“Rừng xà nu” được viết đúng thời điểm mà cả nước ta trong không khí sục sôi đánh Mĩ.Tác phẩm được hoàn thành ở khu căn cứ của chiến trường miền Trung Trung bộ.Thông quacâu chuyện về nhữn
Trang 1TÀI LIỆU LUYỆN THI ĐẠI HỌC
CHIẾC THUYỀN NGOÀI XA – Nguyễn Minh Châu
1 Giải thích ý nghĩa nhan đề “Chiếc thuyền ngoài xa ”.
- Nghĩa thực: Hình ảnh chiếc thuyền ngoài xa trong sương sớm.
- Nghĩa tượng trưng:“Chiếc thuyền ngoài xa” là một ẩn dụ về mối quan hệ giữa cuộc đời và
nghệ thuật Đó là chiếc thuyền có thật giữa cuộc đời, là không gian sinh hoạt của người đàn bàhàng chài Ở đó, ngoài vợ chồng họ còn có cả một đàn con Cuộc sống khó khăn, đói kém, nơi
ở chật chội Điều đó đã làm cho người chồng thay đổi bản tính, anh ta trở nên cộc cằn, thô lỗ
và dữ dằn, biến vợ thành nơi trút giận và đối tượng của những trận đòn, những cảnh tượng đó,nếu nhìn từ xa sẽ không thể thấy được
Cũng chính vì ở ngoài xa nên con thuyền mới cô đơn Đó là sự đơn độc của con thuyềnnghệ thuật trên đại dương cuộc sống, sự đơn độc của con người trong cuộc đời Chính sự thiếugần gũi và chia sẻ là nguyên nhân của bế tắc và lầm lạc Phùng đã chụp được cảnh chiếcthuyền ngoài xa trong sương sớm- một vẻ đẹp thực đơn giản và toàn bích, một chân lí của sựhoàn thiện Nhưng khi chiếc thuyền vào bờ, Phùng nhận ra rằng, cái đẹp ngoài xa kia cũng ẩnchứa nhiều oái oăm, ngang trái và nghịch lí Nếu không đến gần thì chẳng bao giờ anh có thểphát hiện ra Xa và gần, bên ngoài và thẳm sâu đó cũng là cách nhìn, cách tiếp cận của nghệthuật chân chính
Nhan đề tác phẩm đã góp phần thể hiện quan điểm của nhà văn trong nghệ thuật cũngnhư trong cuộc sống: Mỗi nhà văn cũng như mỗi con người cần có cái nhìn đa diện để hiểu sâusắc bản chất của vấn đề, không nên có cái nhìn từ xa, một chiều, phiến diện
2 Phân tích giá trị nhân đạo trong truyện ngắn"Chiếc thuyền ngoài xa"
A Mở bài
Như nhà danh họa Pháp Henri Matisse đã từng nói: “Đối với người nghệ sĩ thì sáng tạo bắt đầu từ cái nhìn…” Câu nói ấy có lẽ cũng là tâm niệm chung cho tất cả các nhà văn
chân chính, những con người trên hình trình sáng tạo văn chương luôn khao khát đến với Chân
- Thiện - Mỹ Nguyễn Minh Châu là một trong số những nhà văn như thế Là một trong nhữngcây bút tiên phong của văn học Việt Nam thời kì đổi mới, ông đã bắt đầu bằng cái nhìn sâuthẳm để phát hiện ra vẻ đẹp của những con người bình thường trong cuộc sống còn nhiều đaukhổ, ngang trái Để làm nên những tác phẩm thấm đẫm tinh thần nhân đạo và thể hiện nhữngchiêm nghiệm của tác giả về cuộc đời, về nghệ thuật “Chiếc thuyền ngoài xa” là một trongnhững tác phẩm ấy
Trang 2Có thể nói, đặt nhan đề là“Chiếc thuyền ngoài xa” nhà văn đã đề cập đến mối quan hệ
giữa cuộc đời và nghệ thuật Đó là chiếc thuyền có thật giữa cuộc đời, là không gian sinh hoạtcủa người đàn bà hàng chài Ở đó, ngoài vợ chồng họ còn có cả một đàn con Cuộc sống khókhăn, đói kém, nơi ở chật chội Điều đó đã làm cho người chồng thay đổi bản tính, anh ta trởnên cộc cằn, thô lỗ và dữ dằn, biến vợ thành nơi trút giận và đối tượng của những trận đòn,những cảnh tượng đó, nếu nhìn từ xa sẽ không thể thấy được Cũng chính vì ở ngoài xa nêncon thuyền mới cô đơn Đó là sự đơn độc của con thuyền nghệ thuật trên đại dương cuộc sống,
sự đơn độc của con người trong cuộc đời Chính sự thiếu gần gũi và chia sẻ là nguyên nhân của
bế tắc và lầm lạc Nhan đề tác phẩm đã góp phần thể hiện quan điểm của nhà văn trong nghệthuật cũng như trong cuộc sống: Mỗi nhà văn cũng như mỗi con người cần có cái nhìn đa diện
để hiểu sâu sắc bản chất của vấn đề, không nên có cái nhìn từ xa, một chiều, phiến diện
Ý 2: Giải thích giá trị nhân đạo: Là khái niệm dùng để chỉ một trong những giá trị nội
dung tư tưởng của tác phẩm văn học Giá trị này được làm nên từ các yếu tố như lòng yêuthương con người(đặc biệt là sự thương cảm sâu sắc trước nỗi thống khổ của con người); thái
độ trân trọng, tin tưởng vào giá trị cũng như khả năng vươn lên cuãng như sự phát hiện và ngợi
ca những phẩm chất tốt đẹp của con người Giá trị nhân đạo còn được bộc lộ ở ý thức phẫn nộkhi con người bị chà đạp, bị xúc phạm; ở việc lên án, tố cáo sự áp bức, sự chà đạp lên quyềnsống, quyền hạnh phúc của con người
Ý 3: Phân tích giá trị nhân đạo trong tác phẩm:
Đầu vào năm 1965, Mĩ đổ quân ồ ạt vào miền Nam và tiến hành đánh phá ác liệt ra miềnBắc “Rừng xà nu” được viết đúng thời điểm mà cả nước ta trong không khí sục sôi đánh Mĩ.Tác phẩm được hoàn thành ở khu căn cứ của chiến trường miền Trung Trung bộ.Thông quacâu chuyện về những con người anh hùng ở một buôn làng hẻo lánh, bên những cánh rừng xà
