Thực trạng cơ cấu đầu tư ở Việt Nam giai đoạn từ năm 2000 đến 2009.DOC

Thực trạng cơ cấu đầu tư ở Việt Nam giai đoạn từ năm 2000 đến 2009

MỤC LỤC

LỜI MỞ ĐẦU 1

Chương I: Cơ sở lý luận về cơ cấu đầu tư và cơ cấu đầu tư hợp lý 2

I Cơ cấu đầu tư 2

1 Khái niệm 2

2 Đặc điểm 2

2.1 Cơ cấu đầu tư mang tính khách quan 2

2.2 Cơ cấu đầu tư mang tính lịch sử và xã hội nhất định 2

3 Phân loại 3

3.1 Cơ cấu đầu tư theo nguồn vốn 3

3.1.1 Nguồn vốn trong nước 3

a) Nguồn vốn ngân sách nhà nước 3

b) Nguồn vốn tín dụng đầu tư phát triển nhà nước 4

c) Nguồn vốn đầu tư của các doanh nghiệp nhà nước 4

d) Nguồn vốn đầu tư của tư nhân và dân cư 5

3.1.2 Nguồn vốn nước ngoài 5

a) Nguồn vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) 5

b) Nguồn vốn hỗ trợ phát triển chính thức (ODA) 6

c) Nguồn vốn tín dụng từ Ngân hàng thương mại quốc tế 7

d) Nguồn vốn huy động qua thị trường vốn quốc tế 7

3.2 Cơ cấu vốn đầu tư 8

3.3 Cơ cấu đầu tư phát triển theo ngành 8

3.4 Cơ cấu đầu tư theo vùng, địa phương 9

4 Các nhân tố ảnh hưởng tới cơ cấu đầu tư 10

4.1 Nhóm nhân tố nội bộ nền kinh tế 10

4.1.1 Thị trường nhu cầu tiêu dùng của xã hội 10

4.1.2 Trình độ phát triển của lực lượng sản xuất 11

4.1.3 Dân số lao động 12 4.1.4 Quan điểm, chiến lược, mục tiêu phát triển kinh tế xã hội

4.1.5 Vị trí địa lý 13

4.2.Các nhân tố bên ngoài 13

5 Tác động của cơ cấu đầu tư tới sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế 13

II Cơ cấu đầu tư hợp lý 15

1 Cơ cấu đầu tư hợp lý 15

1.1 Khái niệm 15

1.2 Phân loại 15

1.2.1 Cơ cấu đầu tư hợp lý theo nguồn vốn 15

1.2.2 Cơ cấu đầu tư hợp lý theo vốn 15

1.2.3 Cơ cấu đầu tư hợp lý theo ngành kinh tế 16

1.2.4 Cơ cấu đầu tư hợp lý theo vùng, địa phương 16

2 Chuyển dịch cơ cấu đầu tư 17

2.1 Khái niệm 17

2.2 Sự cần thiết của chuyển dịch cơ cấu đầu tư 18

Chương II: Thực trạng cơ cấu đầu tư ở Việt Nam giai đoạn từ năm 2000 đến 2009 20

I Cơ cấu đầu tư theo nguồn vốn 20

1 Nguồn vốn đầu tư trong nước 21

1.1 Nguồn vốn ngân sách nhà nước 21

1.2 Nguồn vốn tín dụng đầu tư phát triển nhà nước 22

1.3 Nguồn vốn đầu tư của các doanh nghiệp Nhà nước 23

1.4 Nguồn vốn đầu tư của tư nhân và dân cư: 24

2 Nguồn vốn nước ngoài 25

2.1 Nguồn vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) 25

2.2 Nguồn vốn hỗ trợ phát triển chính thức – ODA 28

2.3 Nguồn vốn tín dụng từ các ngân hàng thương mại quốc tế 30

2.4 Nguồn vốn huy động qua thị trường vốn quốc tế 32

3 Hạn chế 33

II Thực trạng cơ cấu vốn đầu tư 34

1.Vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách nhà nước 34

2 Vốn đầu tư cho giáo dục - đào tạo và khoa học - công nghệ 36

2.1 Giáo dục – Đào tạo 37

2.2 Khoa học – Công nghệ 38

3.Vốn đầu tư phát triển khác: 40

III THỰC TRẠNG CƠ CẤU ĐẦU TƯ THEO NGÀNH 43

1 Ngành nông-lâm-thủy sản 43

2 Ngành công nghiệp 44

3 Ngành dịch vụ 45

IV Cơ cấu đầu tư theo vùng và địa phương 49

1 Vùng kinh tế trọng điểm Bắc bộ: 51

1.1 Thành tựu 51

1.2 Hạn chế 54

2 Vùng kinh tế trọng điểm Trung Bộ 55

1.1 Thành tựu 55

1.2 Hạn chế 58

3 Vùng kinh tế trọng điểm phía Nam 59

4 Hạn chế đầu tư theo vùng - lãnh thổ 64

V Đánh giá cơ cấu đầu tư của Việt Nam giai đoạn 2000-2009 65

Chương III: Giải pháp cho cơ cấu đầu tư hợp lý ở nước ta đến năm 2020 68

I Quan điểm chuyển dịch CCĐT của nước ta đến năm 2020 68

1 Quan điểm phát triển toàn diện đồng bộ nhưng có trọng điểm 68

2 Chuyển dịch cơ cấu đầu tư phải mang tính hiện thực, tiên tiến phù hợp với tính hình chung của đất nước 69

3 Quan điểm nâng cao hiệu quả kinh tế - xã hội phải được xác định là cơ bản

4 Chuyển dịch cơ cấu đầu tư là phải dựa trên tư thân vân động, dựa vào sức mình là chính đồng thời ra sức đồng thời ra sức tranh thủ nguồn lực từ bên

ngài 69

5 Quan điểm nền kinh tế mở, hướng về phát triển xuất khẩu trong chuyển dịch CCĐT 70

6 Quan điểm gắn lợi ích trước mắt với lợi ích lâu dài, phát triển kinh tế với củng cố quốc phòng, tăng trưởng kinh tế và giải pháp các vấn đề xã hội 70

II Định hướng đổi mới cơ cấu đầu tư trong thời gian tới(2010-2020) 71

III Giải pháp chuyển dịch CCĐT hợp lý 73

1 Chuyển dịch cơ cấu nguồn vốn đầu tư 73

1.1 Đối với nguồn vốn trong nước 73

1.2 Đối với nguồn vốn nước ngoài 74

2 Đổi mới CCĐT của VĐT 76

3 Chuyển dịch CCĐT theo ngành kinh tế 77

3.1 Với nông-lâm-thủy sản: 77

3.2 Với công nghiệp: 78

3.3 Giải pháp cho dịch vụ: 80

4 Chuyển dịch cơ cấu VĐT theo vùng lãnh thổ 80

TÀI LIỆU THAM KHẢO 82

ĐỀ TÀI:CƠ CẦU ĐẦU TƯ VÀ CƠ CẤU ĐẦU TƯ HỢP LÝ

Nhóm 7 Lớp Kinh tế đầu tư 49C

LỜI MỞ ĐẦU

Sử dụng và phát huy hiệu quả các nguồn lực là điều mà các nền kinh tế vàmọi quốc gia đều hướng tới, đặc biệt là với một nước đang trên đà phát triển nhưViệt Nam hiện nay Từ những năm đổi mới, kinh tế nước ta đã có nhiều phát huy

và đạt được những thành tựu to lớn Tuy nhiên các nền kinh tế khác trên thế giớiđều vận động không ngừng và tác động trực tiếp kinh tế xã hội của Việt Nam, điều

đó đòi hỏi nền kinh tế của chúng ta cần năng động hơn, vững vàng hơn để có thểbắt kịp những bước tiến của kinh tế toàn cầu

Định hướng của chúng ta trong thời gian tới là tập trung cho đầu tư phát triểnnhằm bổ sung và tăng thêm tiềm lực cho mọi hoạt động kinh tế-xã hội của đấtnước Trong mỗi nền kinh tế, cơ cấu đầu tư được coi là khung xương của đầu tưphát triển, cơ cấu đầu tư có đúng hướng, hợp lí và vững chắc thì hoạt động đầu tưmới đạt hiệu quả, chúng ta mới có thể tiến dần tới các chương trình mục tiêu quốcgia mà trước mắt là công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, nâng cao mức sống vàbảo vệ môi trường

Sau hơn 20 năm đổi mới, cùng với những thành tựu đã đạt được chúng ta cần phải

cố gắng và phát huy nhiều hơn, đồng thời rút ra bài học kinh nghiệm cho mình Từ

đó định hướng và đưa giải pháp nhằm xây dựng cơ cấu đầu tư ngày càng hợp lí.Lấy đó làm cơ sở để thiết lập một nền kinh tế vững mạnh, đưa Việt Nam tiến xahơn trong tương lai, có thể khẳng định mình trên trường quốc tế

Chương I: Cơ sở lý luận về cơ cấu đầu tư và

cơ cấu đầu tư hợp lý

I Cơ cấu đầu tư

2 Đặc điểm

2.1 Cơ cấu đầu tư mang tính khách quan.

Trong nền kinh tế, cơ cấu đầu tư được thực hiện theo cácchiến lược kế hoạch đã được hoạch định trước Nhưng không vìthế mà cơ cấu đầu tư mất đi tính khách quan của nó Mọi sự vậthiện tượng đều hoạt động theo các quy luật khách quan Và trongquá trình sản xuất, cơ cấu đầu tư không ngừng vận động, khôngngừng phát triển theo những quy luật khách quan Quá trình hìnhthành và biến đổi cơ cấu đầu tư ở các nước đều tuân theo nhưngquy luật chung Một cơ cấu đầu tư hợp lý phải phản ánh được sựtác động của các quy luật phát triển khách quan

2.2 Cơ cấu đầu tư mang tính lịch sử và xã hội nhất định.

Những bộ phận cấu thành của hoạt động đầu tư xác lậpđược mối quan hệ hữu cơ, tương tác qua lại lẫn nhau theo khônggian và thời gian Sự tồn tại về số lượng thì có thể chung cho mọinền sản xuất, nhưng khác nhau về nội dung, cách thức thực hiệncác nội dung mối quan hệ đó Sự khác nhau đó là do các quy luật

kinh tế đặc thù của mỗi phương thức sản xuất, trước hết là quyluật kinh tế cơ bản của phương thức sản xuất ấy quy định Ngaytrong các hình thái kinh tế xã hội giống nhau tồn tại ở các nướckhác nhau vẫn có sự khác nhau trong hình thành cơ cấu đầu tư.

