Phát triển du lịch Ẩm thực truyền thống tại chợ phiên bắc hà, tỉnh lào cai

Phát triển du lịch Ẩm thực truyền thống tại chợ phiên bắc hà, tỉnh lào cai Phát triển du lịch Ẩm thực truyền thống tại chợ phiên bắc hà, tỉnh lào cai

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI & NHÂN VĂN

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI & NHÂN VĂN

NGUYỄN THỊ THÚY

-PHÁT TRIỂN DU LỊCH ẨM THỰC TRUYỀN THỐNG TẠI CHỢ PHIÊN BẮC HÀ, TỈNH LÀO CAI

LUẬN VĂN THẠC SĨ DU LỊCH

Mã số: 8810101.01 Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Nguyễn Phạm Hùng

XÁC NHẬN HỌC VIÊN CAO HỌC ĐÃ CHỈNH SỬA

THEO QUYẾN NGHỊ CỦA HỘI ĐỒNG CHẤM LUẬN VĂN Chủ tịch hội đồng chấm luận văn

PGS.TS Phạm Hồng Long

Người hướng dẫn khoa học

PGS.TS Nguyễn Phạm Hùng

Hà Nội, 2024

LỜI CAM ĐOAN

Tác giả xin cam đoan đề tài luận văn “Phát triển du lịch ẩm thực truyền thốngtại Chợ phiên Bắc Hà, tỉnh Lào Cai” là một công trình nghiên cứu độc lập của cánhân tác giả Toàn bộ số liệu trong luận văn đều có nguồn gốc Tất cả tài liệu thamkhảo, trích dẫn khoa học đều có nội dung hoàn toàn chính xác Các kết luận, kết quảnghiên cứu khoa học chưa được công bố ở bất kỳ công trình nghiên cứu nào khác

Tác giả xin cam đoan và hoàn toàn chịu trách nhiệm

Hà Nội, ngày tháng năm 2024

Tác giả thực hiện

Nguyễn Thị Thúy

LỜI CẢM ƠN

Đề tài luận văn “Phát triển du lịch ẩm thực truyền thống tại Chợ phiên Bắc Hà,tỉnh Lào Cai” đã được thực hiện cùng với quá trình học viên học tập tại lớp k19 Caohọc Du lịch, khoa Du lịch học, trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân Văn, Đại họcQuốc gia Hà Nội

Tác giả xin gửi lời cảm ơn sâu sắc tới Ban giám hiệu Nhà trường, phòng Đàotạo Sau đại học, Ban Chủ nhiệm Khoa cùng toàn thể các thầy cô trong Khoa Du lịchhọc, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân Văn, Đại học Quốc gia Hà Nội

Và đặc biệt hơn hết tác giả xin gửi lời biết ơn chân thành, tri ơn sâu sắc nhấttới giảng viên hướng dẫn PGS TS Nguyễn Phạm Hùng Thầy đã luôn luôn đồng hànhhướng dẫn và hỗ trợ tận tình tác giả trong suốt quá trình thực hiện đề tài

Tác giả xin được cảm ơn tới Sở Du lịch tỉnh Lào Cai, lãnh đạo Phòng Văn hóa –Thông tin huyện Bắc Hà, UBND huyện Bắc Hà và các hộ dân, các công ty du lịch – lữhành trên địa bàn đã hỗ trợ nhiệt tình trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu đểhoàn thành luận văn

Cuối cùng, tác giả xin gửi lời cảm ơn tới gia đình, bạn bè, người thân, cảm ơnnhững người dân tại Bắc Hà và du khách đến với Bắc Hà đã chia sẻ, động viên tácgiả trong suốt thời gian thực hiện đề tài

Tác giả xin trân trọng cảm ơn!

Hà Nội, ngày 20 tháng 07 năm 2024

MỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN 3

LỜI CẢM ƠN 4

MỤC LỤC 8

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT 10

DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ 11

DANH MỤC HÌNH 12

MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 3

2.1 Mục đích nghiên cứu 3

2.2 Nhiệm vụ nghiên cứu 3

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 4

3.1 Đối tượng nghiên cứu 4

3.2 Phạm vi nghiên cứu 4

4 Phương pháp nghiên cứu 4

4.1 Phương pháp thu thập dữ liệu sơ cấp 4

4.2 Phương pháp xử lí dữ liệu 6

4.2 Phương pháp xử lí dữ liệu 6

5 Bố cục luận văn 7

CHƯƠNG I: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN DU LỊCH ẨM THỰC TRUYỀN THỐNG 8

1.1 Tổng quan nghiên cứu 8

1.2 Cơ sở lý luận về phát triển du lịch ẩm thực 14

1.2.1 Phát triển du lịch ẩm thực 14

1.2.1.1 Phát triển 14

1.2.1.2 Phát triển du lịch 14

Tiểu kết chương 1 32

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN DU LỊCH ẨM THỰC TRUYỀN THỐNG TẠI CHỢ PHIÊN BẮC HÀ, TỈNH LÀO CAI 33

2.1 Khái quát về Chợ Phiên huyện Bắc Hà 33

2.2 Thực trạng du lịch ẩm thực truyền thống tại Chợ phiên Bắc Hà, tỉnh Lào Cai 38

2.3 Nhận xét chung về phát triển du lịch ẩm thực tại Chợ phiên Bắc Hà. 57

2.4 Ý kiến của khách du lịch về du lịch ẩm thực tại Chợ phiên Bắc Hà, tỉnh Lào Cai 60

Tiểu kết chương 2 70

CHƯƠNG 3: NHỮNG ĐỀ XUẤT VÀ KHUYẾN NGHỊ GÓP PHẦN PHÁT TRIỂN DU LỊCH ẨM THỰC TRUYỀN THỐNG TẠI CHỢ PHIÊN BẮC HÀ, TỈNH LÀO CAI 71

3.1 Căn cứ đề xuất 71

3.2 Những đề xuất 76

3.3 Những khuyến nghị 88

Tiểu kết chương 3 94

KẾT LUẬN 95

PHỤ LỤC 1

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

ASEAN Association of South East Asian Nations (Hiệp hội các

Quốc gia Đông Nam Á)CSVCKT Cơ sở vật chất, kỹ thuật

CNH, HĐH Công nghiệp hóa, hiện đại hóa

CĐĐP Cộng đồng địa phương

CRED Trung tâm Phát triển Kinh tế Nông thôn

DTTS Dân tộc thiểu số

DLCD Du lịch cộng đồng

THLC Truyền hình Lào Cai

UNESCO United Nations Educational, Scientific and Cultural

OrganizationVHTT và DL Văn hóa Thể thao và Du lịch

VNAT Vietnam National Administration of Tourism

DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ

Biểu đồ 2.1 Phong cảnh thiên nhiên đẹp, không khí trong lành 60

Biểu đồ 2.2 Hệ thống di sản văn hóa đa dạng, phong phú, hấp dẫn, vẫn còn được lưu giữ khá nguyên vẹn 61

Biểu đồ 2.3 Nghề truyền thống vẫn còn duy trì hoạt động và lưu giữ được những nét độc đáo 61

Biểu đồ 2.4 Các mặt hàng, sản phẩm lưu niệm đa dạng, phong phú, đẹp mắt 62

Biểu đồ 2.5 Các món ăn truyền thống tại địa phương đặc sắc, hấp dẫn, 63

ngon miệng 63

Biểu đồ 2.6 Vệ sinh an toàn thực phẩm được đảm bảo (nơi chế biến, phục vụ khách du lịch,…) 64

Biểu đồ 2.7 Văn hóa bản địa, phong tục tập quán trong sinh hoạt, lễ hội vẫn còn được bảo tồn trong cộng đồng địa phương 64

Biểu đồ 2.8 Các cơ sở hạ tầng khác( đường xá, cầu, trạm y tế, bưu điện, ngân hàng,…) 65

DANH MỤC HÌNH

Hình 2.1 Khung cảnh Chợ phiên Bắc Hà ngày cuối tuần 35

Hình 2.2 Khu ẩm thực hấp dẫn du khách 35

Hình 2.3 Món Thắng cố tại Chợ phiên Bắc Hà 44

Hình 2.4 Phở chua tại Chợ phiên Bắc Hà 46

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Du lịch ẩm thực hay ẩm thực trong du lịch là chủ đề được rất nhiều các tácgiả nghiên cứu trong thời gian gần đây Hầu hết các quan niệm chung về ẩm thựccủa một địa phương chỉ là một điểm thu hút chính bởi những điểm “khác biệt” và

“mới lạ” Khi ẩm thực địa phương cực kì thu hút nhưng lại đi kèm với các vẫn đề vềtiêu chuẩn vệ sinh, cân nhắc về sức khỏe, giới hạn trong giao tiếp và kiến thức hạnchế của khách du lịch về ẩm thực địa phương

Việt Nam ta đã và đang trong quá trình CNH, HĐH hội nhập và giao lưu mạnh

mẽ, đã tạo điều kiện không hề nhỏ trên nhiều phương diện khác nhau trong đó cónền văn hóa Ẩm thực Có thể thấy được rằng chưa bao giờ tiềm lực và tinh hoa vănhóa ẩm thực của dân tộc được khơi dậy và phát huy như những năm gần đây Việcgiao lưu tiếp biến và tác động lẫn nhau giữa những đặc trưng văn hóa ẩm thực vùngmiền càng làm tăng thêm sự phong phú về số lượng và chất lượng của ẩm thực Trítuệ con người ngày càng tinh tế và sự chú trọng đến yếu tố thẩm mỹ của chúng ta