nu bạt ngàn, xanh bất tận, tác giả đã đặt ra một vấn đề có ý nghĩa lớn lao của dân tộc và thờiđại: Để cho sự sống của đất nước và nhân dân mãi mãi trường tồn, không có cách nào khác hơn
là phải cùng nhau đứng lên, cầm vũ khí đứng chống lại kẻ thù tàn ác - Ý nghĩa nhan đề: Có
thể nói đặt tên cho tác phẩm của mình là “ Rừng xà nu”, Nguyễn Trung Thành đã tạo ra mộtnhan đề mang ý nghĩa biểu tượng so sánh có giá trị nêu bật chủ đề của tác phẩm: đó là phẩmchất anh hùng sức sống bất tử kỳ diệu, khát vọng tự do, khát vọng giải phóng của đồng bàoTây Nguyên trong những ngày đầu của cuộc kháng chiến chống Mỹ Nhan đề này khôngnhững thể hiện khuynh hướng sử thi, chủ đề của tác phẩm mà còn gợi ra phong vị Tây Nguyên
cũng như vẻ đẹp giàu chất thơ, chất lãng mạn của núi rừng Tây Nguyên hùng vĩ
Ý 2: Phân tích tính sử thi trong tác phẩm:
a Khái niệm khuynh hướng sử thi: Trước hết nên hiểu thế nào là khuynh hướng sử thi trong văn học Đó là một khuynh hướng trong sáng tác nghệ thuật thiên về việc phản ánh
những sự kiện có ý nghĩa lịch sử và có tính cách toàn dân Nhân vật trung tâm trong những tácphẩm viết theo khuynh hướng sử thi thường là những con người đại diện cho giai cấp, cho dântộc với những phẩm chất cao cả, kết tinh những gì cao đẹp nhất của cộng đồng Và khi khẳngđịnh, ngợi ca những anh hùng, những kì tích sáng chói , người nghệ sĩ không nhân danh cánhân mà nhân danh dân tộc, nhân danh cộng đồng Khuynh hướng sử thi thường gắn liền vớicảm hứng lãng mạn
b Khuynh hướng sử thi thể hiện trong tác phẩm:
Trang 3Trong tác phẩm “Rừng xà nu”, khuynh hướng sử thi được thể hiện khá rõ ở việc lựa chọn đề tài, việc xây dựng nhân vật, việc sử dụng hình ảnh lẫn giọng điệu của tác phẩm
- Đề tài của truyện “Rừng xà nu” nói đến vấn đề sinh tử hết sức hệ trọng không chỉ củangười dân làng Xô Man hay của mảnh đất Tây Nguyên mà của cả dân tộc Việt Nam Truyệnviết về một thời điểm lịch sử trọng đại của cách mạng Miền Nam những năm đen tối cho đếnlúc Đồng khởi, nhưng đây là thời điểm tức nước vỡ bờ, nhân dân Miền Nam chuẩn bị vũ trangchiến đấu Chủ đề của tác phẩm mang đậm tính sử thi : trước sự tàn ác của kẻ thù, nhân dânMiền Nam chỉ có một con đường duy nhất là cầm vũ khí vùng lên chiến đấu giải phóng quêhương
“Rừng xà nu” là tác phẩm in đậm tính sử thi Đây là câu chuyện của một người, mộtlàng Nhưng đặt vào hoàn cảnh “Rừng xà nu” được viết ra, thì đó cũng là câu chuyện của mộtthời đại, một đất nước, một cuộc cách mạng Như vậy, đây là chân lí mang tầm lịch sử Vì lẽ
đó, nhà văn đã để cho nó được nói lên bằng giọng nói thiêng liêng, như để mãi mãi khắc sâuvào kí ức Chất sử thi toát lên qua đề tài, chủ đề, cốt truyện, nhân vật, hình ảnh thiên nhiên, cácchi tiết nghệ thuật, giọng điệu, ngôn ngữ của tác phẩm
- Hình tượng nghệ thuật:
+ Hình tượng cây xà nu:
Trong tác phẩm , hình tượng cây xà nu - rừng xà nu là một sáng tạo nghệ thuật độc đáocủa nhà văn, được xây dựng với cảm hứng sử thi hoành tráng, bút pháp lãng mạn, kết tinh giátrị tư tưởng và nghệ thuật của tác phẩm Hình tượng cây xà nu và hình tượng tập thể nhữngnguời anh hùng ở làng Xô Man là hai hình tượng trọng tâm nổi bật xuyên suốt toàn bộ truyệnngắn Trong đó hình tượng cây xà nu đã tạo nên một cái nền đặc biệt hùng vĩ và phóng khoáng
để trên đó tác giả khắc hoạ một cách đậm nét hình tượng những người anh hùng trong chiếnđấu
Tây nguyên vốn là vùng núi rừng rộng lớn và hùng vĩ Trên mảnh đất ấy có không ít loàithực vật đa dạng, nhiều tầng nhưng NTT lại chọn cây xà nu làm biểu tượng nghệ thuật cho sứcsống bất khuất và những phẩm chất anh hùng của nhân dân Tây nguyên những ngày đầu củacuộc kháng chiến chống Mỹ
Khi trở lại Tây nguyên lần thứ hai ( 1962) NTT đã chia tay nhà văn Nguyền Thi bênmột cánh rừng xà nu và thế là rừng xà nu đã trở thành một nỗi ám ảnh đối với ông Nhà văn đãnhận ra ở loại cây này bao phẩm chất cao đẹp: cao thượng, trong sáng, kiên cường, trang nhã,rắn rỏi Loài cây đó như đã sống từ ngàn đời và còn sống đến ngàn đời sau, từng cây từng cây,hàng vạn cây hàng triệu cây mênh mông vô tận Rõ ràng những phẩm chât đó rất gần gũi vớinhững vẻ đẹp tinh thần của ngưòi dân Tây Nguyên và cuộc sống chiến đấu của họ
Mở đầu tác phẩm, nhà văn tập trung giới thiệu về rừng xà nu, một rừng xà nu cụ thể
được xác định rõ: "nằm trong tầm đại bác của đồn giặc", nằm trong sự hủy diệt bạo tàn của
kẻ thù.Truyện mở ra một cuộc đụng độ lịch sử quyết liệt giữa làng Xô Man với bọn Mĩ- Diệm.
