Chat lượng của các V BQPPL này là một trong những yêu tổ cơ bản đâm bảo tinh tực thi, tính hiệu lực và hiệu quả của pháp luật trong cuộc song Thâm đính dự thảo VBQPPL trong lính vực dân
Trang 1NGUYEN THỊ THUY TRANG
451513
THAM ĐỊNH DỰ THẢO VĂN BẢN QUY PHAM PHÁP
LUẬT TRONG LĨNH VỰC DÂN SỰ
KHÓA LUẬN TÓT NGHIỆP
Hà Nội - 2023
Trang 2NGUYEN THỊ THUY TRANG
451513
THAM ĐỊNH DỰ THẢO VĂN BẢN QUY PHAM PHÁP
LUẬT TRONG LĨNH VỰC DÂN SỰ
Chuyên ngành: Xây dựng văn bản pháp luật
KHÓA LUẬN TÓT NGHIỆP
NGƯỜI HUGNG DẪN KHOA HOC
TS Doan Thi Té Uyén
Ha Nội - 2023
Trang 3Lời đầu tiên, em xin gửi lời cảm ơn chân thành đến các thây cô giáo của Trường
Dai học Luật Hà Nội đã tân tình day đã, chỉ bảo dé em có thé năm được những kiên thức
cơ bản tai trường trong suốt quá trình học tập Em cũng xin chân thành cảm on các
thây/cô giáo trong Bộ môn Xây dung văn bản pháp luật đã hết sức tạo điều kiện thuan
lợi dé em hoàn thành khóa luận này.
Dé có được kết quả như ngày hôm nay, em xin gũi lời cảm ơn sâu sắc nhật đền côgiáo — TS Đoàn Thi Tô Uyên đã tận tình hướng dẫn, chi bảo cho em trong suốt quá trình
thực hiện dé em có thé hoàn thành tốt khóa luận tốt nghiệp này
Cuối cùng, em xin gửi lời cảm ơn đến gia đính, bạn bè, đặc biệt là các anh chị ở
Vụ Pháp luật dân sự - kinh tế thuộc Bộ Tư pháp đã tao điều kiện thuận lợi, cung cấp cho
em những số liệu thực tê dé khóa luận được hoàn thành
Trong quá trình nghiên cứu, thực hiện và hoàn thành khóa luận này, em đã có găng
tim tòi thông tin và nghiêm túc vận dụng, tuy nhiên do tính chất khá plxức tạp của dé tai cũng như nhận thức về lí luận và thực tiễn của bản thân còn thiêu sót, nên khóa luận
không tránh khỏi những sai sót Em kính mong nhận được nhũng gop ý và ý kiên quy
báu của thây, cô, ban bè để khóa luận của em được hoàn thiện hơn.
Em xin châm thành cam on!
Sinh vien
Nguyen Thị Thùy Trang
Trang 4Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết luận, sé liệu trong khóa luận tốt nghiệp là trưng thực, dam báo độ tin cay./,
Xác nhận của _ Tác gid khóa luận tết nghiệp
giảng viên hướng dan (Ky và ghi 16 họ tân)
Trang 5CHLB : Công hòa Liên bang
CHXHCN : Công hòa Xã hội chủ ngiía
HĐND : Hội đồng nhân dân
Trang 6Léi cam đoan iti
Danh mục các chit viết tắt iv
Mục lục v
MO DAU 1
Cirơng 1: KHÁI QUAT VE THAM ĐỊNH DỰ THẢO VĂN BAN QUY PHAM
PHAP LUAT TRONG LĨNH VỰC DÂN SU
1.1 Khái niém thấm định dự thảo văn bản quy pham php luật trong lính vực dân sự 7
111 Định ng†ĩa thêm định du thão văn bản quy phạm pháp luật trong lĩnh vực dân su7
11.2 Đặc điểm của hoạt động thâm đính dự thao văn bản quy pham pháp luật trong
lĩnh vực dân sư TT cu ch in co CODERS uy - 10
1.2 Vai trò của hoạt động thâm dinh dự thao văn bản quy pham pháp luật trong lĩnh
1.3 Nguyên tắc thâm định dự thảo van bản quy pham pháp luật trong lính vực dan sự
„18
14 Nội dung thêm đnh du thao văn bản quy phạm pháp luật trong nh vực dân sự 17
1.5 Trình tự thủ tục thẩm đính dự thao văn bản quy pham pháp luật trong lính vực dân sự
Chương 2: THỰC TRANG HOẠT DONG THAM ĐỊNH DỰ THẢO VĂN BANQUY PHAM PHAP LUAT TRONG LĨNH VỰC DÂN SỰ
Trang 72.1 Những thành tựu det được của hoạt đông thâm định: du thảo văn bản quy pham pháp
DUOC OLE ERAN RN EM: cciosinseg ha 36g05 tng cg301010us51435gg54G066013-0561508810g16 801580042 Ấ0 25
2.11 Số lượng dự thảo văn bản quy pham pháp luật trong Tinh vực dân sự được thâm
2.1.2 Nguyén tác tham đính chr thảo văn bản quy pham pháp luật trong lĩnh vực dân sự
2.1.3 Nội dung thấm định dự thão văn bản quy pham pháp luật trong Tính vực dén sự 302.1.4 Trinh tự, thủ tục thêm định dự thao vấn bản quy pham pháp luật trong lĩnh vực
2.2 Những bạn chế của hoạt động thâm đính dự thảo văn bản quy phạm phép luật trong inh
ANgGIDEHI8104xttiiaS:e.R2118010042A4436G0S8iđ8c6\E4:Szasb/HlEgStGsadEGaliAfcduse: Al
2.2.1 Han chế về tuân thủ nguyên tắc thêm đính du thảo văn bản quy phạm pháp luật
trong lĩnh vực dân sự
2.2.2 Hạn chế về nội dung thâm đnh dự thảo văn bản quy phạm pháp luật trong inh
22.3 Hạn chế về trình tự thủ tục thâm định dự thao văn bản quy phạm pháp luật trong
lĩnh vực dân sự Xi HXGGRNEAiSWAdSVGGH0NIGSVESASSi&G@lisval)
2.3 Nguyên nhân của hạn chế trong hoạt động thâm dinh dự thảo văn bản quy pham pháp
tut:trong EnHVUDIdED SE 5200060200460 itt is eerie teeta te AO.
Tiểu kết chương2 2210212212222 SL
Chương 3: GIẢI PHÁP NHẰM NANG CAO HIEU QUA CUA HOẠT DONG
THAM ĐỊNH DỰ THẢO VĂN BẢN QUY PHAM PHAP LUAT TRONG LĨNH
VỰC DÂN SỰ
3.1 Giai pháp hoàn thiện pháp luật về hoạt động thâm định dự thao văn bên quy phạm phap
lust trong RnhVựt din SWG0:0:0:022022200/2/602G010550010126001Á601604042000000814611020161a RSD
Trang 83.2 Giải pháp tô chức thực hiện có hiéu quả hoạt đông thâm định dự thảo văn bản quy pham
tp Nest Ar Oat EnD vúc ONE Ysa nicg táng ca 0y ãngguiG0S 6003-0561568810g16 8utgSgS8E005G27 54
3.3 Giải pháp khác nham nâng cao chất lượng của hoạt động thêm đính dự thio văn bản
KET LUẬN 64
DANH MUC TAI LIEU THAM KHAO 65
PHU LUC 69
Trang 91 — Tínhcấp thiếtcủa đề tài
Sựra đời và phát triển của môi Nha nước luôn gắn liên với phạm tru pháp luật, đó chính
là công cụ đề Nha nước thực hiện nhiệm vụ, chức năng quan lý xã hội của minh Pháp luật là
hệ thông các quy tắc xử sư chung do Nhà nước ban hành hoặc thừa nhận, thé hiện ý chi củagiai cấp thông trị và đảm bảo thực hiện bằng sức mạnh cưỡng chế của Nhà nước Sự ôn &nh
và trật tự của xã hội được đâm bảo bằng pháp luật Đây chính là biện pháp quản lý x4 hội ưuviệt nhất vì chỉ phép luật mai có thể thé hiện một cách tập trung, thống nhật va trọn ven ý chícủa Nhà nước Trong bai cảnh hội nhập kinh té quốc tê và toàn câu hoa liện nay, xây dung
và hoàn thiện HTPL là nhiém vụ chiến lược và quan trọng của Dang và Nhà rước ta Mot
HTPL hoàn chỉnh, thê hiện đúng đắn ý chí và nguyện vọng của só đông phi hợp với xu thêvận động của lịch sử sẽ gop phần thúc day sự phát triển và tiến bộ xã hôi Nhà nước ta đá vàđang thuc hiện rất nhiéu bién phép nhằm hoàn thiện HTPL, mét trong sô đó là nâng cao liệu
quả hoạt động thâm đính dự thảo V BQPPL nói chung và thâm định dự thảo V BQPPL trongTinh vực dân sự nói riêng.
Hoạt động thâm định dự thảo VBOPPL được ghi nhan lần đầu tiên trong Luật Ban hànhVBOPPL năm 1996, sửa đổi, bô sung năm 2002, tiệp đó là Luật Ban hành V BQPPL của
HĐND vàUBND năm 2004, Luật Ban hành V BQPPL năm 2008, từ đó hoạt động thẩm anh
dự thảo VBOPPL chính thức trở thành công đoạn quan trong và cân thiết trong qua trình lập
pháp.
Trong thời gian qua, với sự ra đời tiếp nói của các luật, nghị đính liên quan đền van déban hành V BQPPL, có thể ké dénnlur Luật Ban hành V BQPPL năm 2015, sửa dai, bd sungnăm 2020; N ghi định số 34/2016/NĐ-CP ngày 14/5/2016 của Chính phủ quy định chỉ tiết một
số điêu và biện pháp thi hành Luật Ban hành: V BỌPPL, N ghi đính số 1 54/2020/NĐ-CP ngày31/12/2010 của Chính plrủ sửa đôi, bô sung một sô điều của Nghi định số 34/2016/NĐ-CP
ngày 14/5/2016 đã tao cơ sở phép lý dé thực hiện có liệu quả hoạt động xây dung, ban hànhVBOPPL và hoạt đông thâm định dự thảo V BQPPL, đông thời cụ thé hóa nội dung va tinhthân của Hiền pháp năm 2013 Điêu này đã giúp cho công tác xây dung dự thảo V BQPPL dat
Trang 10nâng cao, nội dung ngày cảng plu hợp với thực tê xã hội, HTPL ngày càng hoàn thiện Bêncanh những mat tích cực, van con tôn tại những hạn chế, bật cập từ nhiều nguyên nhân chitquan, khách quan khác nhau va phân nao đã làm giảm hiéu quả của hệ thông V BQPPL cũng
nh giảm liệu quả hoạt đông quản lý Nhà nước Như vậy, cần chú trong và quan tâm hơn natới hoạt động thâm định chr thảo VBQPPL, đặc biệt là thêm đính đự thảo V BQPPL trong linh
vực dân sự.
Hằng năm, trongHTPL Viét Nam, các VBQPPL trong lính vực dân sự do cơ quan Nhà
tước ban hành chiếm số lượng khá lớn va có ý nghiia quan trong trong hoạt động quấn lý Nhànước Chat lượng của các V BQPPL này là một trong những yêu tổ cơ bản đâm bảo tinh tực
thi, tính hiệu lực và hiệu quả của pháp luật trong cuộc song Thâm đính dự thảo VBQPPL
trong lính vực dân sự lả một giai đoan trong quy trình xây dụng V BQPPL đề cập dén finh vựcdân sự Vì vay, cơ chế thâm định là rét cân thiết, đó chính là công cu khắc phục được nhữnghậu quả xâu có thé xảy ra trong quá trình: soan thio VBQPPL trong nh vực này, góp phântổng cường thêm chất lượng V BQPPL trong fĩnh vục dân sự trước khi trình cơ quan có thâmquyên ban hanh
Xuất phát từ những ly do nêu trên, việc nghiên cứu về nội dung chuyên sâu của hoạtđộng thâm định dự thảo V BQPPL trong linh vực dân sự là rất cần thiết và thiết thuc, dé từ đó
lam 18 các vân đề lý luận và thực tiễn nhằm tim ra các giải pháp dé nâng cao hiệu quả đự thảo
VBQPPL trong inh vực dân sự V ới ý ng†ĩa như vậy, tác gia quyết định chọn đề tài cho khóa
luân tốt nghiệp 1a “Thẩm: định dir thao van ban quy phạm pháp luật trong fink vực đầusw.” Dé tài này sẽ làm sáng tỏ những van đề lý luân, niêu lên thực trang và đưa ra nhiing giải
pháp nhằm hoàn thiện và nang cao chất lượng hoạt động thâm định dự thảo VBQPPL trong
Tính vực dân sự.