đã nâng tầm ẩm thực Việt Nam lên một vị trí mới

Ẩm thực luôn là mối quan tâm hàng đầu của con người và cũng là một bộphận thiết yếu cấu thành bản sắc văn hóa dân tộc, một trong những lĩnh vực thểhiện đặc tính của một dân tộc Trong các nghiên cứu của nhiều chuyên gia về lĩnhvực du lịch đã cho biết, khi khách du lịch tham gia vào các tour trải nghiệm và khámphá thì hầu hết họ rất thích thú tìm hiểu về các giá trị văn hóa, thưởng thức cácmón ăn, đồ uống địa phương Cũng chính vì vậy mà ẩm thực đã trở thành yếu tốkhông thể thiếu và rất quan trọng trong việc hình thành loại hình du lịch ẩm thực

Ẩm thực truyền thống là một phần không thể thiếu trong văn hóa của mỗiquốc gia Nó không chỉ thể hiện những giá trị văn hóa độc đáo mà còn giúp duy trì

và phát triển những truyền thống và phong tục của mỗi dân tộc Là cầu nối để kếtnối con người và giao lưu văn hóa giữa các quốc gia

triển loại hình du lịch cùng với những nét đẹp về văn hóa sâu sắc của đồng bào dântộc cư trú tại đây Tồn tại từ khi tỉnh Lào Cai mới được thành lập, Chợ phiên Bắc Hà

là nơi giao lưu cả về hàng hóa lẫn văn hóa, giữa các dân tộc địa phương với nhau vàvới các tỉnh bạn Chợ phiên Bắc Hà (Lào Cai) được tổ chức vào mỗi Chủ Nhật hàngtuần là nơi trao đổi và buôn bán hàng hóa của cộng đồng 14 dân tộc sống ở thị trấnBắc Hà và các huyện, tỉnh lân cận Dân bản mang đến chợ đủ mọi sản vật của vùngcao như chè Shan, hoa quả, mật ong, rượu, thổ cẩm, trang sức bạc, lan, cây giống;dắt theo ngựa, bò, lợn hoặc đem theo ngô và khoai lang Những cô gái Mông xúngxính trong những bộ váy, cạnh bên gian hàng thổ cẩm đầy màu sắc khiến Chợ Phiêntựa như là ngày hội Đặc biệt hơn hẳn là khu vực ẩm thực của Chợ Phiên nơi cuốnhút và bắt mắt nhất đối với khách du lịch khi đến với chợ

Theo như Tạp chí Serendib (Sri Lanka) (3) ấn bản đầu năm 2009 giới thiệu 10chợ hấp dẫn ở Đông Nam Á Một điều đáng lưu ý ở đây là Chợ phiên Bắc Hà đượcxếp thứ nhất trong tổng 10 chợ, được tạp chí Serendib giới thiệu khá chi tiết vànhấn mạnh “nơi đây mang đậm nét sinh hoạt cộng đồng của người dân tộc vùngcao Tây Bắc Việt Nam, lưu giữ được những giá trị bản sắc văn hóa truyền thống độcđáo, thu hút đông đảo du khách trong và ngoài nước” Ẩm thực truyền thống tạiChợ phiên Bắc Hà là một trong những yếu tố đặc trưng của vùng đất này Các món

ăn ở đây chủ yếu được người dân địa phương tự sản xuất thu hoạch, chế biến vàbày trí Đặc biệt hơn hết là hoàn toàn làm theo những phương pháp truyền thốngcủa những cư dân miền núi kết hợp với những loại gia vị núi rừng Tây Bắc Bên cạnh

đó còn rất nhiều đặc sản khác mà du khách không thể bỏ qua khi đến với khu chợ

ẩm thực tại Chợ phiên Bắc Hà

Ẩm thực truyền thống tại Chợ phiên Bắc Hà được hình thành và phát triển từ

xa xưa, đã được khai thác phục vụ du lịch, tuy nhiên việc bảo tồn và phát huy ẩmthực truyền thống tại Chợ phiên Bắc Hà còn bộc lộ nhiều hạn chế và bất cập Đã cómột số tác giả nghiên cứu về ẩm thực truyền thống khu vực Tây Bắc Nhưng vấn đề

là làm thế nào để khai thác, bảo tồn và phát triển du lịch ẩm thực truyền thống tạiChợ phiên Bắc Hà, tỉnh Lào Cai phục vụ khách du lịch là việc làm cần thiết đến thờiđiểm hiện tại thì chưa có những công trình nghiên cứu trực tiếp.

Từ những lý do nêu trên và mong muốn đóng góp vô lý luận và thực tiễn,nhất là thực tiễn cho ngành Du lịch Bắc Hà, tác giả đã mạnh dạn nghiên cứu và chọn

đề tài: “Phát triển du lịch ẩm thực truyền thống tại Chợ phiên Bắc Hà, tỉnh Lào Cai”

để làm luận văn tốt nghiệp

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

2.1 Mục đích nghiên cứu

Đề tài nghiên cứu nhằm mục đích đưa ra những đặc trưng trong ẩm thựctruyền thống tại Chợ phiên Bắc Hà, tỉnh Lào Cai dựa trên những cơ sở, nguồn gốchình thành và phát triển các món ăn tiêu biểu của các dân tộc anh em tại huyện Bắc

Hà Tìm hiểu vai trò và ý nghĩa của ẩm thực truyền thống trong việc phát triển dulịch tại khu vực Chợ phiên Bắc Hà Phân tích những mặt ưu điểm cũng như hạn chếcủa ẩm thực truyền thống tại Chợ phiên Bắc Hà Bên cạnh đó, đưa ra những địnhhướng và giải pháp cơ bản nhằm phát triển du lịch ẩm thực truyền thống thông quaviệc khai thác các giá trị ẩm thực này trong tương lai

2.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Để đạt được mục đích mà luận văn đề ra thì tác giả cần hoàn thiện đượcnhững nhiệm vụ sau:

- Thứ nhất, tác giả hệ thống hóa các vấn đề lí luận về ẩm thực, văn hóa ẩmthực, ẩm thực vùng dân tộc và miền núi, ẩm thực du lịch, du lịch ẩm thực và các yếu

phần phát triển du lịch ẩm thực truyền thống tại Chợ phiên Bắc Hà, tỉnh Lào Cai.

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

3.1 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của đề tài này là phát triển du lịch ẩm thực truyềnthống tại Chợ phiên Bắc Hà, tỉnh Lào Cai và chú trọng nghiên cứu và tìm hiểu về cácmón ăn dân tộc của các dân tộc tại Chợ phiên Bắc Hà, từ đó phát triển du lịch gắnliền với ẩm thực truyền thống tại Chợ phiên Bắc Hà, tỉnh Lào Cai

3.2 Phạm vi nghiên cứu

- Phạm vi không gian: Địa điểm nghiên cứu đó là Chợ phiên Bắc Hà, khách du

lịch đến từ các tỉnh thành cả nước Khách du lịch là chủ thể nghiên cứu

- Phạm vi thời gian: năm 2021 – 2023

- Phạm vi về nội dung: Luận văn tập trung nghiên cứu:

+ Các công trình nghiên cứu lí luận về ẩm thực, ẩm thực truyền thống trongphát triển du lịch

+ Tác động của ẩm thực truyền thống tại Chợ phiên Bắc Hà vào các hoạtđộng du lịch

+ Những yếu tố ảnh hưởng đến sự phát triển ẩm thực truyền thống tại Chợphiên Bắc Hà, tỉnh Lào Cai

4 Phương pháp nghiên cứu

4.1 Phương pháp thu thập dữ liệu sơ cấp

4.1.1 Phương pháp nghiên cứu thực địa (điền dã)

Tác giả đã tiến hành 03 chuyến thực tế tại huyện Bắc Hà với mục tiêu khảocứu thực tế kết hợp với việc thu thập tư liệu, thông tin bằng văn bản (bản cứng, bảnmềm), chụp ảnh tư liệu, quan sát ghi chép các nguồn dữ liệu thực tiễn, phỏng vấnsâu người dân kinh doanh ẩm tại chợ và các bên liên quan, làm điều tra xã hội học…

4.1.2 Phương pháp phỏng vấn sâu

Phỏng vấn sâu (Depth Interview) là những cuộc đối thoại được lặp đi lặp lại

giữa người thu thập thông tin (nhà nghiên cứu) và người cung cấp thông tin (ngườitrả lời) có mục đích nhằm tìm hiểu cuộc sống, kinh nghiệm, nhận thức, suy nghĩ vàthái độ của người cung cấp thông tin một cách hiệu quả nhất Việc sử dụng phươngpháp phỏng vấn sâu giúp tác giả có cái nhìn tổng quan về đối tượng nghiên cứu hiểuđược suy nghĩ và thái độ của họ về vấn đề nghiên cứu.

Trong nghiên cứu này tác giả lựa chọn tiếp cận theo phương pháp nghiêncứu định tính là chủ yếu nên việc lấy mẫu phỏng vấn sâu là có chủ đích (lấy mẫu phixác suất) để đảm bảo chất lượng của cuộc phỏng vấn

Phỏng vấn sâu được tác giả lựa chọn với 03 nhóm đối tượng là: người dân địaphương, quản lí nhà nước về du lịch và doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ du lịchtrên địa bàn nghiên cứu

4.1.3 Phương pháp điều tra xã hội học

Để nghiên cứu thêm phần khách quan dữ liệu sẽ được thu thập thêm vớikhách du lịch bằng phương pháp điều tra bằng bảng hỏi

Đối tượng, số lượng khảo sát: khách du lịch tại Chợ phiên Bắc Hà.