Rừng xà nu cũng nằm trong cuộc đụng độ ấy Xà nu hiện ra với tư thế của sự sống đang đốidiện với cái chết, sự sinh tồn đối diện với sự hủy diệt Cách mở của câu chuyện thật gọn gàng,
cô đúc mà vẫn đầy uy nghi tầm vóc.Với kĩ thuật quay toàn cảnh, Nguyễn Trung Thành đã pháthiện ra những đau thương mất mát mà cây xà nu phải gánh chịu Trong bom đạn chiến tranh,thương tích đầy mình cây xà nu vẫn hiên ngang vươn lên mạnh mẽ như người dân Tây Nguyênkiên cường bất khuất, không khuất phục trước kẻ thù Cây xà nu rắn rỏi, ham ánh nắng mặt trời
Trang 4tựa như người Xô Man chân thật, mộc mạc, phóng khoáng yêu cuộc sống tự do Rừng xà nutạo thành một bức tường vững chắc hiên ngang truớc bom đạn cũng là biểu trưng cho sứcmạnh đoàn kết của người dân Tây Nguyên khiến kẻ thù phải kiếp sợ
* Rừng xà nu đau thương trong chiến tranh huỷ diệt
Trong phần đâu của tác phẩm, rừng xà nu đã hiện lên với những đau thương trong mưa
bom bão đạn của quân thù Rừng xà nu đã trở thành đôi tượng của sự huỷ diệt tàn khốc “Hầu
hết đại bác đều rơi vào ngọn đồi xà nu cạnh con nước lớn Cả rừng xà nu hàng vạn cây không có cây nào là không bị thương Có những cây bị chặt đứt ngang nửa thân mình, đổ
ào ào như một trận bão Ơ chỗ những vết thương, nhựa ứa ra, tràn trề, thơm ngào ngạt, long lanh nắng hè gay gắt, rồi dần bầm lại, đen và đặc quyện thành từng cục máu lớn.”
Nguyễn Trung Thành đã tỏ ra đặc biệt tinh tế khi miêu tả sự chuyển hoá của nhựa xà nu Đó làquá trình chuyển hoá từ đau thương tới căm thù và uất hận của cây rừng Tây Nguyên Nhữngđau thương mà rừng xà nu phải gánh chịu ngoài ý nghĩa tả thực còn mang ý nghĩa tượng trưngđậm nét Nó gợi ra những đau thương tang tóc của ngưòi dân làng Xô Man Có thể nói, lịch sửcủa làng Xô Man trứơc ngày đồng khởi là những trang đầy máu và nước mắt Trong nhữngngày đen tối ấy, bao quần chúng trung kiên bị kẻ thù giết hại, anh Xút bị treo cổ trên cây vảđầu làng, Bà Nhan bị chặt đầu cột tóc treo trên đầu súng, mẹ con Mai bị chết bởi những trậnmưa đòn của lũ giặc hung tàn
* Sức sống bất tử kỳ diệu của rừng xà nu.
Bất chấp sự huỷ diệt của kẻ thù, RXN vẫn vươn lên với một sức sống mãnh liệt Sức sống bất tử của RXN đựoc thể hịên ở nhiều phương diện khác nhau:
Trước hết nó thể hiện ở khả năng sinh sôi theo cấp số nhân Nguyễn Trung Thành thật sự
hào hứng khi miêu tả sức sống bất khuất của loài cây này: “Cạnh một cây xà nu mới ngã gục, đã có bốn năm cây con mọc lên, ngọn xanh rờn, hình nhọn mũi tên lao thẳng lên bầu trời.” Sự sinh sản của rừng cây xà nu như thách thức sự huỷ diệt của bom đạn giặc.
Cùng với khả năng sinh sôi theo cấp số nhân, rừng xà nu còn có một khả năng tự chữalành những vết thương Nhà văn đặc biệt chú ý đến những cây xà nu đã trưởng thành Với
những cây xà nu vượt lên cao quá đầu người, “đạn đại bác không giết nổi chúng, những vết thương của chúng chóng lành như trên một thân thể cường tráng Chúng vượt lên rất nhanh, thay thế những cây đã ngã” Cứ như vậy rừng xà nu đã ưỡn tấm ngực lớn của mình
ra che chở cho dân làng Rừng xà nu đã vươn lên với một sức sống diệu kỳ Sức sống của cây
rừng thiên nhiên không chỉ tương phản gay gắt với sự huỷ diệt mà còn thách thức sự huỷ diệt.Dường như qua đó Nguyễn Trung Thành muốn khẳng định: ở một mảnh đất như Tây Nguyên
sự sống vẫn bất diệt ngay trong sự huỷ diệt Chỉ cần nhìn vào làng Xôman bé nhỏ, ta cũng đủthấy điều đó Kẻ thù đã gieo bao đau thương tang tóc cho dân làng Nuôi lớn lòng căm thù giặccác thế hệ người dân Tây Nguyên đã đứng lên chiến đấu chống giặc Thế hệ trước ngã xuống
đã có thế hệ sau trưởng thành, anh Quyết hy sinh đã có Tnú lớn lên thay anh làm cán bộ Tnú
đi lực lượng thì bé Heng lại tiếp tục trưởng thành Mai ngã xuống thì em gái của chị đã lớn lêntrở thành bí thư chi bộ kiêm chính trị viên xã đội đầy uy tín Hình ảnh các thế hệ của làngXôman tiếp nối nhau cũng chính là biểu hiện cụ thể sống động nhất của sức sống Tây Nguyênthời đánh Mỹ mà không một thế lực cường bạo nào có thể tiêu diệt được
* Rừng xà nu ham ánh mặt trời :
Không chỉ dừng lại ở đó, rừng xà nu đựơc miêu tả trong tác phẩm của Nguyễn TrungThành còn có đặc tính là rất ham ánh sáng mặt trời đương nhiên loại cây nào cũng cần ánh
Trang 5sáng mặt trời nhưng cần phải thấy rằng ở đây nhà văn không đơn giản chỉ miêu tả đặc tính tự
nhiên của xà nu mà còn muốn gửi gắm vào đó ý nghĩa tượng trưng so sánh “Cũng có ít loại cây ham ánh sáng mặt trời đến thế Nó phóng lên rất nhanh để tiếp lấy ánh nắng, thứ ánh nắng trong rừng rọi từ trên cao xuống từng luồng lớn thẳng tắp, long lánh vô số hạt bụi vàng từ nhựa cây bay ra, thơm mỡ màng”
