Khóa luận tốt nghiệp: Pháp luật về mua bán, sáp nhập doanh nghiệp và thực tiễn thi hành tại Việt Nam

Tran Thu Y én, Pháp luật về mua bán, sáp nhập doanh nghiép xuyên biêngiới tai Việt Nam, Dé tài NCKH, Trường Đại hoc Luật Hà Nội, 2021 Dé tài NCKH này đã nghiên cứu những van đề lý luận v

BỘ TƯ PHÁP BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI

452518

PHÁP LUAT VE MUA BAN, SAP NHAP DOANH

NGHIEP VA THUC TIEN THI HANH

TAI VIET NAM

Ha Nội - 2024

BỘ TƯ PHÁP BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI

ĐOÀN THU HƯƠNG

452518

PHÁP LUAT VE MUA BAN, SAP NHAP DOANH

NGHIEP VA THUC TIEN THI HANH

TAI VIET NAM

Chuyên ngành: Luật Thuong mại

NGƯỜI HƯỚNG DAN KHOA HOC

TS NGUYEN NHU CHINE

Ha Nội - 2024

Lời cam đoan và ô xác nhận của giảng viên hướng dẫn

LOI CAMDOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các

kết luận, số liệu trong khóa luận tốt nghiệp là tring thực, đảm bảo

đồ fin cay /

Xác nhận của Tác gid khóa luận tốt nghiệpgiảng viên hướng dẫn (Ky và ghi 16 họ tên)

LỜI CẢM ƠN

Trước tiên, tôi xin gửi lởi cảm ơn chân thành và sâu sắc tới thay giáo- Tiên sĩNguyễn Như Chính- giảng viên Khoa pháp luật kinh tê, Trường Đại học Luật Hà Nội

đã tận tình hướng dẫn, giúp tôi hoàn thiên khóa luận nay.

Đông thời, tôi xin gửi lời cảm ơn đến toàn thé quý thay cô đang công tác tại

Trường Dai học Luật Hà Nội, Quy thay cô trong Khoa Pháp luật kinh tê da dạy dã,

truyền đạt cho tôi những kiên thức quý báu trong suốt 4 năm học và rèn luyện tạitrường, V Gn kiên thức nay không chi là nên tảng cho quá trình nghiên cứu khóa luận

ma còn là hành trang vũng chắc cho téi ứng dung vào công việc sau này

Cuối cùng tôi xin gửi lời cém ơn tới gia đính ban bè và người thân đã luônbên cạnh tôi, ng hô, chia sé, động viên cũng nlư tạo moi điêu kiên dé tôi có thé hoàn

thành khóa luận này.

Tác giả

Đoàn Thu Hương

DANH MỤC TỪ VIET TAT

Ky hiệu viet tat Giñi thíchBHXH Bão hiem xã hội

BHYT Bão hiểm y tê

BLLD Bộ luật lao động

CT&BVNTD Canh tranh và bão vệ người teu ding

Gia trị gia tăng,NCKH Nghiên cứu khoa hoc |TNHH Trách nhiệm hữu han

TTKT Tập trung kinh tê

UBCTQG Uy ban Cạnh tranh Quôc gia |

MỤC LỤC

MỞ ĐÀU 2222222212222227.reeoe |

Ì¿ TTicẩnHÃ d6 seiuiiiAtdiuaaEdbii6au8lniá6 1

3 Mục dich va nhiêm vụ nghiên cứu ess aa

4 Đối tượng vả phạm vi nghiên COU cece 5

5 Phương pháp nghiên cứu —

—-6 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của dé tải 6

7 Kếtcâu của khóa luận 2 2 ee)

CHUONG 1: MỘT S6 VAN BE LÝ LUẬN VE MUA BAN, SAP NHAP DOANH NGHIỆP VÀ PHÁP LUAT VE MUA BAN, SAP NHẬP DOANH

NGHIEE scxcceseancetepcncesnscvcl vcore stvnosesnpetorindapeavenstaidicionsboemuntectersen

1.1 Khái quát về mua bán, sáp nhập doanh nghiệp 8

1.1.1 Khái niệm mua ban, sap nhập doanh nghiệp 8

1.1.2 Đặc điểm của mua bán, sap nhập doanh nghiệp I0

1.1.3 Vai trò của mua ban, sáp nhập doanh nghiệp s=psszsztMU

1.2 Khái quát pháp luật về mua ban, sáp nhập doanh nghiệp 12

1.2.1 Khai nệm pháp luật về mua ban, sáp nhập doanh nghiệp 12

1.2.2 Nội dung cơ bản của pháp luật về mua ban, sáp nhập doanh nghiệp

KET LUẬN CHƯƠNG1 pliant `.

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT VÀ THỰC TIỀN THỰC HIỆN PHÁP LUẬT VE MUA BÁN, SAP NHAP DOANH NGHIỆP THEO

QUY ĐỊNH PHÁP LUAT VIỆT NAM 19

2.1 Thực trạng pháp luật về mua bán, sáp nhập doanh nghiệp ở Việt

2.1.1 Quy định về chủ thé thi hành pháp luật về mua ban, sáp nhập doanh

es

2.1.2 Quy định về thủ tục, quy trình mua ban, sáp nhập doanh nghiệp 21 2.2.3 Quy định về quyên và nghĩa vu của các doanh nghiệp sau khi mua

bán, sap nhập doanh nghiệp 22 222222 sececcc 29

2.1.4 Quy định về thấm quyên của cơ quan nhà nước trong việc kiểm soát

hoạt động mua ban, sap nhập doanh nghiệp —.

2.2 Thực tiễn thi hành pháp luật về mua bán, sáp nhập doanh nghiệp ở

2.2.1 Những ưu điểm va thành công trong thực tiễn thi hành pháp luật về

mua ban, sáp nhập doanh nghiệp ở Việt Nam quSEE5 33

2.2.2 Những nhược điểm, vướng mắc, bât cập trong thực tiễn thi hành pháp luật về mua ban, sáp nhập doanh nghiệp ở Việt Nam 40

CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN QUY ĐỊNH PHÁP LUẬT VÀ

NÂNG CAO HIỆU QUÁ THỰC HIỆN PHÁP LUẬT HOẠT ĐỘNG MUA BAN, SAP NHẬP DOANH NGHIỆP Ở VIỆT NAM 45

3.1 Giải pháp hoàn thiên pháp luật về mua ban, sáp nhập doanh nghiệp ở

MT sSàuẢ 45

3.2 Giải pháp nâng cao hiệu quả thực hiện pháp luật mua bản, sáp nhập

doanh nghiệp ở Việt Nam 2 220222 rre oe 49

DANH MỤC TAI LIEU THAM KHẢO eee ST

MỜ DAU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Mua bán và sáp nhập doanh nghiệp (Mergers and Acquisitions — M&A) là môt

xu hướng đã có từ rất lâu trên thé giới và dén ngày nay các thương vụ mua bán, sáp

nhập doanh nghiệp phát triển nhanh chóng, trở thành kênh đầu tư hap dẫn Trong bồi

cảnh lan sóng mua bán, sáp nhập doanh nghiệp phổ biên cùng điêu kiện môi trườngđầu tư được khuyên khích, các giao dịch mua bán và sáp nhập đã trở thành công cụphát triển hoat đông kinh doanh của nhiều quốc gia và Việt Nam cũng không nằmngoài quy luật ay

Nên kinh tế Việt Nam đang hội nhập ngày càng sâu rông với nên kinh tê thégới Ké từ khi trở thành thành viên của Tô chức thương mai Thé giới (WTO), tiếptheo là việc them gia ký két hàng loạt các Hiệp định thương mai tự do với nhiều quốcgia, khu vực như Nhật Bản Han Quốc, ASEAN, EU, đã thu hút ngày càng nhiềuvon đầu tư trực tiệp từ nước ngoài vào V iệt Nam Trong môi trường đó để tao cơ hộicho hoạt đông mua bán va sáp nhập doanh nghiép phát triển mạnh mé và được cácnhà đầu tư sử dung như một công cu đầu tư chiên lược dé phát triển hoạt động kinh:doanh thi trường trong nước Thực tê cũng cho thay, các thương vu mua bán va sápnhập doanh nghiệp tại Viét Nam trong những nếm gần đây liên tục tăng nhanh về cả

số lương tấn quy mô thực hiện.

Mua bán, sáp nhập doanh nghiệp đem lại nhiêu lợi ích cho cả doanh nghiệp và

niên kinh tê Mua bán, sáp nhập doanh nghiệp khéng chi là một phương tiện dé thay

đổi câu trúc doanh nghiệp ma còn là một công cụ mạnh mé dé tao ra giá tri, mở rộngthi trường, và thúc day sự phát triển kinh tê Song, trong hoạt động mua bán, sáp nhậprao can đối với các doanh nghiệp Việt Nam là còn có sự yêu kém về năng lực vàkhông có tu thé về von nên sự tham gia của các doanh nghiệp Viét Nam còn hạn chế,

bi các nha đầu tư nước ngoài áp dao về quy mé và số lượng các thương vụ Hơn nữa,mua bán, sáp nhập doanh nghiép là mét hoạt đông khá phức tạp và liên quan đềnnhiều khía canh từ quản trị doanh nghiệp, tai chính, pháp ly

Hoạt động mua bán và sáp nhập doanh nghiệp ở Việt Nam diễn ra hệt sức sô:đông trong thời gian gan đây, nó ngày cảng phô biên và trở thành xu thé của moi

doanh nghiệp, moi lĩnh vực Năm 2022, tổng giá tri các thương vu mua bán và sáp

nhập doanh nghiệp của Việt Nam dat móc 72,5 nghìn ty Sang đến sáu tháng đầu năm

2023, cả nước ghi nhận khoảng §2 thương vụ mua bán, sáp nhập doanh nghiệp thành.công tổng giá trị giao dich lên đến 58,9 nghìn tỷ đẳng, tăng 1,3 lần so với cùng kynăm 2022 Mặc dù hoạt đông mua bán, sáp nhập doanh nghiệp ở Việt Nam đã có sựphát triển nhật định, song những quy định pháp luật Viét Nam liên quan đến mua bán,

sáp nhập doanh nghiệp thì vẫn chưa được nhiêu người biết đến.

Điều nay doi hỏi méi quốc gia đều phải chú trong xây dung hành lang pháp lý

phù hợp, một mặt thúc day thị trường mua bán và sáp nhép doanh nghiệp phát triển,

mặt khác tạo ra cơ ché dé quản ly chặt chế gớp phan duy trì môi trường kinh doanh

tình ding, lành mạnh cho doanh nghiệp Hiện nay, khung pháp lý hoạt động mua

ban, sáp nhập doanh nghiép tai Việt Nam chưa thực sự rõ rang, nằm rải rác ở nhiều

văn bản pháp luật khác nhau như Bộ luật Dân su, Bộ luật Lao động, Luật Doanh.

nghiép, Luật Đâu tư, Luật Chứng khoán Sư phức tap va đan xen của van đề phápluật mua bán, sáp nhập doanh nghiệp đặt ra yêu câu phải nghiên cứu van đề này motcách thâu đáo dé nhận thức toàn diện về van dé này nhằm hoàn thiên hệ thông phápluật điều chỉnh hoạt động mua bán, sáp nhập doanh nghiệp tại Việt Nam

Với mong muốn mang đến cái nhìn cụ thé về những van dé lý luân, thực tiễncủa pháp luật mua bán và sáp nhập doanh nghiệp nói chung cũng như những phương

hướng hoàn thiện pháp luật mua bán và sáp nhập doanh nghiệp và giải pháp nâng cao

hiệu quả thực hiện tại Việt Nam Tác giả đã lựa chon đề tai “Pháp luật về mua bán,sáp nhập doanh nghiệp và thực tiễn thi hành tại Việt Nam” làm đề tải khóa luận tốtnghiép của mình.

2 Tình hình nghiên cứu.

Hiện nay, trong quá trình nghiên cứu đề tài khóa luận, tác giả nhận thây, đã córat nhiêu công trình nghién cứu khoa học nhur sách, luận văn, luận án, các báo cáo

của các tác giả trong và ngoài nước di sâu vào phân tích hoạt động mua ban và sáp

nhap doanh nghiệp đưới nhiêu góc độ tiếp cân khác nhau Có thé kê đến một số công

trình tiêu biểu như sau:

Cuốn sách “Mua lại và sáp nhập từ A- Z” của tác giả Andrew J Sherman vàMilledge A Hart đã nghiên cứu mua bán, sáp nhập doanh nghiệp dưới góc độ kính.

tê, chưa đề cập nhiều đến khia cạnh pháp ly của hoạt đông mua bán, sáp nhập doanh

nghiệp

- Trân Minh Anh, Pháp luật về mua bán và sáp nhập doanh nghiép ở V iệt Nam,

Luận văn thạc sĩ, Trường đại học Luật Hà Nôi, 2023.

Luận văn trình bay một số vân dé lý luân và pháp luật về mua bán, sáp nhậpdoanh nghiệp Phân tích thuc trạng pháp luật và thực tiễn thực hiện pháp luật về muabán, sáp nhập doanh nghiệp ở Việt Nam; đưa ra định hướng, giải pháp nhằm hoànthiện pháp luật và nang cao hiệu quả thi hành pháp tuật về van đề này

- Tran Thi Bảo Anh, Pháp luật vệ mua bán doanh nghiệp ở Việt Nam, Luận án

tiên si, Trường Đại học Luật Hà Nội, năm 2014

Luận án này đã xây dung hệ thông ly luận khoa học của pháp luật về mua bándoanh nghiệp ở Việt Nam; đánh giá tương đối toàn điện va có hệ thống thực trạngpháp luật về mua bán doanh nghiép ở Viét Nam Qua đó, luận án dua ra những yêucầu, giải pháp cu thé trong hoàn thiện pháp luật mua bán doanh nghiệp

- Nguyễn Tuân Anh, Thực trang về kiểm soát hoat động mua ban và sáp nhap

doanh nghiệp ở Viét Nam, Luan văn Thạc sỹ, Trường Đại học Luật Ha Nội, 2018

Luận án đã phân tích, làm z6 mét số van dé ly luận cơ bản về mua bán, sáp nhậpdoanh nghiệp và khung pháp lý về kiểm soát hoạt động mua bán, sáp nhập doanhnghiép ở Việt Nam, được điều chỉnh chủ yêu bởi luật Canh tranh

- TS Tran Thu Y én, Pháp luật về mua bán, sáp nhập doanh nghiép xuyên biêngiới tai Việt Nam, Dé tài NCKH, Trường Đại hoc Luật Hà Nội, 2021

Dé tài NCKH này đã nghiên cứu những van đề lý luận về hoạt động mua bán,sáp nhập doanh nghiệp xuyên biên giới tại Viét Nam; Hệ thông và khung pháp lý điều

chỉnh hoạt động mua bán, sáp nhập doanh nghiệp xuyên biên giới tại Việt Nam, từ

đỏ phân tích, đánh giá thực trang pháp luật điệu chỉnh hoạt đông này, Phân tích đượcthực tiễn hoat động và nhân điện được các tranh chấp mua bán, sáp nhập doanh nghiệpxuyên biên giới tai Việt Nam; Đưa ra khuyén nghi hoàn thiện pháp luật về mua bán,

sáp nhập doanh nghiệp xuyên biên giới.

Ngoài ra, trong pham vi đề tai cũng có một sô tải liệu khác liên quan đền khíacạnh kinh tê - tài chính, cập nhật các thông tin thực tiễn về mua bán, sáp nhập, cáckhía canh chuyên sâu về hợp đông, mua bán, sáp nhập doanh nghiệp trong một sốTính vực như tài chính, ngân hang Điển hình như các công trình:

- Bùi Thanh Lam, Điêu kiên xây dựng, phát triển thị trường mua bán và sáp

nhập đoanh nghiép tại Viét Nam, Tạp chí Luật học, 2008

- Nguyễn Mai Phuong, Mua bán, sáp nhập doanh nghiệp ở Việt Nam: nhìn từ

bên mua và bên bán, N ghiên cứu lập phap,2009.

- Pham Tuân Hoài, Ban về căn cứ miễn trừ đôi với các giao dich mua bán, sáp

nhap doanh nghiệp bi cam theo Luật Canh tranh, Tòa án nhân dan, 2011

- Vũ Ngọc Dũng, Mua bán, sáp nhập doanh nghiệp- Thực trạng pháp luật vàmột số kiên nghĩ, Dân chủ và pháp luật, 2012

- Nguyễn Việt Khoa, Mua bán, sáp nhập doanh nghiép va ảnh hưởng của chúngđến hoạt động quản trị của công ty, Nhà nước và phép luật 2014

- Nguyễn Hương Giang, Pháp luật về hop dong mua bán doanh nghiép- Thực

trạng và giải pháp, Luân văn thạc sỹ, Trường đại học Luật Hà Nội, 2015.

- Trên Thi Bảo Anh, Pháp luật về xác định giá trị doanh nghiệp, canh tranh va

quần lý nhân sự trong quá trình mua bán, sáp nhập của các ngân hàng thương mại ở

Việt Nam, Dé tài NCKH, Trường đại học Luật Hà Nội, 2018

- Phan Ánh Hè, Hoạt đông mua bán và sáp nhập doanh nghiệp- thực trang và

chính sách, Quản Lý nhà nước, 2016

- Dinh Chiên, Chuyên gia phân tích cơ sở pháp lý và những tác động nêu tamdừng hoạt động mua ban, sáp nhập doanh nghiệp, Pháp ly, 2020

Đây là nguồn tai liệu phong phú, xây đựng, phân tách và làm 16 những quy

chế pháp lý về mua bán, sáp nhập doanh nghiệp tại Việt Nam Tuy nhiên, các công

trình nghiên cửu còn đựa trên văn bản pháp luật cũ, không đáp ứng được việc các quy

đính đã có sự điều chỉnh, bô sung, sửa đôi và việc Việt Nam ngày cảng them gia sâuvới những cam kết rông hơn trong khuôn khổ tự do khu vực hay các Hiệp định thươngmai tự do thé hệ mới

Trên cơ sở các bài nghiên cứu có liên quan nêu trên, tác giả mat mat kết thừa,

chon loc những van dé lý luận khoa học hợp ly, mặt khác có gang tim hiểu van dé ở

khía canh mới, tập trung vào các quy dinh pháp luật Viét Nam về mua bán, sáp nhập

doanh nghiệp trên tính thân kết hợp việc phân tích, tổng hep và so sánh các quy định:

hiện hành với các van bản pháp luật sắp có liêu lực trong thời gian tới

3 Mục đích va nhiệm vụ nghiên cứu.

Mục dich của khóa luận là tập trung làm 16 các quy đính hiện hành liên quan

đến hoạt động mua bán, sắp nhập doanh nghiệp tại Viét Nam, từ đó đưa ra phươnghướng và giải pháp nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật điêu chỉnh van dé nay

Để đạt được mục đích trên, khóa luận đặt ra nhiệm vụ nghién cứu cụ thể:

Thứ nhất, nghién cứu các van đề lý luận về hoạt đông mua bán, sáp nhập doanhnghiệp

Thi hai, nghiên cứu, phân tích và đánh giá những quy đính pháp luật hiện hanh

về mua bán, sép nhập doanh nghiệp ở Việt Nam Chi ra những bat cập, nhược điểm

trong các quy định pháp luật.

Thứ ba, đề xuất các giải pháp hoàn thiện quy dinh pháp luật và gidi pháp nângcao hiệu quả thực hiện pháp luật về mua bán, sáp nhập doanh nghiệp tại Viét Nam

4 Doi tượng và phạm vi nghiên cứu

- Đổi tượng nghiên cứu của khóa luận: Pháp luật mua bán, sáp nhập doanh

nghiệp tại Việt Nam

- Pham vi nghiên cứu:

Thứ nhất, khóa luận sé tập trung tim biểu về hoat động mua bán và sáp nhập

doanh nghiép nói chung dưới góc độ pháp ly.

Thứ hai, trên thé giới, hoạt động mua bén và sáp nhập doanh nghiệp thường

được nghiên cứu dưới góc đô là hoat động M&A (Mergers and Acquisitions) Mỗi

quốc gia có cách nhìn nhận khác nhau về hoạt đồng nay dé xây dựng nên cơ chế quản

lý riêng phủ hợp với điều kiện kinh té- xã hội của mình Vi vậy, khóa luận sẽ tậptrung phân tích về hoạt đông mua bán, sép nhập doanh nghiệp dưới góc độ điều chỉnh

của pháp luật Viét Nam Theo đó, hoạt động sáp nhập được tác giả nghiên cứu theo

nglữa hep hơn hành vi sép nhập (dich ng†ĩa từ Mergers) theo quan điểm tại mat sốquốc gia khác, tức không bao gồm hành vi hợp nhật doanh nghiệp

Thử ba, do tính chat phức tạp của một thương vu mua bán, sáp nhập doanhnghiép nên khung pháp lý điều chỉnh về mua bán, sáp nhâp doanh nghiệp tại ViệtNam nhìn chung tương đối rộng liên quan dén nhiều văn ban pháp luật nhu Bồ luật

Dân sự, Luật Doanh nghiệp, Luật đầu tư và các nghị dinh hướng dan thi hành, Luật

Cạnh tranh, Luật Chứng khoán, Bên cạnh đó, các bên thực hiện mua bán, sáp nhập

doanh nghiệp con chịu sự điều chỉnh bởi các quy định pháp luật chuyên ngành trong

một số Tính vực đặc biệt như ngân hàng, bảo hiểm, chứng khoán, viễn thông,.

Trong pham vi khóa luận, tác giả sẽ không phân tích tất cả nội dung pháp luậtliên quan đến hoat động mua bán, sáp nhập doanh nghiệp, cũng không di sâu phântích hoạt động mua bán, sáp nhập đôi với tùng loại hinh doanh nghiệp trong từng lĩnhvực chuyên ngành mà tập trung nghiên cứu pháp luật về kiểm mua bán, sáp nhậpdoanh nghiệp nói chung tại Việt Nam được điêu chỉnh chủ yêu bởi pháp luật doanh.

nghiép, luật canh tranh, luật đầu tư

Dé lam rõ những van dé dat ra trong thực trang pháp luật và thực tiễn thi hanh

pháp luật doanh nghiép về mua bán, sắp nhập doanh nghiệp ở Việt Nam hiện nay,

khóa luận sẽ đưa trên cơ sở các văn bản pháp luật dang có hiệu lực thi hành trong thời

gián triển khai luận văn kết hợp với việc so sánh, đánh giá với các quy định pháp luậttrước đây hoặc sắp có hiệu lực trong thời gian tới

Sử Phương pháp nghiên cứu

ĐỀ giãi quyết các van dé thuộc phạm vi dé tải đã dat ra, tác giả đã sử dụng kết

hop các phương pháp nghiên cứu chủ yêu như phương pháp phân tích, tổng hợp,

phương pháp so sánh Theo đó:

Trong Chương 1 Khóa luận, tác giả sử dụng phương pháp tổng hợp, phân tích

thông qua việc tim hiểu, thu thập các tài liệu nghiên cứu khoa học tại Việt Nam và

trên thé giới, sau đó tổng hop các quan điểm, ý kiến khác nhau về các van dé lý luậnliên quan dén hoạt đông mua bán, sáp nhập doanh nghiệp cũng nhw pháp luật mua

‘ban, sáp nhập doanh nghiệp

Phương pháp phân tích, so sánh được sử dung chủ yêu ở Chương 2 Khóa luân

Cu thể, tac giả đưa ra phân tích các nội dung pháp luật về hoạt động mua bán, sáp

nhập doanh nghiệp tai Việt Nam theo Luật Doanh nghiệp 2020, Luật Cạnh tranh

2018, Luật Đâu tư 2020, sau đó so sánh điểm khác biệt giữa các văn bản Luật trước

đó nhằm đưa ra bình luận, đánh giá về những điểm mới của quy đính pháp luật hiénhành Kết hợp với việc sử dụng số liệu thực tê chủ yêu lây từ nguồn các cơ quan quản

ly doanh nghiệp dé phân tích, đánh giá thực trang thực hién pháp luật mua bán, sáp

nhập doanh nghiệp ở V iệt Nam

Chương 3 Khóa luận, tác giả kết hợp phương pháp diễn giải, quy nạp dé đưa ra

các giải pháp hoàn thiên pháp luật vé mua bán, sáp nhập doanh nghiép và giải phápnâng cao hiệu quả thực hiện hoạt đông nay tai Viét Nam trong thời gian tới

6 Ý nghĩa khoa học và thực tien của đề tài

Về lý luận, trên cơ sở kê thừa có chọn lọc một số kết quả nghiên cứu hoạt động,

mua bán, sáp nhập doanh nghiệp, tác gid nghiên cứu một cách bao quát, có hệ thông

và phân tích, lam rõ và sâu sắc hơn một số vận đề lý luận cơ bản về pháp luật muabản, sáp nhập doanh nghiệp được điều chỉnh bởi phép luật Việt Nam

VỀ thực tiễn, Khóa luận trình bay cụ thể thực trạng pháp luật và thực tiễn thựchién pháp luật về mua bán, sáp nhập doanh nghiệp ở Viét Nam Dựa trên việc phân

tích và luân giải các quy định của Luật Doanh nghiệp 2020, Luật Cạnh tranh 2018,

Luật Dau tư 2020 và một số văn bản pháp luật liên quan dé điêu chính hoạt động muabán, sáp nhâp doanh nghiệp và các văn bản pháp luật liên quan dé đánh giá những

‘uu, nhược điểm, tìm ra những bắt cập, vướng mắc hoặc những trở ngại, khó khăn

trong quá trình triển khai, áp dụng luật, từ đó làm cơ sở đề xuất, kiên nghi hoàn thiệnpháp luật về hoạt động mua bán, sáp nhập doanh nghiệp ở Việt Nam

Ts Kết cầu của khóa luận

Ngoài lời mở đầu, kết luận, phụ lục và đanh mục tài liệu tham khảo, khóa luậngồm 3 chương

Chương 1- Một số van dé ly luận về mua bán, sáp nhập doanh nghiệp và phápluật về mua bán, sáp nhập doanh nghiệp

Chương 2: Thực trang pháp luật và thực tiễn thực hiện pháp luật về mua bán,sáp nhập doanh nghiệp theo quy định pháp luật Viét Nam

Chương 3: Giải pháp hoàn thiện quy định pháp luật và nâng cao liệu quả thực

hiện pháp luật về mua ban, sáp nhập doanh nghiệp tại Viét Nam

CHƯƠNG 1: MOT SÓ VAN DE LÝ LUAN VE MUA BAN, SAP NHAPDOANH NGHIEP VA PHAP LUAT VE MUA BAN, SAP NHAP DOANH

NGHIEP

1.1 Khái quátvề mua bán, sáp nhập doanh nghiệp

1.1.1 Khái niệm mua bán, sap nhập doanh nghiệp

Tai Việt Nam, cum từ “mua bán và sáp nhập doanh nghiép” xuat hién ngày cảng

phổ biến trong thời gian gan đây, dễ dàng nhận thay, hoạt đông nay đang trở thành.

xu thê của moi doanh nghiệp, trong mọi lĩnh vực của nên kinh tế Mặc dù xuất hiệnthường xuyên trên nhiéu phương tiên thông tin đại chúng tuy nhién, hiện nay van connhiều ý kiên, quan điểm khác nhau khi giải thích về thuật ngữ “mua bán, sáp nhậpdoanh nghiệp”

Theo do, mua bán và sáp nhập doanh nghiệp là cum từ được dich ra từ thuật

ngữ tiếng Anh “Mergers and Acquisitions” (viết tat là M&A) Mergers có thé địch là

sáp nhập niumg theo căn ctr vào hệ quả sau vụ sáp nhập thi con bao gồm hình thứchop nhật doanh nghiệp, Acquisitions được dich là mua bán, mua lại hay thâu tómdoanh nghiệp Chính vì có sự khác nhau trong cách dich sang Tiéng Việt ma M&Acon được goi bảng “sáp nhập và mua lại” hay “thâu tóm và hợp nhật doanh

nghiép”, Nhin chung bản chat của một thương vụ mua bán, sáp nhập doanh nghiệp

đầu liên quan đến sự thay đổi, chuyên giao quyền kiểm soát một doanla nghiệp

Các nhà kinh té và luật hoc xem xét mua bán, sáp nhập doanh nghiệp đưới haigóc đô chủ yêu: góc dé kinh tế như một van đề của quản trị chiến lược công ty, tàichính doanh nghiệp và góc độ phép ly như là đối tượng của khung pháp lý dé thựchiện giao dịch mua bán, sáp nhập Dưới góc độ Kinh tê

Theo Từ điển Oxford, thì hoạt động sắp nhập là sự kết hợp của hai tô chức, đặctiệt là các công ty, doanh nghiệp thành mat tô chức], trong khi hoạt động mua lại làviệc một công ty tiên hành mua một phân doanh nghiệp khác và nhân được tai sẵncủa đối tượng do?

Trong cuốn “Mua lại và sáp nhập từ A-Z”, tác giả Andrew J.Sherma và Milledge

A Hart cho rằng xem xét sáp nhập là một sự kết hợp của hai tổ chức có sư tương

! Mps./Avvrt oxfordlsarrersdictiararxs couv(lef nution/english imerger 7g=mergers truy cập ngày 10/3/2024

3tps /hmriw oxfordleamersdxc tionaries c on/def mition/engiish/ac qrais#ipnv?g=acuis#ion, truy cập ngày

đồng với nhau, trong khi đó mua lại là mot quá trình một công ty nhỏ hơn bị một công

ty lớn hơn thâu tam, chi phối 3

Tác gia David L Scott cũng dé cập tới thuật ngữ mua bán và sáp nhập trongcuốn 'Từ Phó Wall: Huong dan từ A-Z về các điều khoản đầu tư cho các nha đầu tư

tiện nay” nlư sau: “Sap nhập hay hợp nhất công ty là khái niệm dé chỉ hai hoặc một

số công ty cùng thỏa thuận chia sé tai sản, thị phân, thương hiệu với nhau dé hình

thành một công ty hoàn toàn mới, với tên gọi mới (có thể gộp tên của hai công ty cũ),

trong khi đó châm đút sự tồn tai của các công ty cũ”; “mua lại được hiểu là việc một

công ty mua lai hoặc thôn tinh một công ty khác và không hình thành nên mot pháp

nhân mới Mua lai xảy ra khi công ty mua lại giành được quyên kiểm soát công tymục tiêu Do có thé là quyên kiểm soát cô phiêu của công ty mục tiêu, hoặc giànhđược quyền kinh doanh hoặc tai sản của công ty mục tiêu” Ý

Như vay, mặc da có nhiêu cách hiểu chưa thống nhất về mua bán, sắp nhập

doanh nghiệp sau khi nghiên cứu các quan điểm trên, có thé rút re mat số đặc điểm

chung như sau:

Mergers là sáp nhập doanh nghiệp Đây là sự kết hợp của hai hoặc nhiéu công

ty dé tạo ra một công ty có quy mô lớn hơn Công ty nhân sáp nhập (thường là công

ty có quy mô lớn hơn công ty bị sáp nhập trước lúc sáp nhập), hoàn toàn không thay

đổi và địa vị pháp lý nhưng lúc nay đã trở nên có quy mô lớn hơn Công ty bị sáp

nhập chuyên toàn bộ tai sản, quyền, ngliia vụ va loi ích hợp pháp sang công ty nhậnsáp nhập dong thời châm đút sự tôn tại dia vi pháp lý của công ty sáp nhập Vé bảnchất, đây là hiện tượng tập trung kinh tê thông qua phương thức liên kết vốn dé tạo

ra thu thê pháp lý mới, có thé gây tác động đáng ké dén thi trường canh tranh

Acquisitions được hiểu là mua lại doanh nghiệp là việc một công ty mua toàn

bô hoặc một phân cô phân có quyên biéu quyết của doanh nghiép khác thông qua hopđông mua bán, hoán đổi cô phiêu hay bat cử hình thức nào khác dé đủ kiểm soát, chiphối hoạt đông của một công ty khác Trên thực tê, thường công ty lớn hơn sé thâu

tom công ty nhỏ hơn Ngôn ngữ thương mai thông thường đôi khi con goi hay dich

hiện tương này sang tiếng Việt là mua bán doanh nghiệp Tuy nhiên, nội hàm của

` Andrew J Sherma và Milledge A Hart (2009), Mua lại và sip nhập từ A-Z,NXB Trì thức, Hà Nội.

“David L Scott (2003), Wall Steet Words: An Ato Z Guide Investment Temafor Today’s Investor, Houghton

Mifl Harcowt, Boston, New York

mua bán hoặc mua lại doanh nghiệp đều phản ánh một bên (goi là bên bán) chuyển

quyên sở hữu một phân hoặc toàn bô của doanh nghiệp cho bên kia (goi là bên mua)

va bên mua có quyên kiểm soát, chi phối hoạt động của doanh nghiệp ma ho mua lại

Tom lại, mua bán, sáp nhập doanh nghiệp di có nhiều các tiếp cận và giải thích

thi tựu chung lại, co thé thay được thực chất chi là một hiện tương được gợi theo nhiều cách khác nhau Theo đó, về nguyên tac, điểm chung của việc tiên hành mua

lei hoặc sáp nhập một doanh nghiép là nhằm mục đích kiểm soát một phan hoặc toàn.

bô doanh nghiệp mục tiêu thông qua việc nhà đầu tư sẽ sở hữu mét phan hoặc toàn

bô doanh nghiệp mục tiêu.

1.1.2 Đặc điểm của mua bán, sáp nhập doanh nghiệp

Một là, đôi tương của mua bán, sáp nhập chính 1a doanh nghiệp với tinh chất làhàng hóa đặc biệt Một thương vụ mua bán, sáp nhập luôn gắn liên với việc chủ thểtham gia muốn chiêm sở hữu hoặc năm được một phân von đủ giành được quyềnkiểm soát một doanh nghiệp (các doanh nghiệp mục tiêu) Do đó, những doanh nghiệp

mục tiêu này được coi nh hàng hóa đặc biệt được giao dich trên thi trường và đây

chính là đối tượng trực tiếp ma các chủ thể tham gia hoạt đông này hướng dén

Hai là, việc sáp nhập, mua lei doanh nghiệp có thé dan dén các hậu quả khác

nhau Nhin chung hậu quả của một thương vụ sáp nhập, mua lei doanh nghiệp thường

dién ra theo hai xu hưởng, có thé làm chấm đút hoạt đông kinh doanh của mét bên

trong giao dich hoặc có thé bình thành nên mét doanh nghiệp có quy mô lớn hơn

Ba là, mục tiêu của mua bán, sáp nhập doanh nghiệp là giảnh quyền kiểm soát

doanh nghiép, tham gia vào hoạt đông điều hành, quản lý doanh nghiệp ở mức độ

nhất định, không đơn thuận là sở hữu một phân von góp hay nam giữ cô phân nhưhoạt động đầu tư thông thường Do vay, khi nhà đầu tư đạt được mức sở hữu phânyên góp, cô phân của doanh nghiép đủ dé tham gia và có quyền đưa ra các quyết địnhliên quan tới các van dé quan trọng của doanla nghiệp thì khi đó có thé coi đây là hoạtđông mua bán, sáp nhập Ngược lại, nêu nhà đầu tư chỉ sở hữu mét lượng vốn góp,hoặc cô phân rất nhỏ không đủ quyên đưa ra các quyết dinh liên quan tới van dé củadoanh nghiệp thi đây chi được coi là hoạt động dau tư thông thường

Bồn là, hình thức pháp lý ghi nhân quan hệ mua bán, sáp nhập doanh nghiệp là

hop đồng mua bán, hợp đồng sáp nhâp” Hợp đông là cơ sở dé các bên tiên hành muaban và sáp nhập doanh nghiệp với các điêu khoản dé rang buộc cam kết, trách nhiémpháp ly với nhau và với cơ quan công quyên Không giéng như hop dong mua bánhang hoá, tai sẵn thông thường, hợp đồng mua bén và sáp nhập doanh nghiệp còn có

các quy dinh dé cam kết giải quyết hàng loạt van đề “hậu” mua bán và sáp nhập doanh

nghiệp Ngoài ra, mỗi doanh nghiệp đều có những đặc điểm khác nhau, do đỏ maigiao dich mua bán và sáp nhập doanh nghiệp lại có “hậu” khác nhau Hình thức hợpđông phải bang văn bản, từ ngữ rõ ràng, nội dung phải bao quát được các van dé nhưxác định tư cách của bên mua, bên bán, đôi tượng (phải có bảng kê chi tiét); giá muabán (theo bảng ké); biên pháp bảo đảm hợp đồng (bảo lãnl/câm cố/thê chap); các van

đề và mat tài chính, kê toán, cô phân, cỗ phiêu, vay nợ ; các thoả thuận về gai quyết

“hậu” mua bán và sáp nhập doanh nghiệp, thời điểm chuyên giao, xác lập quyên sở

hữu, luật áp dung, hiệu lực hợp đồng,

Năm là, việc mua lại, sép nhêp doanh nghiệp cần phải thực hiện theo nhữngđiêu kiện, thủ tục chất chế theo quy đính pháp luật canh tranh và kiểm soát tập trung,kinh tê Điều đó có nghĩa là các bên chỉ được thực hiện thương vụ mua bán, sép nhậpdoanh nghiệp khi có sự chap thuận của cơ quan quản lý cạnh tranh Bởi hoạt độngmua bán, sáp nhập doanh nghiệp có ảnh hưởng lớn đến sự phát triển của các lĩnh vực,

ngành nghé mà nó tham gia, thậm chí ảnh hưởng dén sự phát triển của nên kinh tế

một nước Quy định nay xuất phát từ yêu câu bảo vệ cạnh tranh trên thị trường, ngăn

ngừa những vụ tập trung kinh té dé hình thành những doanh nghiệp độc quyền va lạm

dung vị tri thông lĩnh, vi trí độc quyền dé thủ tiêu cạnh tranh

1.1.3 Vai trò của mua bán, sáp nhập doanh nghiệp

Đôi với doanh nghiệp, mua bén, sáp nhập doanh nghiệp là hoạt động tích cựcđổi với cả bên mua và bên bán So với việc thành lập một công ty con dé mở rộng

quy mô thì sáp nhập một doanh nghiệp phù hợp giảm thiểu tối đa các khoản chi và

thời gan Bên mua sẽ không mất chi phí tim du án, làm các thủ tục hành chính, đặc biệt là có sẵn thị trường tiêu thụ và nhân lực bản địa khi thực hién mua bản, sáp nhập Với bên bản, khi sáp nhập với một doanh nghiệp khác ngang bằng hoặc lớn hơn, giá

* Nguyễn Hương G”ng, về hợp đồng nmụ bán domhnghiip- Tox trạng vi giãipháp, Luận văn thác

sỹ, Trường đaihọc Luật Hà Noi, 2015

trị và danh tiéng đều sẽ tăng lên Một công ty mới mở cũng vay, không ai biết đến họcho tới khi công ty của ho đứng trên vai người không 16 nao đó và béng dung trở nên

nổi tiếng Đặc biệt với những doanh nghiệp nhỏ hay đang bên bờ vực phá sản thì mua

bản, sáp nhập là chiếc phao cứu hộ tốt nhất xoay chuyén tinh thê

Đối với nên kinh tế quốc dân, với thi trường mua bán và sáp nhập doanh nghiệp

phát triển sẽ làm tang mức đô năng động cho thi trường tài chính và là nên móng

vững chắc cho sự phát trién của cả nền kinh tê Thông qua thi trường mua bán, sáp

nhập doanh nghiệp, nhà nước có thê thu được môt khoản ngân sách đáng ké từ các

cuộc mua bán, sáp nhập Điểm lợi trực tiếp đó là các khoản thuê trong hoạt đông mua

ban, sáp nhập công ty, sẽ giúp cho nhà nước có thé tai đầu tư cho hoạt động kinh tê

xã hội, nâng cao lợi ích nhân dan Điểm lợi gián tiếp, là thay vì không thu được đôngthuê nao từ các công ty làm ăn thua lỗ - một gánh nang cho nên kinh tê thi gio đây,

với việc được sáp nhập với công ty khác, doanh thu và lợi nhuận của công ty sáp nhập

sẽ được gia tăng nhờ những giá trị cộng hưởng đem lai, và một phân lợi ích từ quá

trình nay của doanh nghiệp sẽ được thể hiện thông qua dòng tiên thuế phải nộp sẽ

tăng lên, lam gia tăng nguên thu cho nhà nước, gớp phân phát triển dat nước

1.2 Khái quát p hap luật về mua bán, sáp nhập doanh nghiệp

1.2.1 Khái niệm pháp luậtvề mua bán, sáp nhập doanh nghiệp

Dưới góc độ pháp lý, hoạt động mua bán và sáp nhập doanh nghiệp được xem

xét như là đối tương của khung pháp lý dé thực hiên hoạt động nay.

Luật mẫu về cạnh tranh của tô chức thương mai và phát triển Liên Hop quốc(UNCTAD) tại điều 3 có đưa ra định: nghĩa hoạt động mua bán và sáp nhập là dùng

dé chỉ những trường hop có sự phối hợp hoạt động giữa hai hay nhiéu doanh nghiệp

sở hữu chung hợp pháp đôi với tài sản đã tùng thuộc quyền kiểm soát riêng của madoanh nghiệp Những trường hop trên đã bao gém cả việc mua lại cô phân, liên doanh

có tính tập trung và các hình thức mua lại quyền kiểm soát như quyền kiêm nhiệm

chức vụế

* Trần Tuần Anh, Thực trang pháp lait về kiểm soát hoat động na bán và sáp nhập domhnghiip ở Việt Nam,

Luin vin thạc sỹ, Trường daihoc uit Hà Nội, 2018.

Pháp luật Pháp coi việc mua bán và sáp nhập doanh nghiép 1a hành vi tập trưngkinh tế, cụ thể theo quy đính tại Điều L430-1 Bộ luật thương mai Pháp “Tập trungkinh tế là việc hai hay nhiéu doanh nghiệp độc lập sáp nhập hoặc hợp nhat với nhau,một hoặc nhiéu doanh nghiệp hoặc những người đang nim quyền kiểm soát những

doanh nghiệp đó tiên hành năm lây quyên kiểm soát đối với một phan hoặc toàn bô

mét hoặc nhiéu doanh nghiép khác, mét cách trực tiép hoặc gián tiép, dưới hình thức

gop von, mua lại tai sản, ký kết hợp đông hoặc dưới bat ky hình thức nào khác””

Ở Việt Nam, khéi niém về sáp nhập và mua lại doanh nghiệp được dé cập chínhthức tại Luật Canh tranh năm 2004 trong quy định điều chỉnh hanh vì tập trung kinh

tế Ê Mặc dù trước đó, các doanh nghiệp van có quyền mua lại °va sáp nhập doanh

nghiép"? theo các quy đính của Luật Doanh nghiệp năm 1999 (Luật Doanh nghiệp

ci) hoặc hoạt động “chuyên nhượng vôn” trong doanh nghiệp có vốn đầu tư nước

ngoài Hoạt động sáp nhập và mua lại ở Việt Nam thực sự chỉ được “hợp thức hoa”

với sự ra đời của Luật Cạnh tranh, Luật Doanh nghiệp, Luật Đâu tư Luật Chúngkhoán và mét số văn bản pháp luật chuyên ngành về tài chính ngân hàng

Theo đó, tại Điều 29 Luật cạnh tranh 2018 quy định “mua bán và sáp nhập

doanh nghiệp” là một trong những hình thức tập trung kinh tế Cu thể: “Sáp nhập

“hetp Jhonny hutviet org/Honae

inghien-cm-trao-doikinh-te-thuong-m2i/2008/7095/MA-Niomg-kinh-thue: cus-the-golaspx, truy cập ngày 10/3/2024.

* Điều 17 Luật Cạnh tranh 2004

Sip ship hop nhất, nm lại dowh nghiệp và liên doanh giữa các doanh nghiệp

1 Sp nhập doanh nghifp là việc một hoặc một số domh nghiệp chuyên toàn bộ tii sin, quyền, nghĩa vụ và

lợi ích hợp pháp của minh sang một doanh nghiép khác , dong thoi cham đút sư tôn tại của domh nghiệp bị sáp

nhập.

2 Hợp nhất doanh nghiệp là việc hai hoặc nhiều doanh nghiệp chuyển toàn bỏ tải sin, quyền, nghũa vụ vì lợi

ich hợp phíp của mith để hành thành một domih nghiệp mới, đồng thời chim đốt sự tên tại của các doanh: nghiệp bị hợp nhất.

3 Mua lại doanh nghiệp li việc một doanh nghiip naz toàn bộ hoặc một phân tải sin của doanh nghiệp khác

đổ để kiểm soát, chị phôi toàn bộ hoặc mst ngành nghề của doanh nghiệp bì na lại.

4 Lần doanh giữa các doanh nghập là vắc hai hoặc nhiều doanh nghiệp cũng rửau góp một phân tải sin, quyin, nghia vụ và lợi ich hợp pháp của minh để hinh thành một đoanh nghiệp mới.

” Điều 103 Luật Doanh nguiệp 1999: “Chỗ doxnh nguệp tr nhân có quyền bin doanh nghiệp của mình cho

"gườikhác, Chimnhit người limngiy trước ngày chuyên giao doaztunghiệp cho người nana „chủ domhnghiip phả: thông báo bằng vin bin cho cơ quan đăng ký lemh domh Thông báo phải rêu rõ tên, trụ sở của domh nghiệp; tên, dia chi của người nua; tổng số nợ chưa thanh toán của doanh nghiệp; tin, địa chi, số nợ và thời

hạn thanh toán cho từng chủ nợ; hợp đồng lao động và các hợp đồng khác đã ký mà chưa thor hồn xong và

cách thức giải quyết các hợp đồng do.”

'° Điều 108 Luật Doanh nghiệp 1999: "Một hoặc một số cổng ty cùng loại (gọi 1š công ty bi sip nhập) có thé

sáp nhập vio một công ty khác (goi li công ty nhận sip nhập) băng cách chuyền toàn bộ tải sin, quyền ¡ nghĩa

vụ và lợi ich hop pháp sang công ty nhận sáp nhập , đồng thời chim đốt sự tôn tại cia công ty bi sáp nhup.”

doanh nghiệp là việc một hoặc một số doanh nghiệp chuyên toàn bộ tài sản, quyền,

nglữa vụ và lợi ích hợp phép của minh sang một doanh nghiệp khác, đồng thời chamđứt hoạt đông kinh doanh hoặc sự tôn tai của doanh nghiép bị sáp nhập; Mua lạidoanh nghiệp là việc một doanh nghiép trực tiếp hoặc gián tiếp mua toàn bô hoặc một

phần vốn góp, tải sản của doanh nghiệp khác đủ dé kiểm soát, chỉ phối doanh nghiệp

hoặc một ngành, nghề của doanh nghiệp bi mua lại.”

Điêu 195 Luật Doanh nghiệp 2020 quy dinh về sáp nhập doanh nghiệp đượctiểu theo nghiia hep hơn so bởi khái niệm sap nhập trên thé giới, không bao gồm hành

vi hợp nhất: “Một hoặc một số công ty (sau đây gọi là công ty bi sáp nhập) có thê sápnhập vào mét công ty khác (sau đây goi là công ty nhân sáp nhập) bằng cách chuyểntoàn bộ tài sản, quyên, nglifa vụ và lợi ích hợp pháp sang công ty nhận sáp nhập, đôngthời châm đút sự tồn tại của công ty bi sáp nhập ” Con đối với mua bán doanh nghiép,

Luật Doanh nghiệp chỉ thừa nhận hành vi bán doanh nghiệp chỉ xây ra ở mot loại

tình doanh nghiệp nhật định là doanh nghiệp tư nhân (Điều 187)

Du được định nghĩa và tiếp cân khác nhau nhưng điểm chung trong khái niệm

vệ mua bén, sép nhập doanh nghiệp là quyên sở hữu tài sản, các lợi ich hợp pháp,

ngiia vụ được chuyên lại cho bên mua, bên nhận sáp nhập doanh nghiệp và cách xác

đính hệ quả pháp lý sau thương vụ mua bán, sáp nhập doanh nghiệp Từ đó có thé

tiểu khái niém phép luật về mua bán, sáp nhập doanh nghiệp nhu sau

Mua bản doanh nghiệp là việc mét doanh nghiép mua lei toàn bô hoặc một phan

tài sin của doanh nghiệp khéc đủ dé kiểm soát, chi phối toàn bộ hoặc một ngành nghé

của doanh nghiệp bi mua lei Bên mua có quyên sở hữu toàn bộ hoặc mét phân doanh.nghiép và kiểm soát hoạt đông kinh doanh của doanh nghiệp được mua lại, đồng thời

kê thừa các quyên, ngiấa vu và lợi ich hợp pháp tương ứng với việc mua toàn bô hoặcmột phân tài sản của doanh nghiệp bị mua lại

Sáp nhập doanh nghiệp là việc mét hoặc một số doanh nghiép chuyển toàn bôtài sản, quyên, nglữa vụ và lợi ích hợp pháp của minh sang một doanh nghiệp khác

và châm đút sự tên tại của doanh nghiệp bị sáp nhập Doanh nghiệp nhận sáp nhận

sẽ thừa kê quyên, lợi ích hợp pháp, đông thời chịu trách nhiém về các nghĩa vu vàcam kết của doanh nghiệp bi sáp nhập

Tom lại: Theo nghiia rông, pháp luật về sáp nhập và mua bán doanh nghiệp làtổng hợp các quy phạm pháp luật thuộc nhiêu lĩnh vực pháp luật khác nhau, điều

chỉnh các quan hệ xã hội phát sinh trong quá trình các bên tiên hành hoạt động sáp

nhập và mua bán doanh nghiép.

Theo nghĩa hep, pháp luật về sáp nhập và mua bán doanh nghiép là hệ thongcác quy phạm pháp luật điều chỉnh trực tiếp các quan hệ xã hôi phát sinh giữa các

tên có liên quan trong việc ký kết hợp đông liên quan đền sáp nhập và mua bán doanh

nghiép và các quan hệ giữa các cơ quan quản lý nhà nước có thêm quyền với doanh

nghiệp trong việc thực hién các thủ tục hành chính có liên quan hay thực hiện kiểm

soát Nha nước về tập trung kinh tê được quy định trong pháp luật cạnh tranh

1.2.2 Nội dung cơ bản của pháp luậtvề mua bán, sáp nhập doanh nghiệp

Nội dung của pháp luật sáp nhập và mua ban doanh nghiệp tại Việt Nam là hệ

thông một số các quy đính của phép luật trong một số văn bản pháp luật V iệt Namhiện hành cụ thể về hoạt động mua bán và sáp nhập doanh nghiệp Dé thực biện giaodich mua bán, sáp nhập doanh nghiệp, nha dau tư phải tuân thủ nhiêu quy định phápluật điệu chỉnh cụ thé từng khia cạnh của hoạt đông này, nhu Luật Canh tranh, LuậtDoanh nghiệp, Luật Dau tư, Luật Chứng khoán, Bộ luật Lao động

Xét ở góc đô quyên của doanh nghiệp, các quy định pháp luật của Viét Nam đã

công nhận quyền thực hién giao dich mua bán, sáp nhập của nha đầu tư, nhu Luật

Dau tư, Luật Doanh nghiệp, Luật Chứng khoán, Bộ luật Dân sự, Luật Các tô chức tin

dụng Quyền này được thé hiện thông qua một sô quyền như quyền được chào bán

cỗ phan, hoặc giá trị phan góp vốn của người chủ sở hữu vên, hoặc gia trị phan vồnđược quyên chào bán của doanh nghiệp, quyền ban doanh nghiệp (bao gồm bán tàisẵn của doanh nghiệp, chuyên nhượng toàn bộ phân vồn góp đang sở hữu, hoặc bántoàn bộ doanh nghiệp nha nước), quyền mua lại doanh nghiệp của các tô chức kinh

tế Việt Nam

Đánh giá chung thi có thé thay rang Việt Nam không có một khung pháp lythống nhất cho mua bán, sáp nhập Thay vào đỏ, các quy đính pháp luật về mua bán,sáp nhập doanh nghiệp nam rai rác ở nhiéu luật khác nhau Một sô luật quan trong

ma một người giao dich mua bán, sáp nhập ở Việt Nam cân lưu ý khi xem xét mộtthương vu mua bán, sáp nhập doanh nghiệp bao gôm: Bộ luật Dân sự, Luật DoanhNghiệp, Luật Đâu tư, Luật Canh tranh và Luật Chứng khoán Đối với việc mua lại

một công ty mục tiêu hoạt động trong các lĩnh vực có điều kiện nhật định luật quản.

lý các lĩnh vực cụ thể được áp đụng

Tuy nhién, nội dung của pháp luật về mua bán doanh nghiệp được đề cập tạiChương 2 sẽ được hiểu theo nghiia hep bao gồm các nhóm quy định cụ thé sau:

Nhóm quy định vệ chủ thé thi hành pháp luật về mua bán, sáp nhập doanh

nghiệp Đây là nhóm quy định về các bên như bên mua, bên bán trong hoạt động mua

bán, sáp nhập doanh nghiệp Chủ thé có quyền bán, sáp nhập doanh nghiệp phải là

chủ sở hữu doanh nghiệp, chủ thé mua lại và nhận sáp nhập doanh nghiép là các tôchức, cá nhân có nhu câu mua, nhân sáp nhập doanh nghiép và đáp ứng các điều kiện.được mua, được nhận sáp nhép doanh nghiệp những chủ thé này phải dim bảo yêu

tô là doanh nghiệp, theo quy định Luật doanh nghiệp

Nhóm quy đính về thủ tục, quy trình mua bán, sáp nhập doanh nghiệp Muabán, sáp nhập doanh nghiệp có thé được thực hiện trên cơ sở tư nguyên thé hién ý chi

tự do tô chức lai doanh nghiệp của các chủ thê mua bán, sáp nhập doanh nghiệp nhẻmtái cau trúc hoạt đông kinh doanh của doanh nghiệp hiệu quả hơn Tuy nhiên, tùytùng loại hình doanh nghiép cụ thê, lĩnh vực kinh doanh cụ thê ma mua bán, sáp nhậpdoanh nghiệp cân thực hiện theo những trình tự, thi tục khác nhau và trong một sốtrường hop phải được sư cho phép, thừa nhận, kiểm soát của cơ quan nhà nước cơ

thêm quyền.

Nhóm quy đính này bao gồm các thủ tục pháp ly về canh tranh, dé đảm bảo môitrường cạnh tranh một số thương vu mua bán, sáp nhập doanh nghiệp khi đạt đền mứcdoanh thu hoặc thị phần kết hợp đền ngưỡng nhật đính theo quy định của luật canh:tranh thì các bên phải tiên hành thủ tuc thông báo đến cơ quan quản lý canh tranhtrước khi tiền hành thực hiện thương vu đó

Sau khi tiên hành mua bán, sáp nhập doanh nghiệp, do có sự chuyên giao giữacác quyên, ngifa vụ pháp lý giữa các chủ thé trong thương vu nên các bên con phitiên hành thủ tục theo quy định của pháp luật về doanh nghiệp, bao gồm: thủ tục đăng

ký thay đổi nội dung đăng ký doanh nghiệp đối với công ty nhận sáp nhập, hay thủ

tục đăng ký thay đôi thành viên công ty TNHH, Chủ doanh nghiệp tư nhân, chủ sở

hữu công ty TNHH một thành viên, tại cơ quan đăng ký kinh doanh; hay các thủ

tục đổi với người lao động theo quy định pháp luật lao đông và các thủ tục tủy lĩnh.

vực chuyên ngành khác

Nhóm quy định về quyên và nghĩa vụ của các doanh nghiép hậu mua bán, sápnhập doanh nghiệp Một doanh nghiệp tiền hành mua toàn bé hoặc một phan tải sản

của doanh nghiệp khác dan tới hệ quả doanh nghiệp mua lại có khả nắng kiểm soát

và chi phôi toàn bô hoặc một phân hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp bi mua

lại, đông thời, kế thừa các quyền, ngiĩa vụ và lợi ich hợp pháp tương ứng với việcmua toàn bộ hoặc mét phân tài sản của doanh nghiệp bi mua lại Mua ban doanh

nghiệp có thé là mua bán “von” (mua bán cô phan hoặc phân vốn góp) hoặc mua bán.

“tài sản” của doanh nghiép Trong khi đó, sáp nhập doanh nghiệp là giao dich giữa

doanh nghiệp nhận sáp nhập và doanh nghiép bị sáp nhập, theo đó, một hoặc mét sốdoanh nghiệp chuyển giao toàn bộ tai sẵn, quyền, ngiĩa vu và lợi ích hợp pháp củaminh sang một doanh nghiệp khác va châm đút sự tôn tại của doanh nghiệp bi sápnhập Doanh nghiệp nhận sáp nhập sẽ kê thừa các quyên, loi ích hợp pháp, đồng thờichiu trách nhiệm về các nghĩa vụ và cam kết của doanh nghiệp bị sáp nhập Tính kêthừa như trên có thể sẽ giúp giải quyết được xung đột giữa pháp luật doanh nghiệp

về mua bán, sáp nhập và quy định chung về chuyển giao quyên, chuyển giao nghĩa

vụ trong Bộ luật Dân su N goài ra, trong pham vi khóa luận cũng sẽ chỉ ra mat sô quy

đính cụ thể đối với quyền và ngifa vụ của các bên trong giao dich mua bán, sáp nhập

doanh nghiệp được quy dinh theo pháp luật lao đông và pháp luật thuê Viét Nam

Nhóm quy đính về quyền và nghĩa vụ của cơ quan nhà nước trong việc quản lý

hoạt động mua bán, sáp nhập doanh nghiệp Mua bán, sáp nhập doanh ngluép 1a một

hoạt đông phức tap, bao gồm nhiều giai đoạn, nhiêu chủ thé, cũng như chiu sự điều

chỉnh của nhiều quy đính pháp luật Cơ quan quản lý nhà nước sẽ tiên hành quản lýhoạt động mua bán, sáp nhập doanh nghiệp dua trên cơ sở xem xét, đánh gia hoạtđông đó có tuân thủ đúng các quy đình của pháp luật hay không dé tiên hành điều

chỉnh cũng như đưa ra biện pháp xử lý trong trường hợp có hành vi vi phạm Đây là

một hoạt động mang tính tô chức tính quyền lực nhà nước, do đó, hoạt đông này được

thực luận bởi các cơ quan nhà nước có thấm quyền hoặc các tổ chức xã hội được Nhà

nước trao quyền

Nhóm quy định nay sẽ bao gồm nội dung quy trình và cách thức kiểm soáthoạt động mua bán va sáp nhập doanh nghiệp được quy định cu thé trong các văn bảnquy phạm phép luật, ma chủ yêu được quy định tại Luật Cạnh tranh Trong phạm vithẩm quyên luật đính, các cơ quan tô chức, cá nhân sẽ nhân danh quyền lực Nhà nước

để tiến hành các nhiệm vụ về quản lý, kiểm soát hoạt động mua bán và sáp nhập

doanh nghiệp vào từng trường hợp cụ thể

Thông qua quá trình kiểm soát, Nhà nước tác động vào các quan hệ phát sinhtrong quá trình thực hiện hoạt động mua ban và sắp nhập doanh nghiệp, qua đó tiềnhành điều chỉnh cũng như xử lý các hành vi vi pham quy định pháp luật nhằm đảmbảo quyền và lợi ích của các bên liên quan, lợi ích chung của nền kinh tế và toàn xã

hội

KÉT LUẬN CHƯƠNG 1Hoạt đông mua bán và sắp nhập doanh nghiệp là hoạt động gianh quyền kiểm.soát doanh nghiệp thông qua việc sở hữu mot hoặc toàn bộ doanh nghiệp Pháp luật

vê mua bán và sép nhập doanh nghiép là tập hợp các quy phạm pháp luật điều chỉnh

trực tiếp những quan hé xã hội pháp sinh giữa các chủ thé tham gia trong việc giao

kết hợp đẳng mua bán, sáp nhập doanh nghiệp và quan hệ giữa cơ quan nhà nước cóthấm quyền với doanh nghiệp trong việc đăng ký thay đổi chủ sở hữu doanh nghiệphoặc thực hiện kiểm soát Nhà nước về tập trung kinh tê Nội dung pháp luật về muabán và sáp nhập doanh nghiệp chứa dung những cơ chế cơ bản sau: quy đính về chủthể tham gia, quy định về trình tự thủ tục mua bán sáp nhập doanh nghiệp, quy định

vệ quyền và nghia vụ của các bên hậu mua bán, sáp nhâp doanh nghiệp, quy dinh vềquyên va ngiĩa vụ của cơ quan Nhà nước trong mua bán, sap nhập doanh nghiệp

CHƯƠNG 2: THỰC TRANG PHAP LUAT VÀ THỰC TIEN THỰC

HIEN PHAP LUAT VE MUA BAN, SAP NHAP DOANH NGHIỆP THEO QUY

DINH PHAP LUAT VIET NAM

2.1 Thuc trạng pháp luậtvề mua bán, sáp nhập doanh nghiệp ở Việt Nam

2.1.1 Quy định về chủ thể thi hành pháp luậtvề mua bán, sáp nhập doanh

nghiệp

Theo quy đính của Luật Dau tư năm 2020, chủ thê thực hién dau tư kinh doanhgóp vốn, mua cô phân, phân vồn góp của tô clưức kinh té là nha đầu tư Nha dau tư là

tổ chức, cá nhân thực hiện hoạt động dau tư kinh doanh, gam nha dau tr trong nước,

nha đầu tư nước ngoài và tô chức kinh té có von đầu tư nước ngoài Nha đầu tư nướcngoài là cá nhân có quốc tịch nước ngoài, tô chức thành lập theo phap luật nước ngoàithực hiện hoạt động dau tư kinh doanh tại Việt Nam Nhà đầu tư trong nước là cánhân có quốc tịch Viét Nam, tô chức kinh tê không có nhà dau tư nước ngoài là thành

viên hoặc cỗ đông, Nhà dau tư nước ngoài hiện nay được xác định theo tiêu chi chính

là quốc tịch, ai không có quốc tịch Việt Nam thì đó 1a nhà đầu tư nước ngoài Bên

cạnh đó, có tiêu chí khác xác đính nha đầu tư nước ngoài theo vốn, tức là chỉ cân

doanh nghiệp tại Việt Nam có vén dau tư từ nước ngoài thì doanh nghiệp đó cũngđược xem là nhà dau tư nước ngoài |)

Luật Dau tư 2020 thay đổi mức tỷ lệ sở hữu von điều lệ của nhà đầu tư nước

ngoài đề quyết đính việc một tổ chức kinh tê có vốn đầu tư nước ngoài ở Việt Nam

có phải đáp ứng điều kiện và thực hiện thủ tục như nhà đầu tư nước ngoài khi gópvon, mua cô phần của tô chức kinh tê khác hay không Sự thay đổi nay của Luật Dautư2020 đã khắc phục những hạn chê của Luật Dau tư 2014 dé đảm bảo phòng trénhtình huông nhà đầu tư nước ngoài thực hiện giao dich mua bán, sáp nhập doanh nghiệptheo hướng vẫn đảm bão tỷ lệ nhưng nhà đầu tư nước ngoài kiểm soát công ty mục

tiêu và công ty mục tiêu vẫn được đôi xử như nhà đầu tư trong nước khi mua bán, sáp

nhập doanh nghiép trong trước.

Cụ thể Luật Dau tư năm 2020 chọn phương án dung hòa cả hai tiêu chi, chia

nhà đầu tư thành ba nhóm: () nha đầu tư có quốc tích nước ngoài (Khoản 14 — Điều

`! Nguyễn Phúc Linh (2017), Pháp hột về now bán vi sáp nhập domh nghiệp ở Việt Num, Khoa Luật - Đại

học Quốc gia Hà Nội.

3 Luật Đầu tư 2020); (ii) doanh nghiệp Viét Nam trên 50 % von nude ngoài trở lên,

và (iii) doanh nghiệp V iệt Nam có đưới 50% vốn nước ngoài (Điêu 23 Luật Đầu tư2020) Nhóm (0 và G9 bi áp dụng các điều kiện như nhà dau tư nước ngoài (từ ngành.nghé đầu tư đến thủ tục đầu tu.) cờn nhóm (iii) được áp dung các thủ tục và điềukiện như doanh nghiép trong nước Đây là quy dinh moi của Luật Đầu tư 2020 so vớiLuật Dau tư 2014 Theo Điểm a, Khoản 1 Điều 23 Luật Dau tư 2014 thì nêu sô côphân hoặc von gop của nhà đầu tư nước ngoài chiếm tỷ lệ 51% trở lên thì công ty đókhi thực hiên hoạt động đầu tu sẽ được đối xử như nhà đầu tư nước ngoài Quy dinhnày của Luật Dau tư 2014 đã tạo ra lỗ hong bởi trên thực tê khi hop Đại hội dong côđông hoặc hội đồng quản trị, các quyết định quan trong của công ty chỉ cân quá bán

la sẽ được thông qua, như vay giả sử tỉ lệ cô phân của nhà dau tư nước ngoài là 50,5%thi khí ra các quyết đính quan trong, các biểu quyết của nha dau tư nước ngoài van

quá bán và chiếm đa sé, trong khi đó tỷ lệ sở hữu cổ phần của họ vẫn đưới mức 51%

Đông thời trong tình huéng nêu trên công ty này khi thực hiện hoạt động dau tư sẽkhông được đối xử như nha đầu tư nước ngoài mà là một nhà đầu tư trong nước Nhưvay, Luật Dau tư 2020 đã sửa đổi ti lệ dé ngăn chắn tình huồng như trên Điều này có

nghia là sự thay đổi nói trên đã khién cho nhà dau tư nước ngoài không còn cơ hội

lựa chon cơ cầu câu giao dich theo hướng chỉ nắm giữ trên 50% nhưng dưới 51% vốn

điều lệ của công ty mục tiêu và kiểm soát công ty mục tiêu bằng tỷ 1é thông qua quyết

định quan trọng ở mức trên 50% dé công ty mục tiêu vẫn được đối xử như nhà đầu

tư trong nước khi góp vốn, mua cô phân công ty khác

Như vậy, nhìn chung Luật Dau tư 2020 đã quy định tương đối minh bạch vềchủ thé thực hiện mua bán và sáp nhập doanh nghiệp nhu nhà đầu tư, trong đó đưa raquy đính rõ ràng vệ các chủ thể phai thực hiện các thủ tục đầu tư như nhà đầu tư nướcngoài Luật Dau tư năm 2020 đã kê thừa, phát triển và hoàn thiện các chính sách dau

tư theo hướng khẳng định nguyên tắc nhà đầu tư được đầu tư trong tat cả các lĩnh vực

và ngành, nghề mà pháp luật không câm, được quyền tự chủ quyết đính hoạt độngđầu tư theo quy định của Luật này và pháp luật liên quan, được Nhà nước đôi xử bìnhđẳng trước pháp luật phù hợp với pháp luật và điều ước quốc tê mà Viét Nam là thànhviên; hoạt động đầu tư phải phù hợp quy hoạch Các quy định vé hoạt động góp vốn,

mua cỗ phân của nhà đầu tư nước ngoài trong doanh nghiệp Việt Nam từng gấp nhiều

vướng mắc do pháp luật dau tư không xác định rõ tỷ 1é sở hữu nước ngoài trong doanhnghiép và không quy đính cụ thé về điều kiện, thủ tục thực hiện hoạt động này, 2

2.1.2 Quy định về thủ tục, quy trình mua bán, sáp nhập doanh nghiệp

se Thủ tục đăng ký mua bán, sáp nhập doanh nghiệp

Luật Doanh nghiệp 2020 đã quy định về trình tự thủ tục mua bán, sáp nhậpdoanh nghiệp đối với từng hình thức cụ thé nhu sau:

Hình thức thứ nhật: Nhận chuyển nhượng cỗ phan hoặc phan vốn góp của các

cỗ đông thành viên: Đây là trường hợp tô chức, cá nhân nhận chuyên nhượng mộtphần hoặc toàn bộ cỗ phân, phần vồn góp của các cổ đông, thành viên của doanhnghiép dé chi phối việc ra quyết định của doanh nghiệp hoặc thâu tóm hoàn toàndoanh nghiệp

Tuy nhiên, phương thức chuyên nhượng cô phan hoặc phân vên gop có nhữngphạm vi nhật định, đời héi các bên tham gia cần nắm chắc luật: Hạn chê về mặt thủtục, theo quy định của pháp luật và điều lệ Vi đụ, thành viên Công ty TNHH phải ưutiên chuyên nhương cho các thanh viên khác trong C ông ty TNHH trước khi có quyềnchao bán cho bên thứ ba (Khoan 1 Điều 52 Luật Doanh N ghiép 2020) Đổi với công

ty cỗ phan, hạn chế chuyên nhượng cỗ phan chủ yêu áp dung đối với cỗ đông sánglập và cô đông sở hữu cô phiêu ưu dai biêu quyết Cô đông sáng lập không được phépchuyên nhượng cỗ phân phố thông cho người không phải là cỗ đồng sáng lập trongvòng 3 năm đầu ké từ ngày CTCP được cập giây chứng nhận đăng kỷ doanh nghiệp

trừ khi được sự chập thuận của Đại hội đồng cỗ đông (Khoản 3 Điều 120 Luật Doanh

Nghiép 2020) C6 đông sở hữu cô phan ưu dai biéu quyết không được chuyên nhượng

cỗ phan đó cho người khác, trừ trường hợp chuyên nhượng theo ban án, quyết dinh

của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật hoặc thừa kê (Khoản 3 Điều 116 Luật DoanhNgiuệp 2020) Đây là mét điểm mới của Luật Doanh nghiệp 2020, khi đã bố sungthêm các trường hợp ngoại lệ đối với các trường hợp chuyên nhương cô phân ưu daitiểu quyêtŠ Ngoài ra, điều lệ công ty cô phần có thê quy định các han chê khác ápdung cho việc chuyên nhượng cô phân (Khoản 1 Điều 127 Luật Doanla N ghiép 2020)

2 Nguyễn Ngọc Oanh, Pháp hit điều chinh hoạt đồng na bán domh nghiệp của các nhà đầu trrrước ngoài

tại Việt Nana thuc trạng và giãi phúp hoàn thiện, Luin vin thác sỹ, Trường đại học Luật Hi Nội, 2013

© Theo Khoản 3 Điều 116 Luật Doanlhnehiip 2014 Quit cũ): “C6 đẳng sở bein cổ phần m đi bầu quyết không

đợc phép chuyénnkmeng có phân tụ đãi biểu quyết cho người khác "sả không có trường hợp ngoại

Việc chuyển nương phân vén gớp của thành viên công ty TNHH sẽ dẫn đến

thay đổi trong giây chứng nhận đăng ky kinh doanh và cần phải được cơ quan cấpphép chap thuận thông qua việc sửa đổi giầy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp Đồivới công ty cô phân, việc thay đổi cô đông sáng lập không dan dén việc sửa đôi giây

chứng nhận đăng ky doanh nghiép nhưng công ty cỗ phần van phải gửi thông báo đền

cơ quan đăng ký kính doanh (Căn cứ Điêu 31 Luật Doanh nghiép 2020 và Nghị định

01/2021/NĐ-CP về đăng ký doanh nghiệp)

V phương thức chuyển nhượng cô phân được quy định tại Khoản 2 Điều 127Luật Doanh Nghiệp hiện hành 2020: “Viée chuyên nhượng được thực hiện bang hợpđông theo cách thông thường hoặc thông qua giao dịch trên thi trường chúng khoán.Trường hợp chuyên nhượng bang hợp dong thi giây tờ chuyên nhương phải được bênchuyển nhượng và bên nhận chuyển nhượng hoặc đại điện ủy quyền của họ ký

Trường hợp chuyển nhượng thông qua giao dich trên thị trường chứng khoán, trình

tự thủ tục và việc ghi nhân sở hữu thực hiên theo quy định của pháp luật về chứng

Hình thức thứ hai: Mua cô phần, góp vén vào doanh nghiệp trong trường hợp

doanh nghiệp tăng vồn điêu lê: Đây là trường hop tổ chức, cá nhân (không phải là

thành viên, cổ đông) mua cô phân phát hành thêm, gop thêm vốn vào doanh nghiệp

khi tăng von điều lệ dan tới tổ chức, cá nhân này chỉ phối viécra quyết định của doanh:

nghiệp Hay ta có thé hiểu đây là trường hợp tiếp nhận vén gop của thành viên mới

theo Điểm b Khoản 1 Điều 68 Luật Doanh N ghiép 2020.

Hình thứ thứ ba: Mua hoặc bán doanh nghiệp tư nhân Mua, ban doanh nghiệp

chỉ được áp dụng đối với doanh nghiệp tư nhân theo quy định của Luật Doanh nghiệp

và một sô doanh nghiệp nha nước, bộ phận doanh nghiệp nha nước theo quy định củapháp luật về giao, bán, khoán kinh doanh, cho thuê công ty nha nước Chủ doanh.nghiép tư nhân có quyên bán doanh nghiệp của mình cho tô chức, cá nhân khác

Người mua doanh nghiệp tư nhân đăng ký thay đổi chủ doanh nghiệp để trở thành

clủ doanh nghiệp tư nhân Trường hợp này được quy đính tại Điều 192 Luật DoanhNeghiép 2020

“Điều 192 Bán doanh nghiệp tư nhiên

1 Chủ doanh nghiệp tư nhân có quyên ban doanh nghiệp tư nhân của mình cho

cá nhân, tổ chức khác

2 Sau khi bán doanh nghiép tư nhân, chủ doanh nghiệp tư nhân van phải chịu

trách nhiệm vé các khoản nợ và nghiia vu tai sản khác của doanh nghiệp tư nhân phát

sinh trong thời gian trước ngày chuyển giao doanh nghiép, trừ trường hợp chủ doanh

nghiép tư nhân, người mua và chủ nợ của doanh nghiệp tư nhân có thöa thuận khác.

3 Chủ doanh nghiệp tư nhân, người mua doanh nghiệp tư nhân phải tuân thủ

quy đính của pháp luật vé lao động

4 Người mua doanh nghiệp tư nhân phải đăng ký thay đổi chủ doanh nghiệp tư

nhân theo quy đính của Luật này.”

VỀ trinh tự, thủ tục thi theo Khoản 4 Điêu 192 Luật Doanh Nghiệp 2020: Saukhi ký kết xong hợp đồng mua bán doanh nghiép và hoàn tất việc chuyên nhượng,

người mua doanh nghiệp tư nhân phải đăng ky thay đổi chủ doanh nghiệp tư nhân.

Người mua nép hô sơ đăng ký thay đổi đền Phòng Đăng ký kinh doanh nơi doanhnghiép đã đăng ky Các căn cứ pháp lý: Điêu 54 Nghị định 01/2021/NĐ-CP vệ ding

ký doanl nghiệp và Thông tư 01/2021 TT-BKHĐT hướng dẫn về đăng ký doanh

nghiệp

Hình thức thứ tư Sap nhập công ty: Một hoặc một sô công ty (sau đây gọi là

công ty bị sáp nhập) có thể sáp nhập vào một công ty khác (sau đây goi là công ty

nhận sáp nhập) bang cách chuyền toàn bộ tài sản, quyền, nghĩa vụ và loi ích hợp pháp

sang công ty nhận sáp nhập, đồng thời cham đứt sự tồn tại của công ty bi sáp nhập.

Cu thể các quy đính của sáp nhập công ty được quy định tại Điều 201 Luật Doanh

Nghiệp 2020 Thủ tục sáp nhập công ty được quy định cu thé tại khoản 2, hồ sơ và

trình tự đăng ký doanh nghiệp được quy dinh rat cu thé, chi tiết tại các Khoản 3, 4Điều 201 Luật Doanh N ghiệp hiện hành 2020

Bước 1: Chuẩn bị hô sơ Các công ty liên quan chuẩn bị hop đồng sáp nhập và

dự thảo Điều lê công ty nhận sáp nhập Hop dong sáp nhập phải gồm các nội dungcha yêu sau

- Tên, địa chỉ trụ sở chính của công ty nhận sáp nhập,

- Tên, dia chi trụ sở chính của công ty bi sáp nhập,

~ Thủ tục và điều kiên sáp nhập,

- Phương án sử dung lao động, cach thức, thủ tục, thời hạn và điều kiên chuyên

đổi tải sản, chuyên đổi phần vốn góp, cô phan, trái phiêu của công ty bị sáp nhập

thành phan vồn góp, cỗ phân, trái phiéu của công ty nhân sáp nhập, thời han thực hién

sáp nhập.

Bước 2: Thông qua hợp đồng Các thành viên, chủ sở hữu công ty hoặc các cỗ

đông của các công ty liên quan thông qua hop đồng sáp nhập, Điều lệ công ty nhận

sáp nhập và tiên hành đăng ký doanh nghiệp công ty nhân sáp nhập theo quy định củaLuật nay Hợp đẳng sáp nhập phải được gũi đến tật cả chủ nơ và thông báo cho người

lao động biết trong thời hạn 15 ngày kế từ ngày thông qua,

Hình thức thứ năm: Hợp nhật công ty: Hai hoặc mat só công ty (sau đây gợi làcông ty bị hợp nhập có thé hợp nhật thành một công ty mới (sau đây goi là công tyhop nhập, đông thời cham đứt tôn tại của các công ty bị hợp nhất Cụ thể các quyđính về hợp nhật công ty được quy đính tei Điều 200 Luật Doanh Nghiép 2020

Thủ tục hợp nhất công ty được quy đính cu thé tại khoản 2, hô sơ và trình tự

đăng ký doanh nghiệp được quy định rất cụ thé, chi tiết tai các Khoản 4, 5, Điều 200

Luật Doanh N ghiép hiện hành 2020 như sau:

Bước 1: Khi tiên hành thủ tục hợp nhất công ty, công ty bị hợp nhất chuẩn bịhop đồng hợp nhất, du thio Điều lệ công ty hợp nhất

Bước 2: Bước thứ hai trong thủ tục hợp nhật công ty gồm:

Các thành viên, chủ sở hữu công ty, hoặc cỗ đông của công ty bi hợp nhật thông

qua hợp đông hợp nhất Điều lệ công ty hợp nhất, bau, hoặc bé nluậm Chủ tịch Hội

đông thành viên; Chủ tịch công ty, Hội đồng quản trị, Giém đốc; hoặc Tổng giám đóc

công ty hep nhật

Tiên hành đăng ky doanh nghiệp đối với công ty hợp nhất theo quy dinh củaLuật doanh nghiệp nay Hợp đông hợp nhật phải được gửi dén các chủ no; và thôngbáo cho người lao đồng biết trong thời han 15 ngày kế từ ngày thông qua

Hình thức thứ sáu: Chia công ty: Công ty có thé được chia thành một sô doanhnghiép khác và công ty bi chia châm đút ton tại Tai Khoản 1 Điều 192 Luật Doanh

nghiép 2014 việc chia doanh ngliệp được cụ thé thành ba trường hop Theo đó, “Cong

ty trách nhiệm hữu han, công ty cô phân có thé chia các cô đông, thành viên va tài

san công ty dé thành lập hai hoặc nhiều công ty mới trong một trong các trường hợp

sau đây:

8) Một phân phan vốn góp, cỗ phân của các thành viên, cô đông cùng với tài sản

tương ứng với giá trị phân vn góp, cô phân được chia sang cho các công ty mới theo

tỷ lệ sở hữu trong công ty bị chia và tương ứng giá trị tai sản được chuyên cho công

ty mới,

9) Toàn bô phân vốn góp, cổ phân của một hoặc mét só thành viên, cổ đông

cùng với tải sản tương ứng với giá trị cô phan, phân vốn gớp họ được chuyên sang

cho các công ty mới,

© Kết hợp cả hai trường hop quy đính tại điểm a và điểm b khoản nay.”

Tuy nhiên, dén Luật Doanh nghiệp 2020 đã không còn phân tách từng trườnghop cụ thể ma chi đưa ra quy đính “Công ty trách nhiệm hữu hạn, công ty cô phân cóthé chia các tải sin, quyền và ngiấa vụ, thành viên, cô đông của công ty hiên có (sauđây gợi là công ty bi chia) dé thành lập hai hoặc nhiều công ty mới ” Điều 198 LuậtDoanh nghiép 2020 cũng đưa ra quy định rat rõ ràng về thủ tục chia công ty TNHH,

CTCP như sau:

Bước 1: Hội đồng thành viên, chủ sở hữu công ty (đối với công ty TNHH)hoặc Đại hội đồng cô đồng (đôi với công ty cô phân) của công ty bị chia thông quanghi quyết chia công ty theo quy định của điều lệ công ty và quy đính pháp luật Nghịquyét chia công ty phải có các nội dung chủ yêu sau:

- Tên, dia chi trụ sé chính của công ty bi chia

- Tên các công ty sẽ thành lập

- Nguyên tắc, cách thức và thủ tục chia tài sản công ty

~ Phương án sử đụng lao động

- Cách thức phân chia, thời han va thủ tục chuyển đổi phân vốn góp, cé phân,

trái phiêu của công ty bi chia sang các công ty mới thành lập

- Nguyên tắc giải quyết các nghĩa vụ của công ty bị chia

~ Thời hạn thực hiện chia công ty.

Nghị quyết chia công ty phải được gửi đến tat cả các chủ nợ và thông báo chongười lao đông biết trong thời hạn 15 ngày, kế từ ngày thông qua nghị quyết

Bước 2: Thành viên, chủ sở hữu công ty hoặc cỗ đông của công ty mới được

thành lập thông qua Điều lê, bau hoặc bô nhiệm Chủ tịch Hội đồng thành viên, Chủ

tịch công ty, Hội đồng quản trị, Giám đốc hoặc Tổng giám đốc.

Bước 3: Chủ sở hữu công ty mới tiền hành đăng ký doanh nghiệp Hồ sơ ding

ký doanh nghiệp đối với công ty mới phai kèm theo nghị quyết chia công ty đã được

hội đồng thành viên, chủ sở hữu công ty hoặc Đại hội đồng cô đông của công ty bi

chia thông qua

Bước 4: Công ty bi chia châm đút tôn tại sau khi các công ty mới được cap Giây

chứng nhận dang ký doanh nghiép.

Hình thức thứ bay: Tach công ty: Công ty trách nhiệm hữu hạn, công ty cỗ

phân có thé tách bằng cách chuyển một phân tài sản, quyền, ngiía vụ, thành viên, cô

đông của công ty hiện có (sau đây goi là công ty bi tách) để thành lập mét hoặc một

số công ty trách nhiệm hữu hen, công ty cô phân mới (sau đây goi là công ty đượctách) ma không châm đút tên tại của công ty bị tách Thủ tục tách công ty TNHH và

CTCP được quy định tại Khoản 3 Điều 199 Luật Doanh nghiệp 2020 như sau:

Bước 1: Thông qua nghị quyết tách công ty Nghị quyết tách công ty phải cócác nội dung chủ yêu về tên, dia chi trụ sở chính của công ty bị tach; tên công ty được

tách sẽ thành lập, phương án sử dụng lao động, cách thức tách công ty, gia trị tài sản,

các quyên và ngiấa vụ được chuyên từ công ty bị tách sang công ty được tach; thờihen thực hiện tách công ty Nghị quyết tách công ty phải được gửi đến tat cả các chủ

nơ và thông báo cho người lao động biết trong thời hạn 15 ngày, kể từ ngày thôngqua nghị quyết,

Bước 2: Các thành viên, chủ sở hữu công ty hoặc các cô đông của công ty được

tách thông qua Điêu lậ, bau hoặc bổ nhiệm Chủ tích Hội đồng thành viên, Chủ tịch

côngty, Hội đồng quản trị, Giám độc hoặc Tổng giám đốc và tiền hành đăng ky doanhnghiép theo quy dinh của Luật nay Trường hợp này, hô sơ đăng ký doanh nghiệp

phải kèm theo nghi quyét tách công ty

e Đối với thủ tục thông báo mua bán, sáp nhập doanh nghiệp.

Thủ tục thông báo và nộp hô sơ thông báo tập trung kinh tế nói chung và thủ

tục thông báo và nộp ho sơ mua bán, sáp nhập doanh nghiép nói riêng được quy định

tại Điều 33, Điều 34 và Điêu 35 Luật C anh tranh 2018 Theo quy đính tại nhũng điều

luật này, không phải giao dich mua bán, sáp nhập doanh nghiệp nào cũng phải thực

hién thủ tục thông báo và nộp hô sơ thong báo ma thực hiện thủ tục thông báo chỉ bắtbuộc đối với giao dich mua bán, sáp nlhập thuộc ngưỡng thông báo tập trung kinh té

WT rong hop giao địch mua bán, sáp nhập thuộc ngưỡng thông báo tập trung kinh tế

“ Nguyễn Tuân Anh (2018), Thực trang pháp hật về kiểm soát hoạt động mma bán vi sáp rhập domh nghiệp

ở Việt Nam, Trường đaihọc Luật Hi Noi

thi doanh nghiép phải nộp hô sơ thông báo với các nội dung quy đính tại Điều 35Luật Canh tranh 2018 đền Uy ban Cạnh tranh Quốc gia Trường hợp hồ sơ chưa day

đủ, chưa hợp lệ, Uy ban Cạnh tranh Quốc gia thông báo bằng văn bản các nội dung

cụ thể cần sửa đổi, bd sung cho doanh nghiệp trong thời hạn 30 ngày, Sau khi tiếp

nhận hồ sơ thông báo day đủ, Uy ban Canh tranh Quốc gia có trách nhiém tiên hành

thâm định việc mua bản, sáp nhập doanh nghiệp

e Thâm định giao dich mua bán, sáp nhập doanh nghiệp

Tham đính giao dich mua bán, sáp nhập bao gồm: Tham định sơ bộ và thâm

đính chính thức.

Căn cứ Điều 36 Luật Cạnh tranh 2018 thì thâm định sơ bộ là thủ tục dau tiên

ma Uỷ ban Canh tranh Quốc gia thực hiện sau khi nhận hỗ sơ thông báo Trên hồ sơthông báo của doanh ngiệp, Uy ban C anh tranh Quốc gia tiên hành thêm định sơ bộnhững nội dung sau: (2) Thị phân kết hợp của các doanh nghiệp tham gia mua bán,

sáp nhập trên thi trường liên quan, ¿) Mức đô tập trung trên thị trường liên quantrước và sau khi mua bán, sáp nhập; (iii) Mối quan hệ của các doanh nghiệp tham gia

mua bán, sáp nhập trong chuối sản xuất, phân phối, cung ung đối với một loại hang

hóa, dich vụ nhật định hoặc ngành, nghệ kinh doanh của các doanh nghiép tham gia

mua bán, sáp nhập là đầu vào của nhau hoặc bô trợ cho nhau Trong thời han 30 ngày

kể từ ngày tiếp nhiên hé sơ thông báo mua bán, sáp nhập day đủ, hop 1ê, Ủy ban Canhtranh Quốc gia phải ra thông báo kết quả thêm định sơ bô việc mua bán, sáp nhập vềmột trong các nội dung sau đây: (i) Mua bán, sáp nhập doanh nghiệp được thực hiện,( Mua bán, sáp nhập doanh ng]uập phải thấm đính chính thức Qua thời hạn trên.

ma Uy ban Canh tranh Quốc gia chưa ra thông báo thêm định sơ bô thì các doanh:

nghiép được phép tiền hành mua bán, sáp nhập doanh nghiệp Đây là nội dung mớiđược ghi nhận trong Luật Cạnh tranh 2018 Quy định nảy giúp dim bảo quyên lợicho doanh nghiệp thực hiện mua bán, sáp nhập doanh nghiệp, cũng như hạn chếnhững thiệt hại phát sinh do quá trình thâm đính của cơ quan nha nước bị kéo dai.Sau giai đoạn thâm định sơ bộ, Uÿ ban Canh tranh Quốc gia chưa thé ra ngay quyếtđính giao dich mua bán, sáp nhập bị cam Do đó, ngay cả khi đủ bằng chứng dé chorang giao dich mua bán, sép nhập doanh nghiép có khả năng gây tác động hạn chếcạnh tranh đối với thi trường Việt Nam, Uy ban Cạnh tranh Quốc gia vẫn phải raquyệt định thêm định chính thức dé cam các giao dich mua bán, sáp nhập nay

Thủ tục thẩm định chính thức theo quy định tại Điều 37 Luật Cạnh tranh 2018

là thủ tục nói tiép thẩm định sơ bộ Trên thực tê, có nhiéu thương vụ mua bán, sápnhập doanh nghiệp (đặc biệt là mua bán, sáp nhập với các doanh nghiép trước ngoài)thâm định sơ bô không phản ánh đúng tác động của các thương vụ với môi trường

cạnh tranh Vi vậy, quy đính về thâm định chính thức là cân thiết để đánh giá đúng

tác động của thương vụ mua bán, sáp nhập doanh nghiép tới môi trường cạnh tranh.

Ủy ban Cạnh tranh Quốc ga thấm đính chính thức việc mua bán, sáp nhập doanh.

nghiệp trong thời hạn 90 ngày kể từ ngày ra thông báo kết quả thâm định sơ bộ Đôi

với vụ việc phức tạp, Ủy ban Canh tranh Quốc gia có thé gia han thấm định chính

thức nhưng không quá 60 ngày và thông báo bằng văn ban cho doanh nghiệp nộp hô

sơ thông báo mua bán, sáp nhập doanh nghiệp Nội dung thêm đính chính thức việcmua bán, sap nhập bao gồm:

a) Đánh giá tác động hoặc khả năng gây tác động han chế canh tranh một cách.đáng kế của việc tập trung kinh tế theo quy đính tei Điều 31 của Luật này và các biện.pháp khắc phuc tác động hạn chế canh tranla,

b) Đánh giá tác đông tích cực của việc tập trung kinh tê theo quy định tại Điều

32 của Luật này và các biện pháp tăng cường tác đông tích cực của việc tập trungkinh tế,

© Đánh giá tổng hop khả năng tác động hạn chế cạnh tranh va khả năng tác

đông tích cực của tập trung kinh tế dé làm cơ sở xem xét, quyết định về việc tập trungkinh tê

Sau khi kết thúc thâm định chính thức, căn cử nội dung thâm định chính thức

Uy ban Canh tranh Quốc gia ra quyết định về một trong các nội dung sau:

~ Giao dich mua ban, sáp nhập được thực hién

- Giao dich mua bán, sáp nhập có điều kiện

- Giao dich mua bán, sáp nhập thuộc trường hợp cam

Đổi với các giao dich mua bán, sáp nhập được thực hiên sau khi thấm định sơ

bô hoặc chính thức, doanh nghiép có thé tiên hành giao dich mua bán, sáp nhập theothủ tục mua bán, sáp nhập được quy dinh trong Luật doanh nghiệp và luật khác có

liên quan Đối với giao dich mua bán, sáp nhập doanh nghiệp có điều kiện, doanh

nghiép chỉ có thể tiến hành mua bán, sắp nhập sau khi đã tiền hành day đủ các điều

kiện để han ché tac đông tiêu cực trước và sau khi thực hiện giao dich mua bán, sáp

nhập doanh nghiệp lÝ

2.2.3 Quy định về quyền và nghĩa vụ của các doanh nghiệp sau khi mua

bán, sáp nhập doanh nghiệp

Chia, tách, hợp nhật, sáp nhập doanh nghiệp là một trong những phương thức

tổ chức lại doanh nghiệp (Khoản 31 Điều 4) Theo đó, sau khi sáp nhập đăng kỷ doanhnghiép sẽ được hưởng quyên và lợi ich hợp pháp, chịu trách nhiệm về các nghia vụ,các khoản nợ chưa thanh toán, hợp đông lao động và các nghiia vụ khác của công ty

bi sáp nhập Đồng thời kê thừa toàn bộ quyên, nghĩa vụ và lợi ích hop pháp của cáccông ty bi hợp nhất theo hợp đồng sáp nhập công ty Tính kê thừa như trên có thé sẽgiúp giải quyết được xung đột giữa pháp luật doanh nghiệp về mua bán, sáp nhập vàquy đính chung về chuyển giao quyên, chuyên giao nghia vụ trong Bé luật Dân sự

Các giao địch mua bán, sáp nhập doanh nghiệp cân đảm bảo quyền và lợi ich

ích hợp pháp trong các doanh nghiệp bị mua lại, sáp nhập Người lao động và các

doanh nghiệp ký kết hợp đông theo đó người lao động công hién công súc, trí tuệ củaminh cho sự tồn tại và phát triển của doanh nghiệp Nguoi lao động là thành tô quan

trong dé doanh nghiệp có thé tên tai trên thị trường Doanh nghiệp có ngiữa vu trả

tiên công cho người lao động khi sử dụng sức lao động của ho Vì vậy, khi mua bán,

sáp nhập doanh nghiép, quyền và lợi ích hợp pháp của người lao động có thể hiểu là:

@ Quyền có việc làm với vị trí việc làm, điều kiện làm việc như trước khi mua bán,sáp nhập doanh nghiệp; (i) Quyên nhân thu nhập tương đương như trước khi thựchién mua lại, sáp nhập, (iid) Quyên được hưởng BHXH, BHYT, phúc lợi x4 hội vàcác quyền lợi khác như tại doanh nghiệp trước khi thực hiện mua bán, sáp nhập Cácquyền nay cần được dim bảo tiếp tục thực hién theo thỏa thuận đã ký kết giữa người

lao động với người sử dụng lao động là các doanh nghiệp trước khi bị mua lại, sáp nhập Các doanh nghiệp thực hién mua lại, nhập sáp nhập có nghiia vụ thực hiện các

thỏa thuận đã ký kết giữa doanh nghiệp bi mua lại, sáp nhập đổi với người lao đông,trừ trường hợp có thỏa thuận khác l6

Bộ luật Lao động 2019 cũng có các quy định bảo vệ quyên lợi của người lao

Tyan Tha Yên 1), Pháp Init về naa bin, sip nhập doanh nghiệp xuyên biển giới tai Việt Nam, Trường.

đại học Luật Hà

°° Trần Thị Bio Anh (2018), Pháp lật vì xác định giá tri doanh nghềp, cạnh tranh và quần ý nhân sy trang

quá trhÙu xa bin, sip nhập các ngân hing tương mai ở Việt Nam, Trường đại học Luật Hà Nội.