2 Teng quan tinh hinh nghiên cứu đề tài
Tham đính là một khâu quan trong trong quy trình xây dung và ban hành: VBQPPL.Liên quan đến van dé thâm định dự thảo V BQPPL đã có nhiéu công trình nghiên cứu từ cập
trung ương đền địa phương được công bô ở các góc độ khác nhau, dưới nhiêu hình thức rửnz
Trang 11bài viết trên báo, tap chí, tham luên, hộ: thảo, luận văn, luận án Có thể ké dén mét số công,trình nghiên cứu cụ thê sau đây:
- Bộ Tư pháp 2002), Cơ sở lý: huấn và tiưực tiễn nhầm hoàn thiên cơ chế thẩm dinh của
Bộ Tư pháp đối với duran dự tháo văn ban quy phạm pháp luật Dé tài đã di sâu làm 16 vi trí
và vai trò của Bộ Tư pháp trong thấm định dự án luật và đề xuất phương hướng giải pháp
nâng cao chất lượng của hoạt động thâm đính các chr án Luật.
- Doan Thi Tổ Uyên và Trân Hỏng Nhung (2010), Nhận điện đặc trưng của văn bảnquy phạm pháp luật tiên dé của hoạt đồng thâm tra thấm định Tài liệu hội thảo khoa hoc
“thẩm đảnh thiên tra dự thảo văn bản quy phạm pháp luật” Bai viết đã đưa ra cách nhận.điện những đặc trưng cơ bản của VBOPPL, là cơ sở tiên đề dé hoạt động thâm định thuc dingđối tượng từ đó gop phan nâng cao chật lượng của hoạt đông xây dung ban hành V BQPPLnót chung va hoạt động thâm đính dự thảo V BQPPL nói riêng,
- Bộ Tư pháp 2011), SỐ tay Kỹ năng soạn tháo thâm đình, đánh giá tác động của vănbản quy phạm pháp luật, (Dự án VIE 02/015 (2010) “Hỗ tro thực tht Chiến lược phát triển
hệ thống pháp luật đến năm 2010"), Nxb Tư pháp, Hà Nội Nội dung cuén số tay này đã chỉ
ra và phân tích các bước trong quy trình xây dựng và ban hành V BQPPL nai chung trong đó
có hoạt đông thâm định dự thảo VBOPPL Các tác giả đã làm sáng tö các kỹ thuật trình bayvan bản luật, pháp lệnh, nghị đính, khái quát về hoạt động thâm đính dự thảo V BQPPL cingninư các kỹ năng cân có của các cán bô, công chức chuyên trách trong hoạt động nay
Ngoài ra, có rất nhiêu tác giả lựa chon đề tai thâm định dự tHhảo V BQPPL lam đề tài luânvăn thạc á, tiêu biểu như
- Nguyễn Hương Thảo 2016), Thẩm định dụ thảo văn ban quy phạm pháp luật do chính
quyên cáp tinh ban hành, Luân văn thạc 4 Luật học
- Nguyễn Đức Đạt (2017), Thẩm đình dự tháo văn bản guy phạm pháp luật của Chính
phi, Luận văn thạc Luật học.
~ Hoang Thị Minh Tuyên (2017), Năng cao chất lượng văn bẩn guy phạm pháp luậtcủa chính quyền đaphương trong giai doom hiển nay, Luận văn thạc Luat học
Trang 12~ Trinh HéngLé 2018), Hoat đồng thẩm đình dự án, dự thảo văn bản guy phạm pháp
thuật của Bồ Tư pháp, Luận văn thạc § Luật học.
- Nguyễn Hồng Nhưng (2019), Hoạt đồng thẩm nh, thẩm tra dir thảo văn ban quy
pham pháp luật trên dia bàn tinh Phú Tho, Luận văn thạc & Luật hoc.
- Nguyễn Mạnh Trí (2021), Thâm đình dir thảo văn bản guy phạm pháp luật tai Bộ Tưpháp — Lý luận và thực tiến Luận văn thạc ấ Luật học
- Thiêu Thị Tủ (2022), Thẩm dinh chr thảo văn ban guy phạm pháp luật từ thực tiễn
Ninh Binh Luận văn thạc & Luật học.
Đặc biệt, hoạt động thâm định và thêm tra VBQPPL đã được xây đụng thành mộtchuyên đề giảng day tai Trường Dai học Luật Hà Nội
Những công trình nghiên cửu trên về cơ bản đã giãi thích được những nên tảng lý luận
và thực tiễn cho hoạt động thêm đính dự thảo V BQPPL theo quy dinh của các đạo Luật ban
hành qua các thởi ky Tuy nhién, để nghiên cứu cu thể, chi tiệt về hoạt động thâm đính dựthảo V BQPPL trong lĩnh vực dan sự còn rất han chê và chưa chuyên sâu Do đó, việc nghiêncứu đề tà: “Thiên đình dx thảo văn ban guy phạm pháp luật trong lĩnh vue đân sự” trongthời điểm hién nay là rất cân thiết và phù hợp Dé tai sẽ di sâu nghién cứu làm sáng tö nhữngvan dé lý luận và thực trang từ đó dua ra các giải pháp nhằm nâng cao chất lương thêm đính
dự thảo V BQPPL trong lĩnh vực dân sự.
3 Mục tiêuvà nhiệmvụ nghiền cứu của đề tài
Mục tiêu nghiên cứu của đề tài: Đề tài kê thừa kết qua nghiên cứu những vấn đề ly luận
về hoạt động thâm định du thao V BQPPL nó: chung và thâm đính du thảo VBOPPL trong
Tính vực dân sự nói riêng, từ đó có cơ sở dé nghiên cứu, đánh giá thực trạng hoạt động thâm
Ginh dự thảo VBOPPL trong finh vực dan sự, đông thời đề xuất một sô giải pháp nhim hoànthiện và nâng cao chất lương của hoat động thêm định dự thảo V BQPPL trong lĩnh vực dân
sự trong thời gian tới, tao da day nhanh công tác thâm đính V BQPPL, khẳng dinh ý nghĩa,phát huy vị thê và vai trò quản lý Nhà nước của cơ quan thêm dinh trong công tác xây dụng
pháp luật
Niệm vụ nghiên cửa của đề tài
Trang 13động thâm định dự thảo VBOPPL trong linh vực dân sự.
Phân tích vé thực trang thực hiện hoạt động thâm định dự thảo VBOPPL trong lĩnh vựcdân sự Bao gôm thông kê những thành tựu, hạn ché và nguyên nhân của những hạn ché trongquá trình thêm định dự thảo V BQPPL trong lĩnh vực dân sự
Dé xuất được những giải pháp cụ thé về hoàn thuận phép luật, tô clue thực biện có hiệuquả và một số giải pháp khác nhằm nâng cao hiệu quả của hoạt động thâm đính dự thảo
VBQPPL trong lĩnh vực dân sự.
4 Đốitượngvàphạmvinghiên cứu của đề tài
Đốt tượng nghiên cửa của đề tài: Đề tai di vào tập trung làm rõ nhhữmg van dé lý luận vàthục tiễn về công tác thâm định dy thảo V BỌPPL trong lnh vực dân sự
Pham vi nghiên evn của để tài:
VỀ nổi dung Dé tai nghiên cứu hoạt động thêm định dự thảo V BQPPL trong lĩnh vực
dan su của các chủ thê có thẩm quyên ở trung ương ban hanh
V thời gian: Từ năm 2020 đến nay
5 Phươngpháp lậnvàphươngpháp nghiền cứu đề tài
Phương pháp luận của đề tài: Đề tài nghiên cửu dựa trên cơ sở lý luận của Clrủ nghĩaMắc - Lénin, tưtường HồChí Minh và quan điểm của Đảng Công sản Viet Nam về Nha rước
và phap luật, đặc biệt là các quan điểm, chủ trương về cải cách tư pháp, xây dung và hoànthién HTPL, xây dung Nhà nước phap quyền xã hội chủ nghĩa
Phương pháp nghiên cứa của đề tài: Trong dé tài, tác giả con sử dụng các phương pháp
khác niur phương phép phân tích, phương pháp dién giải, phương pháp quy nạp, phương
pháp so sánh, phuong pháp thông kê, phương pháp tổng hop dé hoàn thiện đề tai Trong đóphương pháp phân tích được sử dung dé xem xét đánh giá cụ thé về thâm đính du thảoVBQPPL trong inh vực dân sự với các khía canh khác nhau Phương pháp tổng hợp dé kháiquát, rút ra những nhận xét, kết luân về từng nôi dung của đề tài khóa luận Ngoài ra, khóaluận con sử dung phương pháp thông kê kết hợp phương pháp so sánh một số công trình
Trang 14nap được ding dé trình bay các luận điểm của đề tai Việc phôi hợp các phương pháp nêu trêntrong qué trình nghiên cứu đề tài nhằm dim bảo cho nội dung vừa có tinh khá: quát, vừa cótính cụ thể cân thiết dé xem xét, đánh giá mét cách toàn điện về hoạt động thâm dinh dự thảo
VBOQPPL trong lĩnh vực dân sự.
6 Ý nghĩa khea học và thục tien của đề tài
Việc nghiên cứu đề tài: “Thân đình dự thảo văn bản quy phạm pháp ludt trong lĩnh vực
đâm sự” có ý nghia khoa học và thực tiễn quan trong, Đề tà gop phân bé sung thêm các kiên
thức lý luận về hoạt động thâm định dự thảo V BQPPL trong linh vực dân sự Bên canh đó, détải còn dua ra những đánh giá tang hợp, khái quát về hoat đông thâm đính dự thio V BQPPLtrong lính vực dân sự và những đánh giá khách quan về the trang hoạt đồng thêm định dự
thảo V BOPPL trong lĩnh vực dân sự Tử đó có những kiên giải phù hợp, chinh xc về nguyênnhén của những bat cập, han ché và đưa ra những giải pháp làm cơ sở cho việc nghiên cứucác định hướng dé đôi mới hoạt động thâm định, tăng tính hiệu quả của công tác này trên thực
tê.
7 Kếtcâu của khóa hận tot nghiep
Ngoài phân mở đâu, kết luận, danh mục các chữ việt tat, mục lục, danh mục tai liệu
tham khảo, phụ lục, nôi dung khóa luận gồm 03 chương, Cuthé:
Chương 1: Khái quát về thêm định dy thảo văn bản quy phạm pháp luật trong lính vực
dân sự
Chương2: Thực trạng hoạt động thâm định dự thảo văn bản quy phạm pháp luật trong
Tính vực dân sự.
Chương 3: Giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả của hoạt động thậm định: dự thảo văn bản
quy phạm pháp luật trong finh vực dân su.
Trang 15TRONG LĨNH VỰC DÂN SỰ
1.1 Khái niệm thâm định dv thio văn bản quy phạm pháp lật trong linhvuc dan sự
1.1.1 Định ughia thâm định di thảo văn ban quy phạm pháp luật trong inh vực đâm ste
Trong quá trình xây dung hệ thống VBQPPL, thấm đính là thủ tục có ý ngiĩa quan.
trong, là công đoạn bắt buộc và không thể thiêu trong quá trình nay Từ khí Luật Ban hanh
VBQPPL nam 1996 ra đời, được kế thừa trong Luật Ban hành V BQPPL năm 2008 và Luật
Ban hành V BỌPPL của HĐND, UBND năm 2004, hoạt động thâm đính dự thảo VBQPPL
đã chính thức trở thành mét hoạt đông quan trong và cân thiết trong quá trình lập pháp V ớisutiép nói va phát triển qua các thời kỳ lich sử, đến nay van đề về thâm dinh dự thảo V BQPPL
được quy định trong Luật Ban hành VBQPPL năm 2015, sửa đôi, bố sung năm 2020 ngày
cảng được hoàn thiên hơn trước Việc nghiên cứu, hoàn thiện cơ chế thêm định dé phat huy
vai trò của hoạt động thâm dinh nham dim bảo chất lượng tính khả thi của dự thio V BỌPPLnói chung và dự thảo VBQPPL trong lĩnh vực dân sự nói riêng sau khí được ban hành là ratcân thiét và phù hop với tình hình thực tế biện nay Dé dua ra những tiêu chi bảo đảm chohoạt động thêm đính dat hiệu quả, trước hết can tim hiểu cơ sở có tính ly luận về hoạt động
nay.