Theo cách thức chọn mẫu điều tra khi không biết quy mô tổng thể củaYamane Taro (1967) Áp dụng công thức:

Trong đó, n: số lượng mẫu cần xác định (sample size); Z: Giá trị bảng phân

phối Z dựa vào độ tin cậy lựa chọn Thông thường, chọn độ tin cậy là 95%, giá trị Z =1.96 Đảm bảo n ước lượng có độ lớn an toàn nhất, chọn p = 0.5; e: sai số cho phép

Có thể lựa chọn e = ± 0.01 (1%), ± 0.05 (5%), ± 0.1 (10%)

Tính cỡ mẫu khảo sát của đề tài với độ tin cậy là 95% với giá trị z tương ứng

là 1.96, sai số cho phép là nằm trong khoảng +5% (0,068)

n = 1.96

2(0.5*0.5)

= 207,70,0682

Làm tròn số là 207 người Tổng số khách du lịch khảo sát: 208 người

+ Từ phiếu khảo sát tác giả tổng hợp, phân tích để làm sáng tỏ và cụ thể nộidung nghiên cứu

4.2 Phương pháp xử lí dữ liệu

4.3.1 Phương pháp xử lí dữ liệu định tính

Dữ liệu thu thập tại các cuộc phỏng phấn sâu sẽ được tác giả chọn lọc những

dữ liệu hữu ích được ghi chú trong quá trình phỏng vấn và băng ghi âm để kiểm tra

độ chính xác và đầy đủ của dữ liệu Sau đó, các dữ liệu sẽ được sắp xếp theo từngnội dung để phục vụ mục tiêu nghiên cứu Toàn bộ dữ liệu được thu thập từ cácnhóm đối tượng: khách du lịch đến Chợ phiên Bắc Hà, cán bộ quản lí nhà nước về

du lịch và doanh nghiệp kinh doanh du lịch sẽ được làm rõ, phân tích, đánh giá cụthể trong các chương thể hiện kết quả nghiên cứu

4.3.2 Phương pháp xử lí dữ liệu thống kê mô tả

Số liệu khảo sát được phân tích bằng công cụ truyền thống như Excel đểdựng các bảng biểu, sơ đồ, biểu đồ và tổng hợp số liệu thống kê với các tiêu chí nhưnội dung như đã nêu ở phần điều tra xã hội học

4.2 Phương pháp xử lí dữ liệu

4.3.1 Phương pháp xử lí dữ liệu định tính

Dữ liệu thu thập tại các cuộc phỏng phấn sâu sẽ được tác giả chọn lọc những

dữ liệu hữu ích được ghi chú trong quá trình phỏng vấn và băng ghi âm để kiểm tra

độ chính xác và đầy đủ của dữ liệu Sau đó, các dữ liệu sẽ được sắp xếp theo từngnội dung để phục vụ mục tiêu nghiên cứu Toàn bộ dữ liệu được thu thập từ cácnhóm đối tượng: khách du lịch, cán bộ quản lí nhà nước về du lịch và doanh nghiệpkinh doanh du lịch sẽ được làm rõ, phân tích, đánh giá cụ thể trong các chương thểhiện kết quả nghiên cứu

4.3.2 Phương pháp xử lí dữ liệu thống kê mô tả

Số liệu khảo sát được phân tích bằng công cụ truyền thống như Excel để

dựng các bảng biểu, sơ đồ, biểu đồ và tổng hợp số liệu thống kê với các tiêu chí nhưnội dung như đã nêu ở phần điều tra xã hội học.

CHƯƠNG I: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN

DU LỊCH ẨM THỰC TRUYỀN THỐNG1.1 Tổng quan nghiên cứu

1.1.1 Các nghiên cứu về du lịch ẩm thực truyền thống trên Thế Giới

Kể từ khi khám phá ẩm thực và du lịch của Belisle (1983), chủ đề du lịch ẩmthực hoặc mối quan hệ chặt chẽ giữa ẩm thực và du lịch đã trở thành một lĩnh vựcnghiên cứu du lịch rõ ràng trong ba thập kỷ qua, nhưng sự phát triển và phổ biếnchưa từng có của nó trong tài liệu du lịch đã được chứng kiến trong những năm gầnđây (2008–2015) Sự nổi bật ngày càng tăng này được thể hiện qua hàng loạt số đặcbiệt gần đây của các tạp chí học thuật du lịch như ấn bản đặc biệt của Tạp chí Dulịch Di sản (2013) liên quan đến di sản ẩm thực, và ấn bản đặc biệt của Tạp chí Dulịch và Khách sạn Scandinavia (2014) khám phá ẩm thực và ẩm thực tổng hợp du lịch.Các ấn phẩm quốc tế lớn như Báo cáo toàn cầu về Du lịch ẩm thực của Tổ chức Dulịch Thế giới Liên hợp quốc (2012) và các sách học thuật nổi tiếng như Du lịch ẩmthực trên toàn thế giới (Hall, Sharples, Michell, Macionis, & Cambourne, 2003), Ẩmthực & Du lịch ẩm thực (Getz, Robinson, Andersson, & Vujicic, 2014) và Tương laicủa Du lịch Ẩm thực (Yeoman, McMahon-Beattie, Fields, Albrecht, & Meethan,2015) minh họa thêm cho điểm này Điều quan trọng cần lưu ý là ngày càng cónhiều hội nghị quốc tế lớn khám phá ẩm thực và du lịch bao gồm: Hội nghị quốc tếlần thứ hai về Du lịch ẩm thực năm 2005 được tổ chức tại San Francisco, Hội nghị

Du lịch ẩm thực thế giới 2013 được tổ chức tại Gothenburg và Hội nghị thượng đỉnh

du lịch ẩm thực thế giới 2015 và Triển lãm ở Bồ Đào Nha Tất cả các hoạt động họcthuật và công nghiệp này càng minh họa thêm mối quan tâm ngày càng tăng đối vớithực phẩm và du lịch

Khái niệm du lịch ẩm thực đã được biết đến từ rất nhiều năm về trước – loạihình du lịch văn hóa mà qua đó du khách không chỉ được trải nghiệm các món ăn,

đồ uống mà là cả các trải nghiệm bản sắc văn hóa, cuộc sống của cộng đồng tại

điểm đến qua câu chuyện của từng món ăn, đồ uống đó Với việc trải nghiệm cácmón ăn, đồ uống, lễ hội ẩm thực, lớp học nấu ăn hoặc bữa ăn theo mô hình “từtrang trại đến bàn ăn”…, du khách được hòa mình và cảm nhận giá trị truyền thốngđịa phương một cách chân thực nhất.

Trên Thế giới đã có rất nhiều nghiên cứu đề cập tới vấn đề du lịch ẩm thựctruyền thống, không thể không kể đến các nghiên cứu nổi bật của:

+) Tác giả Lucy M.Long với ba cuốn nổi tiếng: “Cultural and Culinary Tourism:

A Partnership Between Community, Region, and State”: Nghiên cứu tập trung vàomối liên kết giữa du lịch văn hóa và du lịch ẩm thực, đặc biệt là vai trò cộng đồng,khu vực và quốc gia “Tourist Foodways and the Culinary Tourist": Tập trung vàoviệc nghiên cứu các hành vi ẩm thực của du khách và cách chúng ảnh hưởng đếntrải nghiệm du lịch "Culinary Tourism: An Exploratory Reading": Miêu tả rõ nhấtkhái niệm về du lịch ẩm thực và tầm quan trọng của nó trong việc thúc đẩy du lịch

Bên cạnh đó, Erik Wolf đã có nghiên cứu về vai trò quan trọng của trảinghiệm ẩm thực trong phát triển du lịch và quảng bá vùng miền qua “Food Tourism

as a Development Strategy: The Role of Culinary Experiences in Branding andRegional Development" Tác giả thảo luận về cách trải nghiệm ẩm thực đóng vai tròquan trọng trong việc xây dựng thương hiệu cho các địa phương và thúc đẩy sựphát triển ổn định trong kinh tế Nghiên cứu nhấn mạnh sức hút của đặc sản ẩmthực địa phương trong việc thu hút du khách, tạo nên những trải nghiệm du lịch đặcsắc, độc đáo góp phần vào sự đa dạng, muôn màu văn hóa Cao hơn cả là nhữngphương hướng, chiến lược phát triển hiệu quả cho các khu vực và địa phương trong

du lịch ẩm thực

Ngoài ra, còn rất nhiều các nghiên cứu khác tập trung vào mối quan hệ giữađịa phương và du lịch ẩm thực không thể không kể đến nghiên cứu: “Local Food andTourism: An Exploration of Common Goals" của tác giả Greg Richards và JulieWilson Người đọc có thể hiểu hơn về vai trò quan trọng của đặc sản địa phương

trong việc thu hút du khách, tạo ra trải nghiệm du lịch độc đáo, đồng thời hỗ trợphát triển kinh tế cộng đồng Nếu mối quan hệ này ổn định sẽ giúp du lịch bền vững

và tạo ra lợi ích lâu dài cho cả du khách và cộng đồng địa phương

Các chủ đề về du lịch ẩm thực nói chung, du lịch ẩm thực truyền thống nóiriêng cũng được các nhà nghiên cứu quan tâm đặc biệt Xoanh quanh đó là cácnghiên cứu về tác động kinh tế của du lịch ẩm thực (nghiên cứu về cách du lịch ẩmthực góp phần vào phát triển kinh tế của một địa phương, khu vực hoặc quốc gia);vai trò của đặc sản và ẩm thực địa phương (nghiên cứu về các đặc sản và ẩm thựcđịa phương tác động vào quảng bá vùng miền, thu hút du khách và giữ vững vănhóa địa phương); trải nghiệm du lịch ẩm thực (nghiên cứu về cách trải nghiệm ẩmthực ảnh hưởng đến hài hòa văn hóa, sự hài lòng của du khách và tạo ra giá trị thêmcho chuyến du lịch); du lịch ẩm thực và bền vững; ẩm thực và quảng bá văn hóa; đốitượng khách hàng và thị trường; chính sách và quản lý du lịch ẩm thực; sự tương tácgiữa du khách và cộng đồng địa phương; …