Đặt trong hệ thống chủ đề của tác phẩm thì những cây xà nu ham ánh nắng mặt trờitượng trưng cho những nhân vật như Cụ Mết, Tnú, Mai , Dít, bé Heng những người dân TâyNguyên bất khuất kiên cường gắn bó máu thịt với cách mạng và lớn lên trong niềm say mê lýtưởng cách mạng Với họ lý tưởng cách mạng cũng có tầm quan trọng như ánh sáng mặt trờivới cây xanh Duới ánh sáng của lý tưởng cách mạng vẻ đẹp rực rỡ tiềm ẩn với những ngườicon của núi rừng mới có dịp bộc lộ toả sáng, hoà chung vào vầng sáng của cả dân tộc, dámsống vì lý tưởng độc lập tự do
* Trong tác phẩm của Nguyễn Trung Thành, rừng xà nu còn giữ vai trò nhân chứng của lịch sử Rừng xà nu cũng tham dự vào cuộc sống sinh hoạt, chiến đấu của dân làng
Xô Man Đã bao đêm dưới ánh lửa xà nu bập bùng dân làng đã tụ tập nghe Cụ Mết kể về lịch
sử của làng, về chiến công của Tnú Khi dân làng khởi nghĩa thì cả cánh rừng xà nu ào ào rungđộng và lửa cháy khắp rừng, phong vị Tây nguyên giọng điệu sử thi của tác phẩm cũng đượcgợi lên từ những hình ảnh thiên nhiên này
*Sơ kết: Nguyễn trung Thành đã sử dụng nhân hóa như một phép tu từ chủ đạo trên
suốt trang văn đặc tả rừng xà nu Để làm cho hình tượng xà nu trở lên sống động, nhà văn đãđăt cây xà nu và con người đã đan cài vào nhau, soi chiếu vẻ đẹp cho nhau Rừng xà nu chính
là ẩn dụ của con người, những con người sống dưới tầm đại bác Cũng như cây xà nu, thân thể
và trái tim họ đầy thương tích Và cũng có đời người giống như những cây xà nu nào đó, “bịchặt đứt ngang nửa thân người” Song cũng như cây xà nu, con người Xô Man, con người TâyNguyên, con người Việt Nam trong những ngày đánh giặc vẫn sống , bền bỉ, kiêu hùng, đầykhao khát hướng đến ánh sáng mặt trời Biện pháp miêu tả tượng trưng lãng mạn đã được huyđộng khiến cho tác phẩm có dáng dấp một áng thơ văn xuôi
+ Hình tượng các thế hệ người dân làng Xô Man:
Truyện còn xây dựng thành công một tập thể những người dân anh hùng của núi rừngTây Nguyên Những nhân vật trong tác phẩm, tiêu biểu như: cụ Mết, anh Quyết, Tnú, Mai, Dít,
bé Heng thực chất là những kết tinh cao độ những phẩm chất tiêu biểu của cả cộng đồng (gắn
bó với dân làng, trung thành với cách mạng, căm thù giặc sâu sắc, kiên cường bất khuất, dũngcảm chiến đấu hi sinh ) Lí tưởng sống của những nhân vật này luôn gắn liền với vận mệnhcủa cả cộng đồng Hơn nữa, các nhân vật ở đây cũng được xây dựng thể hiện sự tiếp nối giữacác thế hệ cách mạng làng Xô Man Cụ Mết đại diện cho thế hệ cách mạng từ thời kháng chiếnchống thực dân Pháp, cụ truyền lại cho con cháu truyền thống oanh liệt đó của dân làng; Tnútiêu biểu cho ý chí và sức mạnh của cả cộng đồng; Dít, Heng là thế hệ non trẻ tiếp nối chaanh Vì thế, tất cả số phận của mọi nhân vật đều thống nhất với nhau, thống nhất với số phậncủa cả cộng đồng Điều đó cũng thể hiện rõ nét tính sử thi của tác phẩm
* Đứng đầu tập thể anh hùng ấy là Cụ Mết Cụ Mết là hiện thân của truyền thống,
là pho sử sống của làng Xôman Cụ là biểu tượng cho sức quật khởi của một truyền thống
lịch sử hào hùng ở Tây Nguyên đúng như hồi ức của nhà văn: Ông là cội nguồn, là TâyNguyên của thời “Đất nước đứng lên” còn trường tồn đến hôm nay, ông như lịch sử bao trùmnhưng khồng che lấp sự tiếp nối ngày càng mãnh liệt hơn, tự giác hơn của các thế hệ sau
Trang 6Nhân vật cụ Mết trở lên đặc biệt sống động trong tác phẩm nhờ nghệ thuật cá tính hoánhân vật đặc sắc của nhà văn Ở cụ vừa có nét tiêu biểu điển hình của những già làng TâyNguyên thời chống Mỹ, vừa có những nét riêng biệt độc đáo.
Đọc tác phẩm, hình ảnh của cụ Mết đã khiến cho độc giả liên tưởng đến một cây xà nu
cổ thụ giữa buôn làng, luôn vững vàng trước phong ba bão táp Cụ Mết đã được nhà văn miêu
tả trong sự so sánh đối chiếu với cây xà nu “Ông cụ vẫn quắc thước như xưa, râu bây giờ
đã dài mà vẫn đen bóng, mắt vẫn sáng và xếch ngược… Ông ở trần, ngực căng như một cây xà nu lớn”, đôi bàn tay sần sùi như vỏ cây xà nu, bàn tay nặng trịch Giọng nói của cụ Mết thì “ồ ồ, dội vang trong lồng ngực” như mang trong đó âm vọng của những cánh rừng Tây
Nguyên bạt ngàn hùng vĩ Như tất cả những người dân Xô man khác, cụ Mết rất ít nói Lời nói
khen tặng cao nhất chỉ là “được” nhưng những lời lẽ của cụ lại có một sức mạnh cổ vũ động
viên rất lớn đối với dân làng Mỗi lời dặn dò nhắc nhở của cụ đều là những bài học quý báu,thể hiện niềm tự hào về sức mạnh Tây Nguyên Cụ đã nói về rừng xà nu của làng mình: Không
có cây gì mạnh bằng cây xà nu đất ta Cây mẹ ngã cây con mọc lên… Có những lúc lời nói
của cụ Mết trở thành chân lý được những người như Tnú ghi lòng tạc dạ : “Cán bộ là Đảng Đảng còn, núi nước này còn” Cụ Mết còn dặn dò các thế hệ cháu con về một bài học xương máu được tổng kết từ chính cuộc đời của Tnú : “ Nhớ lấy, ghi lấy Sau này tau chết rồi, bay còn sống phải nói lại cho con cháu: Chúng nó đã cầm súng, mình phải cầm giáo” đó đâu
