LUẬN VĂN: Vấn đề đạo đức của cán bộ, đảng viên trong kinh tế thị trường định hướng xó hội chủ nghĩa ở Hải Phũng hiện nay pot

Nhận thức được vai trò to lớn của đạo đức cách mạng đối với sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc và xây dựng chủ nghĩa xã hội CNXH, Đảng ta và Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn coi trọng và th

LUẬN VĂN:

Vấn đề đạo đức của cán bộ, đảng viên trong kinh

tế thị trường định hướng xó hội chủ nghĩa ở Hải

Phũng hiện nay

mở đầu

1 Tính cấp thiết của đề tài

Đạo đức cách mạng là nền đạo đức tích tụ nhiều giá trị đạo đức truyền thống dân tộc và đạo đức nhân loại Nó có vị trí đặc biệt quan trọng, là nhân tố có sức mạnh

to lớn đối với sự nghiệp cách mạng giải phóng dân tộc và xây dựng đất nước ta hơn nửa thế kỷ qua Nó đã trở thành nền tảng đạo đức xã hội ta, một di sản văn hóa vô cùng quý báu, đã và đang là động lực tinh thần to lớn cho toàn Đảng, toàn dân trong sự nghiệp đổi mới đất nước, nhằm mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh

Nhận thức được vai trò to lớn của đạo đức cách mạng đối với sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc và xây dựng chủ nghĩa xã hội (CNXH), Đảng ta và Chủ tịch

Hồ Chí Minh luôn coi trọng và thường xuyên chăm lo giáo dục, trau dồi đạo đức cách mạng cho cán bộ, đảng viên Do đó, cách mạng nước ta trong những năm qua, đặc biệt, sau 18 năm đổi mới, xây dựng nền kinh tế thị trường (KTTT) định hướng xã hội chủ nghĩa (XHCN), đã đạt được những thành quả to lớn chưa từng có trong lịch sử Việt Nam về kinh tế, chính trị, xã hội Nhưng bên cạnh những thành tựu nói trên, chúng ta cũng đang đối mặt với những suy thoái về đạo đức, lối sống đang diễn ra trong một bộ phận cán bộ, đảng viên Đáng chú ý là sự suy thoái này ngày một gia tăng Điều đó Đảng ta đã khẳng định qua các kỳ Đại hội:

Đại hội Đảng lần thứ VI nhận định: "Tình trạng vi phạm kỷ luật Đảng, pháp luật nhà nước nghiêm trọng kéo dài chưa giảm" [29, tr 9]

Đại hội Đảng lần thứ VII nhận định: "Số đảng viên vi phạm kỷ luật trong số được kiểm tra tăng lên nhiều hơn" [29, tr 10]

Đại hội Đảng lần thứ VIII khẳng định: "Điều đáng lo ngại là không ít cán bộ, đảng viên phai nhạt lý tưởng cách mạng, tha hóa về phẩm chất, đạo đức" [26, tr 27]

Đến Đại hội Đảng lần thứ IX, Đảng ta một lần nữa nhấn mạnh: "Tình trạng tham nhũng, suy thoái về chính trị, đạo đức, lối sống ở một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên là rất nghiêm trọng" [30, tr 76]

Đạo đức cán bộ, đảng viên ở Hải Phòng cũng không nằm ngoài tình trạng chung đó

Sự suy thoái đạo đức xã hội ngày càng gia tăng trong một bộ phận cán bộ, đảng viên đó đã làm giảm uy tín của Đảng, suy giảm niềm tin của nhân dân đối với chế độ, ảnh hưởng không nhỏ đến quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa (CNH, HĐH) ở nước ta nói chung, ở Hải Phòng nói riêng

Vậy tại sao có sự suy thoái về đạo đức ngày càng gia tăng trong một bộ phận cán, bộ đảng viên ở Hải Phòng? Làm thế nào để khắc phục được tình trạng trên? Làm sao để có được đội ngũ cán bộ, đảng viên không chỉ có năng lực chuyên môn mà còn

có phẩm chất đạo đức cách mạng trong sáng làm động lực phát triển kinh tế - xã hội ở Hải Phòng?

