Khái niệm cầu và luật cầu: - Khái niệm: Cầu demand - D là lượng hàng hóa hay dịch vụ mà người mua muốn mua và có khả năng mua tại các mức giá khác nhau trong một giai đoạn nhất định và
Mục tiêu nghiên cứu
- Nắm được các lý thuyết cơ bản về quy luật cung, cầu
- Sự thay đổi giá cả của thị trường khẩu trang y tế ở thời điểm Covid
- Các biện pháp khắc phục giúp cho thị trường khẩu trang y tế cân bằng lại
Bài viết này giúp sinh viên hiểu rõ và áp dụng đúng quy luật giá trần và giá sàn trong tính toán vi mô Ngoài ra, nó còn cung cấp các kiến thức thiết thực để sinh viên có thể vận dụng vào thực tế.
Phương pháp nghiên cứu
- Nghiên cứu tại bàn: thu nhập các thông tin của Internet, sách báo và các công cụ truyền thông như tivi, báo,
Phương pháp phân tích kết quả trừu tượng hóa và cụ thể hóa giúp liên kết cơ sở lý thuyết với vận dụng thực tiễn Qua đó, chúng tôi đề xuất các giải pháp hiệu quả có thể áp dụng để tổng hợp và phân tích đề tài này.
CƠ SỞ LÝ THUYẾT
Thị trường và giá cả thị trường
Thị trường là một cơ chế quan trọng, nơi người mua và người bán tương tác để xác định giá cả và sản lượng của hàng hóa và dịch vụ.
• Phân chia theo đối tượng hàng hóa hay dịch vụ được trao đổi: thị trường gạo, thị trường dịch vụ viễn thông,
• Phân chia theo phạm vi, quy mô thị trường: thị trường trong nước, thị trường
• Phân loại thị trường theo mức độ cạnh tranh: cạnh tranh hoàn hảo, cạnh tranh độc quyền, độc quyền nhóm, độc quyền thuần tuý
Giá cả thị trường phản ánh mối quan hệ giữa cung và cầu, cũng như tiền tệ, và khi mối quan hệ này thay đổi, nó sẽ ảnh hưởng đến giá cả Giá cả hàng hóa không chỉ biểu thị lợi ích kinh tế mà còn là tiêu chuẩn cho doanh nghiệp trong việc lựa chọn sản phẩm cho sản xuất kinh doanh Hơn nữa, giá cả thị trường còn thể hiện các quan hệ kinh tế lớn như quan hệ cung cầu, quan hệ tích luỹ-tiêu dùng, và quan hệ trong nước - ngoài nước.
Cầu
1 Khái niệm cầu và luật cầu:
Cầu (demand - D) là tổng số lượng hàng hóa hoặc dịch vụ mà người tiêu dùng có nhu cầu và khả năng mua sắm ở các mức giá khác nhau trong một khoảng thời gian nhất định, với giả định rằng các yếu tố khác không thay đổi.
➔ Cầu = Nhu cầu + Khả năng thanh toán
- Phân biệt cầu và lượng cầu:
Lượng cầu là số lượng hàng hóa và dịch vụ mà người tiêu dùng có nhu cầu mua và sẵn sàng chi trả tại một mức giá nhất định trong một khoảng thời gian cụ thể.
• Cầu là tổng hợp lượng cầu tại các mức giá khác nhau
Luật cầu cho rằng, trong điều kiện các yếu tố khác không thay đổi, khi giá của hàng hóa hoặc dịch vụ tăng lên, lượng cầu về hàng hóa hay dịch vụ đó sẽ giảm xuống, và ngược lại, nếu giá giảm, lượng cầu sẽ tăng lên trong một khoảng thời gian nhất định.
- Mối quan hệ giữa giá và lượng cầu: mối quan hệ nghịch biến
2 Đồ thị và các phương trình đường cầu
2.1 Phương trình đường cầu: QD = a - b.P (a,b>0)
Hình 1: Đồ thị đường cầu
2.3 Các yếu tố tác động đến cầu và sự di chuyển, dịch chuyển đường cầu a, Yếu tố nội sinh:
Luật cầu là một phát minh quan trọng trong kinh tế học, cho thấy rằng người tiêu dùng có xu hướng mua nhiều hàng hóa và dịch vụ hơn khi giá của chúng giảm, trong khi các yếu tố khác vẫn giữ nguyên.
Sự di chuyển trên đường cầu phản ánh sự thay đổi trong lượng cầu của hàng hóa khi giá của hàng hóa đó thay đổi, trong khi các yếu tố khác được giả định là không thay đổi.
Hình 2: Sự di chuyển đường cầu b, Yếu tố ngoại sinh:
Khi các yếu tố khác với giá thay đổi sẽ làm dịch chuyển đường cầu, đường cầu có thể dịch chuyển sang phải hoặc dịch chuyển sang trái
Hình 3: Sự dịch chuyển đường cầu
- Thu nhập của người tiêu dùng
Khi thu nhập tăng, nhu cầu về hầu hết các loại hàng hóa cũng tăng lên, vì người tiêu dùng có xu hướng chi tiêu nhiều hơn Tuy nhiên, có những ngoại lệ tùy thuộc vào tính chất của hàng hóa: nhu cầu đối với hàng hóa thông thường thường tăng khi thu nhập cao, trong khi nhu cầu đối với hàng hóa thứ cấp lại có thể giảm.
Khi thu nhập của người tiêu dùng thay đổi, nhu cầu đối với các loại hàng hóa cũng sẽ thay đổi, dẫn đến sự dịch chuyển của đường cầu Cụ thể, đường cầu về hàng hóa thông thường sẽ dịch chuyển sang phải khi thu nhập tăng, trong khi đường cầu về hàng hóa thứ cấp sẽ dịch chuyển sang trái trong cùng điều kiện đó, với các yếu tố khác không đổi.
- Giá của hàng hoá có liên quan trong tiêu dùng:
Hàng hoá thay thế là những sản phẩm có khả năng thay thế lẫn nhau mà vẫn đảm bảo lợi ích cho người tiêu dùng, như Coca và Pepsi Khi giá của một sản phẩm thay thế tăng, nhu cầu đối với sản phẩm còn lại sẽ gia tăng, và ngược lại Mối quan hệ giữa giá của hàng hoá này và lượng cầu của hàng hoá kia là cùng chiều, cho thấy sự tương tác chặt chẽ giữa chúng trong thị trường.
Hàng hoá bổ sung là những sản phẩm được sử dụng cùng nhau để đáp ứng nhu cầu cụ thể, như ga và bếp ga Những hàng hoá này thường có giá trị thấp hoặc không có giá trị khi tiêu thụ độc lập, nhưng khi kết hợp với sản phẩm khác, chúng có thể tăng giá trị tổng thể Sự gia tăng giá của hàng hoá bổ sung sẽ dẫn đến giảm nhu cầu đối với hàng hoá chính, và ngược lại Mối quan hệ giữa giá của hàng hoá bổ sung và lượng cầu của hàng hoá chính là mối quan hệ ngược chiều.
- Số lượng người tiêu dùng: Thị trường càng nhiều người tiêu dùng thì cầu càng tăng và ngược lại
Sự gia tăng dân số dẫn đến nhu cầu tăng đối với hầu hết các loại hàng hóa Khi số lượng người tiêu dùng tăng, đường cầu sẽ dịch chuyển sang bên phải, ngược lại, khi số lượng người tiêu dùng giảm, đường cầu sẽ dịch chuyển sang bên trái.
- Các chính sách kinh tế của chính phủ
• Nếu chính phủ đánh thuế vào người tiêu dùng thì cầu sẽ giảm
• Nếu chính phủ trợ cấp cho người tiêu dùng thì cầu sẽ tăng
Kỳ vọng của người tiêu dùng về giá cả trong tương lai có thể ảnh hưởng lớn đến quyết định mua sắm hiện tại Khi người tiêu dùng dự đoán rằng giá sẽ tăng trong tương lai, nhu cầu mua sắm ở thời điểm hiện tại thường sẽ gia tăng Điều này cho thấy mối liên hệ chặt chẽ giữa kỳ vọng giá và hành vi tiêu dùng, góp phần định hình thị trường hàng hóa.
- Thị hiếu: Thị hiếu và sở thích của người tiêu dùng có ảnh hưởng trực tiếp đến nhu cầu về một mặt hàng
- Các nhân tố khác: môi trường tự nhiên, điều kiện thời tiết, khí hậu, thiên tai,
Cung
1 Khái niệm cung và luật cung
Cung (supply - S) là tổng lượng hàng hóa và dịch vụ mà người bán mong muốn và có khả năng cung cấp ở các mức giá khác nhau trong một khoảng thời gian nhất định, trong khi các yếu tố khác được giữ không đổi.
➔ Cung = Khả năng bán + Sẵn sàng bán
- Phân biệt cung và lượng cung
Lượng cung là khối lượng hàng hóa hoặc dịch vụ mà người bán có ý định cung cấp và sẵn sàng bán tại một mức giá cụ thể trong một khoảng thời gian nhất định.
• Cung là tập hợp lượng cung tại các mức giá khác nhau
Luật cung khẳng định rằng, khi các yếu tố khác không thay đổi, trong một khoảng thời gian nhất định, sự gia tăng giá hàng hóa hoặc dịch vụ sẽ dẫn đến việc tăng lượng cung tương ứng Ngược lại, nếu giá giảm, lượng cung cũng sẽ giảm theo.
- Mối quan hệ giữa giá và lượng cung: mối quan hệ thuận
2 Phương trình và đồ thị đường cung
2.1 Phương trình đường cung: QS = c + d.P (d>0)
Hình 4: Đồ thị đường cung
2.3 Các yếu tố ảnh hưởng tới cung và sự di chuyển, dịch chuyển đường cung a, Yếu tố nội sinh:
Giá là số tiền mà người tiêu dùng sẵn sàng chi trả để nhận hàng hóa hoặc dịch vụ, và nó là yếu tố quyết định đến nguồn cung sản phẩm Theo nguyên lý cung cầu, khi giá sản phẩm tăng, nguồn cung cũng sẽ tăng theo, và ngược lại Nếu có thông tin về việc giá sản phẩm có khả năng tăng trong tương lai, nguồn cung hiện tại sẽ giảm để tối đa hóa lợi nhuận sau này Ngược lại, khi dự đoán giá bán sẽ giảm, nguồn cung trên thị trường hiện tại sẽ gia tăng đáng kể.
Sự di chuyển trên đường cung là sự thay đổi do chính giá hàng hoá thay đổi, giả định các yếu tố khác không thay đổi
Hình 5: Sự di chuyển đường cầu b, Yếu tố ngoại sinh:
Hình 6: Sự dịch chuyển đường cầu
Công nghệ tiên tiến đóng vai trò quan trọng trong việc gia tăng năng suất sản xuất hàng hóa Sự phát triển công nghệ không chỉ nâng cao hiệu quả sản xuất mà còn trực tiếp tác động đến số lượng hàng hóa được tạo ra, góp phần thúc đẩy nền kinh tế.
Giá của các yếu tố đầu vào trong quá trình sản xuất, hay còn gọi là chi phí sản xuất, có ảnh hưởng lớn đến việc cung cấp sản phẩm Mối quan hệ giữa cung và chi phí sản xuất thường là trái ngược; khi chi phí sản xuất tăng, cung sản phẩm có thể giảm và ngược lại Việc hiểu rõ mối liên hệ này là rất quan trọng để tối ưu hóa quy trình sản xuất và quản lý chi phí hiệu quả.
Khi giá các yếu tố đầu vào giảm, chi phí sản xuất giảm theo, dẫn đến lợi nhuận tăng Do đó, doanh nghiệp có xu hướng cung cấp nhiều hàng hóa hơn, khiến đường cung dịch chuyển sang bên phải.
Khi giá các yếu tố đầu vào gia tăng, chi phí sản xuất cũng tăng theo, dẫn đến khả năng lợi nhuận giảm Điều này khiến doanh nghiệp cung cấp ít sản phẩm hơn, làm cho đường cung dịch chuyển sang bên trái.
Số lượng nhà sản xuất trong ngành có ảnh hưởng trực tiếp đến lượng hàng hóa được tiêu thụ trên thị trường; khi số lượng nhà sản xuất tăng lên, lượng hàng hóa cung cấp cũng gia tăng, dẫn đến sự dịch chuyển của đường cung sang bên phải.