Do đặc điểm riêng của quá trình lịch sử phát triển của các điềukiện tự nhiên, kinh tế, xã hội những xu thế thay đổi cơ cấuchung sẽ được thể hiện qua hình thái đặc thù trong từng giaiđoạn lịch sử phát triển của mỗi nước Vì vậy cơ cấu đầu tư luônluôn thay đổi trong từng giai đoạn phù hợp với sự phát triển củanền kinh tế- xã hội Sự thay đổi đó gắn với sự biến đổi, phát triểnkhông ngừng của bản thân các yếu tố, bộ phận trong hoạt độngđầu tư và của những mối quan hệ giữa chúng

3 Phân loại

3.1 Cơ cấu đầu tư theo nguồn vốn

Cơ cấu đầu tư theo nguồn vốn còn gọi là cơ cấu nguồn vốn đầu tư thểhiện quan hệ tỷ lệ của từng loại nguồn vốn trong tổng vốn đầu tư xã hội hay nguồnvốn đầu tư của doanh nghiệp và dự án Trong quá trình xây dựng và phát triển nềnkinh tế nhiều thành phần, cơ cấu nguồn vốn đầu tư ngày càng đa dạng hơn, phùhợp với các chính sách huy động nguồn lực cho đầu tư phát triển

Một số loại nguồn vốn chủ yếu:

3.1.1 Nguồn vốn trong nước

a) Nguồn vốn ngân sách nhà nước

Nguồn vốn từ ngân sách nhà nước được hình thành từ nhiều nguồn thu khácnhau như thuế, phí tài nguyên, bán hay cho thuê các tài sản thuộc sở hữu của nhànước Đây chính là nguồn chi của ngân sách nhà nước cho đầu tư

Nguồn vốn này giữ một vai trò quan trọng trong chiến lược phát triển kinh

kinh tế - xã hội trong đó phần lớn là xây dựng cơ bản và khấu hao tài sản xã hội,quốc phòng, an ninh, hỗ trợ các dự án đầu tư vào lĩnh vực cần tham gia của nhànước Thông qua hoạt động chi Ngân sách, Nhà nước sẽ cung phí đầu tư cho cơ sởkết cấu hạ tầng, hình thành các doanh nghiệp thuộc các ngành then chốt trên cơ sở

đó tạo môi trường và điều kiện thuận lợi cho sự ra đời và phát triển các doanhnghiệp thuộc mọi thành phần kinh tế

Bên cạnh đó, việc cấp vốn hình thành các doanh nghiệp Nhà nước là mộttrong những biện pháp căn bản để chống độc quyền và giữ cho thị trường khỏi rơivào tình trạng cạnh tranh không hoàn hảo Và trong những điều kiện cụ thể, nguồnkinh phí trong ngân sách cũng có thể được sử dụng để hỗ trợ cho sự phát triển củacác doanh nghiệp, đảm bảo tính ổn định về cơ cấu hoặc chuẩn bị cho việc chuyểnsang cơ cấu mới hợp lý hơn

b) Nguồn vốn tín dụng đầu tư phát triển nhà nước

Vốn tín dụng đầu tư phát triển của nhà nước là một hình thức quá độchuyển từ phương thức cấp phát vốn ngân sách sang phương thức tín dụng đối vớicác dự án có khả năng thu hồi vốn trực tiếp Tín dụng nhà nước về thực chất có thểcoi như một khoản chi của ngân sách nhà nước, vì cho vay theo lãi suất ưu đãi, tứclãi suất cho vay thường thấp hơn lãi suất trên thị trường tín dụng, nên Nhà nướcphải dành ra một phần ngân sách trợ cấp bù lãi suất Song tín dụng Nhà nước cũng

có những ưu thế riêng, phát triển hoạt động tín dụng nhà nước là đi liền với giảmbao cấp về chi ngân sách nhà nước đồng thời nâng cao hơn nữa trách nhiệm củangười sử dụng vốn

Cơ chế của tín dụng là đi vay có hoàn trả kèm lãi suất, nên dưới áp lực nàybuộc các đối tượng vay vốn phải tăng cường hạch toán kinh tế, giám sát chặt chẽviệc sử dụng các khoản vay để bảo đảm khả năng thanh toán nợ Bên cạnh đó, khảnăng điều tiết nền kinh tế của Nhà nước sẽ ngày càng được cải thiện khi cáckhoản vay được hoàn trả thay vì việc cấp phát không hoàn lại như trước đây, chonên đầu tư của Nhà nước vào các ngành then chốt, các vùng trọng điểm, các vùng

khó khăn…tăng lên sẽ góp phần nâng cao hiệu quả kinh tế, xã hội của toàn bộ nềnkinh tế.

c) Nguồn vốn đầu tư của các doanh nghiệp nhà nước

Nguồn vốn đầu tư của các doanh nghiệp nhà nước chủ yếu bao gồm từ khấuhao tài sản cố định và thu nhập giữ lại tại doanh nghiệp nhà nước

Vai trò chủ yếu của nguồn vốn đầu tư của các doanh nghiệp nhà nước là đầu tưchiều sâu, mở rộng sản xuất, đổi mới thiết bị, hiện đại hóa dây chuyền công nghệcủa doanh nghiệp Hoạt động của doanh nghiệp góp phần giải phóng và phát triểnsức sản xuất, huy động và phát huy nội lực vào phát triển kinh tế xã hội, góp phầnquyết định vào phục hồi tăng trưởng kinh tế, tăng kim ngạch xuất khẩu, tăng thungân sách và tham gia giải quyết có hiệu quả các vấn đề xã hội như: tạo việc làm,xoá đói giảm nghèo, chống lạm phát

d) Nguồn vốn đầu tư của tư nhân và dân cư

Nguồn vốn của khu vực tư nhân bao gồm phần tiết kiệm của dân cư, phầntích lũy của các doanh nghiệp dân doanh, các hợp tác xã Chúng đóng một vai tròđặc biệt quan trọng trong việc phát triển nông nghiệp và kinh tế nông thôn, mởmang ngành nghề, phát triển công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp, thương mại, dịch

vụ và vận tải trên các địa phương Kinh tế dân doanh lại là khu vực phát triển rấtnhanh và năng động, tạo ra công ăn việc làm cho nền kinh tế.Với việc xây dựng lạicác nghành nghề thủ công truyền thống sẽ giải quyết thất nghiệp tại các vùng nôngthôn, huy động nhiều nguồn lực xã hội tập trung đầu tư sản xuất, kinh doanh, gópphần chuyển dịch cơ cấu kinh tế Đối với các doanh nghiệp dân doanh, phần tíchluỹ của các doanh nghiệp này có đóng góp đáng kể vào tổng quy mô vốn của toàn

xã hội Ở một mức độ nhất định, các hộ gia đình cũng sẽ là một trong nhữngnguồn tập trung và phân phối vốn quan trọng trong nền kinh tế, thúc đẩy tăngtrưởng và phát triển kinh tế

a) Nguồn vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI)

Đầu tư trực tiếp nước ngoài là một loại hình di chuyển vốn quốc tế, trong

đó người chủ sở hữu vốn đồng thời là người trực tiếp quản lý và điều hành hoạtđộng sử dụng vốn

Đầu tư trực tiếp nước ngoài gồm:

+ Hợp đồng hợp tác kinh doanh

+ Doanh nghiệp liên doanh

+ Doanh nghiệp 100% vốn nước ngoài

+ BOT (xây dựng- kinh doanh- chuyển giao)

Nguồn vốn FDI có đặc điểm cơ bản khác với các nguồn vốn đầu tư nướcngoài khác là việc tiếp nhận nguồn vốn này không phát sinh nợ cho các nước tiếpnhận Thay vì nhận lãi suất trên vốn đầu tư, nhà đầu tư sẽ nhận được phần lợinhuận thích đáng khi dự án đầu tư hoạt động có hiệu quả cao Bên cạnh đó, đầu tưtrực tiếp nước ngoài mang theo toàn bộ tài nguyên kinh doanh vào nước tiếp nhậnvốn nên có thể thúc đẩy việc mở rộng và phát triển các ngành nghề mới, đặc biệt

là những ngành đòi hỏi cao về mặt kỹ thuật và công nghệ hay những ngành đòi hỏicần nhiều vốn Vì thế, nguồn vốn này có vai trò to lớn đối với quá trình côngnghiệp hoá, chuyển dịch cơ cấu kinh tế và quá trình tăng trưởng kinh tế ở nhữngnước tiếp nhận đầu tư

b) Nguồn vốn hỗ trợ phát triển chính thức (ODA)

Hỗ trợ phát triển chính thức hay còn gọi là Viện trợ phát triển chính thức(thường gọi tắt là ODA) là các khoản viện trợ không hoàn lại hoặc các khoản chovay với những ưu đãi hoặc hỗn hợp các khoản trên được cung cấp bởi các nhànước, các tổ chức kinh tế, tài chính quốc tế và các tổ chức phi chính phủ nhằm hỗtrợ cho phát triển kinh tế - xã hội ở những nước đang phát triển và chậm phát triểnđược tiếp nhận nguồn vốn này

Đặc điểm của ODA là có tính ưu đãi, mang tính ràng buộc và là nguồn vốn

có khả năng gây nợ Tuy nhiên nó là một nguồn vốn có vai trò quan trọng đối với

các nước đang và chậm phát triển ODA giúp các nước nghèo tiếp thu những thànhtựu khoa học, công nghệ hiện đại và phát triển nguồn nhân lực, giúp các nướcđang phát triển điều chỉnh cơ cấu kinh tế và góp phần tăng khả năng thu hút vốnFDI và tạo điều kiện để mở rộng đầu tư phát triển trong nước.

c) Nguồn vốn tín dụng từ Ngân hàng thương mại quốc tế

Đây là nguồn vốn mà các nước nhận vốn vay từ các ngân hàng thương mạiquốc tế với một mức lãi suất nhất định Sau một thời gian, các nước này phải hoàntrả cả vốn và lãi, các ngân hàng thương mại quốc tế sẽ thu được lợi nhuận từ lãisuất của khoản vay

Khi sử dụng nguồn vốn tín dụng thương mại, các nước tiếp nhận vốn khôngphải chịu bất cứ một ràng buộc nào về chính trị, xã hội, có toàn quyền sử dụng.Mặc dù vậy, thủ tục vay đối với nguồn vốn này thường là tương đối khắt khe, thờigian trả nợ nghiêm ngặt Và do đây là nguồn vốn cho vay với lãi suất thương mạinên nếu các nước tiếp nhận không sử dụng hiệu quả nguồn vốn này thì có nguy cơdẫn đến tình trạng mất khả năng chi trả, dẫn đến nguy cơ vỡ nợ Đây là những trởngại không nhỏ đối với các nước nghèo