phải là sự chiêm nghiệm từng trải của một đời người mà là sự chiêm nghiệm từng trải của cảmột dân tộc trong đau thương chiến tranh
Cụ Mết luôn giáo dục ý thức cách mạng cho dân làng bên ánh lửa xà nu bập bùng Với
một giọng nói trầm ấm trang nghiêm, cụ đã kể cho dân làng nghe về cuộc đời của Tnú Tronglời kể của cụ có một cái gì đó thật thiêng liêng hệt như một câu chuyện lịch sử, một huyềnthoại của thời đại Từ những câu chuyện ấy, cụ Mết đã khơi dậy trong tâm hồn mỗi người lòngyêu thương buôn làng, yêu quê hương đất nước, lòng trung thành tuyệt đối vào Đảng, vào cáchmạng
Cụ Mết cũng chính là người chỉ huy trực tiếp cuộc chiến đấu của dân làng Xô Man Đó
là sự chỉ huy sáng suốt giàu kinh nghiệm và uy lực Cụ đã bình tĩnh chỉ huy dân làng vùng dậy
tự trang bị vũ khí mài bằng đá núi Ngọc Linh, chém chết tiểu đội lính nguỵ, giải thoát cho Tnú,đốt lên ngọn lửa đồng khởi cháy khắp núi rừng Tây Nguyên Hình ảnh cụ Mết chống giáo chỉhuy dân làng trong ánh lửa xà nu bừng bừng khiến cho ta nhớ đến các nhân vật trong sử thiTây Nguyên Có thể nói nhân vật cụ Mết đã trở thành một cơ sở quan trọng tạo nên vẻ đẹp sửthi hùng tráng trong truyện ngắn đặc sắc này
Xây dựng nhân vật cụ Mết như một nhân vật huyền thoại, kết tinh những phẩm chất tốtđẹp của con người Tây Nguyên, phải chăng Nguyễn trung Thành muốn khẳng định vai trò củathế hệ đi trước đối với thế hệ trẻ Cụ Mết vừa là người nối kết thế hệ với truyền thống, với lịch
sử quê hương, vừa là người dẫn dắt thế hệ thanh niên trong cuộc chiến đấu hiện tại Chính vì
có một thế hệ cha ông như cụ Mết mà thế hệ của Tnú, của Dít, của bé Heng có sự trưởng thànhlớn lao
* Tnú: Ta biết rằng nội dung chủ yếu của tác phẩm là kể về cuộc chiến đấu kiên cường
của làng Xô Man Từ trong máu lửa, dân làng đã kết thành một khối vững chắc đứng lên làmcách mạng bảo vệ cho cuộc sống tự do cho buôn làng Các thế hệ khác nhau của làng đều cónhững đóng góp xứng đáng cho cuộc chiến đấu chung Trong mỗi sự tích anh hùng đều cócông lao của tập thể và trong mỗi chiến công chung đều có những đóng góp xứng đáng cuả
Trang 7mỗi thành viên anh hùng Trong tập thể anh hùng đó ta không thể quên hình ảnh Tnú không
phải chỉ bởi đây là nhân vật trọng tâm của tác phẩm mà còn bởi những tính cách mạnh mẽ
ngoan cường của anh Tnú là nhân vật mang vẻ đẹp lí tưởng của tuổi trẻ Tây Nguyên anh hùng trong cuộc chiến tranh chống đế quốc Mĩ
Là ngưòi con ưu tú của làng Xô Man, Tnú đã lớn lên trong máu lửa của cuộc chiếntranh, đã vượt qua những mất mát đau thương của cuộc đời để chiến đấu và trở thành một
chiến sĩ giải phóng Cuộc đời Tnú được cụ Mết kể lại bằng tiếng nói rất trầm khi bên ngoài lấm tấm một trận mưa đêm rì rào như gió nhẹ Đó là đêm Tnú trở về thăm làng Có lẽ, mỗi
người trong chúng ta, khi đọc “Rừng xà nu” không thể nào quên câu chuyện trong đêm hôm
ấy Khi kể, bằng một thái độ nghiêm trang, cụ Mết đã nhấn mạnh: “ Nó là người Strá mình Cha mẹ nó chết sớm, làng Xô Man này nuôi nó Đời nó khổ, nhưng bụng nó sạch như nước suối làng ta” Cuộc đời Tnú khổ nhưng tâm hồn anh trong sang Ở anh không có vấn
đề “tìm đường” hay “nhận đường”( như A Phủ, Mị trong “Vợ chồng A Phủ”) Tnú sống gần
anh Quyết- người cán bộ cách mạng- từ khi càn nhỏ, nên anh đã có lí tưởng cách mạng, anh
hiểu và trung thành tuyệt đối với lí tưởng ấy Và cụ Mết đã dặn dò: “Người Strá ai có cái tai,
ai có cái bụng thương núi, thương nước, hãy lắng mà nghe, mà nhớ.” Ta hiểu, trong lời dặn dò ấy là lời nhắn nhủ tha thiết, bởi nghe và nhớ về cuộc đời Tnú chính là nghe và ghi nhớ
về những năm tháng đau thương nhưng vô cùng vĩ đại của dân làng Xô Man
Nét tính cách chủ yếu của Tnú là sự mạnh mẽ, quyết liệt, kiên cường, anh dũng mangđặc trưng tính cách của người dân Tây Nguyên Tnú vốn là một đứa trẻ mồ côi, anh đã lớn lênbằng sự cưu mang đùm bọc của dân làng Xô Man Anh sớm giác ngộ lý tưởng cách mạng và
đã theo bước dân làng hoà mình vào con dường do Đảng đã vạch ra Sự can đảm ngoan cườngcủa Tnú cùng với sự dữ dội quyết liệt của anh đã được thể hiện từ những ngày thơ ấu Khicách mạng bị địch khủng bố ráo riết , chúng treo cổ anh Xút lên cây vả đầu làng, chặt đầu bàNhan treo đầu súng, Tnú đã không nhụt chí, hoàn cảnh hun đúc thành một con người gan góc,anh đã cùng với Mai bất chấp mọi nguy hiểm, vào rừng nuôi giấu cán bộ, làm liên lạc đưa thư
cho cán bộ từ xã lên huyện Có khi Tnú ở luôn ngoài rừng ban đêm vì “ Để cán bộ ngủ ngoài rừng một đêm, bụng dạ không yên được Lỡ giặc lùng, ai dẫn cán bộ chạy” Tnú làm tất cả những điều đó với một niềm tin: “cán bộ là Đảng, Đảng còn, núi nước này còn.” Niềm tin
giản dị, ngây thơ mà cũng rất chân thành, mãnh liệt
Sự gan góc của Tnú còn thể hiện ở việc học chữ Khi học không nhớ chữ, Tnú đã “cầm hòn
