How To Read A Book pptx

Được xuất bản lần đầu tiên năm 1940, ngay lập tức, Đọc sách như một nghệ thuật đã trở thành một trong những cuốn sách bán chạy nhất và duy trì vị trí đó trong suốt hơn mộtnăm.. Trên tinh

MORTIMER J.ADLER CHARLES VAN DOREN

ĐỌC SÁCH NHƯ MỘT

NGHỆ THUẬT

Hải Nhi dịch

NHÀ XUẤT BẢN LAO ĐỘNG

– XÃ HỘI

LỜI GIỚI THIỆU

(cho bản tiếng Việt)

Người phương Đông có câu: “Thưtrung hữu ngọc”, tức là “Trong sách

có ngọc” Quả vậy, những bậc vĩnhân hay những người thành đạt nhấtđều nói rằng một trong những yếu tố

có vai trò quan trọng trong việc pháttriển và định hình tư duy của họ làviệc đọc sách Trong thời đại bùng

nổ thông tin hiện nay, khi văn hoánghe nhìn dường như đang dần lấn átvăn hoá đọc, khi thời gian con ngườidành cho việc đọc các loại sách cũng

ít hơn trước và ngày càng có nhiềuđộc giả cảm thấy lúng túng không biếtlựa chọn thế nào trước một khốilượng sách, báo khổng lồ được xuất

bản hàng ngày, thì phương pháp đọcsách cũng trở nên cần thiết.

How to read a book (Đọc sách

như một nghệ thuật) của hai tác giảMortimer J.Adler và Charles VanDoren chính là giải pháp giúp bạnlựa chọn và đọc sách nhanh nhất, hiệuquả nhất Được xuất bản lần đầu tiên

năm 1940, ngay lập tức, Đọc sách

như một nghệ thuật đã trở thành một

trong những cuốn sách bán chạy nhất

và duy trì vị trí đó trong suốt hơn mộtnăm Tác phẩm đã được dịch ra rấtnhiều thứ tiếng như Pháp, Thuy Điển,Đức, Tây Ban Nha, Italia và bây giờ

loại văn bản khác nhau, để vừa thuđược thông tin nhanh vừa hiểu thấuđáo các vấn đề được nêu, trongchừng mực thời gian cho phép và tuỳtheo mục đích của mình Trên tinh

thần đó, Đọc sách như một nghệ

thuật hướng dẫn bạn các cấp độ đọc

khác nhau: từ phương pháp đọc sơcấp, qua việc đọc lướt có hệ thống vàđọc kỹ lưỡng đến đẩy nhanh tốc độđọc Tác phẩm cũng giúp bạn thấychính xác đâu là cách đọc sách đíchthực, cùng những giá trị và nhữngniềm vui mà nó mang lại Cuốn sách

có tính tổng hợp và bao quát cao,nhưng cũng rất cụ thể, nên có ích chomọi độc giả, bất kể ở thời đại nào vàcho thể loại văn bản nào Vì thế, ngay

cả khi bạn là một người luôn bận rộn

và hay gặp vướng mắc với việc đọc

sách, hãy thử tìm lời giải trong Đọc

sách như một nghệ thuật, biết đâu

bạn sẽ thay đổi quan điểm của mình.Decartes từng nói: “Đọc sách làđược trò chuyện với những ngườithành đạt nhất của những thế kỷ đãqua” Trong khi ở Việt Nam có rất ítnhững cuốn sách hướng dẫn kỹ năng,

nhất là kỹ năng đọc, thì Đọc sách như

một nghệ thuật chính là món quà

tuyệt vời dành cho những người say

mê đọc sách và muốn khám phá thếgiới tri thức bao la kết đọng trongtừng cuốn sách, vơi một phương phápđọc khoa học có lẽ chưa từng đượcdạy ở bất cứ trường lớp nào tại ViệtNam