1.1.2 Các nghiên cứu về du lịch ẩm thực truyền thống trong nước

Từ trước những năm ở thập kỷ 1990, Việt Nam tập trung vào sự phục hồikinh tế và xây dựng cơ sở hạ tầng cơ bản Tuy nhiêu sau khi kinh tế ổn định hơn,ngành du lịch đã trở thành một phần quan trọng của nền kinh tế và đã bắt đầu pháttriển các loại hình du lịch khác nhau, bao gồm du lịch cộng đồng, du lịch văn hóa, dulịch ẩm thực, từ đó được xuất hiện, nghiên cứu và phát triển ở Việt Nam Với sựquan tâm đối với nền ẩm thực phong phú, đa dạng mang đậm nét truyền thống củadân tộc và lịch sử Việt Nam; du lịch ẩm thực truyền đã trở thành một phần quantrọng của ngành du lịch Việt Nam, thu hút khách du lịch quốc tế và cũng giúp thúcđẩy sự hiểu biết về nền văn hóa và lịch sử của Việt Nam trên toàn thế giới

Dần dần những năm gần đây đã có những công trình được nghiên cứu mộtcách kỹ lưỡng hơn, phân tích sâu hơn về hệ thống khái niệm cũng như các vấn đềliên quan đến du lịch ẩm thực Tính đến thời điểm hiện nay, không thể đếm được

những nghiên cứu, tác phẩm liên quan tới chủ đề du lịch ẩm thực Những nghiêncứu nổi bật, là công cụ quan trọng trong sự nghiên cứu của ẩm thực Việt Nam phải

kể đến như:

Nghiên cứu "Việt Nam: Mosaic of Contrasts" của Nguyễn Văn Huy: giới thiệu

về văn hóa và lịch sử Việt Nam, chú trọng đặc biệt vào ẩm thực truyền thống củađất nước Bên cạnh đó, "Những món ăn chay truyền thống Việt Nam" củaVenerable Thích Thanh Huỳnh; "Những quán ăn ngon Hà Nội" của Dương ThuHương; "Hanoi Street Food" của Vũ Bảo Khánh là những tác phẩm mô tả về nhữngmón ăn ngon, món ăn chay tại Việt Nam, … qua đó không chỉ thể hiện được ý nghĩatâm lịch mà còn mô tả được không khí, văn hóa của các quán ăn nổi tiếng ở Hà Nội,Việt Nam với những nét bút miêu tả, hình ảnh đời sống đầy sống động, nên thơ

Đặc biệt, không phải người con nơi mảnh đất chữ S thân thương, TracyLister là một người nước ngoài đã sống và làm việc ở Việt Nam cũng đóng góp mộttác phẩm rất hay miêu tả về du lịch ẩm thực, về đồ ăn đường phố Việt Nam vớinhững hình thức, mẫu mã và làm từ những nguyên liệu độc đáo qua nghiên cứu

“Vietnamese Street Food”

Ngoài ra, các bài nghiên cứu và báo cáo du lịch ở các trường đại học, tổ chứcnghiên cứu và các tổ chức quản lý du lịch hay các workshops hội thảo cũng là mộtphần không nhỏ trong sự phát triển nghiên cứu về du lịch ẩm thực việt Nam

Với chiến lược du lịch Việt Nam tầm nhìn đến 2045, Vietnam NationalAdministration of Tourism (VNAT) - cơ quan quản lý du lịch Việt Nam đã cung cấpthông tin về các chính sách và chiến lược phát triển du lịch, bao gồm cả du lịch ẩmthực

Mặc dù chưa thật sự nhiều, đa dạng nhưng những công trình nghiên cứu về

du lịch ẩm thực ở trong nước; các tác giả đã nghiên cứu, đánh giá tài nguyên du lịchcủa điểm đến một cách kỹ lưỡng đồng thời phân tích thực trạng hoạt động du lịch

ẩm thực tại mỗi địa phương, nhất là sự tham gia của người dân vào hoạt động du

lịch thông qua việc điều tra bằng bảng hỏi Thêm vào đó, các công trình nghiên cứucũng đi vào phân tích, đánh giá những thuận lợi, khó khăn hoặc điểm mạnh, điểmyếu, cơ hội và thách thức của mỗi địa phương trong việc phát triển du lịch ẩm thựctruyền thống từ đó đề xuất các giải pháp để phát triển du lịch truyền thống tại đồngđịa phương.

Mặc dù nghiên cứu về phát triển du lịch ẩm thực Việt Nam đã đạt được một

số thành tựu, nhưng vẫn tồn tại một số hạn chế và thách thức, những khó khăn vềkinh tế nhưng lại giàu tiềm năng du lịch, nhất là tài nguyên du lịch ẩm thực gắn vớiđịa phương

1.1.3 Các nghiên cứu, giới thiệu về ẩm thực du lịch và du lịch ẩm thực tại Bắc

Hà, Lào Cai

Đối với các nghiên cứu về du lịch tại địa bàn huyện Bắc Hà (Lào Cai) thì hiệnnay chưa có nhiều Về du lịch Lào Cai, hiện chỉ có những nghiên cứu, bài viết trênmột số trang báo giới thiệu chung về hoạt động ẩm thực du lịch liên quan đến khaithác giá trị văn hóa truyền thống và tài nguyên du lịch tự nhiên (khí hậu, cảnh quan)như Cục du lịch quốc gia Việt Nam (2023), sở VHTT và Du lịch tỉnh Lào Cai cũng đã

có những thông tin, công bố liên quan tới du lịch ẩm thực nói chung, ẩm thựctruyền thống Lào Cai nói riêng

Khoảng trống nghiên cứu ở đây là các công trình nghiên cứu mới chỉ tậptrung vào việc khai thác ẩm thực du lịch chứ chưa nghiên cứu về việc phát triển loạihình hoạt động du lịch ẩm thực Các tài liệu còn thiếu dữ liệu và chưa thật chuyênsâu, nhiều nghiên cứu vẫn chưa có đủ dữ liệu và phân tích chi tiết, thông tin cònchưa thật sự chính xác và toàn diện làm giảm chất lượng các bài nghiên cứu Thêmvào đó là thách thức đối diện trong sự không nhất quán giữa chính sách và quản lý

du lịch ẩm thực giữa các cấp quản lý và địa phương, ảnh hưởng đến các chiến lượcphát triển Chất lượng dịch vụ, an toàn thực phẩm và ảnh hưởng của biến đổi khí

hậu cũng cần phải có phương pháp thích hợp, biện pháp mạnh mẽ để tránh làm ảnhhưởng đến trải nghiệm du lịch ẩm thực Đáng báo động là phương pháp bảo tồn vàphát huy giá trị văn hóa của ẩm thực truyền thống mà vẫn đảm bảo sự phát triển vàthích ứng với thị trường quốc tế Cùng với các yếu tố khác như hợp tác liên ngành,

sự đồng nhất trong quảng bá và marketing, nguồn nhân lực còn hạn chế, … nhữnghạn chế này đặt ra cơ hội để các nhà nghiên cứu, chính phủ, doanh nghiệp và cộngđồng địa phương cùng nhau làm việc để nâng cao chất lượng và bền vững của dulịch ẩm thực Việt Nam

Kết quả nghiên cứu về lý luận cũng như thực tiễn về sự tham gia của cộngđồng vào hoạt động du lịch ẩm thực truyền thống của các tác giả trên thế giới vàViệt Nam sẽ là nguồn tri thức quý giá cho tôi vận dụng vào nghiên cứu đề tài luậnvăn thạc sĩ của mình

1.2 Cơ sở lý luận về phát triển du lịch ẩm thực

1.2.1 Phát triển du lịch ẩm thực

1.2.1.1 Phát triển

- Joseph Schumpeter: Schumpeter, một trong những nhà kinh tế học hàngđầu, định nghĩa phát triển là quá trình đổi mới và sáng tạo, nơi các yếu tố mới vàsáng tạo thay thế các yếu tố cũ, dẫn đến sự thay đổi trong cấu trúc kinh tế và xã hội.Ông nhấn mạnh tầm quan trọng của sự đổi mới và sự sáng tạo trong quá trình pháttriển

- Amartya Sen: Theo Sen, phát triển không chỉ là việc gia tăng thu nhập haysản lượng, mà còn là nâng cao khả năng và cơ hội cho con người Ông nhấn mạnhđến khái niệm "khả năng" (capability), nghĩa là phát triển phải đảm bảo mọi người

có thể sống cuộc sống mà họ coi là giá trị và mong muốn

- Paul Streeten: Streeten mở rộng khái niệm phát triển để bao gồm các yếu

tố như giáo dục, sức khỏe, và sự công bằng xã hội Ông cho rằng phát triển cần phảitập trung vào việc cải thiện điều kiện sống và tạo cơ hội cho tất cả các tầng lớp xãhội

1.2.1.2 Phát triển du lịch

- Richard Butler: Butler đề xuất mô hình “chu kỳ đời sống điểm đến”(Destination Life Cycle) trong phát triển du lịch Mô hình này cho rằng các điểm đến

du lịch trải qua các giai đoạn phát triển từ giai đoạn khám phá đến phát triển mạnh

mẽ, rồi suy giảm và cuối cùng là phục hồi hoặc tái cấu trúc

- John Tribe: Tribe nhấn mạnh rằng phát triển du lịch không chỉ bao gồm việctăng trưởng về mặt kinh tế mà còn cần phải chú trọng đến sự bền vững và tác động

xã hội của du lịch Ông khuyến khích việc tích hợp các yếu tố bền vững vào chiếnlược phát triển du lịch

- Edward Inskeep: Inskeep tập trung vào khái niệm phát triển du lịch bềnvững, nhấn mạnh sự cần thiết phải cân bằng giữa phát triển kinh tế, bảo tồn môitrường và phát triển xã hội trong các chiến lược du lịch.