đá tự đập vào đầu máu chảy ròng ròng”, nhưng sau khi nghe những lời khuyên của anh Quyết
“ không học chữ sao làm được cán bộ ”, Tnú đã sượng sùng gọi riêng Mai ra phía sau hốc đá
để hỏi xem “Chữ O có móc là chữ chi.”Hành động đó là biểu hiện của niềm tin vào cách
mạng, của sự trung thực trong trái tim một con người tự nhận thức được bản thân
Học chữ hay quên nhưng Tnú lại rất thông minh và nhanh trí khi làm nhiệm vụ Lúc đi
liên lạc, Tnú không bao giờ đi đường mòn, bị giặc bao vây khắp các ngả đưòng anh leo lên câycao giữa rừng tìm quanh một lượt rồi sau đó xé rừng mà đi Khi qua sông, Tnú thường chọnnhững đoạn có thác dữ cho địch khỏi phát hiện Hình ảnh chú bé cưỡi lên con thác băng nhưmột con cá kình là một hình ảnh tuyệt đẹp cho thấy khí phách và bản lĩnh của một thiếu niênTây Nguyên ngoan cường, dũng cảm Có lần khi vựơt qua thác sông Đắc Năng, Tnú đã bị kẻthù phục kích bắt được, cậu chỉ kịp nuốt là thư vào bụng để bảo toàn bí mật cho cách mạng
Thế nhưng Tnú vẫn bị giặc bắt và tra tấn rất dã man Những vết dao chém dọc ngang trên tấm lưng Tnú như những vết thương trên thân cây xà nu Sự tra tấn của kẻ thù không thể hủy diệt
Trang 8được sức sống bất diệt trong anh mà còn nung nấu thêm ngọn lửa căm thù, ngọn lửa đấu tranhtrong trái tim sục sôi yêu nước ấy Khi kẻ thù hỏi cộng sản ở đâu, Tnú đã can đảm chỉ tay vào
bụng mà nói : “Cộng sản ở đây ” Đó không phải là câu trả lời mà là một lời thách thức Hành
động quả cảm của Tnú đã cho thấy lòng trung thành tuyệt đối của người dân Tây Nguyên đốivới Đảng Trong những gian khổ hy sinh thử thách tàn khốc thì lòng trung thành ấy càng toảsáng Đảng đã ỏ trong tâm hồn những người dân Tây Nguyên bất khuất kiên cường như Tnú Hình ảnh Tnú thời thơ âú với tất cả sự ngộ nghĩnh, gan dạ, trung thành, kiên cường, sẵn sang
hy sinh thân mình cho cách mạng cũng chính là hình ảnh của những thiếu niên Việt Nam như
Lê Văn Tám, Kim Đồng…- những anh hùng mà nhà thơ Tố Hữu đã từng ca ngợi:
“ Ôi Việt Nam xứ sở lạ lùng Đến em thơ cũng hóa nhưng anh hùng Đến ong dại cũng luyện thành chiến sĩ
Và hoa trái cũng biến thành vũ khí…”
Và một Tnú gan góc, dũng cảm, được tôi luyện ý chí cách mạng từ thuở nhỏ ấy là tiền đề
để tạo nên một Tnú anh hùng về sau
Giống như một cây xà nu vươn lên một cách kiêu dũng trong đau thương mất mát, sau
những năm bị tù đầy, Tnú đã vượt ngục trở về làng Anh thực sự đã trưởng thành, trở thànhmột chàng trai khỏe mạnh, kiên cường Nguyễn Trung Thành đã xây dựng hình tượng nhân vậtTnú với những vẻ đẹp của một con người lí tưởng: một chàng trai với bộ ngực rộng và hai cánhtay khỏe chắc như lim, như một cây xà nu trưởng thành, cường tráng Lúc này cán bộ Quyếtcũng đã hy sinh Tnú đã tiếp tục nuôi dưỡng ngọn lửa đấu tranh CM, chuẩn bị vũ khí cho đồngkhởi Chính anh đã đi bộ ba ngày đường lên núi Ngọc Linh mang về một gùi nặng đá mài( không phải là một xà lét đựng đầy đá trắng như trước đây) để dân làng mài giáo mác, phátnương rẫy và chuẩn bị cuộc chiến đấu bảo vệ buôn làng, núi rừng hùng vĩ Và anh cũng đã xâydựng gia đình với Mai, đứa con trai của hai người ra đời đã hứa hẹn trở thành một Tnú trongtương lai…
Nếu ở những tác phẩm khác, các tác giả đã yên tâm dừng lại thì ở tác phẩm này, câuchuyện về cuộc đời Tnú mới thực sự bắt đầu Điều đó có nghĩa tác giả của “Rừng xà nu” đã đi tìmmột vấn đề lớn hơn
Vâng, Nguyễn Trung Thành đã xây dựng Tnú với tất cả những gì cần phải có ở một ngườianh hùng: Anh cường tráng như than cây xà nu, chảy trong huyết quản anh là dòng máu anh hùngcủa xứ sở Tây Nguyên Tâm hồn anh trong sạch như nước suối; mang sức mạnh hào phóng, mênhmông và hoang dại của núi rừng Anh thừa gan góc đến bướng bỉnh, thừa kiêu hãnh đến giàu tự ái.Anh là người không biết sợ hãi, không biết khuất phục trước mũi sung, làn dao…Anh đã có lítưởng Đảng từ thuở ấu thơ, có mục đích sống để làm người chân chính Sức mạnh của anh lạiđược hun đúc them bởi tình yêu lớn của một người con gái xinh đẹp, luôn hiền dịu, nhịn
nhường…Vậy mà với chừng ấy cái có, người anh hùng Tnú vẫn phải chịu nhiều mất mát, đau thương Anh vẫn rơi vào bi kịch mới Bi kịch của anh cũng là bi kịch một thời của dân tộc
Phần chính của câu chuyện bắt đầu khi quân giặc bao vây làng Xô Man quyết bóp chếtmầm cách mạng từ trong trứng nước Hiểu được vai trò của Tnú, chúng đã tìm cách để bắt anh, kẻthù đã giở ngón đòn hiểm độc là tra tấn vợ con Tnú Lòng căm thù, nỗi đau khi chứng kiến cảnh
vợ con bị địch tra tấn đã biến đôi mắt anh thành hai cục lửa lớn Anh đã xông vào quân giặc Mẹ
Trang 9con Mai chết, anh bị kẻ thù bắt trói, chúng đã tẩm nhựa xà nu và đốt mười đầu ngón tay anh “