Xin trân trọng giới thiệu cùng bạn

CÔNG TY SÁCH ALPHA

MỤC LỤC

Lời nói đầu

Phần 1 Các phương diện đọc sách

1 Đọc sách và nghệ thuật đọcsách

2 Các cấp độ đọc sách

3 Cấp độ đọc đầu tiên - Đọc sơcấp

4 Cấp độ đọc thứ hai - Đọc kiểmsoát

5 Cách trở thành một độc giả yêucầu cao

Phần 2 Cấp độ đọc thứ ba Đọc phân tích

-6 Phân loại một cuốn sách

7 “Chụp X-quang” một cuốn sách

8 Thống nhất các thuật ngữ vớitác giả

9 Xác định thông điệp của tác giả

10 Đưa ra những lời phê bình hợplý

11 Đồng ý hay bất đồng với tác giả

12 Những phương tiện trợ giúp việcđọc

Phần 3 Tiếp cận những chủ đề sách khác nhau

13 Cách đọc sách thực hành

14 Cách đọc tác phẩm văn học giảtưởng

15 Những gợi ý khi đọc truyện, kịch

và thơ

16 Cách đọc sách lịch sử

17 Cách đọc sách khoa học và sáchtoán

18 Cách đọc sách triết học

19 Cách đọc sách khoa học xã hội

Phần 4 Mục đích cao nhất của việc đọc sách

20 Cấp độ đọc thứ tư - Đọc đồngchủ đề

21 Đọc sách và sự phát triển trí tuệ

LỜI NÓI ĐẦU

How to read a book (Đọc sách

như một nghệ thuật) được xuất bảnlần đầu năm 1940 Cuốn sách nhanhchóng trở thành một trong những cuốnbán chạy nhất và giữ vị trí đó suốthơn một năm với số lượng phát hànhlớn Sách đã được dịch ra nhiều thứtiếng khác nhau như Pháp, Thụy Điển,Đức, Tây Ban Nha và Italia Việc táibản cuốn sách này phục vụ độc giảngày nay xuất phát từ những thay đổitrong chính đề tài cuốn sách

Ngày nay, tỷ lệ học sinh vào đạihọc ngày càng tăng, phần lớn dân sốđều biết đọc, biết viết Không chỉ đọctiểu thuyết, người ta còn đọc sáchkhoa học Nhiều chuyên gia giáo dục

thừa nhận việc dạy cách đọc cho trẻ

em – theo cách hiểu cơ bản nhất của

từ “đọc” – là vấn đề rất quan trọng.Nhiều người lớn cũng cảm thấy hấpdẫn, muốn tham gia vào các khoá họcđọc cấp tốc nhằm giúp họ hiểu nhiềuhơn những gì mình đọc, cũng như tăngtốc độ đọc

Tuy nhiên, vẫn còn có những điềuchưa thay đổi Một trong số đó làmong ước của độc giả muốn đượcđọc nhiều tài liệu khác nhau, với tốc

độ khác nhau và phù hợp hơn Pascal

đã từng nói: “Khi ta đọc quá nhanhhay quá chậm, ta chẳng hiểu gì cả”

Cuốn Đọc sách như một nghệ thuật

sẽ giúp bạn giải quyết vấn đề nàythông qua các cấp độ đọc

Trong cuốn sách trước, tôi không

đề cập đến, hoặc đề cập không thoảđáng nhiều nội dung như: những quanđiểm mới về cách học đọc, sự phântích toàn diện và chặt chẽ hơn vềnghệ thuật đọc đầy phức tạp, áp dụnglinh hoạt các nguyên tắc cơ bản trongcác cách đọc khác nhau, việc pháthiện và hình thành những quy tắc đọcsách mới,… Trong lần tái bản này, tất

cả những điều trên sẽ được diễn giảithấu đáo hơn

Một năm sau khi cuốn Đọc sách

như một nghệ thuật ra đời, có một

tác phẩm tương tự mang tên How to

read two books (Cách đọc hai cuốn

sách) cũng được xuất bản Đồng thời,giáo sư I.A.Richards đã viết một loạt

chuyên luận với tiêu đề How to read

a page (Cách đọc một trang sách).

Những vấn đề về việc đọc được nêu

ở hai tác phẩm trên đều được tôi bànluận sâu sắc trong cuốn sách tái bảnnày, nhất là vấn đề làm cách nào đọcmột số sách liên quan đến nhau đểnắm được những yếu tố bổ sung, haymâu thuẫn về cùng một chủ đề