1.2.2 Ẩm thực và văn hóa ẩm thực

Văn hóa ẩm thực là một nét đẹp về văn hóa tự nhiên được hình thành trongcuộc sống của con người nhất là đối với con người Việt Nam, ẩm thực không chỉ lànét đẹp văn hóa về vật chất mà còn là văn hóa về cả tinh thần và qua ẩm thực người

ta có thể hiểu được nét văn hóa thể hiện phẩm chất con người, trình độ về văn hóa,phong tục, tập quán, phép tắc trong cách ăn uống

Theo từ điển tiếng Việt, “ẩm thực” chính là “ăn và uống” Ăn và uống là nhucầu chung của nhân loại, không phân biệt màu da, sắc tộc, tôn giáo, chính kiến…,nhưng mỗi cộng đồng dân tộc do sự khác biệt về hoàn cảnh địa lý, môi trường sinhthái, tín ngưỡng, truyền thống lịch sử…nên đã có những thức ăn, đồ uống khác nhau,những quan niệm về ăn uống khác nhau…từ đã hình thành những tập quán, phongtục về ăn uống khác nhau

Theo quan niệm của UNESCO ( Ủy ban giáo dục, khoa học và văn hóa củaLiên hợp quốc có nêu: “Văn hóa là tổng thể những nét riêng biệt về tinh thần và vậtchất, trí tuệ và cảm xúc, quyết định tính cách của một xã hội hay một nhóm ngườitrong xã hội Văn hóa bao gồm nghệ thuật và văn chương, những lối sống, nhữngquyền cơ bản của con người, những hệ thống và giá trị, tập tục và tín ngưỡng”(1982)

Từ đó, chúng ta có thể hiểu văn hóa ẩm thực như sau: “Văn hóa ẩm thực lànhững tập quán và khẩu vị ăn uống của con người; những ứng xử của con ngườitrong ăn uống; những tập tục kiêng kỵ trong ăn uống; những phương thức chế biến,trang trí món ăn thể hiện giá trị nghệ thuật, thẩm mỹ trong các món ăn; cáchthưởng thức ẩm thực” Nhờ vậy mà chúng ta có thể hiểu rõ hơn về trình độ văn hóa,phong cách, đời sống tinh thần, tính cách của từng dân tộc, vùng miền, đất nước và

khu vực.

1.2.3 Ẩm thực vùng dân tộc và miền núi

Các đặc điểm về địa lý, văn hóa, dân tộc, khí hậu của các vùng miền trên lãnhthổ Việt Nam đã quy định những đặc điểm riêng của từng vùng – miền Mỗi miền cómột nét, khẩu vị cách chế biến đặc trưng Ẩm thực vùng dân tộc và miền núi – nơi

cư trú của các dân tộc thiểu số, có văn hóa và lối sống riêng biệt so với khu vựcđồng bằng hay miền biển - là một trong số những di sản văn hóa của quốc gia

Điểm chung của ẩm thực các đồng bào dân tộc và miền núi là sự chânphương, mộc mạc trong cách chế biến, song hương vị của các món ăn vẫn tạo được

sự quyến rũ riêng Bản sắc đặc trưng và độc đáo của ẩm thực vùng dân tộc và miềnnúi có thể kể đến như sau:

Nguyên liệu địa phương: thực phẩm thường được làm từ nguyên liệu có sẵntrong vùng đó, thường là các loại cây trồng và động vật đặc trưng của miền núi

Nền văn hóa và tín ngưỡng: Thực phẩm thường phản ánh nền văn hóa, tínngưỡng và lối sống của cộng đồng dân tộc và miền núi

Kỹ thuật nấu ăn truyền thống: Các phương pháp nấu ăn thường được lưutruyền từ thế hệ này sang thế hệ khác, thể hiện sự sáng tạo và tương tác chặt chẽvới môi trường xung quanh

Hương vị đặc trưng: Đặc điểm riêng biệt của ẩm thực này thường được thểhiện qua hương vị, gia vị và cách chế biến độc đáo

Sự đa dạng: Do sự đa dạng về địa hình và văn hóa, ẩm thực vùng dân tộc vàmiền núi thường đa dạng và phong phú

1.2.4 Ẩm thực du lịch

Ẩm thực du lịch là một hình thức du lịch tập trung chủ yếu vào trải nghiệm vàkhám phá ẩm thực địa phương trong quá trình du lịch Trong khi du lịch truyềnthống có thể tập trung vào thắng cảnh tự nhiên, lịch sử hoặc nghệ thuật, thì ẩmthực du lịch đặt sự ưu tiên vào việc thưởng thức và hiểu biết về đặc sản, món ăn

truyền thống và nền ẩm thực của địa điểm đó.

Với mục tiêu là tận hưởng và hiểu biết sâu sắc hơn về văn hóa ẩm thực củađịa phương hoặc quốc gia mà du khách đang thăm, các hoạt động chính của ẩmthực du lịch có thể bao gồm: nếm thử đặc sản địa phương, thăm các thị trấn haykhu vực nổi tiếng về ẩm thực, tham gia các khóa học nấu ăn

1.2.5 Du lịch ẩm thực

Du lịch ẩm thực không chỉ giới hạn trong việc thưởng thức ẩm thực mà cònliên quan đến việc hiểu biết về quá trình sản xuất thực phẩm, lịch sử nấu ăn và vănhóa ẩm thực Du khách không chỉ là người tham gia vào các hoạt động ẩm thực màcòn là người chủ động tìm hiểu, trải nghiệm và thấu hiểu văn hóa thực phẩm củađịa phương Theo Hiệp hội Du lịch Ẩm thực Thế giới (2019), du lịch ẩm thực mangđến cho khách du lịch những hương vị, kết cấu, văn hóa, di sản, văn hóa ẩm thực địaphương, phong tục và trải nghiệm ẩm thực và đồ uống đích thực

Các nghiên cứu trước đây về du lịch ẩm thực đã đề cập đến vai trò của dulịch ẩm thực như một ngành công nghiệp mới nổi (Tsai và Wang, 2017), là chất kíchthích của ngành nông nghiệp và thực phẩm (Hall và Gössling, 2016), là sự phát triểnbền vững của các điểm đến (Rinaldi, 2017) và là động lực chính để khách du lịch lựachọn điểm đến (Andersson et al, 2017) Nhưng có rất ít nghiên cứu đưa ra cái nhìntoàn diện về nghiên cứu du lịch ẩm thực (Baum, 2019; Ellis và cộng sự 2019;Henderson, 2009: Getz và cộng sự, 2014; Okumus và cộng sự, 2018; Yeoman vàMcMahon-Beatte, 2016)

Du lịch ẩm thực là một khái niệm xuất hiện cách đây chưa lâu, có ý kiến chorằng khái niệm này được đề xuất lần đầu trong nghiên cứu của D Long (1998).Thuật ngữ tiếng Anh do D Long sử dụng là “culinary tourism” (không phải “foodtourism”).Theo D Long, du lịch ẩm thực là sự trải nghiệm văn hóa của du khách đếnmột nơi nào đó qua ẩm thực Hình thức du lịch này gồm du lịch khám phá nghệthuật ẩm thực (gastronomy tourism), hội chợ ẩm thực (food festival), du lịch thưởng

rượu (gourmet tourism) và các hoạt động khác liên quan đến ẩm thực.

Sau này có thêm nhiều quan điểm, nghiên cứu về du lịch ẩm thực như của Tổchức Du lịch thế giới (UNWTO, 2012; 2017), Hội Lữ hành ẩm thực thế giới (WFTA,https://www.worldfoodtravel.org / cpages/home), các nhà nghiên cứu (ChingShu Su,Jeou-Shyan Horng, 2012; C.M Hall, L Sharples, 2003;…)

Ngoài việc thưởng thức đặc sản, du lịch ẩm thực còn có thể bao gồm việctham quan thị trấn sản xuất thực phẩm, thăm các trang trại, nhà máy chế biến thựcphẩm và thậm chí tham gia vào các sự kiện nấu ăn nhằm thỏa mãn mục tiêu của dulịch ẩm thực là cung cấp cho du khách một cái nhìn toàn diện về mối quan hệ giữathực phẩm và văn hóa, cũng như hiểu rõ quá trình từ nguyên liệu đến đĩa ăn trướckhi thưởng thức Du lịch ẩm thực mang lại trải nghiệm tương tác và thấu hiểu sâusắc về văn hóa thực phẩm của một địa phương và thường làm phong phú thêm trảinghiệm du lịch của du khách

Sự khác nhau giữa ẩm thực du lịch và du lịch ẩm thực:

Ẩm thực du lịch và du lịch ẩm thực, mặc dù có sự giao thoa trong trảinghiệm ẩm thực của du khách, lại khác biệt rõ rệt trong mục đích và cách thứctiếp cận Ẩm thực du lịch thường là một phần của hành trình du lịch lớn hơn, nơi

du khách thưởng thức các món ăn địa phương như một cách để khám phá vănhóa và phong tục của vùng đất mà họ ghé thăm Đây là trải nghiệm mang tính bổtrợ, nơi ẩm thực góp phần tạo nên bức tranh tổng thể về điểm đến, nhưng khôngphải là mục tiêu chính Ví dụ, khi du khách đến Việt Nam, họ có thể thưởng thứcphở hay bún chả như một phần trong hành trình khám phá Hà Nội, tìm hiểu vềvăn hóa, con người và cảnh sắc nơi đây

Ngược lại, du lịch ẩm thực là hình thức du lịch chuyên biệt, trong đó ẩmthực đóng vai trò trung tâm và là động lực chính thúc đẩy chuyến đi Du kháchtham gia vào du lịch ẩm thực thường có mục tiêu khám phá và trải nghiệm sâusắc về ẩm thực của một vùng hoặc một quốc gia Họ có thể tham gia các tour ẩm

thực, học nấu ăn từ các đầu bếp địa phương, hoặc tham dự các lễ hội ẩm thựcđặc sắc Theo nghiên cứu của Hall và Sharples (2003), du lịch ẩm thực không chỉthỏa mãn nhu cầu về hương vị mà còn thúc đẩy sự hiểu biết sâu sắc hơn về vănhóa và lối sống địa phương thông qua các món ăn Họ lý giải rằng du lịch ẩm thực

là một hình thức du lịch văn hóa, nơi mà mỗi món ăn đều chứa đựng câu chuyện

về lịch sử, địa lý và giá trị xã hội của vùng đất đó

Sự phân biệt này quan trọng trong việc phát triển các chiến lược marketing

và trải nghiệm du lịch Đối với ẩm thực du lịch, việc quảng bá có thể tập trung vào

sự phong phú và đa dạng của nền ẩm thực như một yếu tố hấp dẫn bổ sung cho cácdanh lam thắng cảnh và hoạt động văn hóa khác Trong khi đó, du lịch ẩm thực yêucầu một cách tiếp cận khác, nhấn mạnh vào tính độc đáo và đặc sắc của trải nghiệm

ẩm thực, như các khóa học nấu ăn, hội thảo về rượu vang hay các chuyến thăm chợđịa phương Việc hiểu rõ sự khác biệt này giúp các nhà quản lý du lịch và các bênliên quan thiết kế các sản phẩm và dịch vụ đáp ứng đúng nhu cầu và mong đợi củatừng nhóm du khách, từ đó phát triển ngành du lịch một cách bền vững và hiệu quảhơn

1.2.6 Các yếu tố của du lịch ẩm thực truyền thống

Du lịch ẩm thực truyền thống đề cập đến bất kỳ trải nghiệm du lịch nào mà

du khách có thể tìm hiểu, khám phá hoặc thưởng thức các đặc sản ẩm thực phảnánh các giá trị văn hóa, di sản và tinh hoa nghệ thuật truyền thống của địa phương.Mỗi quốc gia, mỗi điểm đến đều có những đặc sản đặc trưng riêng của mình, đượctạo nên bởi những giá trị văn hóa, lịch sử truyền thống riêng Để cấu thành các nétđộc đáo của ẩm thực của từng quốc gia, ẩm thực truyền thống cần được chú trọngvào các yếu tố cốt lõi sau đây

a Tài nguyên du lịch ẩm thực

Tài nguyên du lịch được hiểu là tất cả các nguồn lực, yếu tố và các tài sản sẵn

có cho các du khách quan tâm đến du lịch ẩm thực

Dưới đây là một số tài nguyên quan trọng trong lĩnh vực du lịch ẩm thực:

- Đặc sản và Thực phẩm Địa phương: Mỗi địa phương có những đặc sản vàmón ăn đặc trưng riêng Những thực phẩm này thường được xem là một phần quantrọng của văn hóa địa phương và là điểm đặc sắc thu hút du khách

- Nhà hàng và Quán ăn: Sự đa dạng của những địa điểm ẩm thực, từ nhữngquán ăn đường phố đến những nhà hàng cao cấp, đều là tài nguyên quan trọngtrong du lịch ẩm thực Du khách có thể trải nghiệm các loại hình ẩm thực từ đơngiản đến sang trọng

- Chợ và Khu thương mại: Các chợ địa phương, khu thương mại và khu vựcmua sắm cung cấp cho du khách cơ hội để mua sắm những nguyên liệu và sảnphẩm ẩm thực đặc trưng của địa phương

- Sự Đa dạng Văn hóa và Lịch sử Ẩm thực: Kiến thức về lịch sử và văn hóa địaphương là một tài nguyên quan trọng để hiểu sâu hơn về nguồn gốc và phát triểncủa các món ăn địa phương

- Sự Nổi tiếng và Sự Kiện Ẩm thực: Những sự kiện và lễ hội ẩm thực địaphương cung cấp cơ hội cho du khách tham gia và trải nghiệm trực tiếp văn hóa ẩm

- Tour Ẩm thực: Các tour được thiết kế đặc biệt để khám phá ẩm thực địaphương, bao gồm việc tham quan nhà hàng, thực hành nấu ăn, và thăm các địađiểm quan trọng về ẩm thực

- Sự Phát triển và Sáng tạo trong Ẩm thực: Các đầu bếp và doanh nghiệp ẩmthực địa phương thường đóng góp vào sự đổi mới và sáng tạo trong lĩnh vực ẩmthực, tạo ra những trải nghiệm mới cho du khách

Tất cả những yếu tố này đều tạo nên một phần quan trọng trong trảinghiệm du lịch ẩm thực, hỗ trợ việc khám phá và hiểu biết sâu sắc về văn hóa và

ẩm thực địa phương

b Dịch vụ du lịch ẩm thực

Dịch vụ du lịch ẩm thực đề cập đến một loạt các dịch vụ và trải nghiệm nhằmphục vụ cho những du khách muốn trải nghiệm, thưởng thức các món ăn đặc sảngắn liền với bản sắc của từng điểm đến Các dịch vụ của du lịch ẩm thực giúp nângcao chất lượng trải nghiệm của du khách không chỉ qua đồ ăn mà còn ở văn hóa ẩmthực, và nếp sống của người dân bản địa Các dịch vụ du lịch tiêu biểu có thể kể đếnnhư: Các tour ẩm thực, các lớp học nấu ăn, hội thảo ẩm thực, du thuyền ẩm thực, lễhội ẩm thực, các chuyến trải nghiệm từ trang trại đến bàn ăn, các tour ẩm thực đặcsản, các khóa tu kết hợp thư giãn với trải nghiệm ẩm thực, mang đến cho ngườitham gia cơ hội hòa mình vào văn hóa ẩm thực địa phương

c Sản phẩm du lịch ẩm thực

Sản phẩm du lịch ẩm thực là toàn bộ các sản phẩm, dịch vụ, những trảinghiệm liên quan đến ẩm thực của du khách khi thực hiện hành trình khám phá ẩmthực Các sản phẩm du lịch ẩm thực tiêu biểu gồm:

- Các món ăn đặc sản địa phương: những món ăn nổi tiếng của từng địaphương, từng vùng miền, những sản phẩm thực phẩm đặc trưng của địa phươngnhư gia vị, mắm, nước mắm và các nguyên liệu đặc sản khác

- Bộ sưu tập ẩm thực làm quà lưu niệm: các gói quà chứa đựng các món đặcsản địa phương được đóng gói đẹp mắt, thích hợp để mang về làm quà cho ngườithân và bạn bè (thịt trâu gác bếp đặc sản Tây Bắc, bánh đậu xanh Hải Dương, nemchua Thanh Hóa, ).

- Vật dụng nấu ăn: bát, đĩa, đũa và các vật dụng nấu ăn có thiết kế đặc trưngcủa vùng miền

d Giá cả trong du lịch ẩm thực

Giá cả trong du lịch ẩm thực có thể biến động tùy thuộc vào nhiều yếu tốtrong đó gồm: địa điểm, thời điểm du lịch, loại hình ẩm thực , Các yếu tố điểnhình có thể được kể đến như:

- Địa điểm du lịch: thị trường địa phương và khu chợ có thể là nơi để thưởngthức ẩm thực địa phương với giá rẻ hơn những khu vực du lịch phổ biến

- Thời điểm du lịch: Nếu thực khách du lịch vào thời điểm mùa du lịch caođiểm, mùa lễ hội hay các sự kiện đặc biệt thì giá cả ẩm thực và dịch vụ ẩm thực sẽtăng do nhu cầu và sự cạnh tranh lớn hơn các thời điểm còn lại trong năm

- Loại hình ẩm thực: giá cả trong du lịch ẩm thực mà du khách trải nghiệm cóthể ảnh hưởng đáng kể tùy thuộc vào từng loại hình ẩm thực Nhà hàng cao cấp vớicác đầu bếp nổi tiếng sẽ là nơi có giá cả cho ăn uống tương đối cao, trái lại với cácloại hình ẩm thực đường phố, các quán ăn địa phương sẽ giúp tiết kiệm chi phí rấtnhiều cho du khách

- Môi trường văn hóa: Không gian du lịch ẩm thực thường được thiết kế đểtạo ra một không khí văn hóa, nơi du khách có thể tìm hiểu và trải nghiệm văn hóađặc trưng của địa phương Các yếu tố như trang trí, âm nhạc, múa rìu, và trình diễnnghệ thuật có thể góp phần tạo nên không khí này.

- Không gian mua sắm: Điều này bao gồm các khu vực thương mại nơi dukhách có thể mua sắm các sản phẩm ẩm thực đặc sắc, đồ thủ công, và các đặc sảnđịa phương Các gian hàng và Chợ Phiên thường là phần quan trọng của không gianmua sắm trong trải nghiệm du lịch ẩm thực

- Quầy bán hàng và khu ẩm thực: Nơi du khách có thể ngồi xuống để thưởngthức ẩm thực địa phương Quầy bán hàng thường có kiến trúc và trang trí phản ánhvăn hóa đặc trưng của địa phương, tạo ra không gian ẩm thực đặc biệt

- Không gian nghệ thuật và giáo dục: Các không gian này có thể bao gồm cáctriển lãm, bảo tàng, hoặc các khóa học ẩm thực để giúp du khách hiểu rõ hơn về lịch

sử, nguyên liệu, và kỹ thuật nấu ăn địa phương

- Không gian xã hội và giao tiếp: Không gian này thường tạo điều kiện cho dukhách gặp gỡ và giao tiếp với nhau cũng như với cộng đồng địa phương Các sự kiện

xã hội, buổi gặp gỡ, hoặc các Tour thực phẩm có thể được tổ chức để kích thíchtương tác và giao tiếp

- Không gian tự nhiên: Nếu ẩm thực liên quan đến việc thưởng thức trongmôi trường tự nhiên, các không gian như vườn, khu vườn nông trại, hay những khuvực ngoại ô có thể được tích hợp vào trải nghiệm du lịch ẩm thực

f Thời gian du lịch ẩm thực

Thời gian du lịch ẩm thực là thời gian mà du khách dành để trải nghiệm,khám phá và thưởng thức ẩm thực của một địa điểm du lịch cụ thể Tùy thuộc vàomong muốn và kế hoạch của du khách mà thời gian du lịch ẩm thực có thể kéo dài

từ một ngày đến nhiều tuần Trong khoảng thời gian này, du khách được tập trungvào việc khám phá và hiểu biết về nền ẩm thực địa phương, thử nghiệm các món ăn

đặc trưng bằng việc thăm quan những nhà hàng, quán ăn hay thậm chí tham gia vàocác lớp học nấu ăn để có thể học nấu những món ăn đó Thời gian du lịch ẩm thực

có thể được chia theo thời gian như sau:

- Thời gian du lịch ngắn hạn (1-3 ngày): thăn quan chợ địa phương, nhữngquán ăn địa phương nổi tiếng, tham gia tour ẩm thực ngắn ngày

- Thời gian du lịch trung hạn (4-7 ngày): có thể kể đến các chuyến du lịchvùng miền, tham gia các lớp học nấu ăn, tham gia các sự kiện ẩm thực

- Thời gian du lịch dài hạn (>7 ngày): chuyến du lịch quốc gia, thăm các quốcgia khác nhau, tham gia các sự kiện đặc sản hóa học như các sự kiện lớn, triển lãm

- Các doanh nghiệp du lịch: tổ chức các chuyến du lịch ẩm thực, giúp kháchhàng khám phá ẩm thực địa phương, cung cấp các trải nghiệm spa, lưu trú và cáchdịch vụ khác kết hợp với du lịch ẩm thực

- Nhà hàng, quán ăn, khách sạn, khu nghỉ dưỡng: cung cấp địa điểm chohành khách trải nghiệm ẩm thực và lưu trú tại địa phương

- Hướng dẫn viên du lịch: một người hướng dẫn viên du lịch ẩm thực chuyênnghiệp có thể cung cấp các thông tin về lịch sử ẩm thực địa phương, hướng dẫn khámphá thị trấn và khu vực ẩm thực cho du khách một cách chi tiết và chính xác nhất, tậndụng được tối đa thời gian của hành khách trên hành trình chinh phục ẩm thực địa

- Nghệ nhân nấu ăn và đầu bếp: người đầu bếp trong nhà hàng hay các quán

ăn địa phương: đóng một vai trò quan trọng trong việc đảm bảo chất lượng các món

ăn, truyền tải được các giá trị truyền thống của món ăn dân tộc, địa phương mộtcách chính xác nhất

- Nhân sự cho các sự kiện và lễ hội ẩm thực: tổ chức các sự kiện ẩm thực nhưhội trợ, lễ hội và triển lãm thực phẩm Đồng thời, các nhà tài trợ và đối tác là cácdoanh nghiệp hỗ trợ tài chính và nguồn lực cho các sự kiện ẩm thực

Thị trường du lịch ẩm thực không chỉ tập trung vào việc cung cấp thực phẩm

mà còn chú trọng đến việc tạo ra những trải nghiệm độc đáo và những ký ức liênquan đến ẩm thực Du khách thường mong đợi có cơ hội thử nghiệm đặc sản địaphượng, tham gia vào các tour ẩm thực, thăm các chợ địa phương, tham gia lớp nấu

ăn, hoặc thậm chí tham gia các sự kiện lớn như các festival ẩm thực

Các doanh nghiệp trong thị trường du lịch ẩm thực có thể bao gồm nhà hàng,nhà nghỉ, tour du lịch ẩm thực, các sự kiện ẩm thực và các dịch vụ liên quan Thịtrường này có thể tập trung vào cả khách du lịch nước ngoài và khách du lịch nội địa,tùy thuộc vào quy mô của địa phương hoặc khu vực cụ thể

Khách du lịch ẩm thực có thể là các du khách từ nước ngoài hoặc du kháchtrong nước, là những người yêu thích và quan tâm đến trải nghiệm ẩm thực trongkhi du lịch Với các đặc điểm chung như là yêu thích ẩm thực, thích trải nghiệmnhững nền văn hóa khác nhau, thích khám phá những đặc sản vùng miền độc đáo,

Với mạng lưới công nghệ phát triển hiện đại ngày nay, các blogger ẩm thực cũngđang ngày thịnh hành trong lĩnh vực review quảng bá các đồ ăn từng địa phương,vùng miền Đối tượng khách du lịch có thể bao gồm cả những người nổi tiếng,blogger ẩm thực, ngoài sở thích đặc thù của những du khách yêu thích du lịch ẩmthực, họ còn mang trong mình một khao khát truyền bá, lan rộng các nền văn hóa

ẩm thực địa phương, ẩm thực nước nhà vươn xa hơn

k Các hình thức và chương trình du lịch ẩm thực

Du lịch ẩm thực – được coi là chìa khóa vàng đưa Việt Nam vươn tầm quốc tế.Qua hành trình thưởng thức các món ăn ngon, đồ uống, những lễ hội ẩm thực haylớp học nấu ăn hoặc bữa ăn xây dựng theo mô hình “từ trang trại đến bàn ăn”, tất

cả đã giúp cho du khách được hòa mình trực tiếp và từ đó cảm nhận những giá trịtruyền thống đậm đà bản sắc địa phương một cách chân thực nhất Các hình thức

và chương trình du lịch ẩm thực được ưa chuộng hiện nay, có thể kể đến như:

- Tham gia các hoạt động ẩm thực: có thể là những buổi hội chợ, các lễ hội

ẩm thực truyền thống trên nhiều vùng miền hay cả ở làng quê, trang trại Hơn nữa,các lớp nấu ăn hay các tour du lịch ẩm thực để từ đó có thể khám phá được nhữngmón ngon Việt Nam một cách trọn vẹn nhất

- Ẩm thực đường phố: ẩm thực đường phố dường như đã cực kỳ gắn liền vàtrở thành phong cách không thể thiếu trong cuộc sống của người dân Việt Nam Dù

có đi đến đâu trong khắp các tỉnh thành ở Việt Nam, cũng không khó để có thể bắtgặp được những hàng quán vỉa hè, hay những sạp hàng rong và còn cả nhữungnhàhafng lớn có thực đơn ẩm thực đường phố vô cùng đa dạng Văn hóa ẩm thựcđường phố nổi bật nhất tại các thành phố: Hà Nội, Cần Thơ, Hải Phòng, Huế, Hồ ChíMinh,

- Ẩm thực địa phương: Mỗi địa điểm đến du lịch sẽ mang lại những nét vănhóa ẩm thực vùng miền khác nhau Chính vì thế, thử trải nghiệm xu hướng ẩm thựcđịa phương để cảm nhận sự khác biệt rõ rệt trong văn hóa ẩm thực từng vùng miền

l Vệ sinh, an toàn trong du lịch ẩm thực

Ngày nay, du khách ngày càng đòi hỏi khắt khe hơn trong việc đảm bảo sự antoàn trong từng bữa ăn của họ, cũng vì thế mà an toàn vệ sinh thực phẩm trở thànhyếu tố hàng đầu trong phát triển du lịch nói chung và du lịch ẩm thực nói riêng

Giải quyết vấn đề này cần sự chung tay của các cơ quan, đơn vị, sự nghiệp,

cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống, trong đó nhận thức về vấn đề an toàn vệ sinhthực phẩm phải đặt lên hàng đầu Các nhà hàng, đơn vị kinh doanh dịch vụ ăn uốngphải tuân thủ nghiêm túc các tiêu chuẩn an toàn vệ sinh thực phẩm nhằm đạt được

sự tin tưởng cao nhất từ khách hàng Để làm được điều đó, yêu cầu và cũng là giảipháp là chọn những nhà cung cấp thực phẩm uy tín, và có quy trình chế biến, bảoquản thực phẩm nghiêm ngặt, để các món ăn đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm

Từ chủ các cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống đến người quản lý, mỗi nhân viên phục

vụ phải hiểu và có ý thức cao trong việc tuân thủ nghiêm túc các quy định về antoàn vệ sinh thực phẩm

Ngành du lịch và các cơ quan chức năng cần thường xuyên có các đợt thanhtra, kiểm tra chất lượng cơ sở kinh doanh dịch vụ du lịch Nếu phát hiện khách sạn,

cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống nào không đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩmthì cơ quan chuyên môn về du lịch mạnh tay hạ xếp hạng sao và có các biện phápchế tài xử lý mạnh tay các cơ sở này

m Công tác quản lý

Quản lý trong du lịch ẩm thực là một quá trình phức tạp, bao gồm nhiều khíacạnh như quản lý nhà hàng, nhân sự, chất lượng thực phẩm, an toàn vệ sinh thựcphẩm, tiếp thị và nhiều yếu tố khác Một số khía cạnh cụ thể của công tác quản lýtrong du lịch ẩm thực tiêu biểu như sau:

- Quản lý bảo tồn và phát triển đặc sản ẩm thực

- Quản lý đào tạo và phát triển nguồn nhân lực

- Quản lý quảng bá và tiếp thị

- Quản lý chất lượng thực phẩm:

- Quản lý hợp tác với cộng đồng địa phương

n Hoạt động tuyên truyền, quảng bá

Du lịch ẩm thực đã được xác định là một trong những nguồn sản phẩm quantrọng góp phần nâng cao lợi thế của du lịch Việt Nam Chiến lược phát triển du lịchViệt Nam đến năm 2030 đã xác định du lịch ẩm thực là một trong những sản phẩmđịnh vị thương hiệu du lịch Việt Nam Vì thế, các địa phương và các cơ quan banngành đầu não đã tập trung quan tâm đến hoạt động tuyên truyền, quảng bá nhằmkhai thác nhiều hơn các lợi thế về ẩm thực nhằm thu hút khách du lịch, góp phầntăng doanh thu du lịch

