LUẬN VĂN: Quản trị rủi ro tín dụng tại ngân hàng TMCP ngoài quốc doanh (VPBank) pdf

Ban kiểm soát có nhiệm vụ kiểm tra tính hợp lý, hợp pháp trong quản lý, điều hành hoạt động kinh doanh, trong ghi chép sổ sách kế toán và báo cáo tài chính; thẩm định các báo cáo tài ch

LUẬN VĂN:

Quản trị rủi ro tín dụng tại ngân hàng TMCP ngoài quốc doanh (VPBank)

LỜI NÓI ĐẦU

Ngân hàng ra đời và phát triển gắn liền với sự ra đời và phát triển của nền kinh tế hàng hoá để giải quyết nhu cầu phân phối vốn, nhu cầu thanh toán…phục vụ cho phát triển, mở rộng sản xuất kinh doanh của các tổ chức kinh tế và cá nhân Trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam đang chuyển mình mạnh mẽ, các hoạt động kinh tế diễn ra hết sức sôi động đặc biệt là sự vận động không ngừng của luồng vốn trong xã hội Tuy nhiên hoạt động ngân hàng luôn chứa đựng nhiều rủi ro tiềm ẩn mà chúng ta khó có thể lường trước được Hoạt động kinh doanh của Ngân hàng rất nhạy cảm, liên quan đến nhiều lĩnh vực khác nhau của nền kinh tế, chịu sự tác động của nhiều nhân tố khách quan và chủ quan như kinh tế, chính trị, xã hội…có thể gây ra những thiệt hại không nhỏ cho ngân hàng Đối với bất kỳ một hoạt động kinh doanh nào, khi rủi ro say ra, những ảnh hưởng xấu của nó là khó lường và hậu quả cũng không dễ khắc phục, đặc biệt là rui ro trong hoạt động tín dụng - hoạt động chủ yếu và thường xuyên của các ngân hàng thương mại Chính vì vậy, trong kinh doanh nói chung và trong kinh doanh ngân hàng nói riêng, các nhà quản lý thường đặt ra vấn đề:

“ Làm thế nào để quản lý được rủi ro?” Vì lý do đó em đã chọn đề tài cho chuyên đề thực

tập của mình là; “Quản trị rủi ro tín dụng tại ngân hàng TMCP ngoài quốc doanh

(VPBank)” Chuyên đề gồm 3 phần:

Phần I: Khái quát về ngân hàng VPBank

Phần II: Thực trạng quản trị rủi ro tín dụng tại VPBank

Phần III: Một số giải pháp xây dựng và hoàn thiện quản trị rủi ro tín dụng tại VPBank

Theo quyết định thành lập số 1535 ngày 4/9/1993 và theo quyết định sửa đổi điều lệ số 1099/QĐ-NHNN của thống đốc NHNN Việt Nam ngày 18/09/2003 thì VPBank có:

Tên đầy đủ bằng tiếng Việt: Ngân hàng thương mại cổ phần (TMCP) các doanh nghiệp ngoài quốc doanh Việt Nam

 Tên tiếng Anh: Vietnam Join-Stock Commercial Bank for Private Enterprises

 Tên viết tắt: Ngân hàng ngoài quốc doanh

 Tên giao dịch: VPBank

 Website: www.vpb.com.vn

Vốn điều lệ ban đầu của ngân hàng khi mới thành lập là 20 tỷ đồng Sau đó, do nhu cầu phát triển, VPBank đã tiếp tục tăng vốn điều lệ lên 70 tỷ VNĐ theo quyết định số 193/QĐ-NH5 ngày 12/09/1994 và tiếp tục tăng lên 174,9 tỷ VNĐ theo quyết định số 53/QĐ-NH5 vào ngày 18/03/1996 Đến cuối năm 2004, VPBank nhận được quyết định số 689/QĐ-HAN7 của NHNN chấp thuận được nâng vốn điều lệ lên 198,4 tỷ VNĐ Trong quý I năm

2005, theo công văn chấp thuận số 134/NHNN-HAN7 ngày 25/02/2005, NHNN đã chấp thuận cho VPBank nâng vốn điều lệ lên 243,7 tỷ VNĐ Tính đến ngày 01/01/2006 vốn điều lệ của VPBank là 350 tỷ VNĐ Theo dự định VPBank sẽ nâng vốn điều lệ của mình lên 550 tỷ VNĐ vào giữa năm 2006 nhằm tăng sức cạnh tranh trên thị trường sau đó VPBank sẽ nâng vốn điều lệ của mình lên 800 tỷ đồng thông qua việc bán cổ phiếu cho cổ

Nguồn:Báo cáo thường niên VPBank

Biểu 1: Tình hình tăng giảm vốn điều lệ của VPBank qua các năm

1.2 Cơ cấu tổ chức quản lý

Cơ cấu tổ chức quản lý của VPBank được khái quát qua sơ đồ dưới đây:

Sơ đồ 1: Cơ cấu tổ chức quản lý của VPBank

Đại hội cổ đông

Hội đồng quản trị Hội đồng tín dụng

Trong đó:

Đại hội cổ đông: giống như một công ty cổ phần, Đại hội cổ đông bao gồm tất cả các

cổ đông có quyền biểu quyết, là cơ quan có quyền quyết định cao nhất trong ngân hàng Đại hội cổ đông có quyền và nhiệm vụ sau: quyết định loại cổ phần và tổng số cổ phần được quyền chào bán từng loại, quyết định mức cổ tức hàng năm của từng loại cổ phần; bầu miễn nhiệm, bãi nhiệm thành viên Hội đồng quản trị , thành viên Ban kiểm soát; xem xét và xử lý các vi phạm của Hội đồng quản trị và Ban kiểm soát gây thiệt hại cho ngân hàng và cổ đông của ngân hàng; quyết định tổ chức lại và giải thể lại ngân hàng; quyết định sửa đổi bổ sung Điều lệ ngân hàng, trừ trường hợp điều chỉnh vốn do bán thêm cổ phần mới trong phạm vi số lượng cổ phần được quyền chào bán tại Điều lệ ngân hàng; thông qua báo cáo tài chính hàng năm; thông qua định hướng phát triển của ngân hàng

Ban kiểm soát

……

Hội sở

Hội đồng quản trị: là cơ quan quản lý ngân hàng, có toàn quyền nhân danh ngân hàng

để quyết định mọi vấn đề liên quan đến mục đích, quyền lợi của ngân hàng, trừ những vấn

đề thuộc thẩm quyền của Đại hội cổ đông Hiện nay, chủ tịch Hội đồng quản trị của VPBank là ông Lâm Hoàng Lộc

Hội đồng tín dụng và Ban tín dụng: đều có nhiệm vụ xem xét, phê duyệt các quyết

định cấp tín dụng cho khách hàng với các giới hạn mức tín dụng khác nhau

Ban kiểm soát có nhiệm vụ kiểm tra tính hợp lý, hợp pháp trong quản lý, điều hành

hoạt động kinh doanh, trong ghi chép sổ sách kế toán và báo cáo tài chính; thẩm định các báo cáo tài chính hàng năm của ngân hàng; báo cáo với Hội đồng quản trị về kết quả hoạt động, tham khảo ý kiến của Hội đồng quan trị trước khi trình các báo cáo, kết luận và kiến nghị lên Đại hội cổ đông