Bên cạnh đó, cuốn Đọc sách như

một nghệ thuật tái bản lần này còn

nhấn mạnh về nghệ thuật đọc, vànhững quan điểm về nhu cầu đạt đượccác cấp độ cao hơn trong nghệ thuậtđọc – hai vấn đề chưa được nói đến,hoặc chỉ nói sơ qua trong nguyên bản.Hãy so sánh mục lục hai cuốn sáchvới nhau, bạn sẽ thấy những điểmmới, điểm khác biệt giữa chúng.Trong quá trình cập nhật, viết lại,

và chỉnh sửa cuốn sách này, tôi đã

nhận được sự cộng tác của CharlesVan Doren - đồng nghiệp của tôi tạiViện Nghiên cứu Triết học Tôi rấtbiết ơn Van Doren về những đónggóp của anh dành cho cuốn sách.Chúng tôi cũng muốn bày tỏ sự biết

ơn sâu sắc đối với những lời phêbình có tính xây dựng, sự hướng dẫn

và giúp đỡ của Arthur L.H.Rubin người bạn đã thuyết phục chúng tôiđưa ra những thay đổi quan trọng,khiến cho cuốn sách này khác hẳn vớinguyên bản, trở thành một cuốn sáchhay hơn, hữu ích hơn như chúng tôimong muốn

-MORTIMERR J.ADLER

PHẦN 1

Các phương diện đọc sách

1 Đọc sách và

nghệ thuật đọc sách

Cuốn sách này dành cho tất cảnhững người say mê đọc sách Đặcbiệt, nó dành cho những ai đọc sáchvới mục đích chính là mở rộng tầmhiểu biết của mình

Ngày nay, có ý kiến cho rằng việcđọc sách không cần thiết như trước.Đài phát thanh và truyền hình đã thaythế hầu hết các chức năng của sáchbáo Trên thực tế, truyền hình đã thựchiện rất tốt vai trò truyền tải thông tinbằng hình ảnh, có tác động tích cựcđối với người xem Đài phát thanh

cũng đóng vai trò quan trọng trongviệc cung cấp thông tin khi chúng tađang bận làm các công việc khác(như lái xe), đồng thời giúp chúng tatiết kiệm được nhiều thời gian.Nhưng liệu sự ra đời của các phươngtiện truyền thông hiện đại như trên cógiúp con người hiểu biết thêm về thếgiới xung quanh không?

Phân tích kỹ, ta sẽ thấy khán giảxem truyền hình, thính giả nghe đài,

và độc giả của các loại báo chí đượccung cấp một mớ tổng hợp các yếu tố

từ các dữ liệu và con số thực, đếnnhững thông tin đã được chọn lọc kỹcàng Tất cả nhằm giúp họ dễ dàng

“quyết định” mà không tốn nhiều côngsức Họ đưa vào đầu mình một chínhkiến giống như đưa một băng cassette

vào trong máy cassette Sau đó, họchỉ nhấn nút và “phát lại” chính kiến

đó khi nào thấy thích hợp Như vậy,

họ đã hành động mà không cần phảisuy nghĩ

Đọc sách tích cực

Trong phần này, chúng tôi sẽ đềcập đến việc phát triển kỹ năng đọcsách Nhưng nếu những quy tắc củaviệc đọc sách được tuân thủ và rènluyện, thì vẫn có thể áp dụng cho bất

kỳ loại tài liệu nào khác như báo, tạpchí, tờ rơi, luận văn, hay thậm chí cảnhững mục quảng cáo

“Đọc” bất kỳ dưới bất kỳ hìnhthức nào cũng là một hoạt động Vìthế, cho dù bạn đọc cái gì, ít nhiềucũng cần có tính tích cực Người takhông thể đọc hoàn toàn thụ động,

nghĩa là đọc mà mắt không di chuyển,

và đầu óc thì mơ màng Chúng tôi chỉ

ra sự tương phản giữa đọc tích cực

và đọc thụ động nhằm hướng mọingười chú ý đến một thực tế là việcđọc ít nhiều đều phải tích cực vàcàng đọc tích cực, càng có hiệu quả.Một độc giả sẽ đọc tốt hơn một độcgiả khác nếu người đó thực hiệnnhiều hoạt động hơn, và cố gắngnhiều hơn Người đó sẽ đọc tốt hơnnếu họ đòi hỏi nhiều hơn ở bản thân,

và nội dung họ đang đọc

Nhiều người cho rằng đọc và nghehoàn toàn bị động so với viết và nói.Người viết và nói đều phải cố gắng,không ít thì nhiều, nhưng người đọc

