bằng Toa án ít hơn nhiều so với gaiquyét tranh chap bằng TTTM

Tuy nhiên, việc lựa chọn hình thức giải quyết tranh chấp phát sinh bằng conđường Tòa án cũng có những nhược điểm nhật định so với các hình thức khác đó là:

Thủ tục tô tung Tòa án thường kéo dai, phức tạp và khó chr đoán kết quả giải quyét,

clưưa ké đến việc trên thực tê, phán quyết của Tòa án thường bi kháng cáo, điều naykhiên cho quá trình tổ tung có thé bị tri hoãn, có thé phải qua nhiêu cấp xét xử, ảnhtưởng đến quá trình sẵn xuât, kinh doanh của doanh nghiệp Trong thủ tục xét xử ởTòa án, các bên không có cơ hội để lua chọn cho mình một người xét xử mã do Tòa

án chỉ dinh; Nguyên tắc xét xử tại Tòa án là công khai, dan đền việc không bao đảmgiữ kin những thông tin, bí mật kinh doanh của các bên tham gia hợp đồng làmgiam uy tin của các bên trên thương trường Bên cạnh đó, phương thức giải quyếtnay cũng mang tính cưỡng chế thi hành quyết định cao nhất, chỉ khi các bên khôngcon tim được tiếng nói chung cũng như không nhìn thay được khả nắng tự thỏathuận thì sẽ tim đến phương thức giải quyết nay Vì thé, hêu hết các tranh chấp

` Đmh Thu Biển (2017), Pháp lật về giải quyết tranh chấp hợp đồng uma bin hing hóa quốc tế bằng Trọng

tải, Luận vin Thạc sĩ rất học, Trường Daihoc Luật Hi Nội.

được giải quyết tại Tòa án thì sau đó các bên sẽ không con khả năng tiếp tục hop táckinh doanh, châm đút mdi quan hệ

TIEU KET CHƯƠNG 1Cùng với chính sách mở cửa và hội nhập kinh tế quốc tế, hoạt động kinhdoanh thương mại trong nước cũng có những bước phát triển mạnh mẽ Các giaodịch thương mai, HDMBHH cũng trở nên da dang va tăng nhanh Thực tê cho thay,

số lượng HDMBHH gia tăng tỷ lệ thuận với việc tranh chấp HDMBHH xảy ra ngàycàng đa dạng và phức tap Điều nay đặt ra bài toán khó cho các thương nhân trướckhi quyết định bước vào thương trường, bởi lễ, rủi ro phát sinh tử các tranh chấpHDMBHH là luôn luôn tiém an do các bên ký kết hợp đông không nam 16 quyên và

nghia vụ.

Giải quyết tranh chap HDMBHH bang con đường thương lương, hòa giải,

trong tài hay khởi kiện ra Toa án là do các bên tự thöa thuận Bởi vậy, các bên phải

cân nhắc lựa chon phương thức giải quyết tranh chép phủ hợp, tiết kiêm chi phi,dam bảo giữ quan hé và lợi ích Thực tiễn doi hỏi, việc giải quyết tranh chapHDMBHH cần có quy trình cụ thé, khoa học thi bên bi thiệt hại mới thu lei được

khoản lợi ích bị xâm phạm.

Trong chương 1 của luận văn, học viên đã lam rõ một số vân đề lý luận vềtranh chập HDMBHH, giải quyết tranh châp HĐMBHH va lý luận pháp luật về giảiquyét tranh chêp HDMBHH Đây là cơ sở dé đánh giá thực trang pháp luật và thựctiễn giải quyết tranh chap HDMBHH ở Việt Nam trong chương 2

CHUONG 2 THUC TRANG PHAP LUAT VE GIAI QUYET TRANH CHAP HOP BONG MUA BAN HÀNG HÓA VÀ THỰC TIEN THỰC

HIEN TAI VIET NAM HIEN NAY

2.1 Thực trạng quy định pháp luật Việt Nam về giải quyết tranh chaphợp đồng mua bán hàng hóa

2.1.1 Thực trạng quy định pháp luật uội dung áp dung dé nhậu điện các

tranh chấp hợp đồng wna ban hang hóa

21.1.1 Áp ding văn bẩn luật quốc gia trong giải quyết tranh chapPháp luật nội dung áp dung cho giải quyết tranh chap HDMBHH co sự thayđổi theo thời ky phù hợp với chính sách và sự phát triển kinh tệ và hình théi kinh tế