Đó là những vấn đề lớn, bức xúc đặt ra đối với Đảng bộ và nhân dân thành

phố Hải Phòng Đề tài: " Vấn đề đạo đức của cán bộ, đảng viên trong kinh tế thị

trường định hướng xó hội chủ nghĩa ở Hải Phũng hiện nay " muốn góp một phần

nhỏ vào việc giải quyết vấn đề lớn đó

2 Tình hình nghiên cứu

Vấn đề đạo đức nói chung, đạo đức cách mạng trong điều kiện KTTT định hướng XHCN nói riêng đã có nhiều cá nhân và tập thể tác giả quan tâm nghiên cứu ở

những khía cạnh khác nhau, với những cách tiếp cận khác nhau như: Vũ Khiêu: "Mấy

vấn đề đạo đức cách mạng", Nxb Thành phố Hồ Chí Minh, 1978; Nguyễn Ngọc Long:

"Quán triệt mối quan hệ biện chứng giữa kinh tế và đạo đức trong việc đổi mới tư

duy", Tạp chí Nghiên cứu Lý luận, số 1-2/1987; Trần Thành: "Tư tưởng Hồ Chí Minh

về đạo đức", Nxb Chính trị quốc gia, 1996; Nguyễn Tĩnh Gia: "Sự tác động hai mặt của cơ chế thị trường đối với đạo đức người cán bộ quản lý", Tạp chí Nghiên cứu lý

luận, số 2/1997; Nguyễn Chí Mỳ: "Sự biến đổi của thang giá trị đạo đức trong nền

kinh tế thị trường với việc xây dựng đạo đức mới cho cán bộ quản lý ở nước ta hiện nay", Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 1999; Nguyễn Ngọc Long (chủ biên): "Giáo trình đạo đức học", Nxb Chính trị quốc gia, 2000; Nguyễn Văn Lý: "Kế thừa và đổi mới những giá trị đạo đức truyền thống trong quá trình chuyển sang nền kinh tế trị trường Việt Nam hiện nay", Luận án Tiến sĩ triết học, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ

Chí Minh, Hà Nội, 2000; Nguyễn Thế Thắng: "Tìm hiểu tư tưởng đạo đức cách mạng

Hồ Chí Minh", Nxb Lao động, Hà Nội, 2002; Nguyễn Trọng Chuẩn - Nguyễn Văn

Phúc (Đồng chủ biên), Mấy vấn đề đạo đức trong điều kiện kinh tế thị trường ở nước

ta hiện nay, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2003; Nguyễn thế Kiệt (chủ nhiệm đề

tài), Kỷ yếu đề tài cấp bộ (2002-2003), Đạo đức người cán bộ lãnh đạo chính trị trong

điều kiện kinh tế thị trường ở Việt Nam hiện nay, thực trạng và xu hướng biến động,

Hà Nội, 2003; Trần Văn Phòng: "Tiêu chuẩn đạo đức của người cán bộ lãnh đạo

chính trị hiện nay", Tạp chí Lý luận chính trị, số 5-2003

Một số luận văn thạc sĩ nghiên cứu về vấn đề xây dựng đạo đức cho cán bộ,

đảng viên của các tác giả như: Đặng Thanh Giang: "Vấn đề xây dựng đạo đức mới cho

cán bộ cơ sở trong điều kiện kinh tế thị trường ở Việt Nam hiện nay" (qua thực tế ở

tỉnh Thái Bình), Luận văn Thạc sĩ triết học, Hà Nội, 2001; Dương Xuân Lộc: "Quan

hệ kinh tế và đạo đức với việc xây dựng đạo đức mới cho cán bộ, đảng viên hiện nay"

(qua thực tế ở Thành phố Hồ Chí Minh), Luận văn Thạc sĩ triết học, Hà Nội, 2001;