Cơ cấu các phòng ban trong mỗi chi nhánh cấp I bao gồm:

Phòng kiểm tra, kiểm toán nội bộ Chức năng chủ yếu của phòng này là kiểm tra, kiểm

toán nội bộ các chứng từ, hồ sơ nghiệp vụ phát sinh tại ngân hàng, kiến nghị kịp thời các biện pháp khắc phục những tồn tại, thiếu sót trong hoạt động kinh doanh đảm bảo an toàn hiệu quả

Phòng phục vụ khách hàng cá nhân (A/O cá nhân): có các chức năng nhiệm vụ sau:

Hướng dẫn, triển khai, thực hiện các sản phẩm dịch vụ cá nhân thống nhất trong toàn chi nhánh; lập kế hoạch cho vay, thu nợ tín dụng cá nhân của toàn chi nhánh; thực hiện nhiệm

vụ phân tích món vay; thực hiện nhiệm vụ cho vay và kiểm tra tín dụng cá nhân của chi nhánh cấp dưới và các phòng giao dịch trực thuộc; chỉ đạo đôn đốc việc thu hồi nợ, xử lý

nợ quá hạn với các khoản vay cá nhân trong toàn chi nhánh; đề xuất điều chỉnh các quy định về hợp đồng tín dụng cho phù hợp với thực tế trên địa bàn chi nhánh…

Phòng phục vụ khách hàng doanh nghiệp (A/O doanh nghiệp): thực hiện chức năng

nghiên cứu thị trường, tìm hiểu khách hàng, đề xuất chính sách tiếp thị, sản phẩm cho phù hợp với từng đối tượng khách hàng; tư vấn, hướng dẫn khách hàng; thu thập thông tin và

tổ chức theo dõi sự biến chuyển ngành nghề của khách hàng đồng thời có chức năng kiểm tra giám sát tình hình hoạt động sản xuất kinh doanh của khách hàng…

Phòng thẩm định tài sản đảm bảo: thực hiện việc thẩm định và đánh giá các tài sản

cầm cố, thế chấp; kiểm tra tính hợp lệ, hợp pháp của các tài sản cầm cố thế chấp; xây dựng

và hoàn thiện hệ thống chuẩn mực trong việc định giá tài sản cầm cố thế chấp cho phù hợp với tình hình thực tế và đảm bảo an toàn cho toàn ngân hàng; lập các hợp đồng thế chấp cầm cố bảo đảm nợ vay và thực hiện công chứng; định kỳ đánh giá lại tài sản cầm cố thế chấp, thường xuyên có kế hoạch kiểm tra các tài sản cầm cố thế chấp và có trách nhiệm đề xuất các biện pháp xử lý kịp thời các vấn đề phát sinh để đảm bảo an toàn tín dụng

Phòng giao dịch kho quỹ: thực hiện các nghiệp vụ giao dịch với khách hàng như: chào

đón, giới thiệu, tư vấn, tiếp nhận tiền gửi của khách hàng, tiền huy động vốn của ngân hàng, thu đổi ngoại tệ; thực hiện các nghiệp vụ liên quan đến dải ngân, thu vốn, thu lãi, hạch toán chuyển nợ quá hạn; quản lý các loại tài khoản dùng trong giao dịch khách hàng

Phòng kế toán ngân quỹ: tổ chức hạch toán theo dõi các quỹ, vốn tập trung trong ngân

hàng; thực hiện hạch toán các nghiệp vụ huy động vốn, cho vay và các nghiệp vụ kinh doanh khác

Phòng thu hồi nợ: lập kế hoạch và thực hiện thu hồi nợ quá hạn đã được duyệt; liên hệ

với các cơ quan, toà án, viện kiểm soát, phòng thi hành án công an, luật sư trong việc xử

lý, giải quyết các vấn đề thu hồi nợ của chi nhánh; tiếp nhận và quản lý các hồ sơ vay, bảo lãnh có vấn đề hoặc các khoản nợ quá hạn do phòng A/O cá nhân và A/O doanh nghiệp chuyển lên; thẩm định, đề xuất các ý kiến về các vấn đề pháp lý liên quan đến việc xử lý

và thu hồi nợ quá hạn cho chi nhánh

Phòng thanh toán quốc tế và kiều hối: thực hiện các nghiệp vụ chuyên môn về bảo

lãnh, thanh toán quốc tế như tín dụng, nhờ thu, bảo lãnh ngân hàng, chuyển tiền điện, thanh toán séc…; định kì phân tích, tổng hợp tình hình thực hiện thanh toán quốc tế và kiều hối trong toàn chi nhánh

Phòng tổng hợp và quản lý chi nhánh: có trách nhiệm phối hợp với các phòng ban của

ngân hàng để thực hiện công tác tổ chức, quản lý và phát triển nguồn nhân lực; công tác văn thư, hành chính, lễ tân; đảm bảo phương tiện di chuyển, vận chuyển tiền an toàn

1.3 Các lĩnh vực hoạt động chủ yếu

Cũng giống như các ngân hàng thương mại khác, hoạt động của VPBank tập trung vào các hoạt động chủ yếu như: huy động vốn, cho vay vốn và thực hiện các nghiệp vụ bảo quản và môi giới trên thị trường tiền tệ, mua bán chứng khoán trên thị trường chứng khoán khi được sự cho phép của NHNN Các hoạt động cụ thể của VPBank bao gồm:

 Huy động vốn ngắn hạn, trung hạn và dài hạn của các tổ chức và cá nhân;

 Tiếp nhận vốn uỷ thác đầu tư và phát triển của các tổ chức trong nước;

 Vay vốn của NHNN và các tổ chức tín dụng khác;

 Cho vay ngắn hạn, trung hạn và dài hạn với các tổ chức cá nhân;

 Chiết khấu thương phiếu, trái phiếu và giấy tờ có giá;

 Hùn vốn, liên doanh và mua cổ phần theo pháp luật hiện hành;

 Thực hiện nhiệm vụ thanh toán giữa các khách hàng;

 Thực hiện kinh doanh ngoại tệ;

 Huy động vốn từ nước ngoài;

 Thanh toán quốc tế và thực hiện các dịch vụ khác liên quan đến thanh toán quốc tế;

 Thực hiện các dịch vụ chuyển tiền trong và ngoài nước dưới nhiều hình thức, đặc biệt

là chuyển tiền nhanh Western Union

1.4 Tình hình hoạt động kinh doanh

Mặc dù VPBank mới chỉ chính thức thoát khỏi tình trạng kiểm soát đặc biệt từ giữa năm 2004, nhưng bằng sự nỗ lực và cố gắng của Ban lãnh đạo và đội ngũ cán bộ nhân viên ngân hàng, hoạt động kinh doanh của VPBank từng bước đạt được kết quả khả quan

1.4.1 Về chỉ tiêu tổng tài sản

Tổng tài sản hoạt động của VPBank được thể hiện qua các số liệu sau:

Bảng 2: Tổng tài sản hoạt động của VPBank qua các năm

Đơn vị: triệu VNĐ

Năm 2000 2001 2002 2003 2004 2005 Tổng TS 1.180.527 1.292.696 1.476.468 2.491.867 4.149.288 6.093.163

(Nguồn: Báo cáo thường niên VPBank 2005 )

Biểu đồ 2: Tình hình tăng tổng tài sản của VPBank

0 1000000 2000000 3000000 4000000 5000000 6000000 7000000

Tổng TS

Như vậy, có thể thấy tổng tài sản của VPBank đã không ngừng tăng qua các năm, tỷ lệ tăng trưởng cũng tăng lên tương ứng Nếu như năm 2000 tổng tài sản mới chỉ có 1.180.527 triệu VNĐ thì năm 2002 tổng tài sản là 1.476.468 triệu VNĐ; tốc độ tăng bình quân từ năm 2000 đến năm 2002 là 12,53%/năm, đặc biệt từ năm 2003 tốc độ tăng trưởng này đã gia tăng mạnh mẽ: năm 2003 là 2.491.867 triệu VNĐ, tăng 68,77% so với năm 2002, năm

2004 tốc độ này là 66,51% so với năm 2003, và năm 2005 tăng 46,8% so với 2004 nâng tổng tài sản trong ngân hàng tính đến thời điểm cuối năm 2005 là 6.093.163 triệu VNĐ Điều này thể hiện được sự mở rộng quy mô và tình hình phát triển không ngừng của VPBank qua các năm

1.824.538,85 triệu đồng, đạt tốc độ tăng bình quân là 36,65%/năm Trong năm 2005 nhờ việc thực hiện hàng loạt các biện pháp kích thích tiền gửi tiết kiệm như duy trì chính sách lãi suất huy động linh hoạt; thực hiện các đợt khuyến mại lớn (“ VPBank gửi tài lộc đầu xuân”; “Tiếp nối niềm vui”; “Vui cùng sinh nhật VPBank “) nên đã nhận được sự hưởng ứng rất nhiệt tình từ phía người gửi tiền Đầu tháng 3/2005 VPBank đã đưa ra một hình thức huy động vốn mới “ Tiết kiệm VNĐ được bảo đảm bằng USD”, sản phẩm này đáp ứng được tâm lý khách hàng nên được người dân hưởng ứng mạnh mẽ, nhờ vậy mà lượng tiền gửi của các tổ chức kinh tế và dân cư đã tăng vọt trong năm 2005, đạt con số 3.912.942,99 triệu đồng, tăng 75% so với năm 2004 Những con số trên chứng tỏ VPBank đang có sự phát triển lớn mạnh và ngày càng củng cố được niềm tin của khách hàng

Có thể thấy rõ tình hình tăng vốn huy động qua số liệu sau:

Bảng 3: Tình hình vốn huy động qua các năm

( Nguồn: Báo cáo thường niên VPBank 2005)

Biểu đồ 3: Tình hình huy động vốn của VPBank qua các năm

0 1000 2000 3000 4000 5000 6000

2000 2001 2002 2003 2004 2005

Vốn huy động

1.4.3 Hoạt động cho vay:

Với bất kì một ngân hàng thương mại nào, hoạt động huy động vốn và hoạt động cho vay phải luôn được chú trọng phát triển đi đôi, nếu như hoạt động huy động vốn làm tăng nguồn vốn hoạt động của ngân hàng trên thị trường và chứng tỏ uy tín của nó trên thị trường thì hoạt động cho vay là cơ sở lợi nhuận của ngân hàng và là điều kiện cho sự tồn tại của ngân hàng vì nếu ngân hàng không cho vay ra được có nghĩa là bị ứ đọng vốn trong khi vẫn phải trả lãi huy động Quán triệt nguyên tắc này, VPBank đã luôn nỗ lực tiếp thị, quảng bá hình ảnh ngân hàng đến với khách hàng, đặc biệt là các doanh nghiệp vừa và nhỏ Nhờ vậy, doanh số cho vay ra của VPBank không ngừng tăng, tốc độ gia tăng bình quân trong giai đoạn 2000-2002 là 26,25%/năm và giai đoạn 2003-2005 là 40,86%/năm;

dư nợ tín dụng năm 2005 đạt 3014 tỷ đồng, vượt 9% so với kế hoạch và tăng 62% so với năm 2004( số liệu bản tin VPBank số Xuân 2006)

Sau đây là bảng số liệu phản ánh tình hình hoạt động cho vay của VPBank trong những năm gần đây

Bảng 4: Tình hình hoạt động cho vay của VPBank

Đơn vị: triệu VNĐ

Năm 2000 2001 2002 2003 2004 2005

Cho vay 723.564 852.910 1.103.426 1.525.212 1.865.364 3.394.963

( Nguồn: Báo cáo thường niên VPBank 2005)

Biểu đồ 4: Hoạt động cho vay

0 500

1.4.4.2 Tổng chi phí hoạt động :

Do tổng nguồn vốn huy động tăng nên tổng chi phí hoạt động cũng có sự tăng theo, tuy nhiên nhờ tốc độ tăng của tổng chi phí hoạt động vẫn thấp hơn tốc độ tăng của tổng thu

( Nguồn: Báo cáo thường niên VPBank2005)

Biểu đồ 5: Lợi nhuận trước thuế dự phòng

Tỷ lệ chia cổ tức hàng năm: tỷ lệ chia cổ tức hàng năm của ngân hàng luôn đạt trên 10%; trong năm 2004 là 17%; năm 2005 là trên 20% Đây là tỷ lệ cổ tức thuộc vào nhóm cao trong các ngân hàng thương mại cổ phần

1.4.4.3 Các chỉ tiêu hoạt động kinh doanh khác:

Tỷ lệ nợ xấu trong năm 2005 của VPBank chiếm 0,75% tổng dư nợ Tất cả các khoản

nợ này đều có tài sản đảm bảo hợp pháp nên hầu như các khoản nợ xấu đều được thu hồi sớm sau khi chuyển nợ quá hạn

Công tác thanh toán quốc tế: tháng12/2005 VPBank đã được The Bank of New York trao “ Chứng nhận đạt tỷ lệ điện chuẩn cao trong các giao dịch thanh toán quốc tế” Với chứng nhận này, VPBank là một trong năm ngân hàng của Việt Nam được The Bank of New York trao cho vinh dự này Trước đó, tháng 2/2005 VPBank cũng đã được Union Bank of California trao ( Mỹ) công nhận là ngân hàng đạt tỷ lệ điện chuẩn (SPT-Straight through Processing) cao Tính đến tháng 10/2005 tỷ lệ điện chuẩn mà VPBank đạt được trong các giao dịch quốc tế là 97%, đây là một tỷ lệ rất cao chứng tỏ chất lượng giao dịch thanh toán quốc tế của VPBank đang ngày càng đáp ứng được các tiêu chuẩn quốc tế và phù hợp với mục tiêu “ Hoàn thiện trên từng bước tiến” của VPBank

1.4.4.4 Về chính sách đối với cán bộ, nhân viên

Với phương châm : “coi đội ngũ người lao động là yếu tố quyết định sự thành công của ngân hàng” và “bảo đảm cuộc sống ổn định và có cơ hội thăng tiến” trong những năm qua VPBank luôn chú ý đến công tác tuyển dụng,đào tạo CBNV, thực hiện nhiều chính sách thiết thực với CBNV của mình Một số chính sách cụ thể mà hiện VPBank đang áp dụng bao gồm:

+ Chế độ lương và phụ cấp: gồm có lương cơ bản, lương kinh doanh, phụ cấp trách nhiệm,phụ cấp thâm niên, phụ cấp khu vực, phụ cấp điện thoại di động, phụ cấp đi lại, phụ cấp ngoại ngữ, ăn trưa, các loại phụ cấp trợ cấp khác

+ Chế độ công tác phí

+ Chế độ nghỉ phép, nghỉ lễ; chế độ hỗ trợ đào tạo

+ Thưởng phát huy sáng kiến, bình bầu cá nhân xuất sắc

+ Cơ hội thăng tiến

Ngoài ra, VPBank còn chú ý đến các hoạt động xã hội khác như tài trợ cho chương trình truyền hình “ Khởi nghiệp”, tham gia ủng hộ quỹ “ Vì người nghèo”…Tất cả các hoạt động trên đã góp phần tích cực trong việc quảng bá hinh ảnh của Ngân hàng đến với người dân

tỷ đồng Tiếp theo, đến cuối năm 2006, vốn điều lệ của VPBank sẽ tăng lên trên 1.000 tỷ đồng

1.2 Lao động:

Số lượng nhân viên của VPBank trên toàn hệ thống tính đến nay có trên 1.000 người, trong đó phần lớn là các cán bộ, nhân viên có trình độ đại học và trên đại học (chiếm 87%) Nhận thức được chất lượng đội ngũ nhân viên chính là sức mạnh của ngân hàng, giúp VPBank sẵn sàng đương đầu được với cạnh tranh, nhất là trong giai đoạn đầy thử thách sắp tới khi Việt Nam bước vào hội nhập kinh tế quốc tế Chính vì vậy, những năm vừa qua VPBank luôn quan tâm nâng cao chất lượng công tác quản trị nhân sự

1.3 Thị trường:

Mục tiêu của VPBank là trở thành một trong những ngân hàng bán lẻ hàng đầu Việt nam Vì vậy thị trường mà VPBank hướng tới là các Doanh nghiệp vừa và nhỏ ,các cá nhân có thu nhập cao và trung bình trong xã hội Doanh nghiệp vừa và nhỏ bao gồm các doanh nghiệp tư nhân, công ty TNHH, Công ty Cổ phần, Hợp tác xã, Liên minh hợp tác

xã, Doanh nghiệp Nhà nước, hoặc hộ kinh doanh cá thể có số vốn nhỏ hơn 10 tỷ đồng và

số lao động thường xuyên dưới 300 người

Tại Việt Nam, doanh nghiệp vừa và nhỏ( DNVVN) chiếm khoảng 96% tổng số doanh nghiệp, đóng góp 26% tổng sản phẩm xã hội (GDP), 31% giá trị tổng sản lượng công nghiệp, 78% mức bán lẻ, 64% tổng lượng vận chuyển hàng hoá, tạo ra 49% việc làm

tự quyết cao và thường có tỷ suất lợi nhuận lớn Tuy nhiên DNVVN cũng có nhiều mặt hạn chế như vốn ít, trình độ quản lý thấp, hệ thống sổ sách kế toán chưa chuẩn mực và các doanh nghiệp này phần lớn mới chỉ hoạt động trong lĩnh vực thương mại và dịch vụ

1.4 Cơ sở vật chất:

Trong suốt quá trình hình thành và phát triển, VPBank luôn chú ý đến việc mở rộng quy mô, tăng cường mạng lưới hoạt động tại các thành phố lớn Cuối năm 1993, Thống đốc NHNN chấp thuận cho VPBank mở Chi nhánh tại thành phố Hồ Chí Minh Tháng 11/1994, VPBank được phép mở thêm Chi nhánh Hải Phòng và tháng 7/1995, được mở thêm Chi nhánh Đà Nẵng Trong năm 2004, NHNN đã có văn bản chấp thuận cho VPBank được mở thêm 3 Chi nhánh mới đó là Chi nhánh Hà Nội trên cơ sở tách bộ phận trực tiếp kinh doanh trên địa bàn Hà Nội ra khỏi Hội sở; Chi nhánh Huế; Chi nhánh Sài Gòn Trong năm 2005, VPBank tiếp tục được Ngân hàng Nhà nước chấp thuận cho mở thêm một số Chi nhánh nữa đó là Chi nhánh Cần Thơ; Chi nhánh Quảng Ninh; Chi nhánh Vĩnh Phúc; Chi nhánh Thanh Xuân; Chi nhánh Thăng Long; Chi nhánh Tân Phú; Chi nhánh Cầu Giấy; Chi nhánh Bắc Giang Cũng trong năm 2005, NHNN đã chấp thuận cho VPBank được nâng cấp một số phòng giao dịch thành chi nhánh đó là Phòng Giao dịch Cát Linh, Phòng giao dịch Trần Hưng Đạo, Phòng giao dịch Giảng Võ, Phòng giao dịch Hai Bà Trưng, Phòng Giao dịch Chương Dương Trong năm 2006, VPBank tiếp tục được NHNN cho mở thêm Phòng Giao dịch Hồ Gươm (đặt tại Hội sở chính của Ngân hàng) và Phòng Giao dịch

Vĩ Dạ, phòng giao dịch Đông Ba (trực thuộc Chi nhánh Huế), Phòng giao dịch Bách Khoa, phòng Giao dịch Tràng An (trực thuộc Chi nhánh Hà Nội), Phòng giao dịch Tân Bình (trực thuộc Chi Nhánh Sài Gòn), Phòng Giao dịch Khánh Hội (trực thuộc Chi nhánh Hồ Chí Minh), phòng giao dịch Cẩm Phả (trực thuộc CN Quảng Ninh), phòng giao dịch Phạm văn Đồng (trực thuộc CN Thăng long), phòng giao dịch Hưng Lợi (trực thộc CN Cần Thơ)

Bên cạnh việc mở rộng mạng lưới giao dịch trên đây, trong năm 2006, VPBank cũng đã

mở thêm hai Công ty trực thuộc đó là Công ty Quản lý nợ và khai thác tài sản; Công ty Chứng Khoán

Tính đến tháng 8 năm 2006, Hệ thống VPBank có tổng cộng 37 điểm giao dịch gồm có: Hội sở chính tại Hà Nội, 21 Chi nhánh và 16 phòng giao dịch tại các Tỉnh, Thành phố lớn của đất nước là Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, Hải Phòng, Thừa Thiên Huế, Đà Nẵng, Cần Thơ, Quảng Ninh, Vĩnh Phúc; Bắc Giang và 2 Công ty trực thuộc Năm 2006, VPBank sẽ mở thêm các Chi nhánh mới tại Vinh (Nghệ An); Thanh Hóa, Nam Định, Nha Trang, Bình Dương; Đồng Nai, Kiên Giang và các phòng giao dịch, nâng tổng số điểm giao dịch trên toàn Hệ thống của VPBank lên 50 chi nhánh và phòng giao dịch

2 THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG QUẢN TRỊ RỦI RO

2.1 Khái niệm và đặc điểm cơ bản của rủi ro tín dụng

Rủi ro tín dụng trong hoạt động Ngân hàng của tổ chức tín dụng, theo quy định tại Điều

2 “Quy định về phân loại nợ trích lập và sử dụng dự phòng để xử lý rủi ro tín dụng” ban hành theo quyết định số 493/2005/QĐ-NHNN ngày 22/4/2005 của Thống đốc NHNN, là khả năng sảy ra tổn thất trong hoạt động ngân hàng của tổ chức tín dụng do khách hàng không thực hiện hoặc không có khả năng thực hiện nghĩa vụ của mình theo cam kết

Rủi ro tín dụng có thể hiểu một cách đơn giản là một khả năng trong tương lai người đi vay ngân hang thất bại trong việc thực hiện đúng các điều khoản trong hợp đồng tín dụng Như vậy rủi ro tín dụng là khả năng khách hàng vay vốn không thanh toán được tiền lãi hoặc vốn gốc hoặc cả hai Rủi ro tín dụng không chỉ giới hạn ở hoạt động cho vay mà còn bao gồm nhiều hoạt động mang tính chất tín dụng khác của ngân hàng như bảo lãnh, tài trợ thương mại, cho vay ở thị trường liên ngân hàng, tín dụng thuê mua, đồng tài trợ…

Rủi ro tín dụng là một tất yếu mà các ngân hàng không thể loại bỏ hoàn toàn ra khỏi hoạt động tín dụng của mình, họ buộc phải chấp nhận sự tồn tại của rủi ro và cố gắng tìm mọi phương thức để có thể hạn chế đến mức thấp nhất rủi ro tín dụng, đặc biệt là khi thế giới đang tiến dần tới giai đoạn toàn cầu hóa, các hoạt động của ngân hàng trở nên vô cùng phong phú và không chỉ giới hạn trong phạm vi quốc gia như trước đây mà còn hướng ra thị trường quốc tế Trong bối cảnh đó, các hoạt động tín dụng chứa đựng nhiều rủi ro hơn,

yêu cầu cần có một phương thức quản trị rủi ro tín dụng hiệu quả là vấn đề trọng tâm trong công cuộc đổi mới và phát triển của các ngân hàng hiện nay Đồng thời sự tăng cường kiểm soát quốc tế đặt ra yêu cầu các ngân hàng cần có những biện pháp hữu hiệu để hạn chế rủi ro và đáp ứng được những tiêu chuẩn quy định

2.2 Tình hình hoạt động quản trị rủi ro tín dụng tại VPBank

2.2.1 Tổ chức tín dụng tại VPBank

Tín dụng là một trong những hoạt động chính yếu nhất của VPBank , mang lại mức lợi nhuận cao song đồng thời cũng chứa đựng nhiều rủi ro hơn so với các hoạt động khác của ngân hàng Vì vậy, cơ cấu tổ chức hoạt động tín dụng đòi hỏi phải đảm bảo tính thống nhất trong mối quan hệ ràng buộc kiểm soát lẫn nhau, thông tin được tập trung đầy đủ, chính xác và kịp thời Nguyên tắc hoạt động tín dụng phải đảm bảo sự cân nhắc thận trọng song song với sự linh hoạt, không làm ảnh hưởng tới mối quan hệ với các khách hàng

Bắt đầu từ năm 2002, hoạt động tín dụng tại VPBank đã có chuyển biến mạnh mẽ về chất lượng do việc xét duyệt cho vay được thực hiện theo cơ chế 3 cấp: Nhân viên tín dụng – Phòng phục vụ khách hàng – Ban tín dụng hoặc Hội đồng tín dụng tùy theo quy mô cho vay Bộ phận thẩm định tài sản đảm bảo được tách độc lập hoàn toàn với phòng tín dụng, nhờ vậy hạn chế tối đa rủi ro tín dụng

Trước đây, VPBank có 3 cấp cho vay là: Hội sở chính, chi nhánh cấp I và chi nhánh cấp II Tuy nhiên kể từ ngày 04/01/2005, chi nhánh cấp I Hà nội ra đời trên cơ sở tách ra từ

bộ phận trực tiếp kinh doanh của Hội sở, do đó Hội sở chính không còn chức năng cho vay nữa mà tập trung hoạt động tín dụng về các chi nhánh Dựa trên mô hình của chi nhánh Hà Nội, có thể khai quát cơ cấu tổ chức hoạt động tín dụng của VPBank như sau:

- Hội đồng tín dụng : Là cơ quan xét duyệt và quyết định cao nhất về các vấn đề cho

vay, bảo lãnh và mở L/C trong và ngoài nước , gia hạn, miễn giảm lãi…trong toàn hệ thống VPBank VPBank hiện nay có hai hội đồng tín dụng đặt tại Hội sở chính Hà nội và Thành phố HCM

- Ban tín dụng: Mỗi chi nhánh cấp I đều có một Ban tín dụng có thẩm quyền xét duyệt

và quyết định về các vấn đề cho vay, bảo lãnh, mở L/C trong và ngoài nước, gia hạn, miễn

+ Ban tín dụng các chi nhánh cấp 1 khác: xét duyệt cho vay tối đa đến 1 tỷ đồng

- Phòng phục vụ khách hàng cá nhân (A/O cá nhân): thực hiện nhiệm vụ phân tích

món vay và cho vay đối với cá nhân; giám sát, kiểm tra tín dụng cá nhân của Chi nhánh cấp dưới và Phòng giao dịch trực thuộc, chỉ đạo, đôn đốc thu hồi nợ, xử lý nợ quá hạn đối với các khoản vay cá nhân trong toàn chi nhánh

- Phòng phục vụ khách hàng doanh nghiệp ( A/O doanh nghiệp): tiếp nhận hồ sơ

vay,bảo lãnh, thanh toán, mua bán ngoại tệ…của khách hàng Thẩm định, để xuất va thuyết trình về khoản vay trước Ban tín dụng, Hội đồng tín dụng Thường xuyên kiểm tra, giám sát tình hình hoạt động, sản xuất, kinh doanh của khách hàng sau khi cho vay Đôn đốc thu hồi nợ, thường xuyên đánh giá lại khách hàng và các món vay Đề xuất gia hạn nợ, điều chỉnh kỳ hạn nợ Đề xuất điều chỉnh lãi, miễn giảm lãi tiền vay cho khách hàng Đề xuất giải pháp tài sản thế chấp, cầm cố…

- Phòng thẩm định tài sản bảo đảm: Thực hiện việc thẩm định và đánh giá các tài sản

thế chấp cầm cố, chịu trách nhiệm về giá trị thẩm định tài sản thế chấp cầm cố đảm bảo cho khoản vay Định kỳ tái định giá tài sản thế chấp cầm cố, có trách nhiệm đề xuất các biện pháp xử lý kịp thời các vấn đề phát sinh để đảm bảo an toàn tín dụng

- Phòng thu hồi nợ: Lập kế hoạch va thực hiện kế hoạch thu hồi nợ quá hạn đã được

duyệt Tiếp nhận các hồ sơ vay, bảo lãnh các khoản nợ quá hạn do Phòng A/O Doanh nghiệp và A/O cá nhân chuyển sang để xử lý theo pháp luật