Do được đánh giá là mức lãi suất tương đối cao cũng như sự thận trọngtrong kinh doanh ngân hàng (tính rủi ro ở nước đi vay, của thị trường thế giới và

xu hướng lãi suất quốc tế), nguồn vốn tín dụng của các ngân hàng thương mạithường được sử dụng chủ yếu để đáp ứng nhu cầu xuất, nhập khẩu và thường làngắn hạn Một bộ phận của nguồn vốn này có thể được dùng để đầu tư phát triển

Tỷ trọng của nó có thể gia tăng nếu triển vọng tăng trưởng của nền kinh tế là lâudài, đặc biệt là tăng trưởng xuất khẩu của nước đi vay là sáng sủa

d) Nguồn vốn huy động qua thị trường vốn quốc tế

Là nguồn vốn huy động từ thị trường chứng khoán trên thế giới, bằng việcbán trái phiếu, cổ phiếu của chính phủ, các công ty trong nước ra nước ngoài Có

cho nền kinh tế mà không bị ràng buộc bởi các điều kiện về tín dụng quan hệ chovay để gây sức ép với nước huy động vốn trong các quan hệ khác

Tạo điều kiện cho nước tiếp nhận vốn tiếp cận với thị trường vốn quốc tế Với việc trực tiếp tham gia thị trường vốn quốc tế, đây sẽ là cơ hội tốt để thúc đẩyTTCK trong nước phát triển trong tương lai Đối với hình thức huy động này,người đi vay có thể tăng thêm tính hẫp dẫn bằng cách đưa ra một số yếu tố kíchthích

Khả năng thanh toán cao do có thể mua bán, trao đổi trên thị trường thứcấp, chính vì vậy hình thức này tương đối hấp dẫn với các nhà đầu tư nước ngoài

3.2 Cơ cấu vốn đầu tư

Cơ cấu vốn đầu tư thể hiện quan hệ tỷ lệ giữa từng loại vốn

trong tổng vốn đầu tư xã hội, vốn đầu tư của doanh nghiệp haycủa một dự án

Trên thực tế có một số cơ cấu đầu tư quan trọng cần được chú ýxem xét như cơ cấu vốn xây lắp và vốn máy móc thiết bị trongtổng vốn đầu tư, cơ cấu vốn đầu tư xây dựng cơ bản, vốn đầu tưcho công tác nghiên cứu khoa học công nghệ và môi trường, vốnđầu tư cho đào tạo nguồn nhân lực, những chi phí tạo ra rài sảnlưu động và những chi phí khác như chi phí giành cho quảng cáo,tiếp thị Cơ cấu vốn đầu tư theo quá trình lập và thực hiện dự ánnhư chi phí chuẩn bị đầu tư, chi phí chuẩn bị thực hiện đầu tư, chiphí thực hiện đầu tư

3.3 Cơ cấu đầu tư phát triển theo ngành

- CCĐT phát triển theo ngành là cơ cấu đầu tư thực hiện đầu tư cho từng ngànhkinh tế quốc dân cũng như trong từng tiểu ngành, thể hiện việc thực hiện chínhsách ưu tiên phát triển, chính sách đầu tư đối với từng ngành trong một thời kỳnhất định

- CCĐT phát triển theo ngành thể hiện mối tương quan tỷ lệ trong việc huy động

và phân phối các nguồn lực cho các ngành, các nhóm ngành của nền kinh tế, cácchính sách và công cụ quản lý nhằm đạt được mối tương quan này

- CCĐT theo ngành thể hiện việc thực hiện chính sách ưu tiên phát triển chínhsách đầu tư đối với từng ngành trong một thời kỳ nhất định

Có nhiều cách phân loại cơ cấu đầu tư theo ngành Thường sử dụng ba cách tiếpcận:

+ Phân chia theo cách truyền thống: Nông-lâm-ngư nghiệp, công xây dựng, dịch vụ với mục đích nhằm đánh giá, phân tích tình hình đầu tư Nước

nghiệp-ta hiện nay đang ưu tiên phát triển công nghiệp và dịch vụ để đạt được mục tiêuCNH – HĐH của Đảng đề ra Bên cạnh đó nông nghiệp nông thôn cũng phải đượcđầu tư phát triển một cách hợp lý vì ngành nông nghiệp vẫn đóng một vai trò hếtsức quan trọng đối với nền kinh tế và lao động hoạt động trong lĩnh vực nôngnghiệp vẫn chiếm một tỷ trọng cao

+ Phân chia theo nhóm ngành kết cấu hạ tầng và sản xuất sản phẩm xã hội:Nghiên cứu tính hợp lý của đầu tư cho từng nhóm ngành Đầu tư cho kết cấu hạtầng phải đi trước một bước với một tỷ lệ hợp lý để đạt được tăng trưởng

+ Phân chia theo khối ngành: Khối ngành chủ đạo và khối ngành còn lại.Đầu tư phải đảm bảo tương quan hợp lý giữa hai khối ngành này để duy trì thế cânbằng giữa những sản phẩm chủ đạo và những sản phẩm của các ngành khác Nhờ

đó nền kinh tế phát triển một cách cân đối, tổng hợp và bền vững

3.4 Cơ cấu đầu tư theo vùng, địa phương

Khái niệm: CCĐT theo địa phương và vùng lãnh thổ là CCĐT vốn theo

không gian, nó phản ánh tình hình sử dụng nguồn lực địa phương và việc phát huylợi thế cạnh tranh của từng vùng

Để thúc đẩy sự phát triển chung của cả nước cũng như tạo mối liên kết vàphối hợp trong phát triển kinh tế - xã hội giữa các vùng kinh tế Chính phủ Việt

kinh tế và vùng kinh tế trọng điểm, Với sáu vùng kinh tế địa phương và ba vùngkinh tế trọng điểm tạo ra khả năng đột phá, tạo động lực thúc đẩy phát triển kinh tế

- xã hội của cả nước

+ Vùng kinh tế trọng điểm miền Bắc

+ Vùng kinh tế trọng điểm miền Trung

+ Vùng kinh tế trọng điểm miền Nam

4 Các nhân tố ảnh hưởng tới cơ cấu đầu tư

Cơ cấu đầu tư chịu ảnh hưởng của nhiều nhân tố, có nhân tố nội tại của nềnkinh tế, có nhân tố tác động tư bên ngoài, có nhân tố tích cực thúc đẩy phát triểnsong cũng có nhân tố kìm hãm, hạn chế sự phát triển.Các nhóm nhân tố ảnh hưởngchủ yếu tới cơ cấu đầu tư của nền kinh tế :

4.1 Nhóm nhân tố nội bộ nền kinh tế

4.1.1 Thị trường nhu cầu tiêu dùng của xã hội

Cần khẳng định ngay rằng thị trường và nhu cầu tiêu dùng có ảnh hưởngtrực tiếp đến việc hình thành và chuyển dịch cơ cấu đầu tư Bởi vì thị trường vànhu cầu của xã hội là người đặt hàng cho tất cả các ngành nghề, cơ sở kinh tế, đến

xu hướng phát triển và phân công lao động xã hội, đến lĩnh vực kinh tế trong toàn

bộ nền kinh tế Nếu như xã hội không có nhu cầu thì tất nhiên không có bất kì một

quá trình sản xuất nào Cũng như vậy không có thị trường thì không có kinh tếhàng hóa.

Thị trường là nhu cầu xã hội không chỉ quy định về số lượng mà cả về chấtlượng các sản phẩm hàng hóa dịch vụ, nên nó có tác động trực tiếp đến quy mô,trình độ phát triển của các vị trí, tỷ trọng của các ngành, các khu vực, các thànhphần kinh tế trong cơ cấu đầu tư

Việc xác định cơ cấu đầu tư cho mỗi quốc gia, mỗi khu vực kinh tế phảitính đến xu thế tiêu dùng, xu thế hợp tác, cạnh tranh của các sản phẩm trong nước,trong khu vực và trên thế giới

4.1.2 Trình độ phát triển của lực lượng sản xuất

Lực lượng sản xuất là động lực phát triển của xã hội Nhu cầu xã hội ngàycàng cao, muốn đáp ứng đầy đủ nhu cầu xã hội thì trước hết phải phát triển lựclượng sản xuất Sự phát triển của lực lượng sản xuất sẽ làm thay đổi quy mô sảnxuất, thay đổi công nghệ, thiết bị, hình thành các nghành nghề mới, biến đổi laođộng từ giản đơn thành lao động phức tạp, từ ngành này sang ngành khác Sự pháttriển đó phá vỡ cân đối cũ, yêu cầu hình thành một cơ cấu đầu tư mới với một vịtrí, tỷ trọng vốn trong các nghành và khu vực lãnh thổ phù hợp hơn thích ứng vớinhu cầu phát triển của xã hội

Lực lượng sản xuất bao gồm tư liệu sản xuất và người lao động Vì vậy khi đánhgiá trình độ phát triển của lực lượng sản xuất phải xem xét trên cả 2 khía cạnh :

Thứ nhất: tư liệu sản xuất bao gồm đối tượng lao động và tư liệu lao động thể hiện:

- Các nguồn lực và lợi thế so sánh của đất nước là cơ sở hình thành vàchuyển dịch CCĐT bền vững và có hiệu quả.Tài nguyên thiên nhiên( khoáng sản,hải sản…) và các điều kiện tự nhiên phong phú và thuận lợi tạo điều kiện cho việctập trung nguồn lực cho việc đầu tư phát triển các nghành nghề của nền kinh tế.Tuy nhiên việc khai thác và sử dụng các yếu tố này phục vụ cho sự phát triển và

trung đầu tư vào khai thác tài nguyên có lợi thế, trữ lượng lớn, giá trị kinh tế cao

và ổn định, nhu cầu thị trường lớn…vì thế sự đa dạng phong phú của các nguồn tàinguyên thiên nhiên hay tư liệu sản xuât dồi dào có ảnh hưởng đến quá trình hìnhthành và chuển dịch CCĐT

- Dựa trên trình độ phát triển tư liệu sản xuất hiện có để xác định đầu tư vàophát triển các ngành mà nước ta có lợi thế và có điều kiện phát triển mới tạo đà hộinhập và tham gia có hiệu quả vào phân công lao động quốc tế

Thứ hai: Người lao động

- Trình độ phát triển của lực lượng sản xuất còn được thể hiện ở trình độ taynghề, kĩ năng kĩ xảo của người lao động Nếu trong một nền kinh tế trong nền kinh

tế, đến định hướng đầu tư và từ đó làm chuyển dịch cơ cấu đầu tư hiện tại Ngườilao động có trình độ chuyên môn nghiệp vụ càng cao, khả năng chuyên môn hóacàng cao thì phân công lao động hợp tác quốc tế càng phát triển Từ đó hình thànhkinh tế cơ cấu mở ảnh hưởng đến sự hình thành và phát triển ngành nghề

4.1.3 Dân số lao động

Đây là yếu tố có ảnh hưởng quan trọng trong định hướng đầu tư cho sự pháttriển kinh tế Nó có tác động lên sự hình thành và chuyển dịch CCĐT Do vậy phảixem xét trên các khía cạnh:

- Kết quả dân số và trình độ dân trí là cơ sở quan trọng để phát triển vànâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh trong các ngành nghề đang hoạt động

- Quy mô dân số, kết cấu dân số và thu nhập của họ có ảnh hưởng lớn đếnquy mô và nhu cầu thị trường Đó là cơ sở để đầu tư phát triển vào các ngành côngnghiệp và các ngành phục vụ tiêu dùng

4.1.4 Quan điểm, chiến lược, mục tiêu phát triển kinh tế xã hội của đất nước trong mỗi giai đoạn

Cơ cấu đầu tư là biểu hiện tóm tắt nội dung và phương tiện của chiến lượcphát triển kinh tế xã hội Mặc dù cơ cấu đầu tư vừa mang tính khách quan vừamang tính lịch sử nhưng các tính chất đó lại chịu sự tác động và chi phối của nhà

nước thông qua các công cụ điều tiết kinh tế vĩ mô Thông qua các định hướngphát triển, Nhà nước không chỉ nhằm khuyến khích mọi lực lượng sản xuất của xãhội, đạt được mục tiêu đề ra mà còn đưa ra các dự án để thu hút mọi thành phầnkinh tế tham gia, nếu không đạt được thì Nhà nước trực tiếp tổ chức đầu tư, đảmbảo sự cân đối giữa các sản phẩm, các ngành lĩnh vực trong nền kinh tế.