Mười ngón tay anh đã thành mười ngọn đuốc” Tnú không kêu van một tiếng nào, bởi “Người cộng sản không thèm kêu van” “ Anh không cảm thấy lửa ở mười đầu ngón tay nữa Anh nghe lửa cháy trong lồng ngực, cháy ở bụng Máu anh mặn chát ở đầu lưỡi Răng anh đã cắn nát môi anh rồi” Tnú trừng trừng ném căm giận vào kẻ thù Mười ngọn đuốc từ đôi tay Tnú
đã châm ngòi cho cuộc khởi nghĩa của làng XôMan Tnú thét lên, tiếng thét ấy như một lời hiệu
triệu, kêu gọi dân làng cầm vũ khí đứng lên, “tiếng thét của anh vang dội thành nhiều tiếng thét dữ dội hơn” Tiếng chân người đạp trên sàn nhà ưng ào ào Cụ Mết đã chỉ huy dân làng trang
bị giáo mác chém chết tiểu đội lính nguỵ giải thoát cho Tnú Một khi kẻ thù đã cầm súng thì chúng
ta phải cầm giáo Chân lý của cuộc đấu tranh cách mạng đã được tổng kết bằng cuộc đời Tnú.Rừng Xô Man ào ào rung chuyển và ngọn lửa đã bùng cháy khắp núi rừng
Sự vùng dậy của dân làng đã cứu thoát Tnú, để rồi sau đó anh trở thành anh giải phóngquân để giải phóng buôn làng, giải phóng quê hương, đất nước với một nhận thức sâu sắc hơn
Với anh, thằng giặc nào “cũng là thằng Dục”- kẻ đã giết vợ con anh, kẻ đã gieo bao đau
thương cho dân làng Xô man Với Tnú, mối thù chung của Tây Nguyên, của đất nước cũng làmối thù của gia đình, của quê hương anh Đó là một nhận thức sâu sắc- nhận thức mà Tnú rút
ra từ nỗi đau của bản thân, của buôn làng, của đất nước và từ cuộc chiến đấu của quê hương
Câu chuyện bi tráng của cuộc đời Tnú không dừng lại ở số phận cá nhân mà còn mang ýnghĩa tiêu biểu cho cuộc sống chiến đấu của cả một dân tộc Rõ ràng nhân vật Tnú là một nhânvật sử thi, nhân vật mang số phận lịch sử của cả một dân tộc
Cùng thế hệ với Tnú còn có Mai và Dít Mai là một cô gái duyên dáng, linh lợi, giọngnói trong lanh lảnh Cô có một trái tim thắm thiết, thủy chung Tuy Mai đã ra đi, nhưng hìnhảnh của cô vẫn còn mãi bởi có Dít- em gái Mai Có thể nói đây là hình ảnh mang ý nghĩa tiêubiểu điển hình cho các cô gái Tây Nguyên thời đánh Mỹ
Cũng như nhân vật Tnú, Dít đã được tái hiện trong một quá trình phát triển của tínhcách Trong những ngày đen tối trước đồng khởi, Dít vẫn còn là một cô bé Khi kẻ thù bao vâylàng Xô Man, quyết tâm bắt được Tnú, thì chỉ có Dít lặng lẽ bò theo máng nước đem gạo rarừng tiếp tế cho cụ Mết, Tnú và thanh niên
Cô bé đã bị địch bắt Bọn giặc để Dít đứng ở giữa sân lên đạn và bắn, những viên đạn nổbay sượt qua tai, sém tóc, cày đất quanh hai chân nhỏ của Dít Váy của cô bé rách tượt từngmảng Lúc đầu sự tra tấn về mặt tinh thần của giặc đã khiến Dít khóc thét nhưng viên đạn thứmười thì Dít nín bặt Cô bé chùi nước mắt đứng lặng giữa bọn lính Cứ mỗi viên đạn nổ thìthân hình nhỏ bé của Dít lại quật lên một cái nhưng đôi mắt của cô bé thì vẫn mở to, "nhìn bọngiặc bình thản lạ lùng" Đôi mắt của cô bé Tây Nguyên đã biểu lộ sự quả cảm phi thường Nó
là một tín hiệu giúp chúng ta nhận ra vẻ đẹp ngoan cường của những người dân Tây Nguyênchưa bao giờ biết sợ hãi Đôi mắt ấy cũng bộc lộ sự trưởng thành nhanh chóng của con ngườitrong thử thách Dít chính là biểu tượng của cây xà nu mà không tội ác nào, không sức mạnhnào có thể tiêu diệt được
Trong hình ảnh của Dít ta còn gặp một nét gì đó của Mai Là em gái của Mai, Dít giốngchị như hai giọt nước Gặp lại Dít trong nhà cụ Mết, Tnú cứ tưởng trước mặt anh là Mai đấy Tnú về thăm làng, tuy rất mừng nhưng Dít vẫn lấy vẻ mặt nghiềm nghị để hỏi giấy tờ giọng hơilạnh lùng: " Đồng chí về có giấy không?" Có lẽ cương vị công tác đã tạo nên ở Dít tínhnguyên tắc, sự kiên định vững vàng Nhưng có lẽ đó chỉ là biểu hiện bên ngoài Về bản chất
Trang 10Dít vẫn là cô gái đầy nữ tính, giàu tình cảm Chính Dít và cụ Mết đã tiễn Tnú cạnh cánh rừng
xà nu trải dài đến tận chân trời
Đọc "Rừng Xà nu" ta sẽ thấy sự tiếp nối giữa các thế hệ Ta thấy sự trưởng thành củaTnú, của Dít và dường như bé Heng chính là hậu thân của Tnú cho dù giữa anh và cậu bé nàykhông hề có quan hệ ruột thịt
Ngày Tnú đi liên lạc, bé Heng còn nhỏ xíu, vậy mà sau mấy năm về thăm làng, bé Heng
đã lớn lên có dáng vẻ của một anh giải phóng tí hon Chú bé mang một khẩu trường mác, độimột cái mũ giải phóng, mặc một chiếc áo bà ba dài phết đít, khoác chéo khẩu súng ngang lưng
Bé Heng rất tự hào về làng Xô Man của mình Có thể nói, bé Heng thuộc thế hệ non trẻ nhấtcủa làng Xô Man Như cây xà nu vươn lên dưới tầm bom đạn giặc, bé Heng sẽ góp phần tạonên màu xanh trường cửu của những cánh rừng xà nu chạy dài đến tận chân trời
* Sơ kết: Phác hoạ thành công một tập thể nhân vật anh hùng, Nguyễn Trung Thành đãlàm nên thành công của “Rừng xà nu” Họ là hiện thân của những phẩm chất anh hùng, đẹp đẽcủa các thế hệ nhân dân, tượng trưng cho các thế hệ tiếp nối nhau của dân làng Xô Man.Thôngqua hệ thống nhân vật đó, tác giả đã thể hiện sinh động quy luật: có áp bức là có đấu tranh, mộtchân lí của cách mạng miền Nam: “chúng nó đã cầm súng, mình phải cầm giáo” Đó là vấn đềmang tính trọng đại của dân tộc, góp phần thể hiện tính sử thi sâu sắc của tác phẩm
