đánh giá thực trạng sử dụng hàn the, formol,chất tẩy trắng, phẩm màu trong thực phẩm

ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG SỬ DỤNG HÀN THE, FORMOL, CHẤT TẨY TRẮNG, PHẨM MÀU TRONG THỰC PHẨM TÓM TẮT Đặt vấn đề: Sử dụng hàn the, formol, phẩm màu, chất tẩy trắng thường được cho vào thực phẩ

ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG SỬ DỤNG HÀN THE, FORMOL,

CHẤT TẨY TRẮNG, PHẨM MÀU TRONG THỰC PHẨM

TÓM TẮT

Đặt vấn đề: Sử dụng hàn the, formol, phẩm màu, chất tẩy trắng thường được cho vào thực phẩm trong quá trình chế biến nhằm mục đích làm cho thực phẩm được dai giòn, có tính sát khuẩn để được lâu không bị ôi thiu, thực phẩm có màu đẹp hấp dẫn và trắng tinh nhìn bắt mắt không bị thâm do nhựa của một số loại rau củ tuy nhiên những chất này không những không có chất dinh dưỡng mà còn gây hại đến sức khỏe con người

Mục tiêu nghiên cứu: Đánh giá tình trạng sử dụng hàn the, Formol, chất tẩy trắng và phẩm màu ngoài danh mục quy định của Bộ y tế trên thị trường thành phố

Hồ Chí Minh năm 2008

Phương pháp nghiên cứu: Phương pháp nghiên cứu cắt ngang mô tả, tác giả tiến hành lấy 726 mẫu thực phẩm trên thị trường thành phố hồ Chí Minh từ tháng

1 đến tháng 9 để xét nghiệm hàn the, formol, chất tẩy trắng và phẩm màu

Kết quả: 298/437(68,19%) mẫu xét nghiệm có hàn the dương tính, 21/122 (17,21%) mẫu xét nghiệm có formol dương tính, 86/115 (74,78%) mẫu xét nghiệm

AND SULFUR DIOXIDE, COLORS IN SOME KIND OF FOODS

IN HO CHI MINH CITY MARKET, IN 2008

Nguyen Thu Ngoc Diep, Nguyen Thi Thoan, Cao Thi Kim Hoa, Vuong Thuan An,

Bui Thi Kieu Anh, Mai Thuy Linh, Dinh Thanh Binh, Bui Son Lam

* Y Hoc TP Ho Chi Minh * Vol 12 - Supplement of No 4 - 2008: 320 –

324

spectacular colour, retaned of the colour vegatable However, there is not nutritious but toxic to human being That is why we need too conduct this food safety and hygiene survey

Ojectives: Assessment on using borat salt, formaldehyde, sulfite and sulfur dioxide, colors out of legal list of food color decided by Ministry of Heath in some kind of foods in Ho Chi Minh City market, in 2008

Method: 726 samples of food in Ho Chi Minh city market were collected to check on borate salt, formaldehyde, sulfite and sulfur dioxide, and colors out of legal list of food color decided by Ministry of Heath on a cross sectional study

Results: the percentage of samples that did not meet the requirement on food safety respectively were 68.19% (298/437), 17.21% (21/122), 74.78% (86/115)), 53.84%(28/52) on borate salt used, formaldehyde used, sulfite and sulfur dioxide used, using colors out of legal list of food color decided by Ministry

of Heath

Conlusion: We need to strengthen food management task to improve food safety and quality

ĐẶT VẤN ĐỀ

thành phần của thực phẩm Phụ gia thực phẩm có rất ít hoặc không có giá trị dinh dưỡng, được chủ động cho vào thực phẩm với mục đích đáp ứng yêu cầu công nghệ trong quá trình sản xuất, chế biến, bảo quản thực phẩm

Trong thực tế đời sống kinh tế xã hội sự lạm dụng khi sử dụng các chất phụ gia trong thực phẩm và do mục đích gian dối, đã gây sự hiểu nhầm đối với người tiêu dùng, che dấu bản chất thực của thực phẩm đã ôi thiu hoặc không đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm, ảnh hưởng tới sức khỏe, gây ngộ độc cấp và mạn tính Các phụ gia thường được sử dụng trong thực phẩm đó là Hàn the, Formol, và chất tẩy trắng, tuy nhiên các loại phụ gia này không những không có chất dinh dưỡng

mà còn gây độc đối với con người Đây là những chất phụ gia mà Bộ y tế không cho phép sử dụng trong thực phẩm