Cơ chế quản lý của Nhà nước trong từng thời kỳ lại có những thay đổi nhấtđịnh để thực hiện mục tiêu phát triển kinh tế xã hội của đất nước do đó nó tácđộng trực tiếp đến quá trình phát triển và chuyển dịch cơ cấu đầu tư

và có hiệu quả

4.2.Các nhân tố bên ngoài

Ngoài các nhân tố tác động ở trong nội tại nền kinh tế, cơ cấu đầu tư cònchịu tác động của nhiều nhân tố bên ngoài Đó chính là xu thế chính trị, xã hội vàkinh tế của khu vực và thế giới Cùng với sự phát triển ngày càng nhanh chóng củakhoa học kỹ thuật công nghệ Từ khi gia nhập WTO, với nhiều thuận lợi về hộinhập kinh tế thế giới thì Việt Nam không tránh khỏi những thách thức đó là hoànhập chứ không hoà tan Xu thế quốc tế hoá giúp nước ta hội nhập dễ dàng hơnnhưng chúng ta cũng phải luôn cảnh giác để đảm bảo năng lực cạnh tranh nhằmhội nhập an toàn

5 Tác động của cơ cấu đầu tư tới sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế.

Những quyết định đầu tư sẽ làm ảnh hưởng đến cơ cấu kinh tế trong tươnglai Nó làm thay đổi số lượng, tỷ trọng của từng bộ phận trong nền kinh tế, đến

cấu này có hiệu quả và tác động tốt tới nền kinh tế hay không sẽ là một yếu tốquan trọng để đánh giá sự tăng trưởng của cả nền kinh tế bởi vậy cơ cấu kinh tếmới này là một yếu tố quan trọng tạo ra tăng trưởng và phát triển kinh tế Cơ cấukinh tế thay đổi là để nhằm thực hiện những mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội đãđặt ra, và những mục tiêu đó có đạt được hay không chính là thước đo cơ bản nhấtxác định kết quả, hiệu quả của đầu tư đổi mới cơ cấu kinh tế và nó cho thấy tầmquan trọng của đầu tư đối với chuyển dịch cơ cấu kinh tế.

Đầu tư và chuyển dịch cơ cấu đầu tư tác động đến cơ cấu kinh tế trước hết

là ở sự thay đổi số lượng các ngành trong nền kinh tế quốc dân Do đó tỷ trọng cácnghành trong cơ cấu kinh tế có sự thay đổi, thứ tự ưu tiên khác nhau và kết quả làhình thành nên một cơ cấu ngành mới Sau đó sự chuyển dịch cơ cấu đầu tư làmthay đổi mối quan hệ giữa các bộ phận trong nền kinh tế theo xu hướng ngày cànghợp lý hơn Các nguồn lực trong nền kinh tế được sử dụng hợp lý Các ngành liênkết, liên hệ với nhau chặt chẽ Trong cùng một ngành, các bộ phận cũng có mốiquan hệ với nhau và ngày càng hợp lý trong việc phân phối nguồn lực Các doanhnghiệp hoạt động có hiệu quả sẽ chiếm tỷ trọng ngày càng nhiều làm tăng hiệu quảcạnh tranh giữa các doanh nghiệp bởi việc đầu tư vào ngành nào sẽ giúp một phầnquan trọng cho ngành đó phát huy lợi thế để cạnh tranh và phát triển

Cuối cùng hiệu quả của cơ cấu đầu tư đổi mới cơ cấu kinh tế là làm tănghiệu quả cho từng bộ phận của nền kinh tế nói riêng và toàn bộ nền kinh tế nóichung Khi xem xét hiệu quả của đầu tư tới cơ cấu kinh tế cần xem xét cả hiệu quảtrực tiếp và hiệu quả gián tiếp Hiệu quả trực tiếp đó là khi đầu tư vào riêng từng

bộ phận thì bộ phận đó sẽ thu được về sự tăng trưởng mới như tăng giá trị tổng sảnlượng, tạo thêm công ăn việc làm…Hiệu quả gián tiếp đó là không chỉ bộ phậnnhận sự tác động trực tiếp của đầu tư có được những gia tăng mà những vùngkhác, những bộ phận khác cũng phát triển theo Hoặc trái lại do sự cạnh tranhnguồn lực, tranh chấp thị trường mà kìm hãm sự phát triển triển của các bộ phậnkhác Bởi vậy tác động của đầu tư không chỉ riêng đến từng bộ phận của nền kinh

II Cơ cấu đầu tư hợp lý

1 Cơ cấu đầu tư hợp lý

1.1 Khái niệm

Cơ cấu đầu tư hợp lý là cơ cấu đầu tư phù hợp với các qui luật khách quan,các điều kiện kinh tế-xã hội của từng cơ sở, ngành, vùng và toàn nền kinh tế, cótác động tích cực đến việc đổi mới cơ cấu kinh tế theo hướng ngày càng hợp lýhơn, khai thác và sử dụng hợp lý các nguồn lực trong nước, đáp ứng nhu cầu hộinhập, phù hợp với xu thế kinh tế, chính trị của thế giới và khu vực

1.2 Phân loại

1.2.1 Cơ cấu đầu tư hợp lý theo nguồn vốn

Cơ cấu đầu tư theo nguồn vốn được coi là hợp lý khi đảm bảo nguyên tắcvốn trong nước là quyết định, vốn nước ngoài là quan trọng Đối với nguồn vốnđầu tư của Nhà nước tập trung vào các ngành then chốt của nền kinh tế, nhữngngành có tính đột phá tạo đà cho các ngành khác phát triển Nhà nước thực hiệnchính sách quản lý và điều tiết nền kinh tế theo nguyên tắc của cơ chế thị trường.Đảm bảo huy động và sử dụng hiểu quả tất cả các nguồn vốn Đặc biệt nguồn vốntrong dân cư Tích cực thu hút và sử dụng hiệu quả nguồn vốn nước ngoài Đối vớinguồn vốn trong nước thì tránh lãng phí, thất thoát

1.2.2 Cơ cấu đầu tư hợp lý theo vốn

Một cơ cấu vốn đầu tư hợp lý là cơ cấu mà vốn đầu tư được ưu tiên cho bộphận quan trọng nhất, phù hợp với yêu cầu và mục tiêu đầu tư và nó thường chiếmmột tỷ trọng khá cao

Trong bối cảnh nền kinh tế nước ta như hiện nay cần tập trung vào:

+ Dành phần lớn trong ngân sách nhà nước cho đầu tư xây dựng cơ bản,chú trọng kết cấu hạ tầng kinh tế kĩ thuật, đặc biệt là các khu kinh tế trọng điểm,vùng nông thôn miền núi có tiểm năng cần được khai thác, góp phần thực hiện

+Tăng ngân sách nhà nước qua các năm cho lĩnh vực đầu tư phát triểnkhác, thực hiện các chương trình xóa đói giảm nghèo, nâng cao dân trí, sức khỏecho người dân, đào tạo nghề cho người lao động, xây dựng các chương trìnhhướng nghiệp.

+ Trong các doanh nghiệp, vốn đầu tư tăng tài sản lưu động làrất quan trọng Yêu cầu đặt ra là phải chủ động đảm bào nguồn vốn nay, giúp choquá trình sản xuất diễn ra liên tục, không bị gián đoạn

1.2.3 Cơ cấu đầu tư hợp lý theo ngành kinh tế

Tỷ trọng các ngành nông nghiệp giảm Tỷ trọng các ngành công nghiệp,dịch vụ tăng Trong nội bộ các ngành, tỷ trọng các ngành có hàm lượng chất xámcao và năng suất lao động cao ngày càng lớn Tỷ trọng các ngành có năng suấtthấp giảm đi Xu hướng chuyển dịch càng nhanh càng tốt.Cơ cấu kinh tế chuyểndịch từ đơn giản đến phức tạp

Để nền kinh tế có thể chuyển dịch theo hướng trên, cơ cấu đầu tư phảichyển dịch theo hướng tăng dần tỷ trọng vào các ngành có trình độ kỹ thuật cao,mang lại nhiều giá trị gia tăng Giảm dần tỷ trọng vào các ngành có trình độ côngnghệ thấp

1.2.4 Cơ cấu đầu tư hợp lý theo vùng, địa phương

Cơ cấu đầu tư phát triển hợp lý là cơ cấu có khả năng tạo ra quá trình tái sản xuất

mở rộng Hay nói cách khác, cơ cấu đầu tư phát triển hợp lý là cơ cấu đầu tư vừakhai thác hiệu quả các năng lực hiện tại, vừa đảm bảo là nền tảng vững chắc cho

sự phát triển trong tương lai Một cơ cấu vùng địa phương được coi hợp lý khithỏa mãn những nội dung sau:

o Cơ cấu đầu tư phát triển vùng kinh tế đảm bảo sự lan tỏa trong một vùngrộng lớn, vừa lôi kéo tất cả các địa phương trong vùng và các vùng phụ cậncùng phát triển

o Cơ cấu đầu tư phát triển vùng địa phương phù hợp với mục tiêu chiếnlược phát triển kinh tế xã hội của cả nước cũng như của các ngành – địaphương trong từng thời kỳ và đây là cơ sở thực hiện mục tiêu đó.