C Kết bài
“Rừng xà nu” mang vẻ đẹp của một khúc sử thi trong văn xuôi hiện đại Đó là câu chuyện bitráng về cuộc đời của một người anh hùng đại diện cho cộng đồng được già làng kể lại cho dânlàng nghe trong một đêm rừng Tây Nguyên , bên bếp lửa chung của làng với giọng kể trangnghiêm và hùng tráng Lời văn trau chuốt, giàu hình ảnh tái hiện vẻ đẹp tráng lệ hào hùng rấtriêng của cảnh vật và con người, truyền thống văn hoá Tây Nguyên trong cuộc kháng chiếnchống Mỹ đau thương mà anh dũng
3 Phân tích hình tượng CÂY XÀ NU
A.Mở bài:
Nguyễn Trung Thành được mệnh danh là nhà văn của Tây Nguyên bởi ông đã gắn
bó máu thịt với mảnh đất này trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ Sự amtường về Tây Nguyên, niềm ngưỡng mộ những phẩm chất cao quý của đồng bào nơi đây đãgiúp cho nhà văn gặt hái được những thành công rực rỡ về đề tài Tây nguyên Truyện ngắn
“Rừng xà nu” được viết khi Nguyễn Trung Thành đang ở vào độ chín của tài năng Trong tácphẩm này nhà văn đã phản ánh một cách chân thực cuộc sống chiến đấu đầy gian khổ hy sinhnhưng cũng rất hào hùng của đồng bào Tây Nguyên Mở đầu tác phẩm là hình tượng cây xànu- biểu tượng của sức sống bất diệt
Trang 11hương những anh hùng Điện Ngọc” Thông qua câu chuyện về những con người anh hùng ởmột buôn làng hẻo lánh, bên những cánh rừng xà nu bạt ngàn, xanh bất tận, tác giả đã đặt ramột vấn đề có ý nghĩa lớn lao của dân tộc và thời đại: Để cho sự sống của đất nước và nhândân mãi mãi trường tồn, không có cách nào khác hơn là phải cùng nhau đứng lên, cầm vũ khíđứng chống lại kẻ thù tàn ác
Hình tượng cây Xà nu và hình tượng tập thể những nguời anh hùng ở Làng Xô man là
hai hình tượng trọng tâm nổi bật xuyên suốt toàn bộ truyện ngắn Trong đó hình tượng cây xà
nu đã tạo nên một cái nền đặc biệt hùng vĩ và phóng khoáng để trên đó tác giả khắc hoạ mộtcách đậm nét hình tượng những người anh hùng trong chiến đấu
Tây nguyên vốn là vùng núi rừng rộng lớn và hùng vĩ Trên mảnh đất ấy có không ít loàithực vật đa dạng, nhiều tầng nhưng NTT lại chọn cây xà nu làm biểu tượng nghệ thuật cho sứcsống bất khuất và những phẩm chất anh hùng của nhân dân Tây nguyên những ngày đầu củacuộc kháng chiến chống Mỹ
Khi trở lại Tây nguyên lần thứ hai ( 1962) NTT đã chia tay nhà văn Nguyền Thi bênmột cánh rừng xà nu và thế là rừng xà nu đã trở thành một nỗi ám ảnh đối với ông Nhà văn đãnhận ra ở loại cây này bao phẩm chất cao đẹp: cao thượng, trong sáng, kiên cường, trang nhã,rắn rỏi Loài cây đó như đã sống từ ngàn đời và còn sống đến ngàn đời sau, từng cây từng cây,hàng vạn cây hàng triệu cây mênh mông vô tận Rõ ràng những phẩm chât đó rất gần gũi vớinhững vẻ đẹp tinh thần của ngưòi dân Tây Nguyên và cuộc sống chiến đấu của họ
Có thể nói đặt tên cho tác phẩm của mình là “ Rừng xà nu”, NTT đã tạo ra một nhan đềmang ý nghĩa biểu tượng so sánh có giá trị nêu bật chủ đề của t/p: đó là phẩm chất anh hùngsức sống bất tử kỳ diệu, khát vọng tự do, khát vọng giải phóng của đồng bào Tây Nguyên trongnhững ngày đầu của cuộc k/c chống Mỹ Nhan đề này cũng không những thể hiện khuynhhướng sử thi, chủ đề của tác phẩm mà còn gợi ra phong vị Tây Nguyên cũng như vẻ đẹp giàuchất thơ, chất lãng mạn của núi rừng Tây Nguyên hùng vĩ
a) Rừng xà nu đau thương trong chiến tranh huỷ diệt
Trong phần đâu của t/p, rừng xà nu đã hiện lên với những đau thương trong mưa bom
bão đạn của quân thù Rừng xà nu đã trở thành đôi tượng của sự huỷ diệt tàn khốc “Hầu hết
đại bác đều rơi vào ngọn đồi xà nu cạnh con nước lớn Cả rừng xà nu hàng vạn cây không
có cây nào là không bị thương Có những cây bị chặt đứt ngang nửa thân mình, đổ ào ào như một trận bão Ơ chỗ những vết thương, nhựa ứa ra, tràn trề, thơm ngào ngạt, long lanh nắng hè gay gắt, rồi dần bầm lại, đen và đặc quyện thành từng cục máu lớn.”
Nguyễn Trung Thành đã tỏ ra đặc biệt tinh tế khi miêu tả sự chuyển hoá của nhựa xà nu Đó làquá trình chuyển hoá từ đau thuơng tới căm thù và uất hận của cây rừng Tây Nguyên Nhữngđau thương mà rừng xà nu phải gánh chịu ngoài ý nghĩa tả thực còn mang ý nghĩa tượng trưngđậm nét Nó gợi ra những đau thương tang tóc của ngưòi dân làng Xô Man Có thể nói, lịch sửcủa làng Xô Man trứơc ngày đồng khởi là những trang đầy máu và nước mắt Trong nhữngngày đen tối ấy, bao quần chúng trung kiên bị kẻ thù giết hại anh Xút bị treo cổ trên cây vả đầulàng, Bà Nhan bị chặt đầu cột tóc treo trên đầu súng, mẹ con Mai bị chết bởi những trận mưađòn của lũ giặc hung tàn
b) Sức sống bất tử kỳ diệu của rừng Xà nu.
Bất chấp sự huỷ diệt của kẻ thù, RXN vẫn vươn lên với một sức sống mãnh liệt Sức sống bất tử của RXN đựoc thể hịên ở nhiều phương diện khác nhau: