TÀI LIỆU HƯỚNG DẪNTHỰC TẬP TẠI CÔNG TY KIỂM TOÁN docx

MỤC LỤC Phần 1: Quy trình thực tập tốt nghiệp tại công ty kiểm toán, 3 Mục đích thực tập, 3 Nội dung thực tập, 4 Quy định về thời gian, 6 Cách thức làm việc với đơn vị thực tập và giáo

TÀI LIỆU HƯỚNG DẪN

THỰC TẬP TẠI CÔNG TY KIỂM TOÁN VÀ VIẾT ĐỀ TÀI KIỂM TOÁN

Bộ môn Kiểm toán

Khoa Kế toán - Kiểm toán, Trường Đại học Kinh tế TPHCM

Năm 2007 HƯỚNG DẪ

MỤC LỤC

Phần 1: Quy trình thực tập tốt nghiệp tại công ty kiểm toán, 3

Mục đích thực tập, 3

Nội dung thực tập, 4

Quy định về thời gian, 6

Cách thức làm việc với đơn vị thực tập và giáo viên hướng dẫn, 6

Phần 2: Hướng dẫn viết chuyên đề thực tập đề tài kiểm toán, 8

Những quy định chung, 8

Lựa chọn đề tài, 11

Triển khai đề tài, 16

Kỹ năng viết và trình bày một cách chuyên nghiệp, 18

Lưu ý về tính trung thực, 19

Phụ lục 1: Địa chỉ một số trang web hữu ích, 20

Phụ lục 2: Một số đề tài thực tập kiểm toán đạt điểm cao của sinh viên khóa 28, 21

Tài liệu này được Bộ Môn Kiểm toán, Khoa Kế toán - Kiểm toán, Trường Đại học Kinh tế TPHCM biên soạn dựa trên các quy định chung

của Khoa Kế toán - Kiểm toán, nhằm hướng dẫn sinh viên thực tập tại

công ty kiểm toán và sinh viên viết đề tài kiểm toán những điều cần

biết trong quá trình thực tập và viết đề tài tốt nghiệp

PHẦN 1

QUY TRÌNH THỰC TẬP TỐT

NGHIỆP TẠI CÔNG

TY KIỂM TOÁN

Mục đích thực tập

Thực tập tốt nghiệp là một học phần bắt buộc trong chương trình đào tạo ngành Kế toán của Trường Đại học Kinh tế TPHCM Thời gian thực tập theo quy định của Trường là học kỳ thứ 8, bắt đầu từ khoảng tháng 2 và kết thúc vào tháng 6 hàng năm Những sinh viên ngành Kế toán quan tâm đến lĩnh vực kiểm toán có thể đăng ký thực tập tại một công ty kiểm toán

Mục đích của thực tập tại công ty kiểm toán là tạo điều kiện cho sinh viên:

– Hiểu được thực tế công việc kiểm toán, cách thức

tổ chức và giám sát công việc

– Làm quen với môi trường làm việc và học hỏi tác phong làm việc cũng như một số kỹ năng của kiểm toán viên, thí dụ cách thức giao tiếp, thu thập xử lý thông tin bằng cách phỏng vấn, nghiên cứu tài liệu văn bản, khả năng làm việc theo nhóm

– Viết được một chuyên đề tốt nghiệp về kiểm toán, trong đó có so sánh giữa thực tế và lý thuyết để từ đó nhận xét và đề xuất các kiến nghị hay giải pháp (nếu có)

Nội dung thực tập

Tìm hiểu về công ty kiểm toán

Sinh viên cần nghiên cứu để có được những hiểu biết cơ bản về công ty kiểm toán, nơi mình thực tập (dưới đây gọi là đơn vị), cụ thể là :

– Tóm lược quá trình hình thành và phát triển – Chức năng và lĩnh vực hoạt động

– Cơ cấu tổ chức quản lý

– Những nguyên tắc cần tuân thủ trong khi thực tập

Thời gian dành cho công việc này thường chiếm khoảng 1-2 tuần đầu của kỳ thực tập Những hiểu biết trên một mặt sẽ giúp sinh viên thực hiện tốt công việc thực tập, một mặt là nguồn tư liệu để viết đề tài

Nghiên cứu tài liệu

Nghiên cứu tài liệu là một cách giúp sinh viên thực tập nhanh chóng hiểu được công việc phải làm cũng như làm

cơ sở viết đề tài Công việc này thường được thực hiện trong suốt thời gian thực tập, tuy nhiên sinh viên nên phân bổ trong vòng 10%-15% tổng quỹ thời gian thực tập