o Cơ cấu đầu tư phát triển vùng địa phương phải khai thác và sử dụng cóhiệu quả các nguồn lực, đặc biệt là cá nguồn lực có lợi thế của vùng Đóchính là việc tính toán về các lợi thế về vị trí địa lý kinh tế, về điều kiện tựnhiên và các cơ chế chính sách

o Cơ cấu đầu tư phát triển vùng địa phương phải dựa vào nhu cầu của nềnkinh tế, của thị trường là cơ bản, chứ không phải dựa vào khả năng của chủ

thể kinh tế -hãy bán những gì mà thị trường cần, chứ không bán nhưng gì

mà chúng ta có – đây là vấn đề sống còn của kinh tế thị trường Đồng nghĩa

với vấn đề này là việc lập quy hoạch, kế hoạch phát triển bố trí theo vùngđịa phương hợp lý Làm sao có thể phát huy tối đa sự liên kết, hợp tác giữacác vùng Tạo nên sự cân đối giữa các vùng và địa phươn

Việc xây dựng được một cơ cấu đầu tư phát triển hợp lý trong vùng kinh

tế rất phức tạp, đòi hỏi một thời gian dài, nguồn lực lớn và phải có bước đi phùhợp để hình thành dần theo thời gian Điều đó cần phải có sự tập trung trí tuệ củatoàn đảng, toàn đân ta trong việc xây dựng quy hoạch, chiến lược và các cơ chế,chính sách thực hiện để sớm đưa sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đấtnước đi đến thành công Hình thành một cơ cấu đầu tư vùng địa phương phù hợp

với mục tiêu “ dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ văn minh”.

2 Chuyển dịch cơ cấu đầu tư

2.1 Khái niệm

Chuyển dịch cơ cấu đầu tư là sự thay đổi của cơ cấu đầu tư từ mức độ nàysang mức độ khác, phù hợp với môi trường và mục tiêu phát triển Sự thay đổikhông chỉ bao gồm thay đổi về vị trí ưu tiên mà còn là sự thay đổi về chất trongnội bộ cơ cấu và các chính sách áp dụng

Thực chất chuyển dịch cơ cấu là sự điều chỉnh cơ cấu vốn, nguồn vốn phù hợpvới mục tiêu đã xác định của toàn bộ nền kinh tế, ngành, địa phương và các cơ sởtrong từng thời kỳ phát triển.

2.2 Sự cần thiết của chuyển dịch cơ cấu đầu tư

Trong sự nghiệp đổi mới nền kinh tế, nước ta cơ bản đã thoát khỏi khủnghoảng gay gắt, vượt qua nhiều thách thức và đã đạt được nhiều thành tựu to lớn,tiến tới một thời kỳ phát triển mới Trong xu thế mở cửa hội nhập kinh tế nước talại có thêm nhiều cơ hội lớn để phát triển vươn lên, bên cạnh giải quyết những vấn

đề xã hội đang đặt ra chúng ta cần phải đảm bảo tăng trưởng nhanh, ổn định vàliên tục đi liền với chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng CNH – HĐH Trong đó,theo nội dung của phát triển kinh tế, tăng trưởng cao cùng với chuyển dịch cơ cấukinh tế hợp lý là nội dung cơ bản có tính chất quyết định Tăng trưởng kinh tếđược quyết định bởi việc sử dụng yếu tố đầu vào, đó chính là vốn đầu tư và việc

sử dụng vốn đầu tư hợp lý và có hiệu quả nhất Chỉ có đầu tư mới làm gia tăng tàisản xã hội đưa đến sự phồn thịnh cho đất nước Vì vậy phải thiết lập và có chínhsách chuyển dịch CCĐT một cách hợp lý mang lại hiệu quả kinh tế xã hội lớn nhấtcho nền kinh tế quốc dân Việt Nam có điểm xuất phát thấp, là nước bắt đầu từnông nghiệp lạc hậu, khi bước vào quá trình hội nhập kinh tế quốc tế sẽ còn gặpnhiều khó khăn, thử thách bên cạnh những cơ hội lớn CCĐT hiện nay của nước tacòn nhiều bất cập chưa hợp lý, hiệu quả đầu tư chưa cao, đóng góp cho GDP chưalớn Để tiến kịp với sự đòi hỏi của hội nhập và mở cửa phát triển kinh tế thì CCĐTlại càng phải được chuyển dịch theo hướng hợp lý hơn Nước ta phải tranh thủ tối

đa mọi nguồn vốn trong và ngoài nước, nguồn vốn mọi thành phần kinh tế manglại tăng trưởng cao cho nền kinh tế Khi đã có vốn, phải quản lý và sử dụng vốnmột cách tiết kiệm và hiệu quả sao cho vừa đẩy nhanh tăng trưởng kinh tế vừatránh hậu quả nợ nần như một số quốc gia đã gặp phải trong lịch sử Nâng caohiệu quả vốn đầu tư phụ thuộc vào sự phân bổ vốn vào đâu theo số lượng và tỷ lệnhư thế nào là hợp lý và hiệu quả tối ưu nhất Một CCĐT tối ưu vừa cho phép

nâng cao hiệu quả sử dụng vốn, vừa là phương tiện để hình thành cơ cấu kinh tếhợp lý đảm bảo tăng trưởng nhanh Sự thay đổi của CCĐT và sự tác động của nóđến cơ cấu kinh tế diễn ra một cách thường xuyên, lặp đi, lặp lại theo hướng tiệmcận đến những CCKT tối ưu Quá trình thay đổi đó mang tính chất khách quan,dưới tác động của các quy luật kinh tế Thông qua việc nhận thức ngày càng đẩy

đủ, sâu sắc cơ chế tác động của các quy luật kinh tế mà nhà nước có thể địnhhướng, điều tiết quá trình thay đổi CCĐT hướng vào mục tiêu kinh tế - xã hội đãđịnh

Chương II: Thực trạng cơ cấu đầu tư ở Việt Nam

giai đoạn từ năm 2000 đến 2009

I Cơ cấu đầu tư theo nguồn vốn

Cơ cấu đầu tư theo nguồn vốn có thể chia ra làm ba khu vực chính là khuvực nhà nước, khu vực tư nhân và khu vực đầu tư nước ngoài Trong giai đoạn1986-1990 nguồn vốn khu vực nhà nước vẫn chiếm tỷ trọng cao do những nămđầu của thời kỳ mở cửa hệ thống ngân hàng, các tổ chức tín dụng, các tổ chức tàichính chưa phát triển và gặp nhiều khó khăn trong quá trình hoạt động, đặc biệt làtrong việc huy động vốn

Nhưng bước sang giai đoạn 2000 – 2009 thì cơ cấu này đã có sự thay đổiđáng kể

Bảng 1: Vốn đầu tư toàn xã hội qua các năm

Đơn vị: tỷ đồng

Nhà nước

Khu vực tưNhân

Vốn đầu tưtrực tiếp nướcngoài

Qua bảng số liệu ta thấy tỷ trọng đóng góp trong vốn đầu tư của khu vực tưnhân và khu vực đầu tư nước ngoài đã tăng lên nhanh chóng, trong đó nguồn vốn

từ khu vực tư nhân tăng cao nhất và đã chiếm tỷ trọng cao hơn khu vực Nhà nước.Như vậy, chuyển biến của cơ cấu đầu tư theo nguồn vốn có nhiều dấu hiệu tíchcực với sự đóng góp đa dạng, hiệu quả của nguồn vốn rõ nét hơn, và có sự pháthuy ở chừng mực nhất định trong phân bổ vốn

1 Nguồn vốn đầu tư trong nước

1.1 Nguồn vốn ngân sách nhà nước

Bảng 2 : Vốn đầu tư của khu vực kinh tế nhà nước phân theo nguồn vốn.

Đơn vị: tỷ đồng

Giá thực

Chia raVốn ngân

sách Nhànước

Vốn vay

Vốn của các doanhnghiệp Nhà nước

số vốn đầu tư của khu vực nhà nước có xu hướng tăng lên từ 43.623% năm 2000tăng lên 62,77% năm 2009 Tính riêng năm 2009 vốn từ Ngân sách Nhà nước đạt

153800 tỷ đồng, chiếm 21,8% tổng vốn đầu tư cả nước và bằng 106,8% kế hoạch

Về cơ cấu chi đầu tư của NSNN trong thời kỳ này cũng đã chuyển biếntheo hướng tập trung hơn cho các lĩnh vực ưu tiên của giai đoạn này, đó là: giaothông, thủy lợi giáo dục - đào tạo và các công trình phúc lợi dành cho ngườinghèo Những chính sách này đã được tiến hành trong một thời gian khá dài, và nó

đã thể hiện sự cố gắng của nhà nước trong việc phân bổ những nguồn lực hạn hẹp

để tạo đà cho tăng trưởng kinh tế

1.2 Nguồn vốn tín dụng đầu tư phát triển nhà nước

Là nguồn vốn có vai trò quan trọng trong phục vụ cho công tác quản lý nhànước và điều tiết nền kinh tế vĩ mô Thông qua nguồn này, nhà nước khuyến khíchphát triển các ngành, vùng, lĩnh vực theo định hướng chiến lược của mình Nguồnvốn còn được phân bổ để thực hiện các mục tiêu phát triển xã hội

Bảng 3: Vốn tín dụng đầu tư phát triển nhà nước.

Nguồn: Tổng cục thống kê, Vneconomy.vn

Theo Ngân Hàng Phát triển Việt Nam (VDB) thì việc giải ngân vốn tíndụng đầu tư phát triển gặp khá nhiều khó khăn

Theo thống kê, tổng số vốn TD ĐTPT giải ngân năm 2006 chỉ đạt 10.200 tỷđồng, bằng 92% kế hoạch do các chủ đầu tư “tự nguyện” đăng ký và chỉ bằng 55%

kế hoạch giải ngân đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Mới đây, VDB đãgửi văn bản tới Thủ tướng Chính phủ, Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Bộ Tài Chính đềxuất các biện pháp tháo gỡ

Trong 6 tháng đầu năm 2007, toàn hệ thống VDB huy động được 29.794 tỷđồng, thu nợ gốc được 2.796 tỷ đồng, nhưng giải ngân vốn tín dụng đầu tư pháttriển (TD ĐTPT) mới đạt 4.573 tỷ đồng, bằng 20,6% kế hoạch (22.200 tỷ đồng).

Cũng trong thời gian này, VDB đã triển khai hàng loạt giải pháp để tháo gỡkhó khăn cho các dự án mà chủ đầu tư đang có nợ quá hạn hoặc lãi đến hạn chưatrả, các dự án chưa huy động đủ nguồn vốn tham gia thì VDB vẫn giải ngân vốnvay trước cho các hạng mục, khối lượng công việc đã được chấp thuận sử dụngvốn vay tín dụng nhà nước theo hợp đồng tín dụng đã ký…

1.3 Nguồn vốn đầu tư của các doanh nghiệp Nhà nước.

- Trong giai đoạn 1991-1995, tốc độ tăng trưởng bình quân của DNNN là11,7% gấp 1,5 lần tốc độ tăng trưởng bình quân của nền kinh tế Từ năm 1998-

2001, tốc độ tăng trưởng của DNNN chậm lại nhưng vẫn chiếm tỷ trọng lớn trongGDP của toàn bộ nền kinh tế, nộp ngân sách chiếm 40% tổng thu của ngân sáchnhà nước, tạo việc làm cho trên 1,9 triệu người Một số sản phẩm của DNNN cóđóng góp chủ yếu vào cân đối hàng hóa của nến kinh tế như bưu chính, dầu khí,…

Bảng 4 Tỷ trọng vốn doanh nghiệp nhà nước trong tổng vốn đầu tư

Nguồn: Tổng cục thống kê, vneconomy.vn

- Trong giai đoạn 2000- 2009, các DNNN vẫn làm tốt vai trò là loại hình

DN đi đầu, chiếm tỉ trọng đáng kể trong nền kinh tế Song càng ngày, tỷ trọngdoanh thu của các DNNN càng giảm Nguyên nhân là do quá trình cổ phần hóacác DNNN đang diễn ra nhanh chóng Tính đến hết 8/2006, cả nước đã sắp xếpđược 4.447 doanh nghiệp, trong đó, CPH 3.060 doanh nghiệp Riêng từ năm 2001đến nay đã sắp xếp được 3.830 doanh nghiệp Nhà nước, bằng gần 68% số doanhnghiệp Nhà nước đầu năm 2001

Sau quá trình thực hiện sắp xếp, số lượng doanh nghiệp Nhà nước giảmnhưng vẫn tiếp tục giữ vai trò chi phối những ngành, lĩnh vực then chốt Khu vựcdoanh nghiệp Nhà nước vẫn đóng góp gần 40% GDP và 50% tổng thu ngân sáchNhà nước

1.4 Nguồn vốn đầu tư của tư nhân và dân cư:

Theo ước tính của Bộ Kế hoạch và Đầu tư, tiết kiệm trong dân cư và cácdoanh nghiệp doanh dân chiếm bình quân khoảng 15% GDP, trong đó phần tiếtkiệm của dân cư tham gia đầu tư gián tiếp vào khoảng 3,7% GDP, chiếm khoảng25% tổng tiết kiệm của dân cư; phần tiết kiệm của dân cư tham gia đầu tư trực tiếpvào khoảng 5% GDP và bằng 33% số tiết kiệm được Trong giai đoạn 2001-2005,

vốn đầu tư của dân cư và tư nhân chiếm khoảng 26% tổng vốn đầu tư toàn xã hội.Trong giai đoạn tiếp nguồn này sẽ tiếp tục gia tăng cả về quy mô và tỷ trọng.

Với khoảng vài trăm ngàn doanh nghiệp dân doanh ( gồm có doanh nghiệp

tư nhân, công ty trách nhiệm hữu hạn, công ty cổ phần, hợp tác xã) đã, đang và sẽ

đi vào hoạt động thì phần tích luỹ của các doanh nghiệp này sẽ đóng góp đáng kểvào ngân sách nhà nước cũng như tổng quy mô vốn của toàn xã hội Bởi vậy việcnhà nước thực hiện các chính sách để khuyến khích thúc đẩy khu vực kinh tế tưnhân phát triển là một yêu cầu thiết yếu Và trên thực tế trong 20 năm thực hiệnchính sách đổi mới, Nhà nước liên tục hoàn thiện các chính sách nhằm tạo điềukiện cho khu vực kinh tế tư nhân, kinh tế hộ gia đình mạnh dạn bỏ vốn đầu tư vàphát triển

2 Nguồn vốn nước ngoài

Như chúng ta đã biết, hiện nay Việt Nam đang là 1 thị trường đầy tiềmnăng và có sức thu hút đối với các nhà đầu tư nước ngoài Trong những năm qua,nguồn vốn đầu tư nước ngoài vào Việt Nam đã thu được những con số rất ấntượng, có tác động nhất định đến nền kinh tế nước ta

2.1 Nguồn vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI)

Khu vực kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài ngày càng khẳng định vai tròquan trọng trong nền kinh tế Việt Nam Trước hết, FDI là nguồn vốn bổ sung quantrọng vào tổng đầu tư xã hội và góp phần cải thiện cán cân thanh toán trong giaiđoạn vừa qua Các nghiên cứu gần đây của Bộ Kế hoạch và đầu tư rút ra nhậnđịnh chung rằng khu vực có vốn đầu tư nước ngoài đã đóng góp quan trọng vàoGDP với tỷ trọng ngày càng tăng Khu vực này góp phần tăng cường năng lực sảnxuất và đổi mới công nghệ của nhiều ngành kinh tế, khai thông thị trường sảnphẩm (đặc biệt là trong gia tăng kim ngạch xuất khẩu hàng hoá), đóng góp chongân sách Nhà nước và tạo việc làm cho một bộ phận lao động Bên cạnh đó, FDI

có vai trò trong chuyển giao công nghệ và các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước

nâng cao hiệu quả sản xuất Các dự án FDI cũng có tác động tích cực tới việc nângcao năng lực quản lý và trình độ của người lao động làm việc trong các dự án FDI.

Bảng 4: số liệu cho biết tình hình đầu tư nước ngoài vào Việt Nam trong những năm qua:

Đơn vị: triệu USD

vốnthựchiệnTổng số

Vốn điều lệ

ngoài góp

Việt Namgóp

Nguồn: Cục Đầu tư nước ngoài - Bộ Kế hoạch và đầu tư

Từ năm 1991 đến 1996 là thời kỳ FDI tăng trưởng nhanh, đạt kết quả caonhất trong 20 năm và góp phần ngày càng quan trọng vào việc thực hiện kinh tế –

xã hội Trong kế hoạch 5 năm 1991- 1995 thu hút được 17663 triệu USD vốn FDIđăng ký, tốc độ tăng trưởng hàng năm rất cao Đây là thời kỳ hoạt động FDI rất sôiđộng, hàng nghìn đoàn khách quốc tế đến Việt Nam tìm kiếm cơ hội đầu tư, hàngtrăm dự án mới chờ thẩm định, hàng chục nhà máy được khởi công cùng một lúc,bản đồ FDI thay đổi từng ngày ở Việt Nam

Giai đoạn 1997 – 2000 là thời kỳ suy thoái của dòng vốn FDI vàoViệt Nam Vốn đăng ký bắt đầu giảm từ năm 1997 và giảm mạnh trong 2 năm tiếptheo Nếu như các doanh nghiệp FDI đã tạo việc làm trực tiếp cho khoảng 20 vạnngười trong 5 năm 1991 – 1995, thì trong 5 năm 1996 – 2000 chỉ có thêm 149 nghìnngười có việc làm trong khu vực FDI

Từ năm 2001 đến 2004 là thời kỳ hồi phục chậm của hoạt động FDI Tínhđến cuối năm 2004, tổng vốn đăng ký FDI ở Việt Nam là 4547.6 triệu USD và vốnthực hiện 2852.5 triệu USD Con số này cho thấy, sau nhiều năm luồng vốn FDIvào Việt Nam bị chững lại, năm 2004 đã có dấu hiệu hồi phục rõ rệt

Từ khi ban hành luật đầu tư nước ngoài đến hết năm 2005, đã có 7279 dự

án FDI được cấp phép đầu tư với tổng vốn đăng ký đạt 66,3 tỷ USD Hết năm

2005 còn 6030 dự án còn hiệu lực với tổng số vốn đăng ký hơn 65 tỷ USD (kể cảtăng vốn) Tính riêng năm 2006, số dự án cấp mới là 833 dự án , chỉ bằng 86,1%

so với năm 2005, với số lượng vốn đăng ký cấp mới là 7839 triệu USD bằng166.6% so với năm 2005 Số lượt dự án tăng vốn năm 2006 là 486 dự án với sốvốn tăng thêm là 2362.3 triệu USD Như vậy, so với năm 2005, số dự án cấp mớituy có giảm đi nhưng số lượng vốn đăng ký cấp mới lại tăng lên, chứng tỏ xuhướng dòng vốn FDI vào nước ta tiếp tục phục hồi và tăng trưởng, đạt mức kỷ lục

kể từ sau khủng hoảng tài chính khu vực năm 1997

Đến năm 2008 tổng vốn FDI đã đạt hơn 64 tỷ USD, gấp gần ba lần năm

2007 Đây là mức thu hút vốn FDI kỷ lục từ trước đến nay của Việt Nam Điềunày càng có ý nghĩa trong trong bối cảnh kinh tế toàn cầu khủng hoảng Tínhchung từ đầu năm, đã có tổng số 1.171 dự án FDI được cấp phép đầu tư vào ViệtNam với tổng số vốn đăng ký đạt hơn 60,2 tỷ USD, tăng 222% so với năm 2007.Bên cạnh đó, trong năm 2008, có 311 dự án đăng ký tăng vốn, tổng số vốn tăngthêm đạt 3,74 tỷ USD Trong các lĩnh vực đầu tư, vốn FDI tập trung chủ yếu vàolĩnh vực công nghiệp và xây dựng, gồm 572 dự án với tổng vốn đăng ký 32,62 tỷUSD, chiếm 48,85% về số dự án và 54,12% về vốn đầu tư đăng ký Lĩnh vực dịch

vụ có 554 dự án, tổng vốn đăng ký 27,4 tỷ USD, chiếm 47,3% về số dự án và45,4% về vốn đầu tư đăng ký Số còn lại thuộc lĩnh vực nông-lâm-ngư nghiệp

Do ảnh hưởng của thời kỳ suy thoái nên vốn đầu tư trực tiếp nước ngoàivào Việt Nam năm 2009 giảm đáng kể, chỉ có 893 dự án đăng ký với tổng số vốn16345,9, giảm gần 4 lần so với năm 2008

2.2 Nguồn vốn hỗ trợ phát triển chính thức – ODA

Trong thời gian qua, cộng đồng tài trợ tại Việt Nam đã được mở rộng rấtnhiều và hiện có 51 nhà tài trợ, bao gồm 28 nhà tài trợ song phương và 23 nhà tàitrợ đa phương đang hoạt động thường xuyên tại Việt Nam Ngoài các nước làthành viên của Tổ chức OECD-DAC còn có các nhà tài trợ mới nổi như TrungQuốc, Ấn độ, Hung-ga-ri, Séc,