Chính sách kinh tế của chính phủ có ảnh hưởng lớn đến sản xuất Việc giảm thuế, miễn thuế hoặc cung cấp trợ cấp sẽ khuyến khích sản xuất, từ đó làm tăng cung Ngược lại, việc đánh thuế sẽ hạn chế sản xuất và dẫn đến giảm cung.
Kỳ vọng về giá cả là những dự báo của người sản xuất về diễn biến thị trường trong tương lai, ảnh hưởng đến quyết định hiện tại Khi kỳ vọng thuận lợi cho người bán, lượng cung hiện tại sẽ giảm, dẫn đến sự dịch chuyển của đường cung sang bên trái Ngược lại, nếu kỳ vọng không thuận lợi, lượng cung sẽ tăng lên.
• Lãi suất tăng, đầu tư có xu hướng giảm xuống,cung sẽ giảm → đường cung dịch chuyển sang trái
• Lãi suất giảm, đầu tư có xu hướng tăng lên,cung sẽ tăng → đường cung dịch chuyển sang phải
- Điều kiện thời tiết khí hậu:
• Điều tiết khí hậu thuận lợi sẽ tạo năng suất cao, cung tăng → đường cung dịch chuyển sang phải
• Điều tiết khí hậu khó khăn làm giảm năng suất, cung giảm → đường cung sẽ dịch chuyển sang trái
- Môi trường kinh doanh thuận lợi
• Khả năng sản xuất tăng lên, cung sẽ tăng
• Khả năng sản xuất hạn chế, cung sẽ giảm
THỰC TRẠNG CỦA THỊ TRƯỜNG KHẨU TRANG Y TẾ TẠI VIỆT NAM
Cung của khẩu trang y tế tại thị trường Việt Nam
• Trước Covid: số lượng dồi dào, giá thành rẻ
• Khi mới bùng dịch: Lượng cung cơ bản vẫn ổn định Nguồn cung: siêu thị, hiệu thuốc, nhà thuốc tư nhân
• Giai đoạn mới cách ly: lượng cung tăng nhưng vẫn có hiện tượng khan hiếm, giá thành cao
Sau 9 tháng bùng phát dịch, các nhà máy và doanh nghiệp đã đồng loạt tăng cường sản xuất để đáp ứng nhu cầu thị trường, dẫn đến lượng cung tăng cao Nguồn cung chủ yếu đến từ các hiệu thuốc và nhà thuốc tư nhân.
15 thương hiệu khẩu trang y tế: https://www.avakids.com/me-va-be/top-15-thuong-hieu-khau-trang-y-te-uy-tin-an- toan-1458789#hmenuid6
Các loại khẩu trang được nhập khẩu từ nhiều quốc gia phát triển hoặc sản xuất trực tiếp tại Việt Nam, cho thấy sự đa dạng và phong phú về chủng loại hàng hóa.
Năm 2020, dịch Covid-19 bùng phát khiến mọi người đổ xô mua khẩu trang y tế, dẫn đến tình trạng khan hiếm do một số công ty gặp khó khăn trong sản xuất Nhiều người bán đã lợi dụng tình hình này để tăng giá khẩu trang lên đến 120.000 – 200.000 đồng/hộp, thậm chí có thời điểm giá lên tới 300.000 đồng, gấp 3 - 7 lần so với trước dịch Tuy nhiên, nhờ sự can thiệp kịp thời của chính phủ vào năm 2021, giá khẩu trang đã giảm xuống còn 40.000 – 70.000 đồng/hộp, giảm 60 – 80% so với năm trước.
4 Chất lượng: Được cấp phép về đảm bảo các tiêu chuẩn về chất lượng và có chứng nhận ISO 13485:2016 (chứng nhận hệ thống quản lý chất lượng về trang thiết bị y tế đạt chuẩn)
Tiêu chí lựa chọn khẩu trang y tế :
• Đạt tiêu chuẩn chất lượng được sản xuất với nhiều lớp lọc, lớp chống thấm nước được khử trùng giúp người dùng hô hấp dễ dàng
• Dùng 1 lần phù hợp trong thời điểm dịch bệnh bùng phát
Bảng 1: Chi tiết lượng khẩu trang y tế xuất khẩu năm 2020
Theo Tổng cục Hải quan, trong tháng 12/2020, hơn 30 doanh nghiệp Việt Nam đã xuất khẩu gần 71 triệu chiếc khẩu trang y tế, giảm 59% so với tháng 11 Tính chung cả năm 2020, tổng số khẩu trang y tế xuất khẩu đạt trên 1,37 tỷ chiếc.
Bảng 2: Diễn biến xuất khẩu khẩu trang y tế các loại từ tháng 7 - 10/2021
Nguồn: Tổng cục Hải quan
Theo số liệu mới nhất từ Tổng cục Hải quan, trong tháng 10/2021, 14 doanh nghiệp chủ chốt đã xuất khẩu hơn 37 triệu chiếc khẩu trang y tế, gấp đôi so với tháng 9/2021.
Lũy kế 10 tháng từ đầu năm 2021, các doanh nghiệp Việt Nam xuất khẩu hơn 359,34 triệu chiếc khẩu trang y tế các loại
Từ tháng 7 đến tháng 10, xuất khẩu đã có sự biến động rõ rệt: tháng 7 đạt 12,53 triệu chiếc, giảm 37,5% so với tháng 6; tháng 8 tăng gần 25% lên 15,64 triệu chiếc; tháng 9 tiếp tục tăng 6,6% với 16,63 triệu chiếc; và tháng 10 ghi nhận mức tăng đột biến 123,3%, đạt 37,14 triệu chiếc.
Sản phẩm khẩu trang của Việt Nam đang được xuất khẩu sang các thị trường lớn như Nhật Bản, Đức, Hàn Quốc và châu Âu, đồng thời đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế.
Bảng 3: Diễn biến xuất khẩu khẩu trang 8 tháng đầu năm 2022
Theo thống kê của Tổng cục Hải quan ngày 21/9/2022, trong tháng 8 năm 2022, cả nước có 6 doanh nghiệp xuất khẩu khẩu trang y tế với tổng số lượng 16,2 triệu chiếc, tăng gấp 2,9 lần so với tháng 7 cùng năm.
Trong tháng 7, cả nước ghi nhận 6 doanh nghiệp tham gia xuất khẩu khẩu trang y tế với tổng số lượng 5,6 triệu chiếc, giảm 18,8% so với tháng 6 năm 2022 Đây là tháng thứ hai liên tiếp trong năm mà lượng khẩu trang y tế xuất khẩu không đạt 10 triệu chiếc, sau khi tháng 6 chỉ đạt 6,9 triệu chiếc.
Nếu tính về đà suy giảm, đây là tháng thứ 4 liên tiếp (kể từ tháng 4) lượng khẩu trang y tế xuất khẩu trên đà lao dốc
Như vậy, trong 8 tháng đầu năm cả nước đã xuất khẩu 105,1 triệu chiếc khẩu trang y tế, trong đó tháng 1 có lượng nhiều nhất với 22,2 triệu chiếc.
Cầu của khẩu trang y tế tại thị trường Việt Nam
1 Đặc điểm của thị trường:
• Trước khi Covid bùng phát tại Việt Nam:
➔ Thị trường khẩu trang y tế vẫn ổn định, không có biến động về cầu
• Khi Covid bùng phát ở Việt Nam đầu năm 2020:
Người dân Việt Nam ngày càng nhận thức rõ về nguy cơ lây lan virus Corona, dẫn đến việc họ đổ xô mua sắm các vật dụng y tế thiết yếu như nước rửa tay sát khuẩn, nước muối sinh lý và đặc biệt là khẩu trang, nhất là trong thời gian thực hiện giãn cách xã hội trên toàn quốc.
→ Lượng cầu bắt đầu tăng cao đột biến
2 Thu nhập của người tiêu dùng:
Theo Tổng Cục Thống Kê Việt Nam, thu nhập bình quân của người lao động năm 2020 đạt 5.5 triệu đồng, giảm 2.3% so với năm 2019 Đến tháng 12 năm 2020, có 32,1 triệu người từ 15 tuổi trở lên bị ảnh hưởng tiêu cực bởi dịch COVID-19, trong đó 69.2% giảm thu nhập, 39.9% giảm giờ làm, và 14% tạm hoãn hoặc dừng hoạt động sản xuất kinh doanh Đại dịch không chỉ làm mất cơ hội việc làm mà còn dẫn đến tình trạng thiếu việc làm và thu nhập giảm sút cho người lao động.
Mặc dù thu nhập bình quân giảm so với trước đại dịch, nhưng nhu cầu về khẩu trang y tế đã tăng đáng kể Báo cáo cho thấy thị trường khẩu trang y tế tại Việt Nam đang có xu hướng tăng trưởng mạnh mẽ trong thời gian dịch Covid-19 diễn ra, điều này đã ảnh hưởng lớn đến thị trường khẩu trang tại Việt Nam.
Thu nhập đóng vai trò quan trọng trong việc xác định khả năng mua sắm của người tiêu dùng Sự biến động trong thu nhập sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến nhu cầu về hàng hóa.
3 Thị hiếu của người tiêu dùng:
Thị hiếu của người tiêu dùng đóng vai trò quan trọng trong sản xuất hàng hóa, đặc biệt là trong ngành khẩu trang Hiểu rõ tầm quan trọng này, các doanh nghiệp đã không ngừng phát triển và đa dạng hóa các loại khẩu trang, mang đến những trải nghiệm mới mẻ cho khách hàng.
Bảng 4: Các loại hình khẩu trang được sử dụng trong thời kì Covid-19 tại Việt Nam
Một cuộc khảo sát vào tháng 2 năm 2020 cho thấy 88% người dân Việt Nam sử dụng khẩu trang y tế (khẩu trang dùng một lần), trong khi chỉ 47% sử dụng khẩu trang vải Điều này cho thấy nhu cầu về khẩu trang y tế trong giai đoạn này rất lớn so với thị trường.
4 Tâm lí của người tiêu dùng:
Theo một khảo sát của Ipsos từ ngày 9/4/2020 đến 12/4/2020, với sự tham gia của 29.000 người từ 15 quốc gia, bao gồm cả Việt Nam, có đến 88% người dân Việt Nam vẫn ủng hộ việc sử dụng khẩu trang ở nơi công cộng, ngay cả khi dịch bệnh đã được kiểm soát.
Bảng 5: Biểu đồ thống kê cảm nhận của việc dùng khẩu trang của Ipsos
Dữ liệu cho thấy rằng ngay cả khi cuộc sống đã trở lại bình thường sau dịch bệnh, nhiều người vẫn duy trì thói quen đeo khẩu trang tại các địa điểm công cộng như trường học, công viên và siêu thị Điều này không chỉ nhằm phòng tránh Covid-19, mà còn để bảo vệ sức khỏe khỏi bụi bẩn và các vi khuẩn lây qua đường hô hấp Vì vậy, khẩu trang vẫn được coi là một mặt hàng thiết yếu trong việc bảo vệ sức khỏe cộng đồng.
Bảng 6: Biểu đồ khảo sát mức hàng hóa mua dự trữ trong Covid của người Việt Nam
Theo biểu đồ, ngoài việc dự trữ thực phẩm (90.53%) và các sản phẩm cá nhân (61.6%), tỷ lệ tích trữ vật dụng y tế, bao gồm khẩu trang, của người dân trong bối cảnh dịch bệnh COVID-19 cũng không kém cạnh, đạt 59.34% (tương đương 40.084.463 triệu người).
Người dân đã có những phản ứng mạnh mẽ trước tác động của Covid-19, điều này được thể hiện qua các số liệu thống kê về tâm lý Sự lo ngại này đã dẫn đến sự gia tăng đáng kể trong nhu cầu sử dụng khẩu trang y tế.
Theo thống kê từ Statista năm 2020, 56% người dân Việt Nam trong độ tuổi 16-49 thường xuyên sử dụng khẩu trang khi ra ngoài, trong khi 33% sử dụng khẩu trang một cách thường xuyên Một khảo sát của Ipsos và Statista với 28.000 người từ 25 quốc gia cho thấy Việt Nam có sức mua khẩu trang vượt trội, chiếm đến 91% trong số người tham gia khảo sát, so với các quốc gia khác.
Bảng 7: Tần suất sử dụng khẩu trang ở nơi công cộng của người Việt Nam
Bảng 8: Người Châu Á có xu hướng đeo khẩu trang trong thời điểm Covid - 19
Lượng cầu đối với khẩu trang y tế tại Việt Nam đang gia tăng mạnh mẽ, dẫn đến việc giá cả tăng cao do đường cầu dốc đứng trong thời gian này.
Sau Tết Nguyên đán năm 2022, số ca nhiễm Covid-19 tăng cao khi mọi người trở lại làm việc và học sinh, sinh viên trở lại trường Sự gia tăng tiếp xúc với nhiều người đã khiến người tiêu dùng sử dụng khẩu trang nhiều hơn để bảo vệ và ngăn ngừa lây nhiễm virus khi ra ngoài.
TÁC ĐỘNG CỦA SỰ THAY ĐỔI CUNG CẦU
Sự thay đổi về giá cả
Vào năm 2019, giá khẩu trang ổn định, nhưng khi Việt Nam ghi nhận ca mắc Covid đầu tiên vào ngày 23/01/2020, nhận thức về mức độ nghiêm trọng của dịch bệnh đã tăng cao Từ đó, giá khẩu trang y tế bắt đầu biến động và có xu hướng tăng Nhiều nhà thuốc và tiệm tạp hóa đã lợi dụng tình hình, đầu cơ và găm hàng, dẫn đến sự khan hiếm khẩu trang và đẩy giá lên cao.
Thời gian Giá (đồng/hộp) Tháng 1 40,000 Tháng 2 100,000 Tháng 3 200,000 Tháng 5 300,000
Bảng 9: Bảng số liệu về giá khẩu trang đầu năm 2020
Nguồn: Kết quả khảo sát của Bộ Công Thương
Theo bảng thống kê, giá khẩu trang vào đầu tháng 1 vẫn ổn định, nhưng đến tháng 2/2020, sau ca bệnh thứ 26 ở Trúc Bạch, người dân bắt đầu lo ngại và đổ xô mua khẩu trang y tế, dẫn đến tình trạng khan hiếm nghiêm trọng Giá khẩu trang tăng mạnh, gấp 5 lần so với tháng 1 Đến tháng 5, giá khẩu trang đạt đỉnh 300,000 đồng/hộp Mặc dù sang tháng 7 có xu hướng giảm, nhưng giá khẩu trang y tế vẫn ở mức cao.
Theo báo cáo của Tổng cục Quản lý thị trường, giá khẩu trang tại Đà Nẵng đã tăng mạnh, từ 2.000 đồng lên 45.000 đồng mỗi cái, dẫn đến mức giá cho một hộp khẩu trang dao động từ 100.000 đồng đến 2.250.000 đồng.
Vào đầu tháng 1/2021, giá khẩu trang ổn định ở mức 40,000 – 70,000 đồng/hộp, chỉ tăng nhẹ 10,000 – 20,000 đồng/hộp so với trước dịch Tuy nhiên, đến cuối tháng, giá lại tăng do diễn biến phức tạp của dịch bệnh, khiến người tiêu dùng đổ xô mua khẩu trang, dẫn đến sự tăng đột ngột về cầu Trong tháng 2 và tháng 3, dù nhu cầu vẫn cao, nhưng giá khẩu trang tương đối ổn định, không còn tình trạng khan hiếm như trước Đến tháng 4/2021, giá khẩu trang giảm xuống còn khoảng 25,000 – 50,000 đồng/hộp do sản xuất vượt quá nhu cầu, gây ra tình trạng dư thừa hàng hóa.
Trong các tháng tiếp theo, nhu cầu khẩu trang tăng cao trong khi nguồn cung vẫn ổn định, đủ để đáp ứng nhu cầu của người tiêu dùng Do đó, giá khẩu trang không có nhiều biến động, dao động khoảng 40,000 – 50,000 đồng mỗi hộp.