Nội dung của công việc này gồm :

– Tìm hiểu tổng quát quy trình kiểm toán báo cáo tài chính được áp dụng tại đơn vị

– Nghiên cứu các tài liệu của đơn vị hướng dẫn, huấn luyện nội bộ cho các kiểm toán viên

– Nghiên cứu các hồ sơ kiểm toán lưu trữ tiêu biểu của khách hàng trong phạm vi được phép – Nghiên cứu các tài liệu khác có liên quan

Những vấn đề gì không rõ, sinh viên cần trao đổi với các kiểm toán viên, nhất là người được giao nhiệm vụ hướng dẫn, giám sát mình để được giải thích

Đi thực tế tại khách hàng

Với sự hiểu biết đã thu thập được về cách thức, quy trình làm việc tại đơn vị thực tập, sinh viên có thể đi thực tế tại khách hàng dưới sự giám sát bởi các kiểm toán viên của công ty Sinh viên có thể được giao một số công việc trợ giúp cho kiểm toán viên trong quá trình làm việc tại khách hàng, thí dụ chuẩn bị hồ sơ tài liệu hoặc thực hiện các thủ tục đơn giản, tuỳ theo đánh giá của kiểm toán viên về khả năng của sinh viên

Việc đi thực tế là hết sức cần thiết vì sẽ giúp cho sinh viên đạt được các mục tiêu thực tập Tuy nhiên, thời lượng dành cho công việc này không nên vượt quá 50% tổng thời gian thực tập, vì có thể sẽ ảnh hưởng đến việc viết chuyên đề tốt nghiệp của sinh viên Trường hợp sinh viên không được phép đi thực tế tại khách hàng, cần báo ngay cho giáo viên hướng dẫn để được xem xét chuyển sang thực tập tại một lĩnh vực hoặc đơn vị khác phù hợp hơn

Viết chuyên đề tốt nghiệp

Chuyên đề tốt nghiệp là một cơ sở quan trọng để đánh giá kiến thức và kỹ năng sinh viên thu thập được qua quá trình thực tập Trong chuyên đề, sinh viên cần trình bày

cơ sở lý luận về đề tài đã chọn, những vấn đề thực tế và các nhận xét của mình Sinh viên có thể đưa ra những đề xuất nếu thấy cần thiết Các đề xuất cần được đánh giá dưới góc độ nhận định và suy nghĩ độc lập của sinh viên Trong quá trình viết chuyên đề, sinh viên cần tuân thủ các quy định của đơn vị về việc sử dụng thông tin, tính bảo mật cũng như sự phù hợp giữa nội dung chuyên đề với thực tế tại đơn vị Chuyên đề sau khi hoàn thành cần

có xác nhận và nhận xét của đơn vị thực tập về việc chấp hành thời gian, kỷ luật và những nội dung của đề tài (nếu

có thể)

Mỗi sinh viên thực tập sẽ được một giáo viên hướng dẫn Giáo viên hướng dẫn là người hướng dẫn và giám sát sinh viên trong việc chấp hành các quy định của nhà trường

về thực tập cũng như tính chất khoa học của chuyên đề tốt nghiệp Giáo viên hướng dẫn chấp thuận đề tài, phê duyệt đề cương và giải thích cho sinh viên về các thắc mắc dưới góc độ học thuật Giáo viên hướng dẫn là người đánh giá chuyên đề và kết quả thực tập của sinh viên theo các tiêu chuẩn chung của nhà trường Những sinh

viên xuất sắc sẽ được bảo vệ đề tài và đánh giá bởi một hội đồng gồm 3 giáo viên

Lượng thời gian viết chuyên đề thường chiếm khoảng 30%-40% tổng thời gian thực tập Sinh viên có thể bố trí công việc này vào cuối thời gian thực tập hoặc xen kẽ với quá trình đi thực tế khách hàng Tuy nhiên, khoảng 3 tuần cuối của đợt thực tập, sinh viên cần dành toàn thời gian cho việc hoàn thành chuyên đề của mình

Quy định về thời gian

Sinh viên phải đảm bảo quy trình thực tập theo tiến độ sau:

ƒ Sau 2 tuần, sinh viên phải chọn lựa được đề tài

và hoàn thành đề cương sơ bộ trình giáo viên hướng dẫn phê duyệt

ƒ Sau 2 tuần tiếp theo, sinh viên phải hoàn thành

đề cương chi tiết trình giáo viên hướng dẫn phê duyệt

ƒ Nộp chuyên đề đúng hạn quy định của Khoa Kế toán – Kiểm toán khi hết thời gian thực tập

Cách thức làm việc với đơn vị thực tập và giáo viên hướng dẫn

Đối với đơn vị thực tập

ƒ Phải tuân thủ mọi quy định của đơn vị thực tập

ƒ Phải năng nổ, tích cực trong mọi công việc mà đơn vị thực tập giao phó

ƒ Có tinh thần cầu tiến, học hỏi kinh nghiệm của các kiểm toán viên

ƒ Khi muốn tham khảo bất kỳ hồ sơ, tài liệu nào cũng phải xin ý kiến của đơn vị thực tập và tuyệt đối giữ bí mật những thông tin, tài liệu này

ƒ Phải chủ động lập lịch trình thực tập và báo cáo với đơn vị thực tập

Đối với giáo viên hướng dẫn

Trong suốt quá trình thực tập, sinh viên phải gặp giáo viên hướng dẫn ít nhất ba (3) lần :

ƒ Lần thứ nhất : Để nghe giáo viên phổ biến quy định chung, mục đích yêu cầu của việc thực tập, nội dung và hình thức của chuyên đề (hoặc khóa luận) tốt nghiệp, thời gian nộp đề cương, hướng dẫn ghi chép nhật ký thực tập (nếu có)

…

ƒ Khi nhận được lịch phân công giáo viên hướng dẫn thực tập, sinh viên chủ động liên lạc với giáo viên bằng điện thoại để biết được ngày gặp mặt

ƒ Lần thứ hai : Duyệt đề cương sơ bộ Thời gian

dự kiến khoảng 2 tuần được tính bắt đầu từ ngày thực tập theo quy định của khoa

ƒ Lần thứ ba : Duyệt đề cương chi tiết Thời gian

dự kiến khoảng 2 tuần sau khi đã góp ý với đề cương sơ bộ

Ngoài 3 lần gặp bắt buộc trên, trong quá trình thực tập, nếu có vấn đề cần trao đổi thêm sinh viên có thể liên lạc bằng điện thoại hoặc e-mail để gặp giáo viên hướng dẫn Trước khi hết thời hạn thực tập khoảng một tháng, phải nộp bản thảo cho giáo viên để giáo viên kịp góp ý cho sinh viên sửa chữa, nộp cho đơn vị thực tập xem xét và nộp bản chính đúng hạn

Sau khi nộp bản chính, nếu đủ tiêu chuẩn bảo vệ Khóa luận tốt nghiệp, sinh viên phải liên hệ ngay với giáo viên

để được hướng dẫn cụ thể nhằm chuẩn bị bảo vệ Khi nộp Khóa luận tốt nghiệp, sinh viên cần lưu ý là phải nộp toàn văn đề tài bằng đĩa mềm để Khoa lưu trữ làm tài liệu học tập cho các khóa sau

PHẦN 2

HƯỚNG DẪN VIẾT CHUYÊN

ĐỀ THỰC TẬP TỐT NGHIỆP

ĐỀ TÀI KIỂM TOÁN

Những quy định chung Lựa chọn đề tài

ƒ Sinh viên có thể chọn bất kỳ đề tài nào thuộc phạm vi kiểm toán (có thể tham khảo các đề tài gợi ý bên dưới)

ƒ Sinh viên cũng có thể chọn đề tài theo yêu cầu hay gợi

ý của công ty kiểm toán hoặc giáo viên hướng dẫn

ƒ Nếu được và trong khả năng của mình, sinh viên nên chọn những đề tài mới lạ để nghiên cứu

Bố cục đề tài

Thông thường đề tài được trình bày theo kết cấu như sau :

ƒ Trang nhận xét của giáo viên

ƒ Trang nhận xét của đơn vị thực tập (có ký tên và đóng dấu)

ƒ Trang lời cảm ơn

ƒ Mục lục (ghi rõ số trang của các tiêu đề chính trong nội dung)

ƒ Lời mở đầu : Sinh viên phải nêu được lý do chọn đề tài, mục tiêu nghiên cứu, phương pháp nghiên cứu, phạm

vi và bố cục chung của đề tài

ƒ Chương 1 : Cơ sở lý luận của đề tài nghiên cứu Chương này nhằm hệ thống hóa về lý luận các vấn đề

có liên quan đến đề tài được chọn nghiên cứu để làm cơ

sở đối chiếu với thực tiễn Sinh viên không nên chép

“nguyên văn” nội dung từ sách vở, chuẩn mực kế toán

và kiểm toán

ƒ Chương 2 : Tình hình thực tế tại công ty thực tập

Chương này bao gồm hai phần :

o Giới thiệu tình hình chung của công ty : Phần này sinh viên phải trình bày được những nội dung cơ bản như trong phần tìm hiểu ban đầu về công ty kiểm toán nêu trên

o Tình hình thực tế của công ty về vấn đề nghiên cứu: Phần này sinh viên phải mô tả trung thực về công việc và cách thực hiện tại công ty

ƒ Chương 3 : Nhận xét và kiến nghị

Chương này có thể bao gồm hai phần :

o Nhận xét và đánh giá về sự khác biệt giữa lý thuyết

ƒ Phụ lục (nếu có) : Trình bày hay trích dẫn các số liệu,

dữ kiện để minh họa cho đề tài, nếu có nhiều phụ lục cần đánh số thứ tự để phân biệt

ƒ Tài liệu tham khảo Ngoài việc phải ghi rõ nguồn tài liệu tham khảo ở cuối từng trang có liên quan trong chuyên

đề, các tài liệu tham khảo còn phải được sắp xếp thứ tự

để trình bày chung trong phần này và ghi rõ tên tài liệu, tác giả, nhà xuất bản, năm xuất bản

Viết và trình duyệt đề cương

Thực hiện qua hai bước :

ƒ Viết và trình duyệt đề cương sơ bộ : Sinh viên sắp xếp những ý chính cần nghiên cứu theo thứ tự đề mục (dựa

theo bố cục như đã nêu ở trên) để gửi cho giáo viên hướng dẫn xem xét và góp ý Độ dài khoảng 1-2 trang giấy khổ A4

ƒ Viết và trình duyệt đề cương chi tiết : Cụ thể hóa hơn

từ những ý chính đã phác thảo trong đề cương sơ bộ đã được giáo viên hướng dẫn góp ý và gửi lại cho giáo viên

để chấp thuận Độ dài khoảng 4 trang giấy khổ A4

Đề cương phải đánh máy (không được viết tay) và in trên

1 mặt giấy để nộp hoặc gởi e-mail cho giáo viên

Hình thức và cách trình bày đề tài

ƒ Nội dung của chuyên đề viết tối đa là 60 trang, được tính bắt đầu từ trang lời mở đầu cho đến trang kết luận

ƒ Định dạng trang : giấy khổ A4, lề trái cách 4 cm, lề phải, đầu trang và cuối trang cách 2,5 cm

ƒ Font chữ sử dụng : VNI-Times hoặc Times New Roman

ƒ Cỡ chữ : 12

ƒ Mỗi đoạn cách nhau 1,5 line

ƒ Cách đánh thứ tự đề mục của từng chương:

Chương 1

1.1

1.1.1

1.1.2

1.2

1.2.1

1.2.2

Chương 2

2.1

2.1.1

2.1.2

2.2

2.2.1

2.2.2

Lựa chọn đề tài Các lĩnh vực có thể chọn đề tài

Các lĩnh vực để chọn đề tài viết chuyên đề thực tập về kiểm toán khá phong phú, có thể chia thành các nhóm sau:

ƒ Nhóm 1: Kiểm toán các khoản mục cụ thể

Sinh viên có thể chọn một hay một nhóm khoản mục để tìm hiểu, nghiên cứu về quy trình kiểm toán, kỹ thuật thu thập bằng chứng kiểm toán đối với khoản mục/nhóm khoản mục đó Đây là dạng đề tài ứng dụng cụ thể, không cần tìm hiểu nhiều tài liệu lý thuyết nhưng cần khảo sát thực tế và đưa ra nhận xét của người viết

Dưới đây là các khoản mục thường được chọn để viết chuyên đề:

o Thuế thu nhập doanh nghiệp

ƒ Nhóm 2: Áp dụng các chuẩn mực kiểm toán

Các đề tài này tìm hiểu các quy định của một chuẩn mực kiểm toán cụ thể và khảo sát việc áp dụng chuẩn mực này tại công ty kiểm toán Để viết đề tài này, sinh viên cần nắm vững các quy định của chuẩn mực kiểm toán Việt Nam (và chuẩn mực quốc tế về kiểm toán, nếu cần thiết)