ở từng giai đoạn với những đặc điểm khác nhau Song nguyên tắc, khi ký kết và

thực hiên HDMBHH, văn bản luật áp dung trước hết là luật chuyên ngành, nêutrong văn bản luật chuyên ngành không quy định thì áp dụng luật chung về van đề

do BLDS 2015 thông qua va có liệu lực kể từ ngày 01/1/2017 1a văn bản pháp luật

quan trong quy định tương đổi đây đủ về hợp đông nói chung và hợp đông trong

lĩnh vực thương mai noi riêng Bên cạnh do còn có LTM 2005 đang có hiệu lực thi

hành cùng mét sô văn bản pháp luật chuyên ngành như Luật Doanh nghiệp năm

2020, Luật Đầu tư năm 2020,

21.12 Ap ding đêu ước quốc tếTrong lĩnh vực thương mai nói chung Tĩnh vực hợp đông thương mai nóitiêng có rất nhiều điều ước quốc tê (ĐƯQT) song phương và đa phương được thiệtlập ma Việt Nam đã hoặc sẽ là thành viên, trong do, phải ké đền các DUQT quantrọng như Hiệp đính chung về thuê quan và thương mai (GATT), Hiệp đính đối tácxuyên Thái Binh Dương (TPP), Hiệp dinh đối tác toàn diện và tiên bộ xuyên Thái

Binh Dương (CPTPP) Hiệp dinh tự do thương mai (FTA), Công ước viên Liên Hợp

quốc mua bán hàng hóa quốc tê (CISG), Việc áp dung ĐƯỢT tại Việt Nam duatrên các nguyên tắc quy định trong BLDS, LTM cũng như các luật chuyên ngành.Khi áp dụng DUOQT đối với các hợp đồng trong lĩnh vực thương mai, cũng can chú

y nguyên tắc áp dụng như: Đối với những DUQT mà Việt Nam đã là thành viên,nêu điều ước có quy định khác với pháp luật Viét Nam, thi áp dụng theo quy địnhcủa ĐƯQT; đối với những DUQT mà Việt Nam chưa là thành viên, thì các bêntrong hợp đồng lĩnh vực thương mại có quyên thỏa thuận áp dung những nội dungkhông trái với những nguyên tắc cơ ban của pháp luật V iật Nam.

2.1.1.3 Áp ding tập quán thương mại

Tập quán thương mai là nguồn luật rất quan trong điều chỉnh các quan hệtrong hợp dong thương mại nói chung HĐMBHH nói riêng Theo khoản 4 Điều 3

Luật Thương mại 2005 thi: “Tap quản thương mại là thôi quen được thừa nhãn

rộng rãi trong hoạt động thương mại trên một ving miền hoặc một lĩnh vực thươngmai, có nội dưng rố rang được các bên thừa nhân dé xác đình quyển và nghita vụ

của các bên trong hoạt đồng thương mại” Nhìn chung, tập quán thương mại sẽ

được ép dung để điều chỉnh các quan hệ hợp đông trong [inh vực thương mai, khicác mối quan hệ nay không được điều chỉnh bởi DUQT mà quốc gia là thành viên,

pháp luật quốc gia hay thỏa thuận trong hợp đông Hiện nay, khi dé cập dén tập

quán thương mai trong quan hệ thương mai quốc tế, thi các điêu kiện thương maiquốc tế (Incoterm), Quy tắc và thực hành thống nhật về tin dung chúng từ UCP doPhòng Thương mại quốc té tập hợp và phát hành cân phai được đặc biệt quan tam

2.1.2 Đánh giá thực trạng quy dinh của pháp nat uội dung whan điện các

tranh chấp

2.1.2.1 Tranh chấp về ch thé Ip kết hop dongLuật Doanh nghiệp 2020 đã có những quy định rõ rang về quyên và trách

nhiệm của người dai điện theo pháp luật của doanh nghiệp, cho phép công ty trách

nhiệm hữu han, công ty cô phân được quyên quyết đính số lượng người đại diệntheo pháp luật Tuy nhiên những quy đính nảy vẫn chưa phân đính rõ trách

nhiém của người dai điện theo pháp luật và của doanh ngluép trong trường hop giao

dich vô hiệu do người ký không đúng thấm quyền Thực tê có nhiều hợp đồng được

ký bởi người không có thâm quyên và khi xây ra xung đột, một bên không muôntiếp tục thực hiện hợp đông (thường là do việc thực hiện hợp đồng không còn có lợi

cho họ) đã lây lý do người ký không đúng thấm quyên dé thoái thác trách nhiémĐiều nay đã gây nhiều phiên toái, cũng như thiệt hai cho doi tác, đặc biệt với nhữnghop đồng có giá tri lớn thì thiệt hại là không hệ nhỏ Công ty không chịu bai thườngthiệt hại cho đối tác vì cho rằng người ký hợp đông không nhân danh công ty, con

cá nhân ký kết hợp đồng hoặc thoái thác trách nhiém hoặc không có khả nẻng tư

chiu trách nhiệm đối với thiệt hai qua lớn của đối tácÊ Bên cạnh đó, để giải quyết

tranh chập trong trường hợp này, bên bị vi pham cũng loay hoay trong việc xác định

ai là bị đơn trong vụ án tranh chap HDMBHH là doanh nghiép hay là cá nhân đã ky

kết hợp đông không đúng thâm quyền

2.1.2.2 Tranh chấp do bên ban vi phạm nghiia vu

@ Về ngiữa vụ giao hàng

Một là tiên quan đến chủng loại hang hóa được giao: Điêu 39 LTM 2005 đãquy định cu thể các trường hop hàng hóa được coi là không phù hợp với hợp đồng

theo các tiêu chi: (a) Mục đích sử dụng thông thường của hàng hóa; (6) Mục đích cu

thé mà bên mua đã cho bên bán biết hoặc bên bán phải biết vào thời điểm giao kếthop đồng, ( Chat lương hàng hóa nhv chat lượng của mẫu mà bên ban đã giao chobên mua; (d) Việc bảo quản, đóng gói hàng hóa Theo đó, nếu trong HĐMBHHkhông quy định về chủng loại hàng hóa thi các bên có thé áp dung quy định nay đểxác định hàng hóa có phù hợp với hợp đông hay không Trong các điều kiên trên,điều kiện về chat lương hang hoa được xem là khó dé xác dink Trên thực tê, néukhông được thỏa thuận điều khoản này môt cách 16 rang thì rat khó dé thực hiện

hop đồng và rất dễ phát sinh tranh chấp” BLDS 2015 có quy định cụ thể hơn về

chất lượng của tải sản mua bán sẽ được xác định theo tiêu chuẩn về chất lượng củatài sản đã được công bó, quy định của cơ quan nhà nước có thâm quyên hoặc theotiêu chuẩn ngành nghề hoặc được xác định theo tiêu chuẩn thông thường hoặc theotiêu chuẩn riêng phù hợp với mục dich giao kết hop đồng và theo quy định của LuậtBão vệ quyên lợi người tiêu dùng Vé trách nhiệm giao hàng không đúng ching

ˆ*Mep.J§iedhstx g116/brbe-srticb ml, trụ cập ngiy 01/9/2023.

“Dio Hii Yên (2018), Giải quyết tranh chip hop đồng thương maitai Tòa án nhân din thành pho Hi Nội,

thục trang và kien nghĩ, Luận vin thác sĩ mật hoc, Trường Đại học Luật Hà Nội

loại, Điều 439 BLDS 2015 có quy định trường hop tài sản được giao không đúngchủng loại thì bên mua được quyền (@) nhận và thanh toán theo giá các bên thỏathuận; (B) yêu câu giao tài sản đúng chủng loại và bôi thương thiệt hai; (c) hay bỏhop đồng và yêu câu bôi thường thiệt hai nêu việc giao không đúng chủng loại làmcho bên mua không đạt được mục dich giao kết hợp đồng Ngoài ra, Điều 40 LTM

2005 cũng quy định trách nhiệm của bên bản đối với việc giao hàng hóa không phù

hợp.