- Hợp tác chiến lược để quảng bá du lịch ẩm thực: các hoạt động hợp tác nàyhướng đến việc kiến tạo giá trị Du lịch - Ẩm thực – Văn hóa cho du khách trongnước, giúp kích cầu du lịch nội địa, trải nghiệm ẩm thực và tìm hiểu văn hóa địaphương Từ đó, xây dựng bản đồ ẩm thực đa dạng, tạo dựng cộng đồng ẩm thực địaphương tại các tỉnh thành trên toàn quốc Đồng thời, quảng bá nền ẩm thực phongphú của Việt Nam tới du khách quốc tế, đưa du lịch ẩm thực trở thành một sảnphẩm chiến lược thu hút du khách quốc tế trên toàn cầu đến Việt Nam

- Tổ chức lễ hội văn hóa - ẩm thực trong nước và ngoài nước: là cơ hội để cácđơn vị quảng cáo món ngon, thu hút du khách, cần có nhiều thêm sự kiện lễ hội vănhóa được tổ chức định kỳ, thường xuyên hơn nữa để phát huy lợi thế về ẩm thựctrong thu hút khách du lịch, đặc biệt là các quốc gia là thị trường trọng điểm của dulịch Việt Nam

1.2.7 Vai trò của ẩm thực trong du lịch và dịch vụ ẩm thực trong hoạt động kinh doanh du lịch

1.2.7.1 Vai trò của ẩm thực trong du lịch

Thực phẩm có thể được hiểu như một phạm trù văn hóa Trong thời đại ngàycàng toàn cầu hóa hiện nay, ẩm thực vẫn giữ vai trò là một trong những điểm nổi

bật nhất của sự khác biệt văn hóa giữa khu vực và cộng đồng, cũng như nền tảngquan trọng của bản sắc văn hóa (Delamont, 1994) Mỗi nền văn hóa được đánh dấubằng sự lựa chọn đặc trưng về thực phẩm, món ăn, thực đơn và được tiêu thụ theothói quen và trong trí tưởng tượng gắn liền với nền văn hóa đó Hơn nữa, thựcphẩm địa phương có khả năng nâng cao trải nghiệm của du khách bằng cách kết nối

du khách với khu vực và cảm nhận của họ với di sản văn hóa (Sims, 2019) Everett vàAitchison (2008) cũng đã có những đề xuất vai trò của thực phẩm du lịch trong việcduy trì bản sắc khu vực Nói cách khác, du lịch ẩm thực truyền tải được nét văn hóacủa địa điểm cho khách du lịch, đó là một yếu tố thiết yếu để trải nghiệm văn hóađịa phương Có thể hiểu, ẩm thực đã được nâng lên thành cả một nghệ thuật

Du lịch ẩm thực có vai trò quan trọng đối với sự phát triển của du lịch cũngnhư kinh tế - xã hội của địa phương, đất nước Ẩm thực là một trong những sức hút,

sự hấp dẫn, hay động cơ của du lịch Tuy nhiên, mức độ hấp dẫn có khác nhau giữacác đối tượng du khách

Theo khảo sát của Hội Lữ hành ẩm thực thế giới, có khoảng 25% du kháchquan tâm đến ẩm thực du lịch (WFTA, https://www.worldfoodtravel.org/cpages/home) Còn theo nghiên cứu của Tổ chức Du lịch thế giới, có 87% số tổ chức đượcđiều tra xác định du lịch ẩm thực là yếu tố chiến lược đối với điểm đến; 82% chorằng du lịch ẩm thực là động lực quan trọng cho phát triển du lịch; du lịch ẩm thực

là chất xúc tác cho kinh tế địa phương; và nhìn chung, ẩm thực là nguyên nhân thứ

ba, chỉ sau yếu tố văn hóa, điều kiện tự nhiên ảnh hưởng quyết định điểm đến của

du khách (UNWTO, 2017: 17-29)

Các nghiên cứu của Jiménez-Beltrán và cộng sự (2016) cũng nhấn mạnh, ẩmthực là yếu tố quan trọng để thu hút khách du lịch ở một địa phương nào đó; khách

du lịch văn hóa cũng muốn tìm hiểu về văn hóa nơi đến qua ẩm thực Ching-Shu Su

và cộng sự (2012) cho rằng, ẩm thực có sự hấp dẫn tự thân để tạo thành điểm đếntrong du lịch, như lễ hội ớt ở Singapore, như hương vị Chicago, lễ hội chocolate ở

New York (Mỹ) hay du lịch rượu ở châu Âu Nghiên cứu của C.M Hall và L Sharples(2003) cho thấy, khách du lịch đến Australia hay Mỹ chi khoảng gần 30% cho ănuống trong tổng số tiền chi cho chuyến du lịch Còn theo báo cáo của Mạng lướiPangae, doanh thu du lịch ẩm thực trung bình chiếm khoảng 10%, và có nơi nhưAnh, chiếm khoảng 30% tổng doanh thu du lịch (Pangaenetwork, 2014).

Ngoài vai trò tác động về điểm đến, du lịch ẩm thực còn ảnh hưởng tới sựphát triển kinh tế - xã hội của địa phương, quốc gia C.M Hall và L Sharples (2003)xác định, loại hình du lịch này là hợp phần của phát triển kinh tế và nông nghiệp địaphương; là chỉ báo của toàn cầu hóa và địa phương hóa Kết quả nghiên cứu du lịch

m thực châu Âu của G Gheorghe và cộng sự (2014) cho thấy, chi phí ăn uống củakhách du lịch đến châu lục này (từ 27 nước) chiếm trung bình khoảng 22% tổng chicho chuyến du lịch, đứng thứ ba sau chi phí về phòng ở và đi lại

Ẩm thực cũng là một nhân tố quan trọng tạo ra điểm nhấn đặc biệt cho điểmđến du lịch Đặc sản và ẩm thực tạo ra một phần quan trọng của trải nghiệm du lịch,mang lại sự độc đáo và khám phá Các nhà hàng nổi tiếng và đầu bếp có uy tín tạo

ra điểm nhấn đặc biệt cho một điểm đến, thu hút khách du lịch với trải nghiệm ẩmthực cao cấp

Không thể không kể đến vai trò to lớn của ẩm thực trong việc giúp tạo ra kếtnối xã hội Thông qua ẩm thực, thực khách và người dân địa phương có thể kết nối,chia sẻ trải nghiệm, tạo ra những cơ hội giao lưu xã hội đáng giá

1.2.7.2 Vai trò của dịch vụ ẩm thực trong hoạt động kinh doanh du lịch

Dịch vụ ẩm thực đóng vai trò thiết yếu trong ngành du lịch, không chỉ đơnthuần phục vụ nhu cầu ăn uống mà còn mang lại trải nghiệm văn hóa sâu sắc, gópphần định hình ấn tượng của du khách về một điểm đến Ẩm thực là cầu nối giữa dukhách và nền văn hóa bản địa, giúp họ khám phá và trải nghiệm những đặc trưngvăn hóa qua hương vị và cách chế biến món ăn

Trước hết, ẩm thực địa phương có thể trở thành một điểm nhấn thu hút du

khách Nhiều người chọn điểm đến du lịch dựa trên sự độc đáo và hấp dẫn của nền

ẩm thực Các món ăn đặc sản không chỉ thỏa mãn vị giác mà còn kể những câuchuyện về lịch sử, truyền thống và lối sống của người dân địa phương Chẳng hạn, ởViệt Nam, phở Hà Nội hay bún bò Huế không chỉ là món ăn mà còn là biểu tượngvăn hóa, thu hút hàng triệu du khách mỗi năm

Bên cạnh việc tạo ra trải nghiệm đáng nhớ, ẩm thực còn đóng góp đáng kểvào việc phát triển kinh tế địa phương Ngành công nghiệp thực phẩm và đồ uốngtạo ra nhiều việc làm, từ đầu bếp, phục vụ bàn cho đến các nhà cung cấp nguyênliệu địa phương Việc sử dụng nguyên liệu bản địa không chỉ giúp giảm chi phí vậnchuyển mà còn thúc đẩy sản xuất nông nghiệp và các ngành công nghiệp phụ trợkhác, từ đó nâng cao thu nhập cho người dân địa phương

Ngoài ra, dịch vụ ẩm thực còn có khả năng thúc đẩy sự phát triển của các loạihình du lịch khác như du lịch ẩm thực, du lịch trải nghiệm, và du lịch sinh thái Dukhách ngày nay không chỉ muốn thưởng thức món ăn mà còn muốn tham gia vàoquá trình chế biến, học nấu ăn hoặc khám phá nguồn gốc của nguyên liệu Nhữnghoạt động này không chỉ làm phong phú thêm trải nghiệm du lịch mà còn kéo dàithời gian lưu trú của du khách, tăng doanh thu cho ngành du lịch

Hơn nữa, sự kết hợp giữa ẩm thực và sự kiện hoặc lễ hội có thể tạo ra nhữngsản phẩm du lịch độc đáo Các lễ hội ẩm thực không chỉ thu hút du khách mà còntăng cường quảng bá hình ảnh địa phương trên các phương tiện truyền thông.Những sự kiện này tạo ra cơ hội để các đầu bếp địa phương thể hiện tài năng, đồngthời giúp du khách có cơ hội thưởng thức những món ăn đặc sắc trong không khí sôiđộng và vui tươi

Cuối cùng, chất lượng dịch vụ ẩm thực ảnh hưởng trực tiếp đến sự hài lòngcủa du khách Một bữa ăn ngon với dịch vụ chuyên nghiệp có thể nâng cao trảinghiệm tổng thể, khiến du khách nhớ mãi về chuyến đi của mình, từ đó tăng cườngkhả năng quay lại và giới thiệu điểm đến cho người khác Ngược lại, trải nghiệm ẩm