Từ trước đến nay, có rét nhiéu cách tiệp cân khác nhau về khái niệm “văn ban guy phạmpháp luật”, mốt khá: tiệm đều nhàn ở các khía canh khác nhau với nhiing dau liệu đặc trung
riêng va có nét khác biệt Hau hệt các đính nglifa đều cho ring “/BOPPL là văn bin do cơ
quan Nhà nước có thâm quyển ban hành theo trình tự hình thức pháp luật aug đình có nộianglaqy tắc xứ sự chưng ” nhưng cũng có những quan điểm cho răng “VBQPPL là hình
thức thé hiện của các q đình pháp luật ” hoặc “VBQPPL là một hình thức thé hiện củaquyết dinh QPPL ” Theo quy định tạ Điệu2 Luật Ban hành V BQPPL năm 2015: “VBQPPL
là văn bản có chứa QPPL được ban hành theo ding thẩm quyền hình thức, trình tự thủ tục
an định trong Luật này Van bản có chứa QPPL nhưng được ban hành không ding thẩm
Trang 16nghiên cứu đề hiểu rõ khái niém của V BQPPL có ý ng†ĩa quan trong giúp phân biệt nó vớinhimg vén bản áp dung pháp luật và văn bản hành chính, từ đó các chủ thé có thâm quyềnthấm định có thê xác đính, nhận điện chinh xác đầu là V BQPPL dé tiên hành nhiệm vu thấm.
Dé có được văn bản chứa đựng các QPPL vừa có tinh khái quát, vừa có tính cụ thể, đảm
bảo hợp pháp và hợp lý thi việc ban hanh V BỌPPL thường trải qua nhiều giai đoạn khác nhau
với sự tham gia của nhiều cơ quan tô chức, cá nhân Trong quá trình đó, VBQPPL dân danđược bình thành đưới dang các ban thảo Thông thường sé có nhiéu bản thảo lân lượt thay thé
nhau, trong đó ban thao sau có chat lượng cao hơn bảo thảo trước và bản thảo cuối cùng sẽ
được cơ quan có thâm quyên thông qua, trở thành VBOQPPL Bản thảo của các VBQPPL được
gọi là dự thảo V BQPPL (bản thảo của Luật, Pháp lệnh được gọi là chr á:).
Trong quá trình xây dụng V BQPPL, hoat động có ý ngliia đáng kê đối với chất lượngcủa VBQPPL là hoạt động thêm dinh Hiện nay, có rất nhiêu cách hiểu khác nhau về thuậtngữ “thẩm định” Theo cách hiéu thông thường Dai từ điện Tiếng Việt năm 1998 giải thích:
“Thâm định là xem xét dé xác định về chất lượng” Dưới góc độ pháp lý, theo Từ điển Luật
học do Viện khoa học pháp ly Bộ Tư pháp biên soan năm 1999? thi: “Thẩm dinh có ngiấa là
việc xem xét đánh giá và dara kết luãn mang tính pháp hy bằng văn bein về một vấn để nào
& Hoạt động này do tổ chức hoặc cá nhân có chuyén môn nghiệp vụ tực hiện Viée than
“nh có thé tiễn hành với nhiều đối hương khác nhatnÌar thẩm định dy án, thậm định báo cáo,thẩm dinh hồ so, thâm định dự tháo VBQPPL” Theo Từ điển Luật hoc của CHLB Đức doGerhard Kocbler chủ biên (Nhà xuất ban Muechen, xuất bản lần thứ 6 năm 1994), Gutachten
(thẩm dink) là: “Str đánh giá của nhà chuyên môn đối với các dit kiện đề từ đó đưa ra kếthuấn 'Š Theo Le petit larousse - Từ điện Bách khoa toàn thư của Pháp năm 1993 giải thích:
“Contréle (thâm định) là việc liễm tra, đều tra một cách lý lưỡng tình ding dẫn và giá trìcủa một văn ban” Trong Tiéng anh “Thẩm dinh dự tháo ” (review the bill) là”: “Thủ túc liềm
' Điều 2 khoản 2, Luật Ban hảnh vin bản QPPL nim 2015, sửa đôi, bổ emg 2020.
2 }atps:/Auavienphap rat vrvtrplƯnac nc ,truy cập ngày 25/10/2023.
` Viện nghiền cứu khoa học pháp X/ Bộ Tư pháp (2002), Clupn để cơ 30 luận và usc tiến nhằm hoàn thiện cơ
chế thâm dinh cite Bộ Tu pháp đối với các che ám, che thao văn bản QPPL, Viên Khoa học pháp lý ,tr 7-8
Trang 17trình nhằm dicara một kết luận được chủ thé ban hành văn ban thừa nhận”.
Trong lịch sử lập pháp, định nghiia thậm định dự thảo V BQPPL đã được quy định trongpháp luật Quy chế thâm định chr én, dự thảo V BQPPL ben hành kèm theo Quyết dinh số05/2007/QĐ-TTg ngày 10/01/2007! của Thủ tướng Chính phủ tai Điều 1 quy định: “Thaninh dự án dự thảo I'BQPPL là hoạt động xem xét đảnh giá về nội đứng và lành thức của
di Gn, dự thảo nhằm đâm báo tính hợp hiển, hop pháp, tính thống nhất đồng bộ của dự con
dự thảo trong HTPL” Khai niệm này được coi là kha day đủ, tiếp cân được bản chat Tại
Quyết định 1598/QD-BTP năm 2014 của Bộ Tư pháp có quy định như sau: “Thẩm dinh là
hoạt đồng xem xét đánh giá về nội dàng hình tức của dir án, dự tháo, nhằm đảm bảo tính
hợp hiến, hợp pháp, tính thông nhất, đồng bộ của chr cn, dự thảo trong HTPL "5
Như vậy, thấm đính trước hết là hoat động được các chủ thé có thâm quyên tiền hànhnhằm kiểm tra, đánh giá dự thảo văn bản theo những tiêu chí nhất dinh, từ đó xác định tínhđúng dan, phủ hợp của văn bản đưới các góc độ Có thể liệu “Tham định VBQPPL là hoạtđồng nghiên cửu, xem xét đánh gid về nội ding và hình thức, kỹ thuật soạn thảo, tính khả thiđổi với các che án dự thảo VBQPPL theo nội ching trình he thit tic do Luật định nhằm danbảo tinh hợp hiến hop pháp, tinh thống nhất và đồng bộ của văn ban quy phạm pháp luật
trong HTPL và những yêu cẩu khác về chất lượng che dn dự thảo theo guy định của pháp
luật”.
Nội ham của hoạt động thấm định dự thao V BQPPL chính la việc trả lời câu héi dự thảo
VBOPPL nham mục đích dé giai quyết van dé gi và phạm vi điều chính của nó có đạt đượcmuc đích đã đề ra hay không Cụ thé, trong dé tai này, dự thảo VBOPPL được thâm đính là
những dự thảo VBOPPL trong finh vực dân sư Mục đích và pham vi điều chỉnh của những
dự thảo đó liên quan dén các van đề dân sự tôn tại trong đời sông hién nay Vi đụ: về thương,mai điện tử, về sở hữu trí tuệ Tiếp theo đó, trong tâm của thêm đính là trả lời câu hỏi liệu
* Ips:f#itvierpbap buát vrvan-bar/Bo-ay-lurlt- đứnh/ Quyet-dinh-05-2007-QD-T Tg-qqay- che-thame- s-dthao-van-ban-quy-pham-phap-kat- 16481 aspx, truy cập ngày 25/10/2033.
dinh-du-` htps:/#irvierpbaphut smivan-ban/Bo-mmy-lunh-chink/ Quyet-dinh- thao-van-ban-quy-pham-phap-hut-241713 aspx, truy cập ngày 25/10/2023
Trang 181598-QD-BTP-2014-thams-dinh-du-an-du-dự thio V BQPPL đó có bảo dam phủ hợp với Hién pháp, có bảo đảm phi hợp với các VBPL
có thứ bậc pháp lý cao hơn, có tương thích với các quy dinh của luật pháp quốc tê và các điệutước quốc tế ma Viét Nam là thành viên hoặc gia nhập Viée thâm định cũng được tập trungvào giải quyệt van đề việc ban hành V BPL đó có tao nên sự mau thuận, phá vỡ tính tông thé,đông bộ của HTPL đang hiện hành ở các khía canh niu văn bản đó có bảo đảm về mat trậttự? Thứ tự ưu tiên của văn bản có được tên trong? Các viện dẫn trong quy đính của văn bản
có chính xác, rõ ràng, có tránh được sự trùng lắp và miu thuẫn với các văn bản khác? Các nộidung quy định co được dién đạt 16 rang và dé hiểu đối với những người bình thường? Mai
quan hệ giữa nguyên tắc va các trường hợp ngoại lệ có được quy dinh rố? Cac biện pháp xử
lý và trách nhiém pháp lý trong văn bản có tương xứng với các hành vi vi phạm? Các biện
pháp bao dam thu biện và những trở ngại có thé gặp phải khi thực thi văn ban? Tính én dinh
va niêm tin của dân chúng vào văn bản có bị thay đôi, phá vỡ khi các quy đính của văn bản bisửa đôi, bố sung một cách thường xuyên
Tom lại, thâm định dự thảo V BQPPL trong lĩnh vực dân sla: “Hoạt đồng nghiên cinsxem xét đánh giávề nỗi chang và hình tức, kỹ thuật soạn tháo đối với dự tháo IBQPPL tronglĩnh vực dân sự theo nội ding trình tự thí tue do luật đình nhằm báo điền tinh hop hién hoppháp, thông nhất và đồng bé của VBQPPL về lĩnh vực dân sự trong hệ thông pháp luật ”
Đây là khâu bat bude và không thé thiệu trong quy trình soạn tháo, ban hành V BQPPLtrong lính vực dân sự Bản chất của hoạt động thấm đính chính là kiểm tra trước khí ban hànhVBQPPL ‘ham pheit hiển những vi phạm lim khuyết han chế và dir báo, phòng ngừanhững diém sai trái có thé có trong dur thao” Hoạt động này do cơ quan chuyên môn về tưpháp có thâm quyên tiền hành nhằm đánh giá toàn điện khách quan và chính xác dự thảo
VBQPPL liên quan dén linh vực dân sự trước khi ban hành, phê duyét và trình cơ quan có
thấm quyên phê chuẩn, ban hành
1.12 Đặc điểm cña hoạt động thẩm địth dir thao văn ban qmy pham pháp luật trong linh
vite dim sir
Tham đính dự thảo V BQPPL trong lính vực dân sự được biểu là một công đoạn của quy
trình lập quy với mục dich đảm bao cho hoạt động ban hành V BQPPL liên quan đến lĩnh vực
Trang 19dan sự được tiên hành hợp tiền, hợp pháp Thâm đính dự thảo V BQPPL trong lĩnh vực dân
sự cũng có những đặc điểm tương tự thêm dinh dự thảo VBOPPL nói chung
Thứ nhất thâm định là thủ tục bat buộc và không thé tiêu trong quy trình xây đụng,ban hành V BQPPL đổi với các đà nghị xây dụng V BQPPL, dự én, chr thảo văn bản do Chính
phủ, UBND trình hoặc ban hành theo thâm quyên; dự thảo V BQPPL của Thủ tướng Chínhphi, Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ Đối với dé nghi xây dụng VBOPPL, thâm
Gnh 1a khâu cuối cùng trước khi trình Chính phủ, UBND cấp tinhxem xét, thông qua đề nghị
Đối với dự án, dự thảo V BQPPL, thâm đính là khâu cuối cùng trước khi cơ quan Nhà nước,
người có tham quyên chính thức xem xét, ban hành van ban hoặc xem xét để trình cơ quan có
thấm quyên ban hành văn ban
Thứ hai thẩm đính là hoạt động được thực luện bởi một SỐ cơ quan có thấm quyền được
quy đ nh trong Luật Ban hành VBQPPL năm 2015 Theo đó, các cơ quan được Luật giao thực
hiện thêm định gồm Bộ Tư pháp, tô chức pháp ché Bộ, cơ quan ngang bộ, Sở Tư pháp cáctïnl/thành phố trực thuộc trung ương và Phòng Tư pháp thuộc Uy ban nhân dan cấp luyện
Thứ ba, về nội dụng thâm định, cơ quanthêm đính có trách nhiém thêm định tat cả cácnội dung ma Luật ban hanh VBOPPL nam 2015 đã quy định và chịu trách nhiém về tính đúng
dan của nội dụng thâm dinh
Thử tự kết quả của hoạt động thêm đính được thể biện dưới dạng văn ban (báo cáo) của
cơ quan chủ trì thâm định Báo cáo thâm định là một trong những tài liêu bất buôc trong ho
sơ đề nghi xây dung V BQPPL, dự thảo VBQPPL 6
12 Vaitrò của hoạt động thâm định dự thảevănbản quy phạm pháp luật trong nh
vực dân sự
Trong thực tiễn hiện nay, việc ban hành các VBOPPL trong lính vực dén sự ngày cảngnhiéu, đất ra nhiều van đề cho các cơ quan Nhà nước có thâm quyên trong việc thâm định dựthảo V BQPPL về lính vực dân sự Trên cơ sở quy dinh của Luật ban hành VBQPPL và trên
* Tra Hồng Lê 2018), Hoat đồng tiẫu dink du cn, ce thảo van bên QPPL của Bộ Tu pháp, Luận văn thạc sĩ
Luật hoc, tr 10-11.