Như vậy, có thể thấy:
- Giai đoạn mới có dịch: cung và cầu đang ở mức thấp nên giá cả vẫn ổn định
Trong giai đoạn dịch bùng phát mạnh mẽ, nhu cầu về khẩu trang y tế tăng cao, trong khi nguồn cung cũng được cải thiện Mặc dù giá cả tăng mạnh, nhưng cầu vẫn tiếp tục gia tăng, dẫn đến tình trạng đầu cơ trục lợi, làm giá bán không ngừng leo thang và gây ra lạm phát trong thị trường khẩu trang y tế.
Sự thay đổi về chất lượng
- Giai đoạn đầu, khi chưa có sự biến động mạnh về cung cầu thì về cơ bản thị trường khẩu trang y tế vẫn đảm bảo và ổn định
Trong giai đoạn bùng dịch, nhu cầu tiêu thụ tăng cao một cách đột biến, dẫn đến tình trạng hàng giả, hàng nhái và sản phẩm không rõ nguồn gốc xuất hiện tràn lan Điều này không chỉ gây ảnh hưởng đến chất lượng hàng hóa mà còn đặt ra nhiều rủi ro cho người tiêu dùng.
→ Gây nhiều hệ quả, dịch bệnh không được kiểm soát.
Tình trạng thiếu hụt
Trong giai đoạn đầu của dịch Covid-19, nhu cầu tiêu thụ khẩu trang y tế vẫn duy trì ổn định Tuy nhiên, khi dịch đạt đỉnh, nhu cầu của người dân tăng vọt, gây ra tình trạng thiếu hụt nguồn cung.
Tại Việt Nam, người tiêu dùng hiện đang chấp nhận mua khẩu trang với giá cao gấp nhiều lần so với trước đây, cho thấy tình hình tiêu cực trong thị trường này.
Do nhu cầu tăng nhanh và đột ngột, nhiều doanh nghiệp không kịp thời lường trước tình hình, dẫn đến sự mất cân bằng trong thị trường và tình trạng thiếu hụt hàng hóa Hệ quả là thị trường chợ đen hình thành, phản ánh những khó khăn trong việc cung ứng và phân phối sản phẩm.
Thị trường chợ đen đang tràn ngập khẩu trang y tế không rõ nguồn gốc, gây ra nhiều lo ngại về chất lượng sản phẩm Dù vậy, người tiêu dùng vẫn chấp nhận chi trả giá cao gấp nhiều lần cho những chiếc khẩu trang này.
Tình trạng dư thừa
- Đáp ứng lượng cầu khổng lồ, nên Chính phủ đã trợ cấp cho các doanh nghiệp sản xuất khẩu trang nhắm tăng nguồn cung lên
- Tuy nhiên, khi Chính phủ trợ cấp lại có nhiều doanh nghiệp tham gia vào thị trường sản xuất nên đã gây ra tình trạng dư thừa hàng hóa
Người tiêu dùng hiện có nhiều lựa chọn khi mua khẩu trang, khiến các doanh nghiệp trong nước gặp khó khăn trong việc cạnh tranh với các công ty nước ngoài Hệ quả là nhiều doanh nghiệp phải đối mặt với tình trạng hàng hóa không tiêu thụ được.
GIẢI PHÁP CHO SỰ LẠM PHÁT GIÁ BÁN KHẨU TRANG Y TẾ
Nhà nước cần triển khai các chính sách bình ổn giá để kiểm soát thị trường, đặc biệt là đưa khẩu trang vào diện bình ổn giá Điều này nhằm đảm bảo cung cấp đủ hàng hóa thiết yếu cho người dân trong bối cảnh đại dịch Covid-19.
Các cơ quan quản lý thị trường đang tăng cường kiểm tra và xử phạt các hành vi vi phạm như bán hàng không đúng giá niêm yết, bán hàng kém chất lượng và không rõ nguồn gốc.
Nhà nước cần hoàn thiện Luật giá và thiết lập các chính sách điều luật nhằm xử lý tình trạng găm hàng, đầu cơ và tích trữ, dẫn đến việc đẩy giá bán lên cao để thu lợi Điều này sẽ giúp điều tiết thị trường và tạo sự cân bằng trong cung cầu.