và nghe thì chẳng phải làm gì Người

ta cũng cho rằng đọc và nghe là hoạt

động thu nhận thông tin từ một ai đóđang tích cực truyền gửi thông tin Sẽ

là sai lầm khi coi việc tiếp nhậnthông tin giống như bị một cái tát,hoặc nhận một gia sản hay một lờiphán quyết của toà án Ngược lại,độc giả hay thính giả giống người bắtbóng trong môn bóng chày nhiều hơn.Bắt bóng là một hoạt động giốngnhư ném bóng, hay đánh bóng Ngườiném bóng hay đánh bóng chính làngười gửi thông tin theo nghĩa là hànhđộng của họ khiến quả bóng chuyểnđộng Người bắt bóng là người tiếpnhận thông tin theo nghĩa là hànhđộng của họ làm quả bóng dừng lại

Dù hành động khác nhau nhưng cảngười ném và người bắt đều rất chủđộng Vật thụ động chỉ có thể là quả

bóng vô tri bị điều khiển để chuyểnđộng và dừng lại So sánh với việcviết và đọc, ta sẽ thấy nội dung viết

và đọc cũng giống như quả bóng – làthứ bị động chung cho cả hai hoạtđộng bắt đầu và kết thúc một quátrình nào đó

So sánh lâu hơn, bạn sẽ thấy nghệthuật bắt bóng là kỹ năng bắt đượcbóng ném đi theo nhiều cách (némnhanh theo đường vòng cung, némxoáy theo đường ziczăc) Nghệ thuậtđọc cũng tương tự - là kỹ năng tiếpnhận các loại thông tin càng hiệu quảcàng tốt

Điều đáng chú ý là thành công củangười ném bóng và bắt bóng tuỳthuộc mức độ phối hợp giữa hai bên.Mối quan hệ giữa người viết và

người đọc cũng như vậy Giao tiếpgiữa người viết và người đọc chỉthành công khi những gì người viếtmuốn chuyển tải có thể đi vào lòngđộc giả Một số người viết có khảnăng kiểm soát rất tốt - họ biết rõđiều mình muốn viết, và chuyển tảichúng rất chính xác Ngược lại, cũng

có những người viết lung tung, không

có sự kiểm soát

Đọc một bài viết, người đọc cóthể tiếp nhận một lượng thông tin íthay nhiều, toàn bộ hay chỉ một phần,phụ thuộc vào mức độ hoạt động họ

bỏ ra trong quá trình đọc, và kỹ năngđiều khiển các hoạt động trí óc liênquan

Vậy đọc tích cực là như thế nào?Câu hỏi này sẽ được nhắc đến nhiều

lần trong cả cuốn sách Đến đây, bạnchỉ cần hiểu rằng nếu cùng đọc mộttài liệu, người này sẽ đọc hiệu quảhơn người kia nhờ đọc tích cực hơn,

và thực hiện các hoạt động có liênquan tài tình hơn Tóm lại, đọc là mộthoạt động phức tạp, bao gồm trong nónhiều hoạt động tách biệt Ai thựchiện nhiều hoạt động hơn sẽ đọc tốthơn

Mục tiêu của việc đọc sách: Đọc để lấy thông tin

và đọc để hiểu biết

Khi đọc một cuốn sách, bạn có thểhiểu rõ mọi điều tác giả trình bày,hoặc không hiểu gì cả Nhưng ngay cảkhi bạn hiểu, nghĩa là bạn có đượcthông tin, thì cũng chưa hẳn là bạn đã

hiểu biết gì thêm Nếu bạn hiểu rõràng từ đầu đến cuối, tức là bạn vàtác giả có cùng suy nghĩ.

Trong trường hợp bạn không hiểu

rõ cuốn sách nói gì, hay chỉ hiểu ởmột mức độ nào đó, bạn biết rằngcuốn sách ngụ ý nhiều hơn những gìbạn hiểu, và nó có thể hàm chứanhiều điều làm tăng sự hiểu biết củabạn Khi đó bạn sẽ làm gì? Bạn cóthể mang cuốn sách đến nhờ ngườinào hiểu rõ hơn bạn (một người thậthoặc một cuốn sách khác) giải thíchnhững vướng mắc Hoặc bạn có thểquyết định rằng hiểu như thế là đủ, vàkhông cần quan tâm đến những gìvượt quá tầm hiểu biết của bạn Cảhai cách giải quyết vấn đề trên đềucho thấy bạn đã không thực hiện đúng

yêu cầu cuốn sách đưa ra về việcđọc.

Bạn chỉ có thể đọc sách theo mộtcách duy nhất - tự đọc mà không cần

sự trợ giúp nào từ bên ngoài Bằngnăng lực, trí tuệ của mình, bạn phảitìm cách làm sáng tỏ những con chữtrước mắt sao cho từ chỗ hiểu ít, bạndần hiểu nhiều hơn Sự tiến bộ củabạn đạt được qua quá trình vận dụngtrí óc, đào sâu suy nghĩ được gọi làđọc có kỹ năng Đây là cách đọcnhững cuốn sách thách thức khả nănghiểu rõ vấn đề của bạn

Như vậy, có thể tạm định nghĩa

Đọc sách như một nghệ thuật là quá

trình vận dụng trí óc của con người

để suy ngẫm về những con chữ, màkhông có bất cứ sự trợ giúp nào từ

bên ngoài Nhờ đó, trí tuệ của bạnđược nâng lên một tầm cao mới, từhiểu ít đến hiểu nhiều.

Rõ ràng, đây là một kiểu đọc sáchtích cực, trong đó không chỉ có nhiềuhoạt động, mà còn có nhiều kỹ năngtiến hành các hoạt động cần thiết khácnhau Đồng thời, cách đọc này cũngcho thấy có rất nhiều điều đáng đểđọc và cần phải đọc theo cách nàynhưng lại thường bị coi là khó đọc,chỉ dành cho những độc giả giỏi

Sự khác biệt giữa đọc để lấy thôngtin và đọc để hiểu biết còn phức tạphơn Khi ta đọc báo, tạp chí, hay bất

cứ loại tài liệu nào mà ta hoàn toànhiểu ngay được bằng kỹ năng và trình

độ của mình, thì những điều đó có thẻtăng thêm lượng thông tin cho chúng

ta, nhưng không thể cải thiện khả năng

am hiểu vì mức độ hiểu của ta trước

và sau khi đọc vẫn bằng nhau Đây làđọc để lấy thông tin

Khi một người cố gắng đọc mộtthứ gì đó mà ban đầu họ không hiểuthấu đáo, thì có thể chính thứ đó sẽlàm tăng khả năng hiểu biết của ngườiđọc Nếu không có sự mất cân bằngtrong chuyển tải vấn đề giữa tác giả

và độc giả, thì con người không baogiờ có thể học hỏi lẫn nhau Ở đây, từ

“học” nghĩa là hiểu biết thêm, chứkhông phải nhớ thêm những thông tin

dễ hiểu giống như các thông tin bạn

đã có

Một người có trình độ không gặpkhó khăn gì trong việc thu thập nhữngthông tin mới qua quá trình đọc, nếu

các dữ kiện đó giống những gì anh ta

đã biết Ví dụ, một người biết và amhiểu một số dữ kiện về lịch sử nước

Mỹ, theo một luồng tư tưởng nào đó,

có thể dễ dàng đọc để thu thập thêmthông tin và vẫn hiểu các thông tintheo cách tương tự Nhưng giả sử anh

ta đọc một cuốn sách lịch sử, trong

đó đưa ra một luồng tư tưởng mới,mang tính khám phá hơn, và anh tatìm cách để hiểu bằng được, tức làđọc để hiểu biết, chứ không phải chỉlấy thông tin Rõ ràng, người đó đãnâng mình lên nhờ chính hoạt độngcủa bản thân, mặc dù có sự giúp đỡgián tiếp của tác giả - người đã mangđến điều gì đó để dạy người đọc.Cách đọc để hiểu xảy ra với haiđiều kiện Một là, có sự chênh lệch

ban đầu trong mức độ hiểu Tác giảchắc chắn phải hiểu nhiều hơn độcgiả, và sách của họ phải chuyển lạinhững hiểu biết của họ có nhưng độcgiả không có Hai là, độc giả phải cókhả năng vượt qua sự chênh lệch này

ít hay nhiều Tuy hiếm khi độc giảhiểu được hoàn toàn nhưng luôn hiểugần bằng tác giả Khi đạt được sự cânbằng, nghĩa là đạt được sự rõ ràngtrong thông tin

Tóm lại, ta chỉ có thể học từnhững người giỏi hơn ta Ta phải biết

họ là ai, và làm cách nào để học hỏi

họ Nhưng tất cả chúng ta đều có thểhọc cách đọc hiệu quả hơn, để hiểubiết hơn bằng chính nỗ lực của bảnthân Nếu bạn học cách đọc đó, thìviệc đọc lấy thông tin sẽ tự diễn ra

mà không cần bạn quan tâm.

Tất nhiên, ngoài việc thu thậpthông tin và tăng tầm hiểu biết, việcđọc sách còn nhằm mục tiêu đọc đểgiải trí Nhưng trong cuốn sách này,chúng tôi không quá quan tâm đếnvấn đề đọc để giải trí Đây là kiểuđọc ít đòi hỏi nhất, và yêu cầu ít nỗlực nhất Hơn nữa, hình thức đọc nàykhông tuân theo quy tắc nào Bất kỳ aibiết đọc đều có thể đọc để giải trínếu muốn

Trên thực tế, nếu người ta đọc mộtcuốn sách để tăng cường hiểu biết,hay có thêm thông tin, thì họ cũng cóthể đọc cuốn đó để giải trí Nhưngngược lại, không phải mọi cuốn sáchphục vụ việc đọc để giải trí có thểdùng để đọc nhằm tăng thêm hiểu

Đọc là học: Sự khác biệt giữa học thông qua giảng dạy và học thông qua khám phá

Thu thập thêm thông tin chính làhọc hỏi Hiểu hơn những gì trước đâybạn chưa hiểu cũng là học hỏi Nhưng

có sự khác biệt quan trọng giữa haihình thức học tập này

Được cung cấp thông tin đơn giản

là biết một điều gì đó đúng Được mởmang tầm hiểu biết là biết thêm bảnchất vấn đề: tại sao đúng, tại sao sai,những mối quan hệ của vấn đề vớicác dữ liệu khác,…

Hãy liên hệ với khả năng nhớ mộtđiều và khả năng phân tích điều đó

Nếu bạn nhớ những gì một tác giảnói, nghĩa là bạn đã học được điều gì

đó khi đọc tác phẩm của người đó.Nếu những gì tác giả đó nói là đúng,nghĩa là bạn học được điều gì đó vềthế giới này Nhưng điều bạn họcđược là một dữ kiện về cuốn sách,hay một dữ kiện về thế giới? Nếu bạnchỉ sử dụng mỗi trí nhớ, bạn sẽ khôngthu thập thêm gì ngoài thông tin, tức

là bạn chưa được khai sáng Bạn chỉđược khai sáng khi nào bạn biết tácgiả có ngụ ý gì, và tại sao lại nói nhưvậy, chứ không chỉ biết tác giả nói gì.Montaigne (1533-1592) - mộttrong những tác giả có ảnh hưởng nhấttrong phong trào Phục Hưng ở Pháp –từng nói “Sự ngu dốt sơ đẳng làm cảnđường kiến thức Sự ngu dốt của

người có học đi theo sau kiến thức”.

Sự ngu dốt thứ nhất là của nhữngngười mù chữ, nên không thể đọcđược Sự ngu dốt thứ hai là củanhững người đã hiểu sai nhiều cuốnsách Xưa nay luôn có những ngườibiết chữ nhưng vẫn ngu dốt, đọc rấtnhiều mà chẳng hiểu gì

Để tránh sai lầm cho rằng đọcnhiều đồng nghĩa với đọc hiệu quả,chúng ta phải phân biệt các cách học

Sự phân biệt này có mối liên quanmật thiết với toàn bộ vấn đề đọc, vàmối quan hệ của việc đọc với giáodục nói chung

Trong lịch sử giáo dục, loài ngườithường phân biệt giữa việc học có sựhướng dẫn và học bằng sự khám phá

Sự hướng dẫn diễn ra khi một người

dạy một người khác thông qua lời nóihay bài viết Tuy nhiên, chúng ta cóthể thu thập kiến thức mà không cầnphải có người khác dạy Đó là họcbằng sự khám phá, tức là học thôngqua nghiên cứu, tìm tòi, phản ánh.Học bằng khám phá so với học có

sự hướng dẫn cũng giống học không

có giáo viên so với học có giáo viênchỉ bảo Trong cả hai trường hợp,hoạt động học diễn ra trong bản thânngười học Sẽ là sai lầm nếu cho rằnghọc bằng khám phá là cách học chủđộng, còn học nhờ hướng dẫn là cáchhọc bị động Không có cách học nào

là bị động, cũng như không có cáchđọc nào là không chủ động

Trên thực tế, có một cách gọi khácđối với học nhờ hướng dẫn Đó là

khám phá có sự trợ giúp Cho dù giáoviên có thể giúp học sinh bằng nhiềucách, nhưng chính học sinh là ngườiphải học Nếu các em học thật sự,kiến thức của các em sẽ tăng lên.

Sự khác biệt giữa học có hướngdẫn và học bằng sự khám phá chính

là sự khác biệt về tài liệu mà ngườihọc dùng Dưới sự hướng dẫn củagiáo viên, người học hành động theonhững gì mình được truyền đạt Việchọc được thực hiện thông qua ngôn từdưới dạng viết hay nói, và thông quaviệc đọc và nghe Bạn nên lưu ý đếnmối quan hệ mật thiết giữa đọc vànghe Không nên cho rằng đọc vànghe đều cùng một nghệ thuật - nghệthuật của việc được chỉ dạy Khingười học bắt đầu học mà không có

sự trợ giúp của bất cứ ai, việc học sẽdiễn ra tự nhiên, chứ không phải bằngngôn từ, câu chữ Các quy tắc củaviệc học như vậy tạo nên nghệ thuậtcủa sự khám phá không có sự trợgiúp Có thể nói khám phá không cótrợ giúp là nghệ thuật đọc một cách tựnhiên và đời thường Các khám phá

có trợ giúp (hướng dẫn) là nghệ thuậtđọc và học từ ngôn từ

Khi đọc và nghe, chúng ta phảisuy nghĩ, cũng giống như việc phảisuy nghĩ trong khi nghiên cứu Tấtnhiên là hai cách suy nghĩ là khácnhau Nhiều người cho rằng việc suynghĩ liên quan nhiều đến học bằngkhám phá không có sự trợ giúp hơn làhọc có hướng dẫn Lý do là vì đọc vànghe không cần nhiều nỗ lực Có lẽ

cũng đúng nếu nói rằng khi đọc để lấythông tin hoặc giải trí, bạn sẽ ít phảisuy nghĩ hơn so với người đọc đểkhám phá một cái gì đó.

Suy nghĩ chỉ là một phần của việchọc Người ta còn phải vận dụng cácgiác quan và trí tưởng tượng để quansát, nhớ, và hình dung ra những gìkhông quan sát được Các hoạt độngnày có vai trò rất quan trọng trongquá trình khám phá độc lập Ví dụ, thi

sĩ phải dùng trí tưởng tượng để làmthơ, nhưng người đọc không cần phảitưởng tượng để đọc bài thơ đó Tómlai, nghệ thuật đọc bao hàm tất cả các

kỹ năng của nghệ thuật khám phá độclập: sự sắc sảo trong quan sát, trí nhớluôn hiện hữu, trí tưởng tưởng phongphú, và một trí tuệ được rèn luyện để

phân tích và phản ánh Có và không

có giáo viên

Nghe là học từ một người thầyhiện hữu Đọc là học từ một ngườithầy vắng mặt Nếu bạn hỏi mộtngười thầy có mặt, thầy giáo sẽ trảlời bạn Nếu bạn chưa hiểu câu trảlời, bạn có thể hỏi lại mà không cầnsuy nghĩ Nhưng nếu bạn hỏi mộtcuốn sách, thì chính bạn phải trả lờicâu hỏi, tức là bạn phải tự suy nghĩ

và phân tích

Tất nhiên nói như trên không cónghĩa là nếu người thầy hiện hữu trảlời câu hỏi của bạn, thì bạn khôngcòn gì để làm Điều này chỉ có thểxảy ra khi câu hỏi chỉ đơn thuần hỏi

về dữ kiện Còn nếu bạn cần một lờigiải thích, thì bạn phải suy nghĩ để

hiểu được lời giải thích đó.

Trong trường học, học sinh đọccác loại sách khó thường có sự giúp

đỡ, hướng dẫn của giáo viên Nhưngđối với những người không đi học vànhững người cố gắng đọc sách mộtcách tự nguyện, thì việc học lâu dàichủ yếu dựa vào sách và đọc sách màkhông có giáo viên trợ giúp Vì thế,nếu bạn quyết tâm theo đuổi việc họctập và khám phá, bạn phải biết cách

để sao cho sách dạy mình thật hiệuquả Đây chính là mục tiêu chủ đạocủa cuốn sách này