Trang 20cơ sở thực tiến của công tác này, hoạt động thấm định dự thảo VBOPPL trong lĩnh vực dén
Sự có các vai trò niu sau
Thứ nhất thậm định du thảo V BQPPL trong lĩnh vực dân sự là giai đoạn vô cùng quantrong nhằm đâm bảo tinh hợp hién, hợp pháp, tinh dong bộ, thông nhất Đồng thời là nên tảng
đề đánh giá hiệu quả của dự tháo V BQPPL trong linh vực dân sự, gop phân dam bão tính khathi của văn bản trước khi được ban hành trên thực tê Hoạt đông thâm đính sẽ thực hiện kiểm
tra một cach toàn điện moi mat nhằm dam bão dự thio VBQPPL trong linh vue dân sự datđược hiệu quả một cách tốt nhất theo yêu câu và đáp ứng ding quy định của pháp luật Hoat
động này nhim phòng ngừa những sai sót có thé xảy ra trong de thảo văn bản luật, nhimhướng tới dim bảo tính hợp hiên, hợp pháp, tính thang nhất, đồng bổ, khả thi của du thảo
VBQPPL liên quan đến lính vực dân sự Bên cạnh đó, những nhận xét và đánh gia trung thực
của các cơ quan Nhà nước có thâm quyền tiền hành thâm định vệ hiệu quả du thảo V BQPPL
trong lĩnh vực dân sự sẽ giúp cơ quan hữu quan tiếp cận dự thảo một cách sâu sắc nhất, từ đó
có cá nhin khách quan, 16 ràng dé đánh giá, xem xét nên hay không nên thông qua dự thảo
đó
Thư hai, hoạt đông thấm định dự thảo VBQPPL trong linh vực dân sự gúp nâng cao
kết quả làm việc, trách nhiém của cơ quan soạn thảo Đóng vai trò là hoạt động kiểm đính lạikết quả làm việc của cơ quan chủ trì soạn thảo, thâm đính góp phan không nhé trong việc
nâng cao tréchnhiém của cơ quan này Kết quả hoạt đông thẩm định có ý nghĩa rất quan trong,
nhimg tham van trong báo cáo thâm đính được cơ quan chủ trì soạn thao tiếp thu kip thời sửa
đổi, bd sung đã mang lại chất lượng cao hơn cho dự thảo cũng như hiệu quả làm việc của cơquan Tử đó, cơ quan chủ trì soạn thao dân hoàn thiện hơn cả về Ki năng lấn trách nhiém trong
quá trình soạn thao V BQPPL trong lĩnh vực dân su.
Thứ ba thậm định dự thảo V BQPPL tronglinh vực dan sự là cơ chế đảm bảo, nâng cao
sự phối hợp và giám sát lần nhau của các cơ quan có thêm quyên, vừa là biện pháp phòngngửa các rử ro sau khi ban hành V BỌPPL về inh vực dan sự Thâm quyên thâm đính đượcgiao cho chủ thé nhật dinh (cơ quan tư pháp) nlung hoạt động nay dai hỏi sự phốt hợp nhip
nhàng và ăn khớp của hau hết các chủ thé tham gia vao quá trình xây dụng va ban hành:
Trang 21VBQPPL trong lĩnh vực dân sự Đó là sự phối hợp hai chiều giữa các cơ quan có thâm quyên
tham gia vào quá trình xây dựng V BQPPL trong finh vực dân sự, từ đề nghi xây dụng đếnchuẩn bi dy án, lập dự thao đền trình dự án luật đầu có tác động tới số thâm đính, ngược lạivới bảo cáo thêm đính cũng sé ảnh hưởng đến các giai đoạn trên của quy trình soạn thảo vàban hành V BQPPL vệ finh vực dân sự Trên thực tê, khi hoạt động thêm đính du thảo được
điển ra hiệu quả, đã giúp cho các cơ quan soạn thảo văn bản kịp thời sửa đổi từ đó giảm thiểu
các khiêm khuyết của văn bản khi được ban hanh
Thử tư công tác thêm dinh dự thảo V BỌPPL trong lĩnh vực dân sự giúp nâng cao hiệuquả của văn ban khi được ban hành Cu thé, hoạt đông thâm đính được thực biện nhằm dambảo các cơ quan có thâm quyên xây dung phi tuân thi day đủ và đúng trình tự các khâu, các
bước theo quy định của pháp luật, không được bö qua bắt ki bước nao Từ đó hướng tới nham
dam bảo chất lượng của văn bản khi được ban hành Thông qua hoạt động thêm dinh có thécung cập các thông tin toàn điện, đánh giá, phân tích đền một hoặc nhiéu van đề có tinh chatphức tap hoặc van con các quan điềm trái chiêu giữa các cơ quan soạn thảo với nhau Bên
canh đó, nêu quy trinh thấm đính được dién ra khoa học, chặt chế, hợp lý, kết quả báo cáo
thấm định được tiếp thy, ghi nhận, sửa đổi kịp thời sẽ làm giảm bớt sư hao tốn thời gian, vật
chất, tránh lãng phí không cân thiết cho việc soạn thảo các hướng dan thi hành các VBQPPLtrong lính vực dân sự Qua đó giúp cho cơ quan soạn thảo văn bản hạn chế được tối đa các rủi
ro sau khi ban hanh cũng nlurhoan thiên nâng cao liệu quả VBOPPL liên quan dén lính vực
dân sự
Thứ năm, việc tuân thủ quy trình thậm đính dự thảo V BQPPL trong lĩnh vực dân sư
trước khi ban hành chinh là dam bao đúng quy tinh x ay dựng V BQPPL, tránh được tình trạngvan bên chuẩn về nội dung và thé thức nhưng lại bị xử lý vì không tuân thủ các trình ty, thủ
tục luật dinh
Thứ sa công tác thâm đỉnh du thảo V BQPPL trong lính vực dân sự góp phân tao dung
môi trưởng pháp ly minh bạch, ôn đính va thực hién trật tư quên ly Nha nước, đảm bảo quyên
và lợi ích hợp pháp của cá nhân, tô chức chịu sự tác động trực tiếp của V BQPPL trong finhvực dân sự Trong bôi cảnh kinh tế thi trường hiện nay, các nhà đâu tự, doanh nghiệp, các đôi
Trang 22tác rước ngoài luôn quan tâm đến các rủi ro có thé xây ra từ hành lang pháp lý, chinh sách,
quy &nh pháp luật trong lính vục dân sự nói riêng và các lĩnh vực khác nói chung Hoạt đông
thấm dinh được thực hiện gúp giảm thiểu tốt đa các rũ ro về chéng chéo, mau thuần, thiêuthực té, không phù hợp của các dự thảo VBQPPL trong lính vực đân sự Nêu văn ban đã đượcban hành mới phát hién ra các khuyét điểm này thì hậu quả sẽ vô củng nghiêm trọng, ảnhhưởng tới quyên và lợi ich hợp pháp của các cá nhân tô chức, làm giảm uy tin của các cơ
quan Nhà nước và héu quả nay rất khó có thể khhắc phuc được triệt dé,
Hiện nay, có mot sô VBOPPL trong lính vực dân sự được ban hành có dau liệu sai
pham, không đảm bảo về chất lượng nội đụng làm xâm phạm dén trật tự quan lý Nhà nước,
làm giảm hiệu quả của quản lý Nhà nước, ảnh hưởng tới uy tín, sức manh của quản ly Nhà
nước đổi với người dân, đồng thời còn làm ảnh hưởng đền quyên loi hop pháp của các tổ
chức, cá nhân có liên quan Hoạt động thâm dinh đặt ra dé đảm bảo các cơ quan có thêmquyên sẽ kip thời phát hiện chi ra những sai sót, tên tại trong nội dung dự thảo VBQPPL đềcập đến lĩnh vực dân sự dé kip thời xử lý, khắc phục trước khi ban hành Hoạt đông nay sẽgiúp cho bảo vệ quyền và lợi ich hợp pháp của tô chức, cá nhân đông thời cũng cô thém niémtin của người dân đôi với các cơ quan Nhà rước, duy trì và nâng cao liệu quả quản lý trật tựNha nước Bởi việc đưa ra những đánh giá, tư vận thâm định là khang đính tính phù hợp vớiđiều kiện kinh té - xã hội, phi hợp với mong muôn, nguyện vong chính đáng của Nhân dân
Như vậy, hoạt động thâm đính chr thảo VBQPPL trong lĩnh vực dan sự đóng vai trò
quan trong trong tổng thể toàn bô quá trình xây dung ban hành V BQPPL về lĩnh vực dân sxcũng như hoạt động của HTPL Trong quá trinh thâm đính sẽ giúp cơ quan có thâm quyềnđánh gia chính xác các nội dung của dự thảo, có thể xác đính được các nội dung không tuân
thi các quy định của pháp luật, không phù hợp, khéng thống nhat Hoạt động này giúp đánhgiá chất lượng, lữ thuật, nội dung của văn bản trước khi được chuyên đền cơ quan tô chức, cánhén có thẩm quyên chính thức xem xét, phê duyệt và ban hành Do là cơ sở nhằm nâng caochat lương, hiệu quả của văn bản khi được ban hành trên thực tê, gop phân hoàn thién HTPL
Việt Nam.
Trang 2313 Nguyên tắc thâm định dự thảo văn ban quy phạm pháp hật trong lĩnh vực dan
x
Bat ky một hoạt đông lập phap nao cũng cân có nguyén tac phải tuân theo dé dim bảo
pháp luật được xây dựng và ban hành theo đúng trình tự, đúng nội dung Pháp luật quy đính
không được trái hoặc có sự khác nhau giữa V BQPPL trong lĩnh vực dân su do cùng cap banhành hay V BQPPL trong lĩnh vực dân sự của cấp trên với VBQPPL trong lính vực dén sưcủa cap dưới Từ đó, hiệu quả của tùng hoạt động xây dung pháp luật được nâng cao hơn bao
giờ hột, các cơ quan Nha nước cũng có thé tự kiểm tra, giám sát nhau trong việc sử đụng
quyền lực của minh
Tham dinh đự thảo VBOPPL nói chưng và thêm dinh dự thảo VBOPPL trong lính vực
dan sự nói riêng là một hoạt động có vai trỏ và ý ngÏĩa vô cùng quan trong công tác xây dungVBOPPL của các cơ quan Nha nước có thêm quyên đề nâng cao chất lượng, hiệu quả của vănban khi được ban hành và nham dam bảo hiéu quả của hoạt đông quản ly Nhà rước Vi vay,hoạt động thâm đính dự thảo V BQPPL trong linh vực dân sự phải đảm bảo đây đủ các nguyêntắc sau:
Một là nguyên tắc khách quan, khoa học trên cơ sở trao dai, thảo luận tập thể, đề cao
trách nhiệm của Thủ Trưởng cơ quan, đơn vi tham gia về nôi dụng ý kiên thâm định Dư tháoVBQPPL trong linh vực dan sư được thâm định về nguyên tắc phải đảm bão tinh kihách quan,
vô tư và xuất phat từ lợi ích chung, Thủ trưởng đơn vị chủ trì tổ chức thêm định, cụ thể là Bộ
Tư pháp phải có trách nhiém trực tiếp hoặc phân công một lãnh đạo don vị phụ trách việcthấm định, đề nghị các đơn vi có liên quan, các chuyên gia, nha khoa học tham gia phối hopthấm định Thủ trưởng don vị phố: hợp thâm định có trách nhiém tô chức nghiên cứu đối với
dự thio văn bản củng với các tài liệu kèm theo hồ sơ thêm đính, chuân bị ý kiên thâm dinhbằng văn bản, gửi đơn vị chủ trì thâm định sau cuộc hop hoặc theo thời gan do đơn vi chủ trìthấm định đề nghị
Hai là nguyên tắc tuân thủ trình tự, thủ tục, nội dung và thời bạn thâm dinh theo quy
Goh của Luật ban hành VBOPPL và các quy đính khác có liên quan Dé dam bảo tinh hop
pháp của văn bản khi được ban hành thi kdhi tiền hành hoạt động thâm đính dự thio việc tuân
Trang 24thủ theo trình tự thủ tục luật dinh là điều bat buộc Day là nguyên tắc xuyên suốt trong quátrình thâm dink và dai hồi phải tuân thủ tinh kỉ luật cao Bởi vi phai tuân thủ trình tự, thủ tục
và thời hạn thêm đính thi hoạt động thâm dinh mới đạt higu quả và phát huy được vai trò của
minh trong viéc đâm bảo chat lượng của dự thảo V BQPPL trang lĩnh vực dân sư.