2.2.2 Tình hình quản trị rủi ro tín dụng:

- Quy trình nghiệp vụ tín dụng

Ngày 13/05/2002, Hội đồng quản trị Ngân hàng VPBank ban hành quyết định số 427/QĐ-HĐQT về Quy trình nghiệp vụ tín dụng bao gồm 8 bước như sau:

- NV A/O DN tiếp thị, giới thiệu sản phẩm

- Khách hàng đến ngân hàng xin vay vốn

1 Tiếp nhận hồ sơ vay

- NV A/O DN làm việc với khách hàng, hướng

dẫn thủ tục và tiếp nhận hồ sơ từ khách hàng

NV A/O DN chuyển hồ sơ tài sản bảo đảm

sang phòng Thẩm định tài sản đảm bảo và xem xét

báo cáo tài chính

4.Tập hợp hồ sơ trình ban TD/ Hội đồng TD

NV A/O DN tập hợp hồ sơ do khách hàng cung

- NV A/O DN nhập kho hồ sơ TSBĐ, sau đó lập

và trình hồ sơ TD để ban TGĐ hoặc GĐ chi nhánh

ký duyệt

6 Thực hiện quyết định cấp tín dụng

Giải ngân/ Phát hành bảo lãnh/ Mở L/C

7 Kiểm tra và xử lý nợ vay

- NV A/O DN chịu trách nhiệm kiểm tra sau cho

vay về mục đích sử dụng vốn và tình hình tài

chính, hoạt động của khách hàng

- Phòng thẩm định TSBĐ kiểm tra về TSBĐ

- A/O DN theo dõi thu gốc, lãi, phân tích, rủi ro

theo từng đối tượng, khu vực khách hàng

-Kiểm tra lai việc thu lãi( số tiền, thời hạn) giao

phòng kiểm tra kiểm toán nội bộ

8 Tất toán hợp đồng tín dụng

3a NV A/O DN thẩm định khách hàng về mọi mặt, trừ TSBĐ

3b Phòng thẩm định TSBĐ thực hiện định giá TSBĐ và lập

tờ trình

Qua sơ đồ trên có thể thấy quy trình nghiệp vụ tín dụng của VPBank là một quy trình khép kín, hết sức đầy đủ và chặt chẽ, bao gồm tất cả các khâu từ khi tiếp xúc, gặp gỡ khách hàng, thẩm định, ra quyết định cho vay, thực hiện giải ngân…cho đến các khâu kiểm tra sau cho vay và tất toán hợp đồng Trong mỗi khâu ngân hàng đều quy định các bước chi tiết, cụ thể, hướng dẫn những việc cần làm và phân định trách nhiệm rõ ràng Một quy trình tín dụng hợp lý, chặt chẽ là kim chỉ nam cho cán bộ tín dụng, là cơ sở của những khoản cho vay an toàn và có hiệu quả Phần lớn những kết quả đạt được của VPBank trong thời gian qua vê tỷ lệ nợ quá hạn chính là nhờ vào hệ thống quy trình tín dụng hết sức rõ ràng và chặt chẽ này của ngân hàng

- Quy trình thẩm định khách hàng

Thẩm định khách hàng là khâu quan trọng nhất trong việc xét duyệt cho vay của VPBank Để nhân biết những rủi ro có thể sảy ra khi cho vay, VPBank yêu cầu cán bộ tín dụng thường xuyên tiến hành xem xét khách hàng và phướng án vay vốn trên những khía cạnh khác như: tính hợp pháp, hợp lệ của hồ sơ vay vốn, tình hình tài chính của khách hàng, tính khả thi của phương án xin vay và khả năng đảm bảo tiền vay

 Kiểm tra hồ sơ vay vốn

Một bộ hồ sơ vay vốn của khách hàng chỉ được coi là đầy đủ, hợp lệ khi bao gồm các tài liệu sau:

- Giấy đề nghị vay vốn: trong đó nêu rõ mục đích vay, nhu cầu vốn vay, thời hạn vay, lãi suất, biện pháp bảo đảm tiền vay

- Hồ sơ pháp lý: gồm các tài liệu chứng minh về năng lực pháp luật và năng lực hành

vi dân sự như: giấy chứng minh thư nhân dân, quyết định thành lập doanh nghiệp, giây chứng nhận đăng ký kinh doanh, giấy phép hành nghề…

- Ngoài ra còn có thể có một số giấy tờ liên quan khác đến việc vay vốn

Bên cạnh việc kiểm tra tính đầy đủ của hồ sơ vay vốn, cán bộ tín dụng cần phải xem xét sự thống nhất về số liệu trên tất cả các báo cáo tài chính mà khách hàng cung cấp cũng như tính chân thực của các số liệu này Ngoài ra cũng cần đối chiếu với các văn bản pháp luật hiện hành để chắc chắn rằng các tài liệu là hợp pháp, không vi phạm quy định của pháp luật

 Phân tích tình hình tài chính của khách hàng

Cán bộ tín dụng tiến hành phân tích tình hình tài chính của khách hàng cả trong quá khứ, hiện tại và dự báo trong tương lai Việc phân tích dựa vào các tài liệu như: báo cáo tài chính, các nguồn thông tin tài chính và phi tài chính khác, các công ty khác đã và đang hoạt động trong cùng ngành nghề

Tình hình tài chính của khách hàng thể hiện qua các yếu tố như: quy mô tài sản, tình hình công nợ và các chỉ tiêu tài chính chủ yếu

- Các khoản mục tài sản

Để đánh giá thực trạng tài sản của khách hàng, đối với khách hàng là doanh nghiệp, VPBank dựa vào bảng cân đối kế toán, còn đối với khách hàng là hộ gia đình hay cá nhân, VPBank thường dựa trên tài sản cá nhân, lương và các khoản thu nhập khác Các khoản mục về tài sản cho thấy quy mô tài chính của khách hàng đồng thời đây cũng là các vật đảm bảo cho khoản vay, tạo khả năng thu hồi nợ cho ngân hàng khi khách hàng mất khả năng thanh toán Các khoản mục tài sản được xem xét chủ yếu bao gồm:

+ Ngân quỹ: tiền gửi ngân hàng, tiền mặt trong két và các khoản phải thu

+ Tài sản cố định: Gồm nhà xưởng, sân bãi, trang thiết bị, phương tiện vận chuyển, thiết bị văn phòng…thường là đối tượng tài trợ trung và dài hạn

- Tình hình công nợ của khách hàng

VPBank quan tâm tới tất cả các chủ nợ của khách hàng Đó có thể là các khoản nợ cũ,

nợ các ngân hàng khác, nợ người cung cấp hay nợ lao động

Ngân hàng cũng xem xét các khoản nợ ưu đãi, nợ có bảo đảm và nợ khác Các tài sản

đã làm đảm bảo cho các khoản vay cũ được tính lại theo giá thị trường và bị loại trừ, nếu được lấy làm tài sản bảo đảm cho khoản vay mới thì chỉ tính toán giá trị dôi thừa so với tiền vay cũ Ngoài ra ngân hàng còn kiểm tra các khoản nợ quá hạn của khách hàng( nếu có) và nguyên nhân của chúng bởi đó chính là những đe doạ tiềm ẩn rủi ro tín dụng của ngân hàng trong tương lai

- Các chỉ tiêu tài chính chủ yếu

VPBank xem xét tình hình tài chính của khách hàng vay vốn qua hệ thống 4 nhóm chỉ tiêu tài chính chủ yếu sau:

+ Nhóm chỉ tiêu thanh khoản:

Hệ số thanh toán ngắn hạn = Tài sản lưu động/ Nợ ngắn hạn

Hệ số này phản ánh khả năng của doanh nghiệp trong việc chuyển đổi tài sản lưu động thành tiền để trả các khoản nợ ngắn hạn Tiêu chuẩn của hệ số này ~ 1

Hệ số thanh toán nhanh = ( Tài sản lưu động – Hàng tồn kho)/ Nợ ngắn hạn

Nếu doanh nghiệp có hệ số khả năng thanh toán nhanh càng cao thì khả năng trả nợ của doanh nghiệp càng lớn Đối với các doanh nghiệp có vòng quay hàng tồn kho chậm thì ngân hàng đòi hỏi hệ số này phải cao, các doanh nghiệp có vòng quay hàng tồn kho nhanh thì hệ số này có thể nhỏ hơn

Hệ số thanh toán tức thời = Tổng số vốn bằng tiền và các tài sản tương đương tiền/ Nợ ngắn hạn

Hệ số này cho biết khả năng thanh toán ngay lập tức các khoản nợ của doanh nghiệp bằng tiền mặt Nếu tỷ suất này lớn hơn 0,5 thì tình hình thanh toán tương đối khả quan, nếu nhỏ hơn 0,5 thì doanh nghiệp có thể gặp khó khăn trong việc thanh toán công nợ và có thể phải bán gấp hàng hoá để trả nợ

+ Nhóm chỉ tiêu hoạt động

Vòng quay hàng tồn kho = Giá vốn hàng bán/ Hàng tồn kho bình quân

Kỳ thu tiền bình quân = Doanh thu/ Các khoản phải thu bình quân

Hệ số vòng quay tài sản = Doanh thu thuần/ Tổng tài sản

+ Nhóm chỉ tiêu đòn cân nợ

Hệ số nợ = ( Tổng tài sản - Vốn chủ sở hữu) / Tổng tài sản

Hệ số này có giá trị nhỏ hơn hoặc bằng 0,5 là lý tuởng vì có ít nhất một nửa tài sản của doanh nghiệp được hình thành bằng vốn chủ sở hữu

Hệ số khả năng trả lãi = lợi tức trước thuế và lãi/ chi phí trả lãi

Hệ số này đo lường mức độ an toàn của thu nhập có thể trả lãi cho các chủ nợ

+ Nhóm chỉ tiêu khả năng sinh lời

Hệ số mức sinh lời trên doanh thu = Tổng lợi tức sau thuế / Doanh thu thuần

Hệ số thu nhập trên tổng tài sản = Tổng lợi tức sau thuế/ Tổng tài sản

Hệ số thu nhập trên vốn thuần = Tổng lợi tức sau thuế / vố chủ sở hữu thuần

Tuỳ theo từng loại hình tín dụng mà ngân hàng quan tâm đến các chỉ số khác nhau: cho vay ngắn hạn thì lưu ý đến các chỉ số về tài sản lưu động, chỉ số về nợ, cho vay dài hạn thì quan tâm đến chỉ số sinh lời, khả năng trả nợ…

 Thẩm định tính khả thi của phương án vay vốn và khả năng trả nợ của khách hàng

- Đối với các thông tin thu thập được, VPBank yêu cầu cán bộ tín dụng thẩm định phương án sản xuất kinh doanh của khách hàng, nhằm đảm bảo:

+ Tính hợp pháp về mục đích sử dụng vốn của khách hàng

+ Tính hợp lệ, hợp pháp, hiệu lực, khả năng thực hiện các hợp đồng giữa khách hàng vay vôn với người cung ứng nguyên, nhiên vật liệu, thị trường tiêu thụ và các nhân tố ảnh hưởng

+ Tính hợp lý của doanh thu, vong quay vốn lưu động

+ Xác định tổng nhu cầu vốn, vốn tự có và nhu cầu vốn xin vay của khách hàng

+ Xác định khả năng trả nợ đến hạn của khách hàng

- Đối với các dự án vay vốn trung, dài hạn

Trước hết cán bộ tín dụng tập hợp đầy đủ hồ sơ của dự án đầu tư xem xét kỹ lưỡng, khẳng định cơ sở pháp lý của dự án Các hồ sơ cần thiết bao gồm: quyết định đầu tư hoặc giấy phép đầu tư, luận chứng kinh tế kỹ thuật được duyệt, thiết kế và tổng dự toán, ý kiến của cơ quan quản lý hoặc chính quyền, quyết định giao đất, giấy phép xây dựng, hợp đồng nhập khẩu thiết bị, kết quả đấu thầu…

Sau khi đã có đầy đủ các tài liệu về dự án, cán bộ thẩm định tiến hành phân tích trên các phương diện sau:

+ Phân tích tài chính dự án: Xác đinh tổng mức đầu tư( vốn cố định, vốn lưu động), nguồn vốn đầu tư, tính toán mức cho vay, thời hạn cho vay, kế hoạch và khả năng trả nợ + Phân tích tính khả thi của dự án: Xem xét kỹ và toàn diện về khả năng trả nợ của dự

án Bao gồm: thị trường tiêu thụ sản phẩm, dịch vụ, thị trường nguyên vật liệu và các yếu

tố đầu vào, công nghệ và tài sản cố định của dự án, tổ chức quản lý và lao động, các tác động khách quan khác

+ Phân tích hiệu quả dự án, bao gồm: hiệu quả kinh tế, hiệu quả xã hội

+ Phân tích khả năng trả nợ của dự án: gồm trả nợ gốc và tiền lãi trung và dài hạn Để xác định chính xác khả năng trả nợ của dự án, cán bộ tín dụng tiến hàng so sánh giữa nguồn trả nợ và nghĩa vụ trả nợ theo từng giai đoạn của dự án Qua đó ngân hàng có thể biết được trong thời gian vay vốn, dự án có tự trả được nợ đúng hạn hay không, bao lâu thì thu hồi được vốn cho vay, kỳ nợ nào trả được, kỳ nợ nào thiếu, biện pháp bù đắp thiếu hụt như nào…

 Thẩm định tài sản bảo đảm

VPBank quy định tài sản nhận thế chấp, cầm cố phải đáp ứng được các yêu cầu sau:

- Quyền sở hữu tài sản: Tài sản nhận thế chấp cầm cố phải thuộc sở hữu hợp pháp của người thế chấp cầm cố và không co tranh chấp

- Giá trị tài sản: Tài sản nhận thế chấp, cầm cố phải phải có giá trị và ngân hàng có

đủ căn cứ, khả năng và phương tiện để xác định giá trị tài sản đó theo quy định của Chính phủ, của NHNN và của VPBank

- Tính chuyển nhượng của tài sản: Tài sản nhận thế chấp, cầm cố phải có khả năng chuyển nhượng được trên thị trường khi cần thiết

 Phân tích các yếu tố phi tài chính khác

- Bộ máy điều hành, lý lịch, năng lực và trình độ chuyên môn của người điều hành( tổng giám đốc, kế toán trưởng…)

- Các đối tác của khách hàng

- Uy tín trong quan hệ giao dịch của khách hàng

Như vậy sau khi tiến hành xem xét khoản vay theo từng nội dung trên, cán bộ tín dụng

đã có những hiểu biết nhất định về khách hàng mà mình tài trợ Tiếp theo nhằm lượng hoá

và tổng hợp những nội dung đã phân tích, cán bộ tín dụng sẽ sử dụng mô hình chấm điểm rủi ro để tính toán mức độ rủi ro của khoản vay

- Hệ thống chấm điểm tín dụng

Tuỳ theo từng đối tượng khách hàng cụ thể, cán bộ tín dụng sẽ sử dụng các bảng xếp hạng tín dụng phu hợp để đánh giá mức độ rủi ro của khoản tín dụng Các bảng xếp hạng theo đối tượng khách hàng bao gồm:

1 Khách hàng là đang hoạt động chính trong lĩnh vực kinh doanh thương mại- dịch

vụ

2 Khách hàng là doang nghiệp đang hoạt động chính trong lĩnh vực trực tiếp sản xuất

3 Khách hàng là doang nghiệp hoạt động chính trong lĩnh vực xây dựng

87-100 A+ Xuất sắc Thấp

61-73 B+ Trung bình Trung bình 48-60 B Dưới trung bình Trung bình 35-47 C+ Rủi ro không thu hồi cao Cao

0-34 C Rủi ro không thu hồi rất cao Cao

Tuy nhiên đây chưa phải là kết luận cuối cùng về chất lượng của khoản tín dụng đang xem xét Muốn xác định chất lượng của khoản tín dụng để làm căn cứ đề xuất ý kiến lên Ban tín dụng/ Hội đồng tín dụng, cán bộ tín dụng còn phải tiến hành đanh giá tài sản bảo đảm, sau đó kết hợp giữa kết quả xếp hạng rủi ro với kết quả đánh giá tài sản bảo đảm để rút ra kết luận cuối cùng về chất lượng khoản vay

- Kiểm tra vâ xử lý nợ vay

+ Kiểm tra sau cho vay

* Thời gian kiểm tra:

- Đối với khoản vay theo hạn mức: kiểm tra theo từng lân đề nghị giải ngân của khách hàng và kiểm tra thường xuyên theo định kỳ ít nhất 6 tháng/1 lần

- Đối với khoản vay theo món( ngắn hạn và trung dài hạn): kiểm tra định kỳ ít nhất 6tháng/1 lần

* Phương thức kiểm tra:

Kiểm tra trực tiếp tại nơi làm việc: kiểm tra sổ sách theo dõi nợ vay ngân hàng của bên vay và sổ sách kế toán khác, trao đổi trực tiếp với những người lãnh đạo có thẩm quyền của bên vay, kiểm tra trực tiếp tại cơ sở sản xuất kinh doanh

- Kiểm tra gián tiếp thông qua các báo cáo tài chính mà bên vay có trách nhiệm nộp

bổ sung hàng quý theo quy định

* Nội dung kiểm tra:

- Tình hình sản xuất kinh doanh hiện tại của bên vay, so sánh với thời điểm kiểm tra trước hoặc so với thời điểm trước khi vay

- Xác định mục đích sử dụng vốn vay thực tế, đối chiếu với quy định trong hợp đồng tín dụng

- Các trường hợp đặc biệt khác phát hiện trong quá trình kiểm tra

+ Xử lý nợ vay

Khi đến hạn trả nợ gốc và/ hoặc lãi mà khách hàng không trả nợ đúng hạn và không có đơn xin gia hạn thì cán bộ tín dụng lập thông báo chuyển toàn bộ số dư nợ của khoản vay sang quá hạn Trong thời gian này ngân hàng sẽ đình chỉ mọi quan hệ tín dụng mới với khách hàng và áp dụng các biện pháp cần thiết để thu hồi nợ Phòng thu hồi nợ sau khi nhân được hồ sơ từ phòng A/O sẽ chuẩn bị hồ sơ nợ quá hạn chuyển đến cơ quan pháp luật

để giải quyết

2.3 Các nguyên nhân cơ bản gây ra rủi ro tín dụng

2.3.1 Các nguyên nhân thuộc về ngân hàng

- Thứ nhất: Trình độ chuyên môn và đạo đức nghề nghiệp của cán bộ tín dụng

Đây là nhân tố đầu tiên, có ảnh hưởng trực tiếp đến rủi ro tín dụng của NHTM Khi cán

bộ tín dụng có thái độ chủ quan, quá tin tưởng vào khách hàng quen của mình mà coi nhẹ khâu kiểm tra, đánh giá người vay, tính khả thi của phương án xin vay…sẽ dẫn đến việc cho vay vượt quá khả năng chi trả của khách hàng Bên cạnh đó, nếu coi tài sản bảo đảm là

Thứ hai: Các công cụ quản trị rủi ro tín dụng của ngân hàng

+ Chính sách tín dụng

Nếu ngân hàng thiếu một chính sách cho vay rõ ràng, hay chính sách cho vay không phù hợp với đặc điểm thực trạng nền kinh tế thì sẽ rất kho khăn cho cán bộ ngân hàng khi tiến hành thẩm định khoản vay Một chính sách cho vay không đồng bộ, thống nhất, đầy

đủ và đúng đắn sẽ tạo ra định hướng lệch lạc cho hoạt động tín dụng, dẫn đến việc cấp tín dụng không đúng đối tượng, tạo kẽ hở cho người sử dụng vốn và dẫn đến rủi ro tín dụng

+ Quy trình tín dụng:

Quy trình tín dụng có ỹ nghĩa rất quan trọng trong việc hạn chế sai sót khi cho vay và giảm thiểu khả năng sảy ra rủi ro tín dụng Quy trình tín dụng quy định rõ ràng từng khâu công việc và trách nhiệm cụ thể của các cán bộ tín dụng có liên quan Nếu quy trình tín dụng hợp lý sẽ giúp ngân hàng có một quy trình cho vay khoa học, đồng thời tạo điều kiện cho cán bộ tín dụng dễ dàng quản lý khoản vay Ngược lại, nếu một quy trình tín dụng quá phức tạp sẽ gây ra khó khăn cho cả ngân hàng và khách hàng khi thực hiện

+ Mô hình đánh giá rủi ro tín dụng:

Mỗi ngân hàng phải hình thành và đưa vào sử dụng một mô hình đánh giá rủi ro cụ thể

để có thể quản lý rủi ro tín dụng một cách thống nhất và hiệu quả Ngoài ra nếu các mô hình đánh giá rủi ro tín dụng không được cập nhật với những thay đổi về điều kiện kinh tế

- xã hội thì mô hình đó cũng không phát huy được hiệu quả và ảnh hưởng đến kết quả đánh giá rủi ro tín dụng của ngân hàng

2.3.2 Các nhân tố thuộc về khách hàng

Khi khách hàng sử dụng vốn vay ngân hàng không đúng mục đích đã đưa ra trong đơn xin vay vốn sẽ ảnh hưởng đến việc quản trị rủi ro tín dụng của ngân hàng Có nhiều khách hàng cố tình đưa ra các hộ sơ hợp pháp, các dự án có hiệu quả để được vay vốn ngân hàng