Bảng 5: Cam kết, ký kết và giải ngân vốn ODA giai đoạn 2000 – 2009

Nguồn: Bộ kế hoạch và đầu tư

Qua bảng số liệu ta thấy số vốn ODA cam kết và ký kết của nước ngoài dànhcho Việt Nam tăng đáng kể và lượng giải ngân ngày càng hiệu quả hơn Trongthời kỳ 2006 – 2010, Việt Nam dự kiến giải ngân khoảng 11,9 tỷ USD vốn ODA

để hỗ trợ phát triển nông nghiệp và nông thôn; xây dựng cơ sở hạ tầng theo hướngđồng bộ và hiện đại; phát triển cơ sở hạ tầng xã hội; bảo vệ môi trường và nguồntài nguyên thiên nhiên; phát triển thể chế và tăng cường năng lực con người Trong kế hoạch 5 năm 2006-2010, Việt Nam có kế hoạch huy động khoảng 11

tỷ USD Vốn hỗ trợ phát triển chính thức (ODA) vào đầu tư phát triển Như vậy,trung bình mỗi năm phải đạt 2,2 tỷ USD Vậy ODA dự tính sẽ đóng góp khoảng9% vào tổng vốn đầu tư toàn xã hội Theo kế hoạch phát triển kinh tế -xã hội giaiđoạn 2006-2010, tổng nguồn vốn đầu tư toàn xã hội tương đương 140 tỉ USD.Trong đó, dự kiến vốn vay nước ngoài chiếm khoảng 35%, riêng vốn vay từ nguồn

ODA dự kiến đạt trên 19 tỉ USD vốn cam kết Giải ngân từ nguồn vốn này dự kiếntăng từ 1,7 tỉ USD vào năm 2005 lên 2,3 tỉ USD vào năm 2010 Và như vậy,nguồn vốn giải ngân dự kiến sẽ đạt 11 tỉ USD.

Ngoài nguồn vốn tài trợ ODA, ở Việt nam còn có khoảng 600 các tổ chứcphi Chính phủ quốc tế hoạt động với số tiền viện trợ hàng năm lên đến 200 triệuUSD trong nhiều lĩnh vực khác nhau, liên quan trực tiếp đến đời sống người dântại các vùng nông thôn, miền núi, vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc

Thông qua 15 Hội nghị CG thường niên, tổng vốn ODA đã được các nhàtài trợ cam kết đạt 42,438 tỷ USD với mức cam kết năm sau cao hơn năm trước,

kể cả những năm kinh tế thế giới gặp khó khăn như khủng hoảng tài chính khu vựcchâu Á vào năm 1997

Số vốn ODA cam kết nói trên được giải ngân dựa trên tình hình thực hiệncác chương trình và dự án được ký kết giữa Chính phủ và các nhà tài trợ

Mặc dù chiếm tỷ trọng không lớn, khoảng 3-4% trong GDP của Việt Nam,song ODA là nguồn vốn bổ sung cho nguồn vốn đầu tư phát triển cơ sở hạ tầngkinh tế - xã hội của Chính phủ và là chất xúc tác cho các nguồn vốn đầu tư khácnhư vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), vốn đầu tư của khu vực tư nhân,

Việc sử dụng ODA trong thời gian qua đã có hiệu quả, có tác động tích cựcđến phát triển năng lực sản xuất, nâng cao chất lượng dịch vụ của các ngành và địaphương Các công trình giao thông như Quốc lộ 5, Quốc lộ 10, Quốc lộ 18, Đườngxuyên Á Tp Hồ Chí Minh - Mộc Bài, cầu Bính, Cầu Bãi Cháy, Cầu Mỹ Thuận,Cảng hàng không Tân Sơn Nhất, được tài trợ từ nguồn vốn ODA đã minh chứng

rõ rệt về tác động lan tỏa của nguồn vốn ODA đối với phát triển

Ngoài ra, nguồn vốn ODA còn hỗ trợ các địa phương, đặc biệt các tỉnh cònnghèo, những các công trình phục vụ trực tiếp đời sống của nhân dân như giaothông nông thôn, cấp điện và nước sinh hoạt, trường học, trạm y tế xã và các bệnhviện tỉnh và huyện, các công trình thủy lợi, các chợ nông thôn,

ODA có vai trò quan trọng hỗ trợ Việt Nam xây dựng và hoàn thiện khung

qua việc cung cấp chuyên gia quốc tế, những kinh nghiệm và tập quán tốt củaquốc tế và khu vực trong lĩnh vực pháp luật đặc biệt trong bối cảnh Việt Namchuyển đổi sang nền kinh tế thị trường và hội nhập quốc tế

Nguồn vốn ODA có vai trò tích cực hỗ trợ phát triển năng lực con ngườitrong việc đào tạo và đào tạo lại hàng vạn cán bộ Việt Nam trong thời gian quatrên rất nhiều lĩnh vực như nghiên cứu cơ bản và ứng dụng khoa học, công nghệ,quản lý kinh tế và xã hội, thông qua việc cung cấp học bổng nhà nước, cử chuyêngia nước ngoài để đào tạo tại chỗ trong quá trình thực hiện các chương trình, dự ánODA, chuyển giao công nghệ và kinh nghiệm quản lý tiên tiến, cung cấp trangthiết bị nghiên cứu và triển khai

2.3 Nguồn vốn tín dụng từ các ngân hàng thương mại quốc tế.

Trong các nguồn vốn được đầu tư thì nguồn vốn tín dụng từ các ngân hàngthương mại cũng chiếm một tỷ trọng đáng kể

Các số liệu của Ngân hàng thế giới WB đã cho thấy luồng vốn đầu tư từ cácNgân hàng thương mại nước ngoài vào Việt Nam bắt đầu tăng, WB đã ước tínhluồng vốn đầu tư thật sự vào Việt Nam có thể đạt được mức tăng 10%/năm Cáckết quả khả quan này, theo các nhà đầu tư nước ngoài, là do môi trường đầu tư ởViệt Nam đã được cải thiện đáng kể Việc gia nhập vào tổ chức Thương mại thếgiới WTO vào tháng 11/2006 đã giúp cho Việt nam rất nhiều trong việc thu hútvốn từ các ngân hàng thương mại quốc tế Với tư cách là thành viên của WTO,Việt Nam sẽ trở nên hấp dẫn hơn đối với các nhà đầu tư nước ngoài do đã tạo rađược sự tin tưởng vào cơ chế, chính sách ổn định ở nước ta

Trong năm 2008, Ngân hàng Thế giới WB đã dành cho Việt Nam nhiềukhoản vay ưu đãi với số tiền cho vay rất lớn, cùng với thời gian vay kéo dài Cónhiều dự án cho vay với kỳ hạn 40 năm Đó là cơ sở, nền tảng vững chắc tạo điềukiện thuận lợi cho nước ta đi lên Bên cạnh đó, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam vàNgân hàng Thế giới đã ký kết Hiệp định Tín dụng và các văn kiện khác cho khoảntín dụng xóa đói giảm nghèo lần thứ 7 (PRSC-7) với trị giá 150 triệu USD (kí kết

vào ngày 29/7/2008, tại Việt Nam) Khoản tín dụng này cũng dự kiến sẽ nhậnđược nguồn tài chính từ 12 nhà tài trợ khác trong đó phần lớn là viện trợ khônghoàn lại, nâng tổng số tiền hỗ trợ cho Ngân sách chính phủ lên tới gần 370 triệuUSD Ngân hàng Thế giới cũng dự kiến sẽ cam kết khoảng 5 tỉ USD từ nguồnIDA (Industrial Development Agency) và IBRD (International Bank forReconstruction and Development) để hỗ trợ Việt Nam trong ba năm tới

Từ năm 2003 cho đến nay, Ngân hàng Phát triển châu Á ADB đã chochúng ta vay nhiều khoản tín dụng ưu đãi Ngày 1/12/2003, Ngân hàng Nhà nướcViệt Nam và Ngân hàng Phát triển châu Á đã ký kết Hiệp định khoản vay trị giá

55 triệu USD cho dự án "Phát triển giáo dục trung học phổ thông" Thời hạn vay là

32 năm, trong đó có 8 năm ân hạn, lãi suất trong thời gian ân hạn là 1%/năm, lãisuất trong những năm tiếp theo là 1,5%/năm; phần vốn đối ứng của Chính phủViệt Nam là 25 triệu USD Dự án sẽ được tiến hành từ năm 2003 - 2009 Khôngchỉ quan tâm đến vấn đề phát triển kinh tế, ADB còn rất quan tâm đến chất lượngcuộc sống của người dân, đặc biệt là giới trẻ Việt Nam Ngày 8/9/06, Dự án phòngchống HIV/AIDS cho Thanh niên do Ngân hàng Phát triển Châu Á tài trợ đã chínhthức được khởi động Theo đó, chiến lược phòng chống HIV/AIDS đến 2010 vàtầm nhìn 2020 là khống chế sự lây lan trong cộng đồng dân cư xuống 0,3% Dự án

có tổng kinh phí 26,7 triệu USD; trong đó, Ngân hàng Phát triển Châu Á tài trợ 20triệu USD và Chính phủ Việt Nam đóng góp 6,7 triệu USD

Việt Nam không chỉ nhận được sự ưu ái đầu tư từ WB, ADB mà còn nhậnđược sự ưu ái của nhiều Ngân hàng thương mại quốc tế khác trên thế giới

2.4 Nguồn vốn huy động qua thị trường vốn quốc tế.

Để thúc đẩy quá trình công nghiệp hóa – hiện đại hóa nền kinh tế, Nhànước ta rất coi trọng việc huy động nguồn vốn trên thị trường vốn quốc tế Ngày25/10/2005, Việt Nam phát hành lượng trái phiếu đầu tiên trị giá 750 triệu USD rathị trường vốn quốc tế và được đánh giá là khá thành công ( trái phiếu của

phiếu của mình ra thị trường quốc tế và Bộ Tài Chính luôn khẳng định sẽ hỗ trợdoanh nghiệp thực hiện kế hoạch phát hành Tập đoàn Điện lực Việt Nam đã trìnhChính phủ và được đồng ý về nguyên tắc kế hoạch phát hành 800 triệu USD tráiphiếu doanh nghiệp (TP doanh nghiệp) ra thị trường quốc tế Đầu tháng 6/2007,BTC đã kiến nghị Chính phủ thông qua Nghị quyết phát hành 1 tỷ USD trái phiếu

ra thị trường vốn quốc tế với thời hạn từ 15 đến 20 năm (hiện tại được mở rộngthời hạn huy động từ 10 đến 30 năm) cho Tập đoàn Dầu khí, Tổng công ty Hànghải, Tổng công ty Sông Đà và Lilama vay lại để đầu tư các dự án

Hiện có ba hình thức phát hành trái phiếu ra thị trường quốc tế: thứ nhất,Chính phủ phát hành trái phiếu rồi lựa chọn doanh nghiệp đầu tư (như đã làm vớiVinashin); hình thức thứ hai là doanh nghiệp phát hành, Chính phủ bảo lãnh và thứ

ba là doanh nghiệp tự phát hành

Theo ý kiến của các chuyên gia, hình thức thứ nhất và thứ hai là phù hợpvới các doanh nghiệp VN vì doanh nghiệp có thể dựa vào năng lực và hệ số tínnhiệm của Chính phủ đã được các nhà đầu tư quốc tế công nhận mà không phảithực hiện lại các bước đi phức tạp từ đầu như tiếp xúc với các công ty đánh giá hệ

số tín nhiệm và thực hiện quảng bá, xúc tiến với các nhà đầu tư

dự toán và thiết kế kỹ thuật… vừa chậm trễ, vừa chưa đảm bảo yêu cầu chấtlượng; công tác khảo sát ban đầu thiếu chính xác, không xác định đầy đủ các yếu

tố liên quan Thủ tục phê duyệt tổng dự toán, kế hoạch đấu thầu, kết quả trúngthầu…của một số Bộ, ngành và địa phương còn rất rườm rà và phức tạp Các quy

định hướng dẫn tính toán điều chỉnh chi phí, định mức đầu tư thường chậm được

xử lý của các cấp thẩm quyền và không đồng bộ với các biến động thị trường,nhiều lúc dẫn đến tình trạng chi vượt dự toán, giảm nguồn thu

- Lãng phí kép trong sử dụng vốn Ở Việt Nam tồn tại một nghịch lí là nướcnghèo nhưng không biết tiêu tiền hợp lí, gây lãng phí Chúng ta chưa quan tâm đầy

đủ việc sử dụng hiệu quả các nguồn vốn đầu tư kể cả ngân sách, nguồn đầu tưtrong nước cũng như nước ngoài và ODA Đầu tư trong nước cũng là một nguồnlực tốt, thậm chí, năm 2006, đầu tư trong nước còn lớn hơn FDI Hầu hết đầu tưtrong nước là các DN tư nhân, các cá nhân, do đó, họ có lợi ích thực, thúc đẩy hiệuquả càng cao càng tốt Tuy nhiên, hiệu quả sử dụng vốn trong nước vẫn bị hạn chế

do tác động chung của các nguồn lực khác Cơ chế chính sách, vấn đề cơ sở hạtầng và cả những ưu đãi lớn dành cho DN nhà nước Đáng ra, tư nhân có thể sửdụng nguồn vốn hiệu quả hơn rất nhiều Tất nhiên, không phủ nhận sự yếu kémcủa DN tư nhân trong nước, nhưng một yếu tố quan trọng chính là môi trườngkinh doanh còn quá nhiều nhân tố bất ổn, do chính nhà nước tạo ra

- Về vốn bên ngoài, chúng ta đã nhận được rất nhiều cam kết, nhưng tốc độ giảingân còn quá thấp Cam kết FDI 10-16 tỷ USD nhưng thực tế tỉ lệ giải ngân thấphơn đáng kể, chỉ 4,1 tỷ USD năm ngoái Các nhà đầu tư vào nhưng chưa đưa đượctiền vào Chúng ta nhận được rất nhiều khoản tín dụng với lãi suất thấp, đầu tư vàonhưng lĩnh vực quan trọng như giáo dục, y tế, cơ sở hạ tầng… Các khoản tín dụngnày hầu hết có giá trị rất lớn, có dự án số tiền đầu tư lớn hơn 1 tỷ USD Nhưng vấn

đề ở chỗ số vốn này không được đưa về Việt nam cùng một lúc mà được giải ngântrong một thời gian đáng kể hay chia thành nhiều đợt Và bài toán giải ngân vốncủa chúng ta luôn là bài toán khó Trong cơ chế đổi mới như hiện nay, với tìnhhình thu hút được nhiều nguồn vốn đầu tư như vậy, việc giải ngân vốn là vấn đềrất quan trọng, nó không chỉ riêng với các nguồn vốn đầu tư nước ngoài mà ngay

cả các nguồn vốn trong nước như nguồn Ngân sách nhà nước cũng cần phải giảingân chính xác

- Đối với vốn ODA, Việt Nam chưa thực hiện tốt tất cả các công việc cần thiết

để giải ngân tốt hơn Một phần do phức tạp thủ tục, một phần do quy định khác

nhau giữa nhà tài trợ và chính phủ Việt Nam nên khó thống nhất Sau khi chọn

được dự án ODA đã khó, việc chuẩn bị của Việt Nam khi có vốn ODA còn chậm,

rõ nhất là chuẩn bị mặt bằng, và không có sẵn vốn đối ứng trong các dự án Điều

kiện con người và kinh tế kỹ thuật đã làm chậm quá trình giải ngân Trong khi đó,

mỗi nguồn ODA có thời gian ân hạn nhất định Nếu không làm việc, chúng ta đã

tự tước bỏ đi thời gian ưu đãi ấy Ví dụ, một dự án ODA quy định trong 10 năm

được hưởng lãi suất thấp, hoặc không phải trả lãi Nhưng vì quá trình giải ngân

chậm, khi dự án bắt đầu đi vào sử dụng chỉ còn 2-3 năm Chúng ta đã tự đánh mất

7-8 năm quý giá Và cái giá của ODA trở nên đắt đỏ hơn Chưa kể nó sẽ kìm hãm

sự phát triển của khu vực, lĩnh vực đưa ODA vào

II Thực trạng cơ cấu vốn đầu tư

1.Vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách nhà nước

VĐT xây dựng cơ bản là chi phí đầu tư chủ yếu cho hệ thống cơ sở hạ tầng

KT_XH bao gồm: chi phí cho việc khảo sát, quy hoạch xây dựng, chuẩn bị đầu tư,

chi phí thiết kế và xây dựng, chi phí mua sắm, lắp đặt máy thiết bị và các chi phí

khác, ghi trong tổng dự toán.VĐT xây dựng cơ bản chiếm phần lớn VĐT phát

triển xã hội và rất được quan tâm trong cân đối chi tiêu ngân sách Đầu tư xây

dựng cơ bản từ vốn NSNN chiếm tỷ trọng cao nhất Đây là cốt lõi của đầu tư phát

triển toàn xã hội, có vai trò quan trọng trong việc định hướng các thành phần kinh

tế với các loại nguồn vốn ngoài NSNN để đầu tư phát triển phục vụ các mục tiêu

KT – XH đã được Đảng và Nhà nước xác định trong qua trình công nghiệp hóa,

hiện đại hóa ở nước ta hiện nay

Bảng 1: tỷ lệ đầu tư XDCB trong tổng chi NSNN

( đơn vị : tỷ đồng)

cả về giá trị tương đối và tuyệt đối qua các năm Nếu như năm 2000 vốn XDCB là

26211 tỷ đồng ( 88,42% ) thì đến năm 2006 đã tăng lên hơn 3 lần (81087tỷ đồng)

và tới năm 2007 tăng 4,3 lần (107440 tỷ đồng), một tỷ lệ cho thấy chi cho XDCB

chính là chi cho đầu tư phát triển Năm 2008 chi cho XDCB từ ngân sách

nhà nước là 115274 tỷ đồng,năm 2009 là 228242 tỷ đồng tăng 98% so với năm

2008 và là số vốn đầu tư NSNN lớn nhất trong 1 năm

Những thống kê trên cho thấy những kết quả tích cực từ cơ cấu, định hướngcân đối nguồn vốn đầu tư XDCB của những năm qua Tuy nhiên,việc giải ngân

còn thấp so với yêu cầu đặt ra Tình trạng chậm tiến độ xây dựng các công trình,

dự án tuy có giảm nhưng vẫn chưa được khắc phục

Số lượng và tỉ lệ các dự án đầu tư XDCB sử dụng ngân sách nhà nước có

vi phạm các qui định về quản lý đầu tư có xu hướng tăng lên.Cụ thể, năm 2005 có

1.822 dự án vi phạm (chiếm 14,57% dự án thực hiện đầu tư trong năm), năm 2006

có 3.173 dự án vi phạm (chiếm 18,19% dự án thực hiện đầu tư trong năm), năm

2007 có 4.763 dự án vi phạm (chiếm 16,6% dự án thực hiện đầu tư trong

năm) Tình hình vi phạm quy định về quản lý đầu tư xây dựng cơ bản năm 2009

dù đã giảm so với những năm trước nhưng vẫn còn ở mức cao Trong 6 tháng đầu

năm 2009, có 4.182 dự án vi phạm các quy định về quản lý đầu tư, chiếm khoảng

13% tổng số dự án thực hiện đầu tư trong ký

Các bộ, ngành và địa phương mới phản ánh được những sai phạm trong thủtục đầu tư, chưa phản ánh đúng thực tế về chất lượng công trình và việc thất thoát,

lãng phí trong đầu tư xây dựng (theo báo cáo của các cơ quan năm 2005 có 28 dự

2007 có 17 dự án có lãng phí, chiếm 0,06% tổng số dự án thực hiện đầu tư trongnăm)

Qua báo cáo của các bộ, ngành và địa phương, tỷ lệ dự án chậm tiến độnăm 2009 khoảng 12,7% (năm 2008 là 18,2%; năm 2007 là 14,8%; năm 2006 là13,1%) Số dự án phải thực hiện điều chỉnh trong 6 tháng đầu năm 2009 là 6.478,chiếm 20,2% tổng số dự án; trong đó, 4% dự án điều chỉnh về nội dung đầu tư,7,1% dự án điều chỉnh về tiến độ, và 12,7% dự án điều chỉnh tổng mức đầu tư(Nguồn: Báo cáo của Bộ KH-ĐT)

2 Vốn đầu tư cho giáo dục - đào tạo và khoa học - công nghệ.

Bảng 2 : Kinh phí đầu tư cho sự nghiệp giáo dục – đào tạo,khoa học- công nghệ môi trường từ ngân sách nhà nước

2.1 Giáo dục – Đào tạo.

Đầu tư cho GD-ĐT hiện nay từ các nguồn: NSNN (cả công trái giáo dục,vay nợ, viện trợ) và ngoài NSNN (học phí, thu dịch vụ khoa học công nghệ…)trong đó ngân sách chiếm 78,2% và là nguồn chủ yếu và có ý nghĩa quyết địnhnhất Ngân sách nhà nước dành cho sự nghiệp giáo dục – đào tạo năm 2000 là

12677 tỷ đồng chiếm 11,63% tổng chi ngân sách nhà nước,tới năm 2007 là 53774

tỷ đồng (tăng gấp 4,24 lần so với năm 2000)chiếm 13,46 % tổng chi ngân sách nhànước năm 2007