Hai là tranh chap liên quan đến sô lương hàng hóa được giao: Điêu 437

BLDS 2015 đã chia trách nhiệm của Bên bán khi không giao đúng số lượng tài sản

thành 02 trường hợp do là giao hàng nhiều hơn số lượng théa thuận và giao ít hon

số lượng thỏa thuận Theo đó, (3) Trường hợp bên bán giao thừa hàng thì bên mua

có quyền từ chôi/châp nhận phân hàng thừa, (b) Trường hợp bên ban giao thiểu

hàng thì bên mua có quyên nhân phan đã giao và định thời hạn dé bên bán giao tiếp

phân còn thiêu, nhận phan đã giao và yêu câu bôi thường thiệt hại, hủy bỏ hợp đông

và yêu câu bôi thường thiệt hai nếu việc vi phạm làm cho bên mua không đạt đượcmục đích giao kết hop dong Tuy nhiên, thực tiền có một số loại hang hóa kho đểphân tách để xác định chính xác tuyệt đổi theo số lượng hop đông Do đỏ, khi lậpHDMBHH, các bên cân thỏa thuận xác định số lượng hàng hóa theo khoảng chênhlệch giữa số lượng cơ bản với sô lượng tôi đa, sô lượng tối thiểu gọi chung là dungsai về số lượng

Ba là, tranh châp liên quan thời gian và thời hạn giao hàng hoa: Trong

HĐMEHH, tiên độ sản xuất, hiệu quả và lợi nhuận kinh doanh liên quan đến đối

tương trong hop đồng hau hệt chịu ảnh hưởng từ việc Bên bán có giao hàng đúng

hen không Chính bởi vay, khi giao kết hop đồng thời gian giao hang là một trongnhững chí tiết các bên phải thỏa thuận rõ ràng LTM 2005 đã quy định cụ thể vềthời hạn giao hàng cũng như giải quyết được van đề bên bán giao hàng trước thời

han đã thỏa thuận, theo đó pháp luật tôn trong thỏa thuận của các bên Tuy nhiên,

đối với trường hợp các bên không có thỏa thuận về thời han giao hang thì pháp luật

chi định lướng thời han giao hàng là một thời hạn hop lý sau khi giao kết hợp đồng(khoản 3 Điều 37) Trên thực tệ thi thời hen thực tế này rất khó dé xác định.

Đôi với trường hợp giao hàng quá sớm, nêu Bên mua nhận hàng, Bên bán

phải chịu chi phí bảo quản cho tới đúng thời han hoặc thời điểm giao hàng vì lúcnày quyền sở hữu hàng hóa vẫn thuộc về Bên bán Đôi với trường hop giao hangmuôn LTM 2005 chưa có quy định cụ thể mặc du đây là mét thực tiến thườngxuyên xây ra trên thực tế Tuy nhiên, LTM 2005 cũng quy định một sé trường hopđược miễn trách nhiém mặc du có vi phạm ngliia vụ giao hàng do là: (8) Xây ratrường hợp mién trách nhiệm mà các bên đã thoả thuận Đây là các trường hợp cóthể không được pháp luật quy định nhưng có sự thỏa thuận giữa các bên thi khi xây

ra vị phạm, bên vi phạm được miễn trách nhiém (b) Xây ra sự kiện bat khả kháng

Sự kiện bat khả kháng được định nghiia tại khoản 1 Điều 156 BLDS Theo thông lệchung, sự kiện bat khả kháng thường được hiểu co thé là những hiện tượng do thiên.nhiên gây ra (thiên tai) như lũ lụt, hỏa hoạn, bão, động dat, sóng thân hoặc cáchiện tương xã hội như chiên tranh, bao loan, dao chính, đính công cam vận, thayđổi chính sách của Chính phủ

Bồn là, tranh chap liên quan đến địa điểm giao hàng hóa: Việc xác định diađiểm có ý nghia quan trọng bởi liên quan đến chi phí vận chuyên và gánh chiu rủi rotrong khi vận chuyên Nếu các bên có thỏa thuận về dia điểm giao — nhân hàng thi

thực hiện giao, nhận theo đúng thỏa thuận đó BLDS 2015 cing quy đính trong

trưởng hợp không có thỏa thuận thi địa điểm thực hiện nghĩa vụ dân su được xácđịnh là: (@) Nơi có bat động sẵn, nêu đối tương của nghĩa vụ là bat động sản, (b)

Nơi cư trú hoặc trụ sở của bên có quyên, nêu đối tượng của nghĩa vụ dân sự không

phải là bất động sản Khi bên có quyên thay đổi nơi cư trú hoặc trụ sở thi phải báocho bên có ng]ữa vu và phải chiu chi phí tăng lên do việc thay đổi nơi cư trú hoặc

trụ sở trừ trường hợp có thöa thuận khác.

LTM 2005 quy định chi tiết, cu thé hơn về việc xác đính địa điểm giao hangTheo khoan 2 Điều 35, thi trường hợp không có thỏa thuận về dia điểm giao hàng,

địa điểm giao hàng được xác định theo nhiéu địa điểm khác nhau tủy thuộc vào tinh

chất loại hàng hóa, thỏa thuận vận chuyển hàng hóa, địa điểm sản xuất hang hóa,địa điểm kinh doanh của bên bán Nếu các bên không tiên hành giao, nhận đúngđịa điểm đến đến việc giao, nhận chậm gây ra thiệt hai thì bên vi phạm sé phải chiutrách nhiệm về thiệt hại do Trên thực tế, tùy thuộc vào gid tri của tải sản mua báncũng như thời gian thực hiên hop dong mà dia điểm giao hàng hóa thường được xácđính khác nhau Đôi với hợp đồng mà tài sản mua ban có giá trị nhỏ, thời gian thựchién ngắn thi địa điểm giao hàng hóa và địa điểm trả tiên chính là địa điểm giao kết

hop đồng dân sự.

Gi) Về nghĩa vụ giao chúng từ liên quan đền hàng hoa

Giao chứng từ là cơ sở dé bên mua thực hiên thanh toán đúng thời hạn và là

cơ sở đề bên mua cắn cứ vào đó tiên hành kiểm tra hàng hóa Vi vậy, LTM 2005quy đính: “Bên bán phải giao hàng, chúng từ theo thỏa thuận trong hợp đông ”Nếu các bên có thỏa thuận về việc giao chứng từ thì bên bán có nghĩa vụ giao chứng

từ liên quan dén hang hóa cho bên mua trong thời han, tại địa điểm và bang phương,

thức đã thỏa thuận Trường hợp không có thỏa thuận về thời hạn, địa điểm giao

chứng từ liên quan đền hàng hóa cho bên mua thi bên bán phải giao chứng từ liênquan đến hàng hóa cho bên mua trong thời hạn và tại thời điểm hợp lý đã bên mua

có thể nhận hàng Thời han và dia điểm hợp ly mà bên bán phê: giao chứng từ có

thé là cùng với thời hạn và địa điểm giao hàng hoặc nêu hợp đông có quy định về

việc vận chuyên hang hóa thì bên bén có thé giao chứng từ cho bên mua sau khihàng hóa được giao cho người vận chuyển, nhằm đảm bảo nghĩa vụ thanh toán củabên mua Khi các bên có thỏa thuận mat thời hen để bên bán giao chứng từ, nêu bênbán đã giao mà có thiểu sót và vẫn còn trong thời hạn thì bên bán có thể khắc phụcnhững thiêu sót trong thời han còn lại Tuy nhiên, việc khắc phục này không đượcgây bất lợi hoặc làm phát sinh chỉ phí cho bên mua, nêu có thì bên mua có quyênyêu cầu bên bán khắc phục bat loi hoặc chiu chi phí bat hợp lý đó

2.1.2.3 Tranh chấp do bên mua vi phạm nghấa vụ hợp đồng

@ Tranh chap liên quan đến ng]ữa vụ thanh toán: