NGHIÊN CỨU CÁC LÝ THUYẾT VỀ NPO VÀ LIÊN HỆ THỰC TẾ

- NPO là tất cả các vật liệu, năng lượng và nước được sử dụng trong quá trình sản xuất nhưng không hiện diện trong sản phẩm cuối cùng.. - NPO xuất hiện tại một chương trình có tên là Goo

HỌC VIỆN CÔNG NGHỆ BƯU CHÍNH VIỄN THÔNG

BỘ THÔNG TIN VÀ TRUYỀN THÔNG KHOA QUẢN TRỊ KINH DOANH

BÀI TẬP

ĐỀ TÀI: NGHIÊN CỨU CÁC LÝ THUYẾT VỀ NPO VÀ

LIÊN HỆ THỰC TẾ Sinh viên thực hiện:

MỤC LỤC

I ĐỊNH NGHĨA NPO (NON PRODUCT OUTPUT) 3

II TÌNH HÌNH THỰC TẾ NPO 5

1.Thực trạng của NPO tại nước ta hiện nay 5

III NGUYÊN NHÂN HÌNH THÀNH VÀ GIA TĂNG NPO 8

1 Các nguyên nhân dân tới hình thành và giă tăng NPO 8

IV GIẢI PHÁP ĐỀ XUẤT GIẢI QUYẾT NPO 10

1 Giải pháp đề xuất: 10

a) Nhóm giải pháp doanh nghiệp chủ động sử dụng các công cụ để khắc phục NPO 10

b) Nhóm giải pháp giảm sự thất thoát và sử dụng nguyên vật liệu 10

c) Nhóm giải pháp tiết kiệm tái sử dụng và cắt giảm các luồng nước dùng 11

2 Lợi ích của giải pháp: 11

V LIÊN HỆ THỰC TẾ 12

1 Các doanh nghiệp tiêu biểu trong vệc quản lý tốt NPO: 12

a) Tập đoàn Unilever: 12

b) Công ty Intel Việt Nam: 14

2 Các doanh nghiệp còn tồn tại tiêu cực trong vệc quản lý tốt NPO: 15

a) Formosa Hà Tĩnh 15

I ĐỊNH NGHĨA NPO (NON PRODUCT OUTPUT)

- NPO: là đầu ra phi sản phẩm hay đầu ra không phải là sản phẩm

- Các đầu ra phi sản phẩm bao gồm: chất thải rắn, nước thải, khí thải

- Bất kì đầu ra nào không phải là đầu ra sản phẩm được định nghĩa là sản phẩm không phải sản phẩm (NPO) và bao gồm chất thải và khí thải ở dạng: rắn, lỏng và khí

- NPO là tất cả các vật liệu, năng lượng và nước được sử dụng trong quá trình sản xuất nhưng không hiện diện trong sản phẩm cuối cùng NPO chiếm từ 10-30% trong tổng chi phí sản xuất

- NPO xuất hiện tại một chương trình có tên là Good Housekeeping:

+ Năm 2001 tổ chức GTZ, CHLB Đức có đưa vào Việt Nam một chương trình gọi là Good Housekeeping

+ Mục tiêu của chương trình là nhằm đưa ra giải pháp giúp cho các doanh nghiệp giải quyết vấn đề ô nhiễm môi trường bằng một cách nhìn khác khi

DN quan tâm thực hiện việc quản lý môi trường thì điều này sẽ tạo ra lợi nhuận cho DN chứ không phải phát sinh thêm chi phí như trước đây chúng

ta vẫn thường hiểu Và để làm được điều này thì phải biết phát hiện và giảm thiểu các NPO- Non Product Output tạm dịch là “đầu ra phi sản phẩm”

+ Good Housekeeping (GHK): "Quản lý nội tại hiệu quả" là những biện pháp thực tế dựa trên hiểu biết thông thường mà các doanh nghiệp có thể

áp dụng ngay và bằng chính khả năng của doanh nghiệp để nâng cao năng suất lao động, tiết kiệm chi phí, giảm tác động của các hoạt động sản xuất lên môi trường và cải tiến về mặt tổ chức và nâng cao an toàn lao động + Ba lợi ích của GHK:

 Tiết kiệm chi phí

 Quản lý môi trường tốt hơn

 Cải tiến về mặt tổ chức

+ Có thể hình dung như một hình tam giác với các mục tiêu liên kết với nhau, cho phép doanh nghiệp có thể thực hiện cùng một lúc 3 mục tiêu và dẫn đến quá trình cải tiến liên tục Đưa khái niệm "Quản lý nội tại hiệu quả" vào thực tế, nghĩa là hướng tới những hoạt động mang tính tự nguyện nhằm:

 Hợp lý hoá sử dụng nguyên liệu sản xuất thô, nước cũng như năng lượng đầu vào, giảm thất thoát nguyên liệu đầu vào có giá trị và nhờ đó

mà giảm chi phí hoạt động; Giảm thiểu khối lượng và/hoặc độ độc hại của chất thải, nước thải và các khí thải trong quá trình sản xuất

 Tái sử dụng và/hoặc tái chế tối đa các nguyên liệu đầu vào ban đầu và các nguyên liệu đóng gói

 Cải thiện điều kiện làm việc cũng như nâng cao an toàn lao động trong doanh nghiệp

 Cải tiến về mặt tổ chức

+ Vì vậy, việc áp dụng thực tế "Quản lý nội tại hiệu quả"có thể đem lại lợi íchkinh tế thực sự và một bước tiến mới cho doanh nghiệp Ví dụ: Việc giảm thiểu sử dụng nguyên liệu thô, năng lượng và nước cũng như chất thải

và nước thải dẫn đến giảm chi phí hoạt động cho doanh nghiệp Hơn nữa, qua áp dụng "Quản lý Nội Tại Hiệu quả", các doanh nghiệp có thể giảm mức độ tác động đến môi trường, do đó cải thiện được hình ảnh về doanh nghiệp cũng như sản phẩm của doanh nghiệp trong mắt khách hàng, các nhà cung cấp, các doanh nghiệp bạn và các cơ quan có thẩm quyền Biện pháp này giúp các doanh nghiệp đạt được mức chi phí thấp, hơn thế, còn tiết kiệm được chi phí, ngoài ra phương pháp còn rất dễ dàng thực hiện trong các Doanh nghiệp vừa và nhỏ Áp dụng phương pháp GHK cần phải

có trao đổi thông tin nội bộ, động lực của nhân viên trong công ty và phân công trách nhiệm rõ ràng Những vấn đề này sẽ được đề cập tới trong quá trình thực hiện, đó là quá trình có thể mang lại lợi ích thiết thực về mặt tổ chức giúp doanh nghiệp nâng cao hiệu quả hoạt động trong dài hạn

+ Những điều cần thiết để thực hiện "Quản lý Nội Tại Hiệu quả":

 Ý thức và lòng nhiệt tình thực hiện công việc Các phương pháp trong Hướng dẫn rất đơn giản và dựa trên khả năng nhận thức chung, không đòi hỏi kỹ năng chuyên môn đặc biệt, nhưng cần phải có động lực và lòng nhiệt tình thực hiện đổi mới

 Cách thực hiện đơn giản : Việc áp dụng các biện pháp "Quản lý Nhiệu quả" khôngđòi hỏi đầu tư lớn như trong đầu tư công nghệ sạch hơn với chi phí rất cao, đặc biệt là đối với một doanh nghiệp vừa hoặc nhỏ Mục tiêu là không ngừng cải tiến quy trình sản xuất cả về trình độ kỹ thuật và mặt tổ chức thông qua việc sử dụng những biện pháp dễ thực hiện và chi phí hiệu quả, thông qua việc sử dụng hợp lý hơn các nguồn nguyên liệu nhờ đó tối ưu hoá các quy trình sản xuất

 Nhận thức vấn đề doanh nghiệp phải từng bước thu hút được sự quan tâm chú ý của nhân viên về các vấn đề trong doanh nhiệp và tạo cơ hội cho họ thực hiện