Bala nguyên tắc đảm bảo tính chính xác 16 ràng, nhất quán trong phân công thêm đính
dự thảo V BỌPPL trong lnh vực dân sự Có sự phân công công việc môt cách rõ ràng, chính.
xác, đề cao vai trò và trách nhiém của tùng cá nhân, đặc biệt là lãnh đạo đơn vị thực hiện thâmGinh Ngoài ra phải phân công trách nhiệm thông tin phản hai về kết quả tham đính cho các
cá nhân, đơn vị tham gia thêm đính, tăng cường vai trò đôn đốc của các phòng liên quan
Bến là nguyên tắc dam bao sx phối hop chặt chế giữa các đơn vị, bao gồm đơn vị chủtrì và các đơn vi có liên quan Việc phối hợp thâm định phải được tiên hành kip thời, hiệu quả,
chat lượng và phi hợp với chức năng nhiém vu của từng cơ quan, đơn vị phố: hop Sự phôihop này được thê liên rõ nét ngay từ giai đoan tiếp nhận, phôi hợp xây dung báo cáo thâmđ;nh và tô chức thâm dinh Các don vi tham gia thêm đính cân phải chủ động trong công việc,chủ đông lựa chon hình thức phôi hợp dé phù hợp với điêu kiện hoàn cảnh cụ thé Sự phốihợp liệu quả, phù hợp giữa các đơn vì, cơ quan cũng làm tăng chat lượng hiệu quả của công
tác thẩm định du thảo Các đơn vị cân thực biện nghiém cơ chế phối hợp, trao dai thông tin
về thâm đính dự thảo V BQPPL nói chưng và thâm dinh dự thảo V BQPPL trong lính vực dan
sư nói riêng.
Neon là nguyên tắc tăng cường ứng dung công nghệ thông tin trong việc phan công
nhiém vụ thâm định, chuyên hồ sơ thêm dinh, tô clưức hoạt động thêm định, theo dõi việc tiệpthy, giải trình của các cơ quan lập đề nghi xây dung văn bản, soạn thảo dy án, dự thảo văn
bản nhằm đâm bảo chất lương, tiền độ thâm định, tiết kiệm chi phí Nguyên tắc này thể hiện
ở các nội dung tiép nhận, gửi báo cáo tiếp thu, giải trình ý kiến thâm đính, ding tai báo cáotiếp thu, giải trình ý kiến thâm định trên Công Thông tin điện tử theo đối, xử lý các van đề
Trang 25liên quan đên nội dung báo cáo của cơ quan lập dé nghĩ xây dung văn bản và cơ quan, đơn vịchủ trì soạn thảo du án, đự thảo văn bản về việc tiép thy, giải trình ý kiên thâm đính”
1.44 Nội dung thâm định dự thảo văn bản quy phạm pháp luật trong nh vực dân sự
Hoạt đông thẩm định dự thảo V BQPPL trong lĩnh vực dân sự được tiên hành bởi cơ quan duoc Nhà rước trao thấm quyên tiên hành hoạt động nay trong quy trình xây dung
VBQPPL Đây là phai cơ quan chuyên môn trong inh vực pháp luật dân sự, đáp ứng đủ yêu
câu về trình độ chuyên môn nghiệp vụ, đồng thời cơ quan này phải có sư phối hợp hiệu quảgiữa các ngành, kết hợp chuyên môn với các chuyên gia, nha khoa học liên quan đn nội dung
về lính vực dân sự của dự thảo can được thêm định (J đục Bộ Từ Pháp do Vu Pháp luật dân
sự - linh tế tham mung tổ chức tae hiển)
Các chủ thê khi tiên hành thâm đính cân dim bảo được các tiêu chi về nội dung của hoạtđộng thấm định dự thảo V BQPPL trong nh vực pháp luật dân sự Nội dung phải đáp ungđược yêu câu rà soát, xem xét mét cách toàn điện dự thảo nhằm hướng tới mục đích đánh giá
kỹ lưỡng, hiệu quả của dự thão Dé đâm bảo được hiệu quả của hoạt đông thêm định dự thảo,nội dung hoạt động thâm định dự thio VBQPPL trong linh vực dân sự phải tuân thủ day đủ
nhimg tiêu chi sau:
Thứ nhất nội dung hoạt đông thâm định phải dim bảo đánh giá được day đủ, toàn điện
về liệu quả của dự thảo V BQPPL trong linh vuc dân sự Cơ quan thực hiên thẩm định sẽ dénhgiá hiệu quả của văn bản nhằm đưa ra những nhận xét, kết luận về việc du thảo có đủ điệukiên để trình lên cơ quan có thâm quyền hay chưa Đề thực hiện hoạt đồng này một cách hiệuquả, co quan tiền hành hoạt động thâm đính phải đánh giá dự thảo một cách toàn đện, đây đủ
từ nội dung dén hình thức và cả thủ tục xây dụng VBQPPL trong finh vực dân sự Các nội
đụng can đánh giá sẽ bao gôm đối tượng phạm vi đều chỉnh, sự phủ hợp với đường lỗi chủtrương của Đảng, chính sách của Nha nước, tính hợp hiển, hợp pháp, tĩnh thông nhất, đồng
bộ với HTPL, tính khả thi, tinh tương thich đối với các điều ước quốc tê ma Việt Nam kí kếthoặc là thành viên, ngôn ngữ, 1d thuật soan thảo, chi phí tuân thi TTHC néu có liên quan dén
` Thểu Thi Tả (2021), Thêm đỡ: che tháo văn ban QPPL từ thực nến Ninh Binh, Luận vin thạc sĩ Luật học ,tr.
19-20.
Trang 26TTHC và một số nội dụng khác có liên quan Klu dự thảo được đánh giá day đủ, toàn điện về
hiệu quả nhe vậy, cơ quan tiên hanh hoạt động thâm định dự thảo V BQPPL trong lính vực
dan sự có thé đưa ra két luân mét cách chính xác nhật về việc đổi tượng thâm đính đã dat liệu.
quả theo yêu cau hay chưa
Thứ hai, nội dung của hoạt động thêm đính phéi đảm bảo đánh giá cụ thể, khach quan
về từng nộ: dung liên quan dén dự thảo V BQPPL trong ĩnh vực dân sư Hoạt động này đời
hỏi cơ quan tiền hành thâm định đánh giá về liêu quả của dự thảo trên tất cả các phương điệnnội dung của de thio, tránh có sự đánh giá mang tính chất clung chung không cụ thể, thiêu1õ ràng Cơ quan tiên hành hoạt động thâm dinh de thảo, xem xét dự thảo trên từng phương,điện như đánh giá về tính hợp hiên, hợp pháp, tính thông nhất, đông bộ trong HTPL, tinhtương thích với các điều ước quốc tế ma Việt Nam ký kết hoặc là quốc gia thành viên, đồng
thời tiép thu kinh nghiém tử các văn bản tương ứng của nước ngoài liên quan dén lĩnh vực
dân sự Nêu cơ quan tiên hanh thâm đính có thé thực hiện như vậy thì có sé bao quát được
toàn bộ các nội dung, các phương dién, không bỏ sót bat kì nội dung nao của dự thảo, từ đó
có đánh giá chính xác về liệu quả của dự thảo
Thứ ba, nội dụng của hoạt động thâm định dự thảo V BQPPL cân tập trung vào mét sốđiểm sau:
Một la sự phù hợp của nội dung dự thão văn bản V BQPPL trong lĩnh vực dân sự với
mục đích yêu câu, phạm vi điều chỉnh, chính sách trong đề nghi xây dung luật, phép lénh đãđược thông qua Việc thâm đính đối tượng, pham vi điệu chỉnh của dự thảo là cân thiết đểdam bảo khí dự thảo di vào đời sông sé tác động lên đúng các đổi tương, đúng pham vi và datđược luệu quả trong việc điều chỉnh các mối quan hệ xã hội
Ha là sự phù hợp của nội dung dự thảo V BQPPL trong finh vực dân sự với đường lôi,
chủ trương của Đăng, chính sách của Nhà rước Dang lãnh dao Nhà nước thông qua nhiéuhình thức, trong đó có lãnh dao bằng chủ trương, đường lối, chính sách được coi là chủ yêunhat, trên cơ sở đó Nhà nước đã thé chế hóa thành những quy đính pháp luật Chính vi vậykhi tiên hành thêm định dự thảo V BQPPL về lính vực dân sự nói riêng và các lĩnh vực khác
Trang 27nói chung trước hệt phải thâm định nội dung về sx phù hợp với chủ trương đường lối, chính
sách của Đảng,
Bala tính hợp hiên, tính hợp pháp, tinh thông nhất của dự thảo VBOPPL trong linh vựcdân sự với HTPL, tính tương thích với điều ước quốc tế có liên quan ma Viét Nam ký kếthoặc là thành viên Mọi V BQPPL trong lĩnh vực dân sự khi được ban hành đều đời hỏi phảiphù hợp với Hiện pháp, đảm bảo tinh thông nhật theo trật tự thứ bậc, liệu lực pháp lý củaVBPL tạo thành hệ thông thông nhat Khoản 1 điều 119 Hiện pháp năm 2013 quy định: “Hiến
pháp là luật cơ ban của nước CHXHCN Tiệt Nam có liệu lực pháp ly cao nhất Moi VBPLkhác phải plat hop với Hiến pha “ Cụ thể, nội dung của dự thao văn bản phải plu hợp vớicác quy định của Hiện pháp, phải phù hợp với các nguyên tắc cơ bản va tinh thân của Hiền
pháp Bên canh đó, một nội dung quan trong nữa dé đảm bảo tính hợp pháp của nội dungtrong dự thảo đó là phải phù hợp với các điều ước quốc tê ma V iệt Nam ký kết hoặc là thành:
viên thành viên Cu thể, khi tiên hành thâm định dự thảo VBOPPL trong nh vực dân sự, cân
tìm hiểu, nghiên cứu các quy dinh có liên quan trong điều ước quốc tê đề nội luật hoa sao chophù hợp
Bến là sự can thiết, tinh hop lý và chi phí tuân thủ các TTHC trong dự thảo VBOPPLtrong lnh vực dân sự, nêu chr thão văn bản có quy dinh TTHC Luật Ban hành VBOPPL năm
2015 yêu câu thâm đính nội dung này nhằm bão dim nguyên tắc chi ban hành hoặc duy trìcác TTHC thực sự cân thiét, hợp lý, hợp pháp và có chi phi tuân thủ thập nhat
Năm là thấm định về điều kiện bao đấm về nguén nhân lực, tài chính dé bảo đảm thi
hanh V BQPPL trongfính vực dân sự Cuthé, đánh giá về nguồn lực tải chính cho việc tổ chức
thực biên văn bản (chi phi cho công tác tuyên truyền, giáo duc pháp luật, phô biên pháp luật,
chi phi mà tổ chức, cá nhan và các đối tương áp dung của văn bản bỏ ra khi thực hién văn bản,chi phi cho việc xây đụng cơ sở vật chất, trang thiét bi plc vụ việc tô chức thực hién văn bản,chi phi cho việc thay đôi tô chức, bộ máy, nhin sự của các cơ quan hién hành, các chi phi khac
có liên quan dén việc tô chức thực hién văn ban), đánh giá về du kiến nguồn nhân lực choviệc tô chức thực hiện văn bản (việc thay đôi, sắp xép lại tô chức bộ máy, nhân sự dé thựchiện văn bản, phương thức xử lý đôi với đội ngũ cán bô, công chức chr thừa khi có sự tinh
Trang 28giảm bộ này hoặc biện pháp b6 sung đổi ngũ cán bộ, công chức khi có phát sinh bộ may mới
để thưực liện văn bản)
Sár:là, việc lông ghép van dé bình đẳng giới trong dự thảo VBOPPL trong lĩnh vực dan
sự nêu trong đự thảo văn ban có liên quan đến van đề bình dang giới Việc thâm định nội
đụng này thể hiện sự trách nhiệm của các cơ quan xây dung V BQPPL trong lnh vực dân sự
về việc lây ý kiên các chuyên gia về xác dinh van đề giới trong dự thảo và bổ sung các nguyêntắc, nội dung nhằm dam bảo bình đẳng giới, quyên và lợi ich hợp pháp của công dân trong
các quy đính của chr thảo VBOPPL trong lính vực dân sự.
Bay là, nội dung của thâm đính dự thảo V BQPPL trong lĩnh vực dân sự phải tuân thủ
về hình thưức, ngôn ngữ kĩ thuật soạn thảo và trình tự, thủ tục soạn thao văn ban Đây là mat
trong nhiing yêu tổ quan trọng mang tinh kỹ năng, nghiệp vụ chuyên môn trong quá trình soạn
thảo V BQPPL trong lính vực dân sự, thê hiện qua hai yêu tô: sử dụng đứng quy tắc ngôn ngữ
và phân chia, sắp xếp nội dụng văn bản giao dich chat chế Ngôn ngữ sử dung trong VBOPPL
về lính vực dan sự sẽ là phương tiện quan trọng dé truyền tai toàn bộ các QPPL
Co thé thay, Luật Ban hành V BQPPL đã yêu câu hoạt động thâm đính phải tién hànhtập trung vào từng nội dưng nhằm đánh giá dự thảo V BQPPL trong lĩnh vực dân sự một cách
toàn điện, dim bảo hiệu quả So với các quy đính về thâm dinh trong Luật Banhành V BQPPLnăm 2008, Luật năm 2015 đã có thêm điểm mới đó là yêu câu thâm định thêm nội dung vềlông ghép van dé bình đằng giới và TTHC trong quy trình trình thâm đính dự thảo V BQPPL
trong lĩnh vực dân sự.
Thứ tự nội dụng của báo cáo thêm định - kết quả lam việc của cơ quan tiên hành thâmđính du thảo V BQPPL trong lĩnh vực dân sự, phải đáp ung các tiêu chi nhét định sau: đảm
bảo tính trung thực, chính xác, đáp ứng tính kip thời, đứng thời hạn luật dinh Bên canh đó,
các nội dung trong bản báo cáo phải cụ thé, 16 rang thé hiện rõ quan điểm của cơ quan thâm
định về các nội dung thâm định trong lĩnh vực dân sự theo quy định của pháp luật Báo cáo
thâm định dự thảo VBOPPL trong lĩnh vực dân sự phải có day đủ, rõ rang các nội dụng thâmđ:nh theo quy đính của pháp luật Đông thời, báo cáo thấm đính cên có kết luận cụ thê de thảo
Trang 29có đủ hoặc chưa đủ điệu kiện dé trình lên chủ thé có thâm quyền ban hanh hay không kèm
theo ly do.
Như vậy, hoạt động thâm đính can tập trung vào một số điểm nhu vậy là dé đêm bảoviệc thực hién hoạt động thâm dinh đó phù hợp với đối tương thâm đính là dự thio VBOPPL
trong lính vực dân sự tránh gây nham lẫn với hoat đông thâm đính đề nghị xây đụng
VBQPPL Khi hoạt động thêm dinh được thực hién một cách phù hợp, hiéu quả sẽ tránh được
việc trung lập nội dung hoặc đánh gia không chính xác, đảm bảo nâng cao hiệu quả hoạt đông
15 Trình tự, thủ tục thâm định dy thảo văn bản quy phạm pháp luật trong linh vực
dân sự
Khi chủ thé có thêm quyền tiên hành hoạt động thâm đính chy thảo van bản quy phạmpháp trong Enh vực dân sự cân phải đáp ứng day đủ các bước và đúng các trình tự, thủ tụctương tự như quá trình thêm định dự thảo V BQPPL nói chung
Bước 1: Giri và tiếp nhận hồ sơ thẩm định
Gia hồ sơ théon định:
Sau khi tiếp thu các ý kiên gop ý của các cơ quan, tô chức, cá nhân thi cơ quan chủ trì
soạn thảo du thảo V BQPPL trong lĩnh vực dân sự có trách nhiệm nghién cứu, tiếp thy, hoàn thiện hỗ sơ dự thảo gửi đến cơ quan chủ trì thâm đính Hồ sơ thêm định gam các tài liệu sau:
Tờ trình Chính phủ/Thủ tướng Chính phủ dự thảo VBOPPL trong lĩnh vực dân sự, dự tháo
VBQPPL trong linh vực dân sự, bản đánh gia TTHC trong cir thao V BỌPPL về lĩnh vực đân.
sự nêu trong dự thảo văn bản có quy định TTHC; bảo cáo vệ các van dé binh đẳng giới nêutrong dự thảo V BQPPL trong lính vực dân sự có quy đính liên quan dén bình dang giới; bản
tổng hợp, giải trình, tiếp thu ý kiến góp ý, bản chụp ý kiến góp ý của các bộ, cơ quan ngang
bộ Ngoài các tải liệu nêu trên, cơ quan chủ trì soạn thảo cũng có thê gửi thêm một số tài liêukhác nêu có để cung cap cho cơ quan chủ trì thâm định các thông tin liên quan dén dự thảo
* Nguyễn Manh Trí (2021), Thiam đòi dục thao văn beet QPPL tát Bộ Tu pháp — Lý luận và thực nến Luận văn.
thạc sĩ Luật học tr 17-18.
Trang 30văn bản Đôi với tờ trình và dự thảo văn bản, cơ quan soạn thảo phải có trách: nhiém in và gũi
bang bản giây, các tài liệu còn lại có thé gửi bằng bản điện tử
Tiếp nhận kiểm tra hồ sơ:
Ngay sau khi nhận được hô sơ đề nghi thâm đính, cơ quan chủ trì thâm đính có trách
nhiém tiếp nhận và kiểm tra hồ sơ, tinh hợp lệ của hồ sơ Trường hợp hô sơ dự thảo VBQPPL
trong lĩnh vực dân sự chưa đáp ung đủ yêu câu theo quy đính của Luật Ban hành V BQPPL
năm 2015 thi chậm nhét là 01 ngày làm việc kể từ ngày tiép nhận hồ sơ, cơ quan thêm dinh
đề nghi cơ quan, đơn vị soan thảo dự thảo bỗ sung hô sơ Kh đã tiếp nhận đủ hô sơ thâm dinh,
cơ quan chủ trì thấm đính có trách nhiệm chuyển ho sơ thâm đính đền bộ phân được giao
thâm định, các don vi tham gia phối hợp thêm định, đông thời chuyên dén lãnh đạo đơn vị dé
theo dõi chi dao.
Bước 2: Chuẩm bị và tô chức thẩm định
Cơ quan được giao chủ tri và thực hiện thêm đính dự thảo VBQPPL trong lĩnh vực dân
sự sẽ tiên hanh các hoạt đông sau:
Tiên hành kiểm tra tính day đủ về thành phần hé sơ và nội dung của hồ sơ theo quy đínhcủa Luật Ban hành V BQPPL năm 2015 khi nhận được hỗ sơ thấm đính Trong trường hợpphát hiện hồ sơ chưa day đủ thi trong vòng 01 ngày làm việc kể từ khi nhân được hô sơ, đơn
vị thâm định phải có văn bản đề nghị cơ quan soạn thảo bê sung hồ sơ theo đúng quy đính
của Luật Ban hành V BQPPL nam 201 5.
Tô chức nghién cứu các nội dung có liên quan đến dự thão, có thê đề nghi co quan soan
thảo giải thích hoặc cưng cập thêm thông tin, tai liệu có liên quan dén dự thảo hoặc tô cutecác hội thảo, tọa đàm về dự thảo V BQPPL trong lính vực dân sự Chuẩn bi công tác thâm.đ' nh trên cơ sở quyết định theo một trong hai hình thức là: Thành lập Hội đông thâm định (đốivới các dự thảo VBQPPL trong linh vực dan sự có nôi dung phúc tap), tô chức cuộc hợp tưvan thâm định (đối với các dự thảo VBOPPL trong lính vực dân sự có nội ching đơn giản, rõ
rang).
Bước 3: Xây đựng Báo cáo thẩm dink
Trang 31Thứ nhất, đối với binh thức tô chức Hội dong thâm đính dựa trên kết luận của Chủ tịch,tiên bản hop của hội đông, kết quả nghiên cứu dự thảo và căn cứ theo quy định tại Luật Banhành V BQPPL, cơ quan chủ trì thêm đính có trachnhiém chuẩn bi dự thảo báo cáo thâm đínhtrình lãnh đạo xem xét, ký báo cáo thẩm định
Thứ hai, đôi với bình thức tô chức của hợp tư vận thâm định dựa trên kết luận của Chủtoa, biên bản hợp, kết quả nghién cứu hô sơ dự thảo, ý kién tham gia của dai điện các đơn vị
có liên quan, các chuyên gia, nhà khoa học, cơ quan chủ trì thêm dinh có trach nhiệm chuan
bi Báo cáo thâm đnh trình lãnh đạo xem xét, ky báo cáo thêm định
Đặc biệt, báo cáo thâm đính là tài liệu bat buộc trong hỗ sơ dự thảo V BQPPL trơng lĩnh
vực dân su: Luât Ban hành V BQPPL năm 2015 đã quy dinly Báo cáo phải thé hiện rõ về nổidung thậm đính và ý kiên của cơ quan thâm định và liệu quả của dự thảo đã đủ hoặc chưa đủ
điều kiên trình lên cơ quan có thâm quyên xem xét, ban hành Nêu báo cáo thâm định kết luận
dự thảo chưa đủ điều kiện dé trình lên cơ quan có thâm quyền xem xét thi trả lại hô sơ cho cơquan soạn thảo đề tiếp tục sửa đôi, hoàn thién du thảo Cơ quan soạn thảo có trách nhiémnghiên cứu, giải trình tiép thu ý kiên tham định dé sửa đôi hoàn thiện dự thảo V BQPPL trongfinh vực dân sự Đông thời cơ quan soan thảo cũng phải gửi báo cáo giải trình, tiép thu kèmtheo văn bản dự thảo đã được sửa đôi dén cơ quan thâm đính trước đó trước khi trình lên cơquan Nhà nước có thâm quyền
Bước 4: Giri Báo cáo thâm dink
Khi báo cáo thâm định được lãnh đạo cơ quan thêm: đính kỹ thông qua, cơ quan thâm
đính có trách nhiém gửi báo cáo này đến cơ quan soạn thảo a thông bao về việc chr thảo đã
đã điều kiện chat lượng để trình lên cơ quan có thâm quyên xem xét, ban hàntŸ Cụ thé, đôivới những dự thảo V BỌPPL trong lính vực dân sự do Vụ Pháp luật dân sự - kinh tê, Bộ Tưpháp thêm đính, sau khi Báo cáo thâm định được lánh: đạo Bộ Tư pháp ký thì Cục C ông nghệthông tin chiu trách nhiém tHưực hiên việc đăng tai Báo cáo thêm dinh trênC ông thông tin điện
tử của Bộ Tư pháp, trừ trường hợp có quy đính khác.
° Nguyễn Minh Trí (2021), Thêm đo: dự thảo vẫn bữa QPPL tea Sộ Tư pháp — Lý luận và thực niễn bận vẫn,
thạc sĩ Luật hoc, tr 22-23.
Trang 32Tiểu kết chương 1Trong nội dung chương 1, dé tài khái quát và tập trung vào phân tích một số lý luận vềhoạt động thâm đính dự thảo V BQPPL trongTinh vực dân sự Thâm định là một khâu rất quantrong trong quy trình xây dung va ban hanh VBQPPL liên quan đến lĩnh vue dân sự Tai
chương này, khóa luận đã dé cập, lam 16 các khái niém, bao gồm định ng‡fa, đặc điểm; phântích vai trò, ý ngiĩa, nguyên tắc, nội dung và trình tự, thủ tục của hoạt đông thâm định dự thảo
Trang 33Chương 2.
THỰC TRẠNG HOAT ĐỌNG THAM ĐỊNH DỰ THẢO VĂN BẢN QUY PHAM
PHÁP LUAT TRONG LĨNH VỰC DÂN SỰ
2.1 Những thành tựu đạt được của hoạt động thâm định dv thio văn bản quy phạm
pháp luật trong nh vực dan sự
Từ khi Luật Ban hành V BQPPL năm 2015, sửa đôi, bô sung năm 2020 được ban hành,công tác thêm định dy thảo V BQPPL nói chung và thâm đính du thảo V BQPPL trong lĩnh:vực dân sự nói riêng đã đạt được nhiéu kết quả khả quan, góp phân nâng cao chất lương văn
ban soạn thảo, bảo đảm tiên độ thông qua, trình ky ban hành Nhìn chung hoạt động thậm.
Ginh dự thảo V BQPPL trong inh vực dân sự đạt được nhiéu thanh tựu trên tật cả các phương
điện như vé số lượng dự thảo thêm đính, về nguyên tắc, về nội dung thấm đính và về trình ty,thủ tục thêm anh
2.1.1 Số hrợng dir thao văm ban quy phạm pháp luật trong link vực dau sự được thâm:
định
Theo thông kê, tix năm 2020 dén hết năm 2022, Bộ Tư pháp đã thêm đính tổng số 741
dự thảo VBQPPL” trên tất cả các lính vực, trong đó sô lương dự thảo V BQPPL trong lính
vực dan su được thâm đính tuy không chiêm ti lệ cao nlumg có vai trò rất quan trong Vé cơ
bản, công tác thẩm đính đâm bảo tuân thủ đứng quy dinh của Luật Ban hành V BỌPPL năm
2015 Cụ thể như sau:
Năm 2020, Bộ Tư pháp đã thâm đính 28 đề nghị, các Sở Tư pháp thâm đính 294 đề nghịxây dung V BQPPL, toàn gành đã thêm đính 5 970 dự thảo V BQPPL (trong đó Bộ Tư pháp
đã thâm định 258 chr thảo, Tô chức Pháp chê các Bộ, cơ quan ngang Bộ thâm đính 567 dự
thảo, các Sở Tư pháp thâm đính 4.162 dự thảo và 983 dự thao do các Phòng Tư pháp thâm.Gant)" (xem biểu đồ 1, phụ luc 1) VuPhap luật dan sự - kinh tê, Bồ Tư pháp (gọi tắt là V tỳ
là cơ quan được giao nluém vụ tiến hành thấm đính các dự thảo VBOPPL trong nh vực dan
sự Ví dự Trong năm 2020, Vu đã thâm đính được các chr thao ninx Báo cáo số
278/BCTĐ-2 Tonghop số liêu thông ki từrBeo cáo tổngkết công tác tư pháp nam 2020 „nám 2021, nim 2 2022
`' Bộ Tự Pháp (2021), đáo cáo số 01/BC-3 TP ngày: 01/01/2021 Tổng kết công tác ne pháp năm, 2020, nhiệm lì 2016-2020; ãph hướng nhiệm Kì 2021-2025 và nhiệm vue giải pháp chutyén cổng tắc nếm 2021, Hà Nội.
Trang 34BTP ngày 11/12/2020, Tham định Dy thảo Nghị định quy định chi tiết mức thy, trình ty thủ
tục thu, nộp và việc quản lý, sử dụng chi phí hòa giải, đối thoại tại Tòa án và chi phí thủ laocủa Hòa giải viên tại Tòa án; Báo cáo sô 04/BCTĐ-BTP ngày 15/11/2021, Tham đnh DuThảo Nghị định sửa đổi bo sung một số điều của Nghị định 52/2013/NĐ-CP ngày 16/5/2013của Chính phủ vé thương mai điện tử
Năm 2021, Bộ Tư pháp đã thâm đính 43 đề nghị xây dung 232 dự thảo VBOPPL, nỗi
bật là các nghị định về xử lý vi phạm hành chinh và các nghi dinh quy đính chức năng, nhiém
vụ quyên hạn và cơ câu tổ chức của các bộ, ngành, đặc biét, có một số văn bản thấm dinh
phải tập trung khẩn trương hoàn thành theo yêu câu của Chinh phi dé kip thời ban hanh cácquy dinh tng phó với địch bệnh Covid-19 Tổ chức Pháp chê các BG, cơ quan ngang Bồ thâm.Ginh 634 dự thảo V BQPPL; các Sở Tư pháp thâm đính 4 904 dự thảo VBOPPL và 1.879 dự
thảo V BQPPL do các Phòng Tư pháp thâm định (xem biểu dé 2 phụ luc 1) Có nhiêu dựthảo VBOPPL trong Enh vực dân sự đã được thâm định, cụ thé: Báo cáo số 46/BCTD-BTPngày 04/05/2021, Tham đính Dự Thảo Luật sửa đối, bô sung một sô điều của Luật Sở hữu trítuê, Báo cáo số 74/BCTĐ-BTP ngày 28/6/2021, Thâm dinh Dự Thảo N ghi định sửa dai, bôsung một số điệu Nghị định số 43/2017/NĐ-CP ngày 14/4/2017 của Chính phủ về nhấn hànghoa; Báo cáo số 113/BCTD-BTP ngày 06/9/2021, Thâm đính Dự thảo N ghi &nh sửa đôi, bôsung Điều 14 Nghị dinh số 168/2017/NĐ-CP ngày 31/12/2017 của Chính phi quy định chitiệt một số điều của Luật Du lịch vệ ký quỹ kinh doanh địch vụ lữ hành
Năm 2022, Bộ Tư pháp đã tô chức thêm dinh 32 đề nghi xây dung văn bản và 251 dựthảo V BQPPL; Tô chức Phép chê các bô, cơ quan ngang bộ thâm dinh 536 du thảo, các Sở
Tư pháp thâm định 308 đề nghĩ xây đụng nghi quyết của HĐND và 4675 dự thảo V BQPPL,các Phòng Tư pháp thâm đính 2 836 dự thio VBQPPL (xem biểu đồ 3, plus lục 1) Tronglính vực dan sự có thé kê đèn một sô dự thảo V BQPPL đã được thâm đính nứnư sau: Báo cáo
sô 142/BCTĐ-BTP ngày 89/2022, Thêm định Dự thảo Nghi quyét của Quốc hội thí điểmcấp quyên lựa chon sử dụng biên số 6 tô thông qua đâu giá, Báo cáo so 198/BCTĐ-BTP ngày
'* Bộ Tw Pháp (2022), đáo cáo số 01/3C- BIP ngày 01/01/2022, Tông kết công tác ne pháp năm 2021 và nhiệm
ie giã pháp chit yêu cổng tác nữm 2022, Hà Nội.
` Bộ Tự Pháp (2023), Beio cáo số 01/BC-BIP ngày: 01/01/2023, Tổng kết công tác ne pháp năm 2022 và nhiệm vic gia pháp chrtyến công tác năm 2023, Hà Nội.
Trang 3507/11/2022, Tham định Dự thảo Nghi dinh quy định chi tiết thi hành một sô điều của Luật Sở
hữu trí tuệ về quyên đổi với giống cây trông, Báo cáo sô 201/BCTĐ-BTP ngày 14/11/2022,Thâm dinh Dự thảo Nghi định quy định chi tiết va hướng dẫn thi hành một số điều của Luật
Sở hữu trí tuệ về sở hữu công nghiệp, bão vệ quyền sở hữu trí tuệ và quản ly Nhà nước ve sởHữu trí tuệ, Báo cáo số 205/BCTĐ-BTP ngày 17/11/2022, Thêm định Dự thảo N ghi định quyđ: nh chi tiết một sô điều và biện pháp thi hành Luật sở hữu trí tuệ về quyên tác giả, quyên liên
quan
Nhin chung hoat động thầm đính chr thảo VBOPPL trong lính vực dân sự đã đạt được
nhiéu thành tựu đáng kế và nô: bật về số lượng các dự thảo được thâm đính Báo cáo thâmdnh của Bồ, ngành Tư pháp ngày cảng có chất lương va thé hiện quan điểm về điều kiện tinh
các dự thảo VBQPPL trong linh vực dân sự, được các cơ quan, cá nhân liên quan đánh giácao, thiết tực góp phan nâng cao chat lương van bản
2.1.2 Nguyên tắc tâm định di thao văn ban qmy pham pháp luật trong lĩuh vực đâu sụt
Bên canh những thành tựu đáng chú ý về mất số lượng dự thảo V BQPPL trong lĩnh vựcdan sự được thâm đính, chất lương hoạt đông thâm dinh dự thảo đã được nâng cao, đặc biệt
đã đáp img được đây đủ các nguyên tắc về thâm định
Thứ nhất về nguyên tắc khách quan, khoa học trên cơ sở trao đi, thảo luận tập thể, đề
cao trách nhiệm của Thủ Trưởng cơ quan, don vi tham gia về nội đụng ý kiến thẩm đính vànguyên tắc đảm bão tinh chinh xác rõ rang, nhật quán trong phân công thêm định V ê cơ bản,nguyên tắc này đã được thực hiện đúng trên thực tê là như sau: Khi tiền bành hoạt động thâm
đính chr thảo VBOPPL trong Tinh vực dân sự, trước tiên V ăn phòng Bộ nhận Công văn và trình lãnh dao B6 phân công, lãnh đạo Bộ giao wệc cho Vụ trưởng Vụ Pháp luật dân sự - kinh:
tế, Vụ trưởng giao việc cho các Vu pho; Vu phó phân công cho các chuyên viên dé chuân bi
ý kiến, Vụ phó chủ trì hợp với các chuyên viên dé hinh thành nội dụng cơ bản của văn bảnthấm đính, trên cơ sở ý kiên kết luận của V u phó, chuyén viên theo đối về van đề có liên quan
và việt dự thao văn bản thâm định, Vu phó kiếm tra, chính sửa về nội dung và hành thức của
dự thio văn bản thêm định nêu xét thay đã đảm bảo chất lượng thi trình lãnh đạo Bộ cho ý
Trang 36kiên! Co thé thay, chu trình thêm dinh chy thảo V BQPPL trong lính vực dân sự trên đảm bãotính khách quan, vô tư và xuất phát từ lợi ích chưng.
Thực trạng chu trình trên còn cho thay, trong quá trình thêm định dự thảo V BQPPLtrong lính vực dân sx các Vụ phó trực tiếp giải quyết các van đề chuyên môn có liên quan
được giao Ratit trường hợp trước khi tinh văn bản thấm dinh lên lãnh đạo Bộ, Vu phó phụ
trách có điệu liện báo cáo và xin ý kiên chỉ dao của đông chi Vu trưởng Tinh hình nay là có
lý do của nó vì ban thân khối lượng công việc ma Bộ giao cho V ụ phụ trách là rất đa dạng, đồ
sộ, bản thin đông chi Vụ trưởng cũng đã phải trực tiếp giải quyết mat loạt các công việc
chuyên môn được giao, do đó, không có thời gian nghiên cứu các văn bản dé có thé cho ýkiến chi đạo trước khi dong chi Vu phó trình dy thao văn bản thêm đính do chính mình chuẩn
tị lên lãnh đao Bộ quyết dinh Sự phân công công việc một cách rõ rang chính xác, dé cao
vai trò và trách nhiệm của từng cá nhân Điều này thé hiện được nguyên tắc dim bảo tinhchính xác rõ rang, nhật quán trong phân công thêm đính, cho thay sư phân công công việctột cách rõ ràng, chính xác, đề cao vai trò và trách nhiệm của tùng cá nhân đặc biệt là lãnh.đạo đơn vị thực hiện thấm định
Thứ hai, về nguyên tắc tuân thi trình tự, thủ tục, nổi dung và thời hạn thậm đính theo
quy dinh của Luật ban hành V BQPPL và các quy định khác có liên quan Trong quá tanh
thấm đính dự thảo V BQPPL trong Enh vực dân sự, mặc đù số lương dự thảo V BQPPL thuộc
trách nhiém thâm định của Vu pháp luật dân sự - kinh tế, Bộ Tư pháp là rất lớn, đặc biệt làtrong ba năm 2020, 2021 và 2022, nhiéu V BQPPL có nội đứng gêm các chính sách lớn, mới
và phúc tạp, liên quan dén nhiêu cấp, niệu ngành, nhung Vu đã cô ging dé bao dam thời hanthấm đính theo quy định của Luật Ban hành VBQPPL năm 2015 Dac biệt, trong mét số
trường hợp, lãnh đạo Vụ đã chi đạo tập trung nguôn lực, rút ngắn thời gian thâm dinh Ví đụ:
Khi thêm định dự thao Nghi định quy định chi tiết một số điệu và biện pháp thi hành Luật sở
hữu trí tuệ về quyên tác giả, quyền liên quan, đưới sự chỉ đạo sát sao của lãnh đạo Vu, báocáo thâm đính dự thảo trên đã hoàn thành sớm hon so với thời gian quy định
ˆ+ hutps:/tipLmoj gơv.viUPagts(chủ tiết-đe-tai aspx?RemID=4 1& Cate goryD T=DT, truy cập ngày 15/11/2023.
Trang 37Thứ ba và nguyên tắc tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong việc phân côngnhiém vụ và thực hiện công tác thâm dinh được thé hién là khi tiếp nhin, gũi báo cáo tiếp thy,giải trình ý kiên thâm đính về các dự thảo V BQPPL trong linh vực dan sự đều được đăng tảitrên Công Thông tin điện tử của Bộ Tư pháp: hitps/6vww mơj gov.vn/Pages/home.aspx,thuận lợi cho việc theo đối, xử lý các van đề liên quan đền nội dưng báo cáo của cơ quan lập
đề nghị xây dụng văn bản va cơ quan, đơn vị chủ trì soạn thảo dự thảo văn bản về việc tiệp
thy, giải trình ý kiên thâm đính
Thứ tự về nguyên tắc đêm bão sự phố: hợp chat chế giữa các đơn vi, bao gồm đơn vị
chủ trì và các đơn vị có liên quan Nhin chung, công tác phối hợp trong hoạt động thâm đính
dự thảo V BQPPL trong lĩnh vực dân sự của các đơn vi thuộc Bộ Tư pháp được thực hiện khá
tốt, gop phân bảo đảm tinh hợp lý, nêng cao đáng kẻ chất lượng của văn bản thâm dinh Don
vị chủ trị soạn thao tham dự cuộc hợp của Hội đồng thâm dinh, Hội đồng tư van thâm đính,
cuộc hop tư vân thăm định đã tích cực giải trình, làm rõ nội dung van dé được điều chỉnh:trong dự thảo văn bản đã giúp cho đơn vị chủ trì thâm định hiểu rõ, hiểu đúng toàn bộ quá
trình soan thảo, mục tiêu, quan điểm, đính hướng chính sách, quy định trong du án, dự thảo
van bản nham di dén thông nhật về nhận thức đổi với các quy đính của du thảo được thâm
dinh; đồng thời, giúp cho hoạt động thâm định được dé dang thuận lợi, tao sư đông thuận cao,
tránh việc phải nêu quá nhiéu van dé trong báo cáo thấm định:
Bên canh đó, su phối hợp giữa các đơn vị thuộc Bộ trong công tác thấm đính du thảoVBQPPL trong fính vực dân sự cũng được thé hiện rõ nét ngay từ giai đoạn tiếp nhân, kiểmtra hồ sơ, phối hop xây dung báo cáo thâm định hay trong việc tô chức thâm dink Trong giaidoen tiép nhận hồ sơ thâm đính, don vị chủ trì thêm định đã thuc hién trách nhiém của minh
trong việc tiếp nhén và kiểm tra hồ sơ thâm định Ngay sau khi nhận được công văn đề nghị
thấm đính, don vị chủ tri thâm định đã chủ đông kiểm tra tinh hợp lệ của Hồ sơ gũi thêm đính
và chủ đông liên hệ với đơn vi chủ trì soan thao để hoàn thiện hô sơ trong trường hợp hô so
chưa day đủ Khi tô chức cuộc hop thêm định, mặc đủ có nhiéu quy định mới nhưng các don
vị phối hợp cũng chủ động, tích cực hon trong việc góp ý, thâm định dự thảo VBOPPL liênquan đến lĩnh vực dan sự với y thức trách nhiém cao, vì công việc chưng
Trang 38Với yêu cầu cao về chat lượng báo cáo thâm đính dự thảo VBQPPL trong lính vực dân.
sự việc huy động các chuyên gia, nha khoa học tham gia các cuộc hợp thâm định được Vuquan tâm hon Cơ chế phối hợp trong việc huy đông chuyên gia cũng được thực hiện bai bảnhơn Thông qua các cuộc hợp thâm định, các ý kiến của các cơ quan tô chức có liên quan,của các chuyên gia, nhà khoa học giúp cho công tác thâm đính: được thuận lợi, toàn điện, sâu.sắc hơn, nhiéu van đề chuyên môn, nghiép vụ, chuyên sâu của ngành Tinh vực sẽ được lý giải
cu thé, rõ ràng Hình thúc thâm định này ngày càng được mở rồng và tổ chức thường xuyên.trong quá trình thâm đính các dự thảo V BQPPL dé cập dén Tinh vực dân sư có nội dung pÏứctap, liên quan đền nhiéu ngành, lĩnh vực Việc tô chức hop thẩm đính thật sự đã rất phat huyhiệu quả, huy động được trí tuệ của các cơ quan, tô chức, chuyên gia, chất lượng của các báocáo thậm đính ngày cảng được nâng cao
Tom lạt, hiện nay công tác thẩm đính dự thảo V BQPPL trong lĩnh vực dan su được thựchiên khá trôi chảy Các đơn vi đã tuân thủ và thực hiện nghiém túc các nguyên tắc khi tiênhành thâm đính Các công chức tham gia thâm đính đã bám sát các nổi dung cần thâm đính
và có nhiéu ý kiên thâm định xác đáng Báo cáo thêm định đã khang định 16 giá trị pháp lýcủa ý kiên thẩm định, ngoài việc thé hiện rõ nội dung cân thêm đính, đã thé liện rõ ý kiên của
cơ quan thâm định về các dự thảo văn bản đủ hoặc chưa đủ điều kiện tinh
213 Noi dung thâm: định thự thao van ban quy phạm pháp huật trong linh sie dan sịt
Nhìn chung, hoạt động thêm đ nh dx thảo V BQPPL trong lính vực dân sự theo các nội
dung pháp luật quy đính đã thực biện hiệu quả va đạt được nhiéu thành tựu đáng kể Cụ thé
Trang 39đáp úng yêu cau bảo đêm thực hiện quyên cơn người, quyền công dân, bảo đảm quốc phòng
- an ninh
Trong báo cáo thâm dinh Dự thảo N ghi dinh quy đính chi tiệt một số điệu va biên phápthi hành Luật sở hữu trí tuệ về quyên tác giả, quyên liên quan’ có viết về sự cân thiét ban
hành Nghị đính niu sau: “Tại Kj hợp 3 Quốc hội khóa XV đã thông qua Luật sữa đổi, bd
stg một số điều của Luật Sở hữu trí tué (Luật số 07/2022/QH15) có hiểu lực từ ngày
01/01/2023, trong đó cỏ nhiều qu định mới về quyền tác gid qgyền liên quan Ngày
01/8/2022, Thit tướng Chỉnh phí: đã có Quyết định số 917/QĐ-TTg ban hành Danh mục vàphân công cơ quan chải trì soạn thảo văn bin quy định chỉ tiết tht hành các luật nghị quyếtđược Quốc hội khóa XV thông qua tại Kỹ hop 3 trong dé giao Bộ Lăn hóa, Thé thao và Du
lịch xây đựng dự tháo Nghi định quy dinh chi tiết một số điêu và biện pháp thi hành Luật Sởhina trí tué về quyên tác gid quyển liên quan (thay thé Nghị dinh số 22/2018/NĐ-CP ngày23/02/2018 của Chính phi quy dinh chi tiết một số đu và biện pháp tht hành Luật sở hữn: tríhiệ năm 2005 và Luật sửa đối, bồ sung một số đều của Luật sở hữn trí tué năm 2009)
Tì vậy, việc xây dụng Nghĩ đình quy đình chỉ tiết một số đều và biện pháp thi hành Luật
SG hữm trí tuệ về quyền tác giá quyên liên quan dé thay thé Ngĩĩ định số 22/2018/NĐ-CP là
cẩn thiết dimg với nhiệm vụ được giao.“
Hai là về đổi tượng, phạm vi điều chỉnh của chr thảo V BQPPL trong lính vực dân sư
Cơ quan thâm định đã có những nhân xét, kiến nghi về tên goi của văn bản cân phù hop vớiđổi tương pham vị điều chỉnh của các cur án, dự thảo được thâm đính, hoặc có trường hợp đềnghị thay đôi pham vi điều chinh dé du thảo phù hop với chính sách pháp luật được thé hiện
trong dự thảo Việc xác định rõ phạm vi, đôi tương điều chỉnh giúp cho việc xác định lua
chon các biện pháp tác đông của Nhà nước phù hợp với đối tượng điêu chỉnh, từ đó cỏ cơ sở
bao dam tinh hop lý, khả thi của V BỌPPL trong lính vực dân sự.
Trong khi thâm định Dự thảo N gix định quy đính chi tiết và hướng dan thi hành mat sốđiệu của Luật Sở hữu trí tuệ về sở hữu công nghiệp, bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ va quên lý
'* Bộ Tw pháp (2022), Báo cáo số 205/BCTB- BIP ngày 17/11/2022 Thẩm dink Dự thảo Nghị đình guy dinh chỉ
tiết một số điểu và biển pháp the hành Luật sở hine trí tuệ về quyÊn tác giã quyễn liên que, Hà Nội
Trang 40Nha nước về sở hữu trí tué!®, báo cáo thâm dinh đã dé cập về đối tượng và phạm vi điệu chính:
“Đề dtim báo phít hợp với guy dinh về xây dung I'BQPPL, đề nghỉ cơ quan chủ trì soạn thảo
rà soát tổng thé phạm vi điều chỉnh của dự thảo Nghị định và xác định ré trong dự thảo Tờtrình nội dung nào của Nghị định là “quy định chỉ tiết thi hành” (tức là biện pháp thủ hành),ngoài các nội dung quy đình chi tiết một số điều của Luật Số hữn trí tuệ năm 2005 sửa đổi
bổ sưng năm 2009, 2019 và 2022 (san đập: gọi là Luật Sở hit trí hệ)? Trường hợp dự thảoNghị định có nội dương quy định biện pháp thi hành Luật Sở hữu trí tué về sở lứa công nghiệp,
bảo vệ quyên sở hitu trí tué và quấn lý Nhà nước về sở hữn trí tué thì dé nghị - (1) chinh lf têngơi vàpham vi điều chính của dự tháo Nghị định theo hướng “Nghi dinh quy dinh chỉ hết một
số điều và biện pháp thi hành Luật Sở hữu trí tué về sở hina công nghiệp, báo vệ quyền sở hinstrí tuệ và quan It Nhà nước về sở hữu trí tuệ ”: (2) đánh giá tại Tờ trình về kết quả thi hànhvướng mắc, bắt cập của Nghị đình số 103/2006/ND-CP và Nghĩ dinh số 109/2006/NĐ-CPtrong trường hop có nội ứng sữa đôi, bd sung quy đình tại Nghị dinh này
Tì vậy, đề nghĩ cơ quan chỉ trì soạn thảo phối hợp với Bộ lăn héa Thế thao và Dulich
và Bộ Nông nghiệp và Phat triển nông thôn rà soát dé đâm báo sự thông nhất, tránh tring
lặp mâu thuẫn giữa các văn bản nay.”
Bala về sự phủ hợp của nội dung dự thảo với đường lôi, chủ trương của Đảng, chính
sách của Nha rước.
Trong trường hợp thâm dinh Dự thảo Nghị dinh quy đính chỉ tiệt mét số điều và biênpháp thi hành Luật sở hữu trí tuệ về quyên tác giả, quyên liên quanÌŠ, đã việt ri sau trongbáo cáo thêm dinh “Nội chang che thảo Nght dinh co bein plat hop với chit nương đường lỗicủa Đăng và chính sách của Nhà nước về sở hữn trí tué (quyén tác gid quyển liên quan) tại
Ven kiện Đại hỏi đại biểu toàn quốc lần thứ XIL của Đăng: Nghi quyết số 06-NO/TW ngà:
'* Bộ Tư pháp @02 2), Sáo cáo số 201/8CTĐ- TP ng! 49/11/2022, Thien cr Dự tháo Nghị dink que inh chttiết và hướng doe tha Hành một số điều cia Luật So lăn tri tuệ Về cỡ hae công nghiệp, bảo vệ quyển tở hint trí nevaequen By) nhờ nước về sỡ hẳn trí trể, Ha Nội
© Tại Quyết dah so 917/QD-TTg, Thủ Chih phủ giao Bộ Khoa học và Công nghị xây đụng dự thảo quyđính chủ tết và hướng din thủ hành một số điều của Luật Sở hitu trí tệ về Sở hữu công nghiệp , bio về quyền sởTim trítui và quần lý Nhủ nước vi sở hiểu trí tuệ gồm Khoản 25 Điều 1ý Thoản 27 Đầu 1; Khoin 36 Dau]; Diem
b Khoản 45 Đều l; Khoin 51 Điều 1; Khoản 52 Điệu 1; Khoản 54 Điều 1; Điểm b Elwin § Đều 1
'! Bộ Tư pháp (2023), 8áo cáo số 205/BCTB-BIP ngà 17/11/2022 Thẩm đủ: Dự thảo Nghi dink quay dinh chỉtiết một số điều và biện phép te lành Luật sẽ Hine trí mas về qiyÊn tác giá gar ẩn liên quan Hà Noi