Kết quả khảo sát trong năm 2004 trên 2.566 mẫu chả lụa, chả giò, mì sợi tại

23 quận, huyện trên địa bàn thành phố được lấy ngẫu nhiên từ các cơ sở sản xuất, kinh doanh, nhà hàng, chợ, quán ăn bình dân cho thấy có đến 64% số mẫu có chứa hàn the Còn lượng chất phụ gia formol được các cơ sở sản xuất cho vào bánh phở cũng báo động không kém: qua kiểm tra 1.015 mẫu bánh phở, có đến 28% số mẫu có chứa formol (5)

giám sát đánh giá tỷ lệ sử dụng hàn the, chất tẩy trắng, formol, phẩm màu ngoài danh mục cho phép của Bộ y tế và tìm ra được những thực phẩm nào hay sử dụng những chất phụ gia này nhất trên địa bàn Tp HCM để có hướng khắc phục và cảnh báo cho người dân biết tránh sử dụng các loại thực phẩm đó

Mục tiêu nghiên cứu

Khảo sát việc sử dụng hàn the trong một số loại thực phẩm có nguy cơ sử dụng hàn the được bán trên địa bàn Tp HCM năm 2008

Khảo sát việc sử dụng formol trong một số loại thực phẩm có nguy cơ sử dụng formol được bán trên địa bàn Tp HCM năm 2008

Khảo sát việc sử dụng phẩm màu trong thực phẩm không được phép của Bộ

y tế trong một số loại thực phẩm có nguy cơ sử dụng phẩm màu không được phép của Bộ y tế được bán trên địa bàn Tp HCM năm 2008

Khảo sát việc sử dụng chất tẩy trắng trong một số loại thực phẩm có nguy

cơ sử dụng chất tẩy trắng được bán trên địa bàn Tp HCM năm 2008

ĐỐI TƯỢNG - PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

Thiết kế nghiên cứu

Nghiên cứu cắt ngang mô tả

Thịt và các sản phẩm chế biến từ thịt như: giò sống, chả, giò lụa, lòng non, jambon …

Hải sản và các sản phẩm chế biến từ hải sản: chả cá, cá viên chiên, tôm tươi, tôm khô, mực…

Các sản phẩm chế biến từ ngũ cốc: bánh susê, bánh da lợn, mì sợi tươi, bún bò…

Thực phẩm chay: mì căn, tàu hũ ky…

Rau, củ, quả muối chua: dư chua, măng chua, bồn bồn, …

Mứt có màu, hạt dưa…

Hoa chuối, bẹ chuối

Thời gian nghiên cứu

Từ tháng 01/2008 đến tháng 09/2008

Tiêu chuẩn chọn mẫu

Cỡ mẫu

726 mẫu

Phương pháp lấy mẫu

Chọn mẫu ngẫu nhiên

Phương pháp xác định

Xác định mẫu sử dụng hàn the theo AOAC 2000 (970.33) (1)

Xác định mẫu sử dụng formol bằng test nhanh Formaldehyde của Macherey – Nagel

Xác định mẫu sử dụng chất tẩy trắng gốc sulfit bằng tsst nhanh Sulfit của Macherey – Nagel

Xác định mẫu sử dụng phẩm màu ngoài danh mục cho phép của Bộ y tế theo TCVN 5517: 1991 (2)

KẾT QUẢ VÀ BÀN LUẬN

Bảng 1: Tỷ lệ sử dụng hàn the trong các loại thực phẩm có nguy cơ dụng hàn the

Tên loại thực phẩm

tỷ lệ sử dụng hàn the trong thịt và sản phẩm của thịt, cá và sản phẩm của cá vẫn còn cao chiếm tỷ lệ gần 70% trong tổng số mẫu khảo sát, rau, củ, muối chua cũng còn sử dụng hàn the nhưng tỷ lệ không cao chỉ chiếm 29,48% tổng số mẫu được giám sát

Bảng 2: Tỷ lệ sử dụng formol trong các loại thực phẩm có nguy cơ

Tên loại thực phẩm

Bảng 3: Tỷ lệ sử dụng chất tẩy trắng trong các loại thực phẩm có nguy cơ

Tên loại thực phẩm

Chất tẩy trắng

Bảng 4: Tỷ lệ sử dụng phẩm màu trong các loại thực phẩm có nguy cơ

Qua khảo sát 52 mẫu thực phẩm về việc sử dụng phẩm màu ngoài danh mục cho phép của Bộ y tế có 53,84% tổng số mẫu có sử dụng phẩm màu ngoài danh mục cho phép của Bộ Y Tế Trong đó, tôm khô chiếm tỷ lệ cao nhất trong 15 mẫu tôm thì tất cả đều sử dụng phẩm màu ngoài danh mục cho phép của Bộ y tế, hạt dưa, mứt các loại cũng có sử dụng phẩm màu ngoài danh mục nhưng với tỷ lệ thấp hơn rất hiều so với tôm khô

Bảng 5: Tỷ lệ sử dụng các chất phụ gia ngoài danh mục cho phép của Bộ y

tế trong các loại thực phẩm có nguy cơ

Nhận xét:

Qua bảng trên ta thấy, tình hình sử dụng hàn the, formol, chất tẩy trắng, phẩm màu ngoài danh mục cho phép của Bộ y tế vào các loại thực phẩm trên thị trường vẫn còn cao so với những năm trước đây Năm 2004, Kết quả khảo sát trong năm 2004 trên 2.566 mẫu chả lụa, chả giò, mì sợi tại 23 quận, huyện trên địa bàn thành phố được lấy ngẫu nhiên từ các cơ sở sản xuất, kinh doanh, nhà hàng, chợ, quán ăn bình dân cho thấy có đến 64% số mẫu có chứa hàn the Còn lượng chất phụ gia formol được các cơ sở sản xuất cho vào bánh phở cũng báo động không kém: qua kiểm tra 1.015 mẫu bánh phở, có đến 28% số mẫu có chứa formol.(5) So với năm 2008, kết quả cũng tương tự Điều này chứng tỏ công tác quản lý và tuyên truyền cho các cơ sở kinh doing, người bán và người tiêu dùng vẫn chưa được cải thiện Cần tăng cường nhiều hơn nữa công tác quản lý vệ sinh

an toàn thực phẩm đặc biệt là các chợ

KẾT LUẬN

68,19% mẫu thực phẩm có sử dụng hàn the

17,21% mẫu tôm tươi, bún, bánh phở, bún bò có sử dụng chất tẩy trắng

74,78% mẫu sả bào, hoa chuối, bẹ chuối, măng chua, cà pháo có sử dụng chất tẩy trắng

phép của Bộ y tế

KIẾN NGHỊ

Cần tăng cường tuyên truyền cho người sản xuất, kinh doanh và người tiêu dùng không nên sử dụng chất tẩy trắng, formol, hàn the, phẩm màu ngoài danh mục cho phép của Bộ y tế

Cần tăng cường tuyên truyền cho người sản xuất, kinh doanh và người tiêu dùng biết được tác hại của chất tẩy trắng, formol, hàn the, phẩm màu ngoài danh mục cho phép của Bộ y tế đến sức khỏe của con người

Cần tăng cường công tác thanh kiểm tra vệ sinh an toàn thực phẩm đối với các mặt hàng có nguy cơ cao sử dụng hàn the, formol, chất tẩy trắng, phẩm màu ngoài danh mục cho phép của Bộ y tế gây tác hại đến sức khỏe người tiêu dùng

Cần có các biện pháp xử lý thích đáng khi phát hiện sai phạm trong vệ sinh

an toàn thực phẩm

Khuyến khích người sản xuất, kinh doanh, chế biến thực phẩm sử dụng các chất phụ gia khác không gây hại đến sức khỏe người tiêu dùng

Sử dụng phẩm màu dùng trong chế biến thực phẩm phải có bao bì, nhãn mác và ghi địa chỉ rõ ràng Trường hợp sử dụng phẩm màu nhập khẩu phải có xuất

xứ rõ ràng, phải công bố chất lượng tại các cơ quan có thẩm quyền