 Thu thập và phổ biến, quảng bá thông tin hiệu quả của các biện pháp GHK có thể được nâng cao nhờ thu thập các thông tin trong nội bộ và đảm bảo phổ biến thông tin có giá trị một cách rộng rãi và đầy đủ trong toàn công ty Theo cách này, các quy trình "Quản lý nội tại hiệu quả" được triển khai, tuân thủ và phối hợp với các hoạt động hàng ngày của doanh nghiệp một cách hợp lý và hiệu quả

 Văn hoá tổ chức "Quản lý Nội tại Hiệu quả" cũng liên quan đến việc thay đổi thói quen và tạo ra một ý thức văn hoá về năng suất lao động Toàn doanh nghiệp đều có ý thức và trách nhiệm thúc đẩy quá trình thực hiện sản xuất hiệu quả nhất

II TÌNH HÌNH THỰC TẾ NPO

1.Thực trạng của NPO tại nước ta hiện nay

Tính đến hết tháng 6/2017, cả nước ta có:

- 325 khu công nghiệp được thành lập với tổng diện tích đất tự nhiên 94,9 nghìn ha

- 16 khu kinh tế với tổng diện tích mặt đất và mặt nước xấp xỉ 815 nghìn ha

- Theo thống kê của Bộ Xây dựng, mỗi năm, tổng lượng chất thải rắn sinh hoạt của cả nước gần 16 triệu tấn Riêng lượng rác thải nhựa thải ra mỗi ngày ước tính khoảng gần 18 nghìn tấn và nằm trong số 5 quốc gia xả rác hàng đầu ra biển, với khối lượng khoảng 1,8 triệu tấn mỗi năm

- Tổng lượng rác thải sinh hoạt phát sinh từ các đô thị có xu hướng tăng trung bình từ 10% -16% Trong đó, tỉ lệ thu gom rác thải tại các đô thị bình

quân trên cả nước chỉ đạt khoảng 70%- 85%

- Hiện nay, lượng chất thải sinh hoạt ở các khu đô thị toàn quốc phát sinh 38.000 tấn mỗi ngày, tỷ lệ thu gom, xử lý hơn 85% Con số này ở nông thôn là 32.000 tấn mỗi ngày và chỉ thu gom được khoảng 55%

- Với tốc độ sử dụng đồ nhựa, túi nilon như hiện nay, Việt Nam được xếp vào nước có số lượng rác nhựa thải ra gấp đôi so với các nước có thu nhập thấp Rác thải nhựa ở đại dương sẽ phá hủy môi trường tự nhiên, ảnh

hưởng tiêu cực đến đời sống của các loại thủy, hải sản Trên đất liền, rác thải nhựa có ở nhiều nơi và gây ra những tác động nghiêm trọng đến sức khỏe, đời sống con người Đáng nói, lượng chất thải nhựa và túi nilon ở nước ta chiếm khoảng từ 8 đến 12% trong chất thải rắn sinh hoạt

- Phương pháp xử lý chất thải rắn chính hiện nay của nước ta là chôn lấp, với

kỹ thuật đơn giản Thực tế cho thấy, các phương pháp xử lý rác thải tại nước ngoài áp dụng cho nước ta đều không hiệu quả do đặc thù rác thải chưa được phân loại tại nguồn Hiện nay lượng rác ở đô thị được đưa đến bãi chôn lấp tập trung chỉ chiếm 60 – 65%, lượng rác còn lại được vứt ở ao

hồ, kênh rạch, ven đường

- Thực tế, tình hình quản lý chất thải rắn sinh hoạt có nhiều bước tiến, tuy nhiên vẫn không đáp ứng được nhu cầu ngày càng lớn của CTR sinh hoạt

- Tỷ lệ thu gom CTR sinh hoạt khu vực nội thành của TP.HCM đạt tỷ lệ 100% (trong đó tỷ lệ trực tiếp từ các hộ dân trong nội thành khoảng 95%, khoảng 5% còn lại các hộ dân không chuyển giao trực tiếp mà để rác dọc theo tuyến đường, các thùng rác công cộng, vớt rác trên kênh Còn lại khu vực ngoại thành, tỷ lệ thu gom trực tiếp từ các họ dân khoảng 70 – 80%, do khu vực ngoại thành còn nhiều đất trống như ao, vườn, nên một bộ phận không nhỏ người dân khu vực ngoại thành tự xử lý hoặc vứt ra đất trống

Tỷ lệ thu gom chất thải rắn sinh hoạt tại nông thôn còn thấp, trung bình đạt 40-55% so với lượng chất thải rắn sinh hoạt phát sinh Tại các đô thị, việc thu gom rác thải sinh hoạt thường do Công ty môi trường đô thị thực hiện

- Cả nước hiện có gần 100 bãi chôn lấp chất thải rắn, tuy nhiên chỉ có 20 bãi chôn lấp hợp vệ sinh Các bãi chôn lấp không hợp vệ sinh có thể gây ra

ô nhiễm môi trường đất, không khí và đặc biệt là nước thải rỉ rác từ các bãi chôn lấp Trong khi ở các nước tiên tiến, với công nghệ kỹ thuật hiện đại,

họ xử lý rác thải sinh hoạt bằng cách ủ phân compost, không chỉ giải quyết được vấn đề rác thải mà còn đem lại lợi ích kinh tế Hiện nay, việc khống chế mùi hôi tại các bãi chôn lấp được thực hiện bằng việc phun các chế phẩm sinh học và được thực hiện thủ công, điều này có thể gây nguy hiểm cho công nhân

- Ở nước ta, phương pháp đốt thường được ứng dụng trong xử lý rác thải nguy hại, chủ yếu là chất thải y tế CTR sinh hoạt thường chứa độ ẩm cao

do đó phương pháp đốt không hiệu quả Mặt khác, việc đầu tư một lò đốt công nghiệp thường yêu cầu kinh phí khá lớn Công nghệ đốt nếu vận hành không đúng kỹ thuật sẽ sinh ra các chất làm ô nhiễm không khí, do đó cũng cần có hệ thống xử lý khí thải khi áp dụng phương pháp đột

- Phương pháp sản xuất phân hữu không phổ biến và chỉ giải quyết được một lượng nhỏ rác thải sinh hoạt Việc đầu tư dây chuyền công nghệ để sản xuất phân hữu cơ cũng khá tốn kém Mặt khác, việc sử dụng phân hữu cơ trong nông nghiệp chưa được phổ biến rộng rãi, vì thế nguồn cung không lớn Nếu phân hữu cơ không có ưu điểm vượt trội thì rất khó cạnh tranh với các loại phân bón truyền thống

- Trước tình hình này, vấn đề lựa chọn công nghệ xử lý rác thải phù hợp là một nhiệm vụ quan trọng đối với các nhà khoa học, các cấp chính quyền Làm thế nào để lựa chọn được phương pháp xử lý phù hợp với tính chất rác thải cũng như điều kiện kinh tế nước ta đang là một câu hỏi khó

- Ông Bùi Văn Quân, Chủ tịch UBND xã Tản Lĩnh, huyện Ba Vì, thành phố

Hà Nội - nơi đặt bãi rác Nam Sơn, cho biết: “Có 7 huyện, thị xã chuyển rác

về khu vực này Trung bình mỗi ngày có trên 100 tấn và việc xử lý theo báo cáo chỉ được 30%, 70% là chôn lấp và đốt theo kiểu thủ công nên gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng.”

- Thực tế ở nước ta có đến 70% lượng nước thải công nghiệp và sinh hoạt chưa được xử lý triệt để gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng Là sự kiện

mở đầu cho chuỗi hoạt động hưởng ứng Ngày Nước thế giới, chiều nay tại Bắc Ninh, Bộ Tài nguyên và Môi trường đã tổ chức Hội thảo về vấn đề này

- Tại Hội thảo này, các báo cáo đã chỉ rõ: Hiện hầu hết các sông ngòi, kể cả các sông chính của nước ta đều đang ô nhiễm ở các mức độ khác nhau Nguyên nhân chính là do hiện nay, khoảng 70% chất thải công nghiệp, sinh hoạt và một khối lượng lớn chất thải y tế nguy hại ở nước ta chưa được xử

lý triệt để, xả thẳng vào nguồn nước

- Nhiều nhà khoa học, các chuyên gia, các nhà quản lý đã bàn thảo các giải pháp về cơ chế xử lý vi phạm trong xả thải vào nguồn nước, cũng như các giải pháp về công nghệ trong xử lý, tái chế, tái sử dụng nước thải nhằm bảo

vệ môi trường , sử dụng tiết kiệm, hợp lý tài nguyên nước

- Theo thống kê của Bộ Tài nguyên và Môi trường, mỗi năm cả nước có khoảng 9.000 người tử vong và trên 200.000 trường hợp được phát hiện ung thư do sử dụng nguồn nước ô nhiễm Các nguồn gây ô nhiễm nguồn

nước chính là do nước thải chứa nhiều thành phần độc hại không được xử

lý triệt để, xả thẳng vào nguồn nước

- Khu công nghiệp (KCN) Tằng Loỏng, Lào Cai, một trong những khu công nghiệp lớn ở phía Bắc nhiều năm xả thải nước thải chưa qua xử lý vào nguồn nước

- Theo quy định, các khu công nghiệp phải có hệ thống xử lý nước thải tập trung, xử lý nước thải trước khi xả ra môi trường Tuy nhiên, nhiều năm, khu công nghiệp này không xử lý nước thải tập trung Nhiều cơ sở xả thẳng nước thải ra các sông suối xung quanh, gây ô nhiễm nguồn nước Ngoài hạ tầng của KCN chưa hoàn thiện, nguyên nhân chính của tình trạng này là do

ý thức của các doanh nghiệp

- Hiện gần 70% lượng nước thải công nghiệp, sinh hoạt, 40% lượng nước thải y tế trong cả nước chưa được xử lý triệt để Nhiều khu vực thuộc các lưu vực sông lớn như sông Nhuệ, sông Đáy, sông Đồng Nai luôn ô nhiễm nghiêm trọng do phải tiếp nhận các loại nước thải chưa qua xử lý

- Các chuyên gia môi trường cho rằng việc xử lý triệt để nước thải đang đặt

ra cấp thiết Bởi nếu làm tốt công tác này chúng ta không chỉ xử lý ô nhiễm môi trường mà còn tái sử dụng, tiết kiệm tài nguyên nước

III NGUYÊN NHÂN HÌNH THÀNH VÀ GIA TĂNG NPO

1 Các nguyên nhân dân tới hình thành và giă tăng NPO

- Việc quản lý đến từ phía quản lý trung ương và phía doanh nghiệp chưa chặt chẽ và sát sao với tình hình thực tế (vì nhiều lý do khách quan nên các ban quản lý chưa nắm được số liệu thực tế nên việc xử lý các sản phẩm NPO còn nhiều thiếu sót gây phát sinh các sản phẩm NPO ảnh hưởng tới trực tiếp tới môi trường)

- Lựa chọn và chất lượng của nguyên liệu đầu vào: nguyên liệu đầu vào kém thân thiện với môi trường thì sẽ làm gia tăng và phát triển NPO (một số doanh nghiệp, hộ sản xuất vì lợi nhuận cao nên thả lỏng việc sàng lọc, tuyển chọn nguyên liệu đầu vào)

- Các quy trình xử lý chất thải chưa được đạt chuẩn, đảm bảo với yêu cầu của nhà nước làm ảnh hưởng đến những người xung quanh Các phương

án xử lý, tiêu huỷ, tái sử dụng không đạt chuẩn, chưa thân thiện với môi trường (Một số công ty lượng hàng hoá sản xuất quá nhiều, quá tải và quy trình xử lý sản phẩm NPO không đáp ứng đủ nên để tiết kiệm chi phí mà vẫn đảm bảo sản lượng sản xuất, họ bỏ qua việc xử lý chất thải trước khi cho ra môi trường tự nhiên)

- Tình trạng của thiết bị: Cách bảo trì và sử dụng các thiết bị để giảm thiểu NPO chưa đúng quy trình Có nhiều máy móc tới hạn bảo trì mà không đem đi sửa chữa không tuân thủ thời hạn bảo trì hoặc tiêu huỷ sản phẩm Làm gia tăng NPO (Nhiều người tiêu dùng và các doanh nghiệp lạm dụng thiết bị mà không quan tâm đến việc vận hành những thiết bị như thế sẽ tạo ra nhiều sản phẩm NPO hơn)

- Các doanh nghiệp vận hành quá tải máy móc và bảo dưỡng không đúng thời hạn sẽ tạo ra sản phẩm NPO (khói bụi, tiêu tốn nhiều nhiên liệu, ….) làm ảnh hưởng xấu đến môi trường xung quanh

- Một số trường hợp để giảm thuế bảo vệ môi trường cho công ty mà khai khống quy trình, khai khống số lượng sản phẩm NPO cần tiêu huỷ mà không tiêu huỷ mà thải ra môi trường

- Công nhân chưa có kinh nghiệm, chưa dc đào tạo về quy trình đạt chuản thì tiêu tốn nhiều năng lượng Đối với các ngành thủ công, việc kỹ năng của công nhân không đảm bảo sẽ tạo ra nhiều sản phẩm lỗi khiến gia tăng NPO Đối với các sản phẩm công nghiệp hoá, hiện đại hoá việc công nhân thiếu kỹ năng sẽ làm tiêu tốn nhiều nguyên, nhiên liệu trong các quy trình sản xuất từ đó làm gia tăng NPO

- Đặc tính: một số ngành nghề và sản phẩm tạo ra các chất thải hoá học, chất thải rắn không thân thiện với môi trường làm gia tăng NPO.Đối với các sản phẩm tự nhiên như lúa gạo, lương thực thực phẩm sẽ ít hoặc không tạo

ra NPO Sản phẩm công nghệ điện tử, máy móc, gia dụng … sẽ tạo ra lượng lớn NPO trong môi trường Các sản phẩm công nghệ, thiết bị cũ ít cải tiến sẽ dễ gia tăng NPO hơn các sản phẩm mới và tuân thủ nghiêm

khắc các quy trình được đề ra Sản xuất ồ ạt dư thừa cung quá cầu khiến

sản phẩm trở nên lỗi thời, không tiêu thụ được Trong sản xuất dây chuyền việc bố trí các thiết bị không thuận tiện cho việc luân chuyển giữa các quy trình khiến gia tăng thời gian sản xuất sản phẩm và máy móc phải hoạt

động nhiều hơn => Tăng sản phẩm NPO.

- Việc công nghiệp hoá, hiện đại hoá để đáp ứng phần lớn các nhu cầu nâng cao của con người khiến các sản phẩm NPO gia tăng nhanh chóng

IV GIẢI PHÁP ĐỀ XUẤT GIẢI QUYẾT NPO

1 Giải pháp đề xuất:

a) Nhóm giải pháp doanh nghiệp chủ động sử dụng các công cụ để khắc phục NPO

- Sử dụng các ý kiến chuyên gia hoặc nhà tài trợ.

- So sánh đối chiếu kết quả hoạt động với các tổ chức tương tự và trong cùng một

tổ chức qua thời gian

- Sử dụng các chỉ số định lượng để đánh giá hiệu quả.

- Xây dựng các mục tiêu thực tế có thể định lượng cho việc giảm thiểu chất thải

- Xác định các quy định trong đó sử dụng khối lượng lớn nước và năng lượng

cũng như các quy trình sinh ra nhiều nước thải và quyết định hoạt động ưu tiên tiến hành trước tại các khu vực đó

- Tiến hành kiểm kê thường xuyên đối với nguyên vật liệu

- Đào tạo nhân viên.

-b) Nhóm giải pháp giảm sự thất thoát và sử dụng nguyên vật liệu

- Sửa chữa các rò rỉ trong các đường ống và thiết bị.

- Sử dụng các thiết bị an ninh để giám sát tất cả các điểm chết và lắp đặt toàn bộ

hệ thống để có thể kiểm soát liên tục mọi nơi

- Kiểm định kỳ các thiết bị thường xuyên

- Có thiết bị chuyên dụng cho sản xuất một loại sản phẩm

- Tối đa hoá số lượng các sản phẩm cùng loại được sản xuất

- Xác định khối lượng chất thải và sản phẩm không đạt tiêu chuẩn kỹ thuật