Bài giảng truyện kiều thi Giáo viện dạy giỏi

Biết bao bướm lả ong lơi,Cuộc say đầy tháng trận cười suốt đêm.Dập dìu lá gió cành chim,Sớm đưa Tống Ngọc tối tìm Trường Khanh.Khi tỉnh rượu lúc tàn canh,Giật mình mình lại thương mình xót xa.Khi sao phong gấm rủ là,Giờ sao tan tác như hoa giữa đường. Mặt sao dày gió dạn sương,Thân sao bướm chán ong chường bấy thân

NỖI THƯƠNG MÌNH

Truyện Kiều – Nguyễn Du

I- Giới thiệu chung.

o Tiểu dẫn:

SGK /107

1.Vị trí đoạn trích:

• Đoạn trích được trích từ câu 1229 đến câu

1248 trong Truyện Kiều

2.Nội dung chính:

• Đoạn trích tả cảnh trớ trêu và nỗi niềm thương thân xót phận của Thúy Kiều

trong những ngày sống ê chề, nhục nhã ở chốn lầu xanh.

3.Bố cục:

• Câu 1229 – 1232: Giới thiệu tình cảnh

trớ trêu của Kiều ở chốn lầu xanh.

• Câu 1233 – 1240: Tâm trạng và nỗi niềm của Kiều : luôn ý thức về nỗi đau thân

phận.

• Câu 1241 – 1248: Thái độ của Kiều

trước cảnh sắc và thú vui ở chốn lầu

xanh.

II- Đọc và tìm hiểu văn

bản.

Biết bao bướm lả ong lơi, Cuộc say đầy tháng trận cười suốt

Mặc người mưa Sở mây Tân,

Những mình nào biết có xuân là gì.

Đòi phen gió tựa hoa kề, Nửa rèm tuyết ngậm bốn bề trăng

thâu.

Cảnh nào cảnh chẳng đeo sầu,

Người buồn cảnh có vui đâu bao

giờ?

Đòi phen nét vẽ câu thơ, Cung cầm trong nguyệt nước cờ

dưới hoa.

Vui là vui gượng kẻo là,

Ai tri âm đó mặn mà với ai?

1 Câu 1229 – 1232: Giới thiệu tình cảnh trớ trêu của Kiều.

Bi t bao b m l ong l i ế ướ ả ơ

Cu c say đ y tháng tr n c i su t đêm ộ ầ ậ ườ ố

a)Tác giả diễn tả thân phận éo le của nàng Kiều qua bút pháp ước lệ:

o Dùng hình ảnh “ ong bướm”, “cuộc say”, “trận

Bi t bao b m l ong l i ế ướ ả ơ

Cu c say đ y tháng tr n c i su t đêm ộ ầ ậ ườ ố

b)Tác giả dùng hình thức tiểu đối:

bướm lả / ong lơi

lá gió / cành chim

 Nhằm diễn tả rõ hơn cảnh sống ê chề mà Kiều phải chịu đựng

2.Câu 1233–1240: Thúy Kiều ý thức bề nỗi đau của mình

a)Hoàn cảnh Thúy Kiều ý thức về nỗi đau:

Khi t nh r u, lúc tàn canh ỉ ượ

Đây là hoàn cảnh tỉnh táo nhất để Kiều

có điều kiện đối diện với chính mình

b)Kiều tự ý thức về thân phận.

Giật mình mình lại thấy mình xót xa.

Cái “giật mình” ấy thể hiện nhân cách đáng quí

của Kiều: tự ý thức về thân phận và phẩm giá

của mình.

 Đây cũng là một đóng góp của Nguyễn Du

trong việc thể hiện thân phận con người ở văn học trung đại.

c)Kiều ý thức về sự đối lập giữa quá khứ êm đẹp và hiện tại đau đớn.

Khi sao phong gấm rủ là, Giờ sao tan tác như hoa giữa đường.

Mặt sao dày gió dạn sương, Thân sao bướm chán ong chường bấy thân!

• Phép điệp từ “sao” trong 4 câu thơ có ý nghĩa

nhấn mạnh lời tự vấn luôn trở đi trở lại dày vò,

giằng xé tâm can

Biểu hiện về nỗi đau dồn nén cao độ của Kiều

•Phép đối xứng giữa hai câu thơ lục – bát:

Khi sao phong gấm rủ là/ Giờ sao tan tác như hoa

giữa đường…

nhằm nhấn mạnh cái thực trạng phũ phàng bao

trùm và vùi chôn quá khứ êm đẹp

Mặt sao dày gió dạn sương / Thân sao bướm chán

ong chường bấy thân…

nhấn mạnh có ý so sánh và theo mức độ tăng

tiến: thân thể còn đau khổ hơn sự bẽ bàng chua

chát trên vẻ mặt…

a)Cảnh sắc và thú vui của khách:

 Cảnh sắc: có đầy đủ “phong”, “hoa”, “tuyết”,

“nguyệt”.

 Thú vui của khách: “cầm”, “kì”, “thi”, “họa”.

3.Câu 1241-1248: Thái độ của Kiều trước cảnh sắc và thú vui của khách ở chốn lầu xanh

b)Thái độ của Kiều:

 Thờ ơ và cảm thấy cảnh sống ở chốn lầu

xanh là giả tạo, là vô nghĩa (vì “người buồn

cảnh có vui đâu bao giờ” ).

 Kìm nén nỗi đau trong lòng để mua vui cho

khách làng chơi (Vui là vui gượng kẻo là –

Ai tri âm đó mặn mà với ai? ).

III – Tổng kết

chung.

1 Nội dung:

Thể hiện sự than thân xót phận và sự tự ý thức cao độ về phẩm giá của Kiều trong những ngày phải sống ê chề nhục nhã ở chốn lầu xanh, Nguyễn Du

muốn đề cao nhân cách và phẩm chất cao quí của

Ghi nhớ

SGK/ 108