để có thể xác định các vấn đề cần khảo sát tại công ty kiểm toán

Dưới đây là các chuẩn mực thường được chọn để viết chuyên đề:

o Hồ sơ kiểm toán

o Kiểm soát chất lượng kiểm toán

o Gian lận và sai sót

o Lập kế hoạch kiểm toán

o Hiểu biết về tình hình kinh doanh

o Trọng yếu

o Đánh giá rủi ro và kiểm soát nội bộ

o Bằng chứng kiểm toán

o Kiểm toán năm đầu tiên

o Thủ tục phân tích

o Lấy mẫu kiểm toán

ƒ Nhóm 3: Dịch vụ kiểm toán đặc biệt

Khi chọn đề tài này, sinh viên cần khảo sát về những dịch vụ/hợp đồng kiểm toán khác mà công ty kiểm toán cung cấp cho khách hàng ngoài dịch vụ kiểm toán báo cáo tài chính truyền thống Yêu cầu của nhóm đề tài này là sinh viên nhận biết được bản chất của dịch vụ và các quy định pháp lý và chuẩn mực liên quan, quy trình kiểm toán thực

tế của đơn vị Sinh viên được khuyến khích chọn đề tài khi

có tham gia thực hiện các hợp đồng này trong quá trình thực tập kiểm toán

Dưới đây là các dịch vụ đặc biệt có thể chọn để viết chuyên đề:

o Kiểm toán tỷ lệ nội địa hóa

o Kiểm toán phục vụ cổ phần hóa

o Dịch vụ kế toán

o Kiểm toán chẩn đoán

o Dịch vụ soát xét

o Kiểm tra theo thủ tục thỏa thuận

ƒ Nhóm 4: Chuyên biệt hóa đối tượng kiểm toán

Một số đối tượng kiểm toán có những đặc thù riêng trong quy trình kiểm toán Loại đề tài này yêu cầu sinh viên tìm hiểu các quy định pháp lý và chuẩn mực liên quan đến kiểm toán đối tượng được chọn và khảo sát những điểm cần chú ý khi kiểm toán đối tượng này

Dưới đây là các đối tượng chuyên biệt có thể chọn để viết chuyên đề:

o Kiểm toán doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài

o Kiểm toán doanh nghiệp vừa và nhỏ

o Kiểm toán ngân hàng

o Kiểm toán dự án

o Kiểm toán xây dựng cơ bản

o Kiểm toán các tổ chức không vì mục đích lợi nhuận hoặc cơ quan hành chính sự nghiệp (bệnh viện, trường học )

ƒ Nhóm 5: Kiểm soát nội bộ (đối với sinh viên không thực tập tại công ty kiểm toán)

Đây là loại đề tài kiểm toán thường được chọn khi sinh viên không thực tập tại công ty kiểm toán mà thực tập tại các tổ chức như doanh nghiệp, ngân hàng, cơ quan hành chính sự nghiệp Trong loại đề tài này, sinh viên cần tìm hiểu về quy trình kiểm soát nội bộ đối với một hoạt động tại tổ chức thực tập Sinh viên chỉ nên chọn đề tài này khi được sự đồng thuận hoặc ủng hộ của đơn vị thực tập Dưới đây là các đề tài kiểm soát nội bộ có thể chọn để viết chuyên đề:

o Kiểm soát nội bộ đối với hoạt động tín dụng, đầu tư, ngân quỹ của ngân hàng

o Kiểm soát nội bộ đối với quy trình doanh thu, chi phí, tiền lương, sản xuất của doanh nghiệp

o Kiểm soát nội bộ đối với hoạt động thu viện phí, quản lý thuốc tại bệnh viện

ƒ Nhóm 6: Kiểm toán nội bộ (đối với sinh viên không thực tập tại công ty kiểm toán)

Sinh viên có thể chọn đề tài này khi thực tập tại bộ phận kiểm toán nội bộ tại một tổ chức như doanh nghiệp, cơ quan hành chính sự nghiệp, ngân hàng

Dưới đây là các đề tài về kiểm toán nội bộ có thể chọn để viết chuyên đề :

o Tổ chức công tác kiểm toán nội bộ

o Tổ chức hồ sơ kiểm toán

o Quy trình kiểm toán các hoạt động cụ thể

Xác định đề tài

Từ lĩnh vực đã chọn, sinh viên cần xác định cụ thể đề tài

mà mình sẽ viết Đề tài cụ thể thường giới hạn trong một phạm vi tìm hiểu, nghiên cứu nhất định và điều này thể hiện rõ trong tên đề tài Thí dụ, khi chọn lĩnh vực viết đề tài là hồ sơ kiểm toán, sinh viên có thể chọn các đề tài khác nhau như:

o Tổ chức hồ sơ kiểm toán tại công ty ABC : trọng tâm tìm hiểu công tác tổ chức hồ sơ kiểm toán của công

ty nói chung

o Hoàn thiện hồ sơ kiểm toán theo hướng chuyên nghiệp : trọng tâm tìm hiểu và đưa ra các giải pháp