Trương Thế Thắng: "Vấn đề xây dựng đạo đức mới cho cán bộ, đảng viên trong điều

kiện kinh tế thị trường ở tỉnh Hà Giang hiện nay", Luận văn Thạc sĩ triết học, Hà Nội,

2003

Như vậy, vấn đề đạo đức, đạo đức cách mạng, xây dựng đạo đức cho cán bộ, đảng viên đã được nhiều cá nhân và tập thể tác giả đề cập ở nhiều góc độ khác nhau, nhưng vấn đề nâng cao phẩm chất đạo đức cho cán bộ, đảng viên nói chung và ở Hải Phòng nói riêng hiện nay là vấn đề đòi hỏi được tiếp tục đi sâu nghiên cứu Vì vậy,

chúng tôi chọn đề tài: "Vấn đề đạo đức của cán bộ, đảng viên trong kinh tế thị

3.2 Nhiệm vụ

- Làm rõ tầm quan trọng của đạo đức người cán bộ, đảng viên trong điều kiện KTTT ở Việt Nam hiện nay

- Làm rõ yêu cầu về đạo đức cán bộ, đảng viên ở Hải Phòng hiện nay

- Phân tích thực trạng đạo đức cán bộ, đảng viên ở Hải Phòng hiện nay

- Đưa ra một số giải pháp chủ yếu nhằm xây dựng và nâng cao phẩm chất đạo đức cách mạng cho cán bộ, đảng viên trong điều kiện KTTT ở Hải Phòng hiện nay

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng XHCN ở nước ta hiện nay, thông thường cán bộ là đảng viên Tuy nhiên, có cán bộ không là đảng viên Ngược lại, không phải đảng viên nào cũng là cán bộ Do vậy, đối tượng nghiên cứu của luận văn là đạo đức của người cán bộ là đảng viên và đạo đức của người đảng viên

Luận văn dựa trên quan điểm triết học và đạo đức học Mác - Lênin, tư tưởng

Hồ Chí Minh, quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam, đồng thời luận văn kế thừa các thành tựu của một số công trình khoa học đã được công bố có liên quan đến nội dung mà đề tài luận văn đề cập

5.2 Phương pháp nghiên cứu

Luận văn vận dụng tổng hợp các phương pháp của chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử, các phương pháp lịch sử và lôgíc; phân tích và tổng hợp; phương pháp điều tra xã hội học đã được sử dụng để thực hiện mục đích

và nhiệm vụ đề tài đặt ra

6 Cái mới và ý nghĩa của luận văn

6.1 Cái mới của luận văn

Làm rõ thực trạng đạo đức của cán bộ, đảng viên ở Hải Phòng hiện nay; qua

đó, đề xuất những giải pháp chủ yếu nhằm nâng cao phẩm chất đạo đức cho cán bộ, đảng viên ở Hải Phòng trong điều kiện KTTT hiện nay

6.2 ý nghĩa của luận văn

- Luận văn có thể sử dụng làm tài liệu tham khảo để nghiên cứu và giảng dạy môn Đạo đức học, môn Xây dựng Đảng trong các trường đại học và các trường chính trị tỉnh, thành phố

- Luận văn có thể làm tài liệu tham khảo để đề ra kế hoạch, giải pháp nhằm nâng cao phẩm chất đạo đức cho cán bộ, đảng viên ở thành phố Hải Phòng

7 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục, luận văn gồm 2 chương, 4 tiết

Chương 1

tầm quan trọng và yêu cầu của đạo đức người cán bộ, đảng viên trong kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở

Hải Phòng hiện nay

1.1 Tầm quan trọng của đạo đức người cán bộ, đảng viên trong kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam hiện nay

1.1.1 Đạo đức và đạo đức cách mạng; quan hệ kinh tế và đạo đức

1.1.1.1 Đạo đức

Đạo đức là một hình thái ý thức - xã hội, là tổng hợp những nguyên tắc, quy tắc, chuẩn mực nhằm hướng dẫn con người tiến tới cái thiện, cái chân, cái mỹ chống lại cái ác, cái giả, cái xấu Đạo đức luôn là một động lực tinh thần to lớn đối với sự phát triển, tiến bộ của xã hội Vì vậy, trong mỗi thời đại lịch sử, để phù hợp với sự tiến

bộ của xã hội, giai cấp thống trị đều đặc biệt quan tâm đến vấn đề đạo đức và điều chỉnh các hành vi, cách ứng xử của con người sao cho phù hợp với các chuẩn mực đạo đức xã hội

Trong lịch sử tư tưởng của nhân loại, quan niệm về đạo đức đã để lại không ít những giá trị to lớn Nhưng do những hạn chế về thế giới quan, phương pháp luận và những thiên kiến giai cấp, nên tất cả các quan niệm về đạo đức trước C.Mác đều thiếu luận cứ khoa học Hầu hết các quan niệm đó đã rơi vào chủ nghĩa duy tâm, tôn giáo Đạo đức học trước C.Mác bằng cách này hay cách khác đã trở thành một trong những công cụ tinh thần của giai cấp thống trị dùng để duy trì trạng thái ổn định tạm thời của các chế độ xã hội cũ, bảo vệ địa vị thống trị của các giai cấp thống trị

Trên cơ sở của những tiến bộ trong đời sống vật chất, phương thức sản xuất và những thành quả của sự phát triển khoa học, các nhà kinh điển của chủ nghĩa Mác - Lênin dùng thế giới quan duy vật và phương pháp luận biện chứng, đồng thời kế thừa một cách có phê phán những giá trị đạo đức đạt được trong lịch sử lâu dài của nhân

loại, làm một cuộc cách mạng có tính chất bước ngoặt về đạo đức Quan điểm mác-xít cho rằng: Đạo đức nảy sinh do nhu cầu của đời sống xã hội, là sản phẩm của lịch sử xã hội, do cơ sở kinh tế - xã hội sinh ra và quyết định; quan hệ đạo đức là biểu hiện của quan hệ vật chất xã hội và biến đổi theo đời sống vật chất xã hội Nghĩa là, theo quá trình phát triển của xã hội, trên cơ sở phát triển của sản xuất vật chất mà đạo đức được hoàn thiện dần dần Đạo đức phát triển từ thấp đến cao cùng với sự phát triển của các hình thái kinh tế - xã hội, thông qua sự đấu tranh, lọc bỏ, kế thừa để tiến bộ không ngừng

Như vậy, đạo đức xét về bản chất là sự phản ánh tồn tại xã hội, là tồn tại xã hội được nhận thức, bị quy định bởi tồn tại xã hội Điều đó giải thích một cách khoa học sự khác nhau, thậm chí đối lập nhau giữa đạo đức học mác-xít với những hệ thống đạo đức khác nhau trong lịch sử

Đạo đức thường được xét ở ba góc độ: nhận thức luận, chức năng, hệ giá trị

Dưới góc độ nhận thức luận: Đạo đức là một hiện tượng tinh thần, một hình

thái đặc biệt của ý thức xã hội, là tính thứ hai so với tồn tại xã hội Tính đặc biệt của

nó thể hiện trong quá trình hình thành các quy tắc đạo đức, là do sự thừa nhận của số đông trong xã hội hay sự thừa nhận của một giai cấp nhất định

Dưới góc độ chức năng: Chức năng cơ bản nhất của đạo đức là điều chỉnh hành vi của con người bằng chuẩn mực và quy tắc theo yêu cầu của xã hội, nhằm đảm

bảo lợi ích chung của xã hội hay lợi ích cơ bản của giai cấp đề ra chuẩn mực, quy tắc đạo đức ấy Với chức năng nhận thức và chức năng giáo dục, nó giúp con người hình thành những quan điểm, nguyên tắc, quy tắc, chuẩn mực cơ bản để đánh giá hành vi đạo đức xã hội và những hành vi đạo đức của bản thân

Cách tiếp cận từ hai góc độ trên đây còn được bổ sung bằng cách thứ ba, đó là

xem xét đạo đức với tính cách là một hệ giá trị Đạo đức là một trong những hình thái

ý thức xã hội, thường bao giờ cũng được khẳng định hoặc phủ định một lợi ích, một quan niệm đương thời xác định Vì vậy, đạo đức là một hệ giá trị Lợi ích là cơ sở khách quan của giá trị Trong xã hội có giai cấp đối kháng, do lợi ích căn bản khác nhau mà các giai cấp quan niệm về giá trị đạo đức khác nhau, thậm chí đối lập nhau

Như vậy, nội hàm của khái niệm đạo đức không chỉ hạn định ở đặc trưng là một hình thái ý thức xã hội, là một phương thức cơ bản điều chỉnh hành vi con người mà đạo đức còn là một hệ giá trị bao gồm những giá trị chung và những giá trị riêng

Cho đến nay đã có rất nhiều quan niệm, định nghĩa khác nhau về đạo đức, ở một mức độ khái quát nhất, chúng ta có thể hiểu:

Đạo đức là một hình thái ý thức xã hội, là tập hợp những nguyên tắc, quy tắc, chuẩn mực xã hội, nhằm điều chỉnh và đánh giá cách ứng xử của con người trong quan hệ xã hội, chúng được thực hiện bởi niềm tin cá nhân, bởi truyền thống và sức mạnh của dư luận xã hội [49, tr 8]

Đạo đức bao gồm: ý thức đạo đức, quan hệ đạo đức và thực tiễn đạo đức

ý thức đạo đức là ý thức của con người về hệ thống những quy tắc, chuẩn mực hành vi phù hợp với những quan hệ đạo đức đã và đang tồn tại ý thức đạo đức bao hàm các yếu tố tạo thành là tri thức, tình cảm và ý chí đạo đức

Quan hệ đạo đức là hệ thống những quan hệ xác định giữa con người và con người, giữa cá nhân và xã hội về mặt đạo đức Nó là một bộ phận hợp thành của quan

hệ xã hội

Thực tiễn đạo đức là hoạt động của con người do ảnh hưởng của niềm tin, của

ý thức đạo đức, là quá trình hiện thực hóa ý thức đạo đức vào trong đời sống của con người

ý thức đạo đức, thực tiễn đạo đức và quan hệ đạo đức là những yếu tố tạo nên cấu trúc của đạo đức Mỗi yếu tố không tồn tại độc lập mà liên hệ tác động lẫn nhau, tạo nên sự vận động phát triển và chuyển hóa bên trong của hệ thống đạo đức

Theo C Mác và Ph Ăngghen, đạo đức không sinh ra đạo đức mà đạo đức nảy sinh do nhu cầu của đời sống xã hội, là kết quả của sự phát triển lịch sử Với tư cách là

sự phản ánh tồn tại xã hội, đạo đức là sản phẩm của những điều kiện sinh hoạt vật chất của xã hội, của cơ sở kinh tế - xã hội Ph Ăngghen nhận xét: "Xét cho đến cùng, mọi học thuyết về đạo đức đã có từ trước đến nay đều là sản phẩm của tình hình kinh tế của

xã hội lúc bấy giờ" [55, tr 137] Sự phát triển của ý thức đạo đức của người nguyên thủy đến ý thức đạo đức của xã hội văn minh là kết quả của sự phát triển từ thấp đến cao của hoạt động thực tiễn và hoạt động nhận thức của con người

1.1.1.2 Đạo đức cách mạng

Đạo đức cách mạng của giai cấp vô sản là thành quả phát triển cao trong lịch

sử tiến hóa lâu dài của đạo đức Nó là kết quả của sự phủ định biện chứng những giá trị đạo đức đã đạt được trong lịch sử Nếu như đạo đức của xã hội có đối kháng giai cấp được xây dựng trên sự bất bình đẳng, sự nô dịch và sự áp bức bóc lột giữa người

và người thì đạo đức cách mạng được xây dựng trên cơ sở bình đẳng, đoàn kết, tương trợ, giúp đỡ lẫn nhau giữa người với người Nếu như đạo đức tư sản kích thích sự phát triển cá nhân một cách cực đoan trở thành chủ nghĩa cá nhân vị kỷ, kích thích những dục vọng thấp hèn, những bản năng ở con người, vật hóa con người, thì đạo đức cách mạng phát triển cá nhân trong sự hài hòa với cộng đồng xã hội, hạn chế những dục vọng, bản năng thấp hèn ở con người Đạo đức cách mạng kích thích phát triển và giữ vai trò chỉ đạo mặt ý thức, mặt xã hội của con người, nâng con người lên đúng tầm vị trí làm người

Có thể nói, đạo đức cách mạng - đạo đức cộng sản chủ nghĩa không những khác mà hoàn toàn đối lập với đạo đức của giai cấp bóc lột (đạo đức chủ nô, phong kiến, tư sản) Đạo đức cộng sản là nền đạo đức có giá trị phổ biến và nhân đạo Theo V.I Lênin, đạo đức mới là những gì "góp phần phá hủy xã hội cũ của bọn bóc lột và góp phần đoàn kết tất cả những người lao động chung quanh giai cấp vô sản đang sáng tạo ra xã hội mới của những người cộng sản " [45, tr 369] Đạo đức cộng sản biểu hiện sự sáng tạo mang tính quần chúng rộng rãi Các giá trị đạo đức cộng sản chủ nghĩa mang đầy ý nghĩa cao cả và vì con người Những giá trị ấy nói lên bản chất sáng tạo của trí tuệ, của ý thức danh dự, của lòng dũng cảm và những phẩm chất cao quý của con người Nền đạo đức ấy vừa là sản phẩm của nền sản xuất xã hội đầy sáng tạo

và nhân văn, vừa là động lực thúc đẩy xã hội phát triển

Nhằm nhấn mạnh vai trò nhân tố tinh thần của đạo đức mới - đạo đức cách mạng - đạo đức cộng sản chủ nghĩa trong việc góp phần vào thắng lợi của cách mạng XHCN, và để phù hợp với thực tiễn cách mạng XHCN trong giai đoạn hiện nay, trong luận văn này chủ yếu sử dụng khái niệm "Đạo đức cách mạng" theo quan điểm của Chủ tịch Hồ Chí Minh

Theo Hồ Chí Minh, đạo đức cách mạng là: "Tuyệt đối trung thành với nhân dân", "ra sức phấn đấu để thực hiện mục tiêu của Đảng", "làm đúng chính sách và nghị quyết của Đảng"; "quyết tâm đấu tranh chống mọi kẻ địch"; "đặt lợi ích của Đảng lên trên hết"; "luôn hòa mình với quần chúng" v.v ở Chủ tịch Hồ Chí Minh, khái niệm đạo đức cách mạng được vận dụng một cách khá linh hoạt, mềm dẻo - điều này phụ thuộc vào điều kiện lịch sử cụ thể ở mức độ khái quát nhất, theo Người, đạo đức cách mạng là:

Quyết tâm suốt đời đấu tranh cho Đảng, cho cách mạng Đó là điều chủ chốt nhất

Ra sức làm việc cho Đảng, giữ vững kỷ luật của Đảng, thực hiện tốt đường lối, chính sách của Đảng

Đặt lợi ích của Đảng và của nhân dân lao động lên trên, lên trước lợi ích riêng của cá nhân mình Hết lòng hết sức phục vụ nhân dân Vì Đảng, vì dân mà đấu tranh quên mình, gương mẫu trong mọi việc

Ra sức học tập chủ nghĩa Mác - Lênin, luôn luôn dùng tự phê bình

và phê bình để nâng cao tư tưởng và cải tiến công tác của mình và cùng đồng chí mình tiến bộ [61, tr 285]

Đạo đức cách mạng Việt Nam được hình thành, phát triển gắn liền với thực tiễn cách mạng Việt Nam, là sự phản ánh quá trình đấu tranh cách mạng của giai cấp công nhân, nông dân và các tầng lớp tiến bộ khác nhằm giành độc lập dân tộc và đi lên xây dựng CNXH Đạo đức cách mạng xét dưới góc độ nhận thức, là kết quả của sự phản ánh tồn tại xã hội, là tính thứ hai so với tồn tại xã hội Nhưng với tư cách là một

hình thái ý thức xã hội đặc biệt, luân lý đạo đức phản ánh cái bản chất của tồn tại xã hội Cho nên đạo đức cách mạng kế thừa những đặc điểm của hệ thống lý luận đạo đức trong lịch sử; phản ánh quan hệ lợi ích giữa các giai cấp, các tầng lớp khác nhau trong

xã hội

Sự khác nhau căn bản giữa đạo đức cách mạng với các hệ thống đạo đức khác

là ở tính cách mạng và khoa học của nó Đạo đức cách mạng là đạo đức phản ánh lợi

ích cơ bản của giai cấp công nhân và các giai cấp, tầng lớp nhân dân lao động khác,

nó mang bản chất giai cấp công nhân

Giai cấp công nhân Việt Nam có sứ mệnh lãnh đạo cách mạng Việt Nam giành lại độc lập dân tộc và xây dựng thành công CNXH Mục tiêu lý tưởng đó phù hợp với quy luật vận động tất yếu của lịch sử xã hội và quy luật tiến bộ của đạo đức nhân loại; vì nó hướng tới mục tiêu giải phóng triệt để con người khỏi khổ đau, áp bức bóc lột, bất công trong xã hội hiện thực Mục tiêu này, theo cách nói của C.Mác: "Phải lật đổ tất cả những quan hệ biến con người thành một sinh vật bị làm nhục, bị nô dịch, bị bỏ rơi, bị khinh rẻ " [51, tr 581]

Tính cách mạng, khoa học trong lý luận đạo đức cách mạng của Hồ Chí Minh không chỉ phản ánh sự sáng tạo qua thực tiễn cách mạng Việt Nam với tư cách là nguồn gốc chủ yếu của nó, mà còn thể hiện sự phê phán, kế thừa, chọn lọc tinh hoa truyền thống đạo đức dân tộc và đạo đức nhân loại trong quá trình hình thành và phát triển đạo đức cách mạng Hồ Chí Minh cho rằng:

Học thuyết Khổng Tử có ưu điểm là sự tu dưỡng đạo đức

cá nhân

Tôn giáo Giê su có ưu điểm là lòng nhân ái cao cả

Chủ nghĩa Tôn Dật Tiên có ưu điểm là chính sách của nó phù hợp với điều kiện nước ta

Chủ nghĩa Mác có ưu điểm là phương pháp làm việc biện chứng

Tôi cố gắng làm người học trò nhỏ của các vị ấy [68, tr 92]

Hồ Chí Minh đã thể hiện rất rõ tư tưởng, thái độ đối với di sản đạo đức của nhân loại Nắm vững phương pháp biện chứng duy vật của C.Mác, dựa trên cơ sở thực tiễn cách mạng Việt Nam, Người đã có thái độ khoa học và cách mạng trong việc kế thừa những yếu tố hợp lý của các hình thái ý thức đạo đức trước đó để góp phần hình thành nên lý luận về đạo đức cách mạng ở Việt Nam

Thực tiễn cách mạng nước ta cũng đã chứng tỏ những giá trị đạo đức cách mạng là hệ giá trị hàng đầu trong hệ thống những giá trị đạo đức của xã hội Việt Nam hơn nửa thế kỷ qua Tính cách mạng và khoa học của đạo đức cách mạng thể hiện trong hệ thống những nguyên tắc cơ bản, nó không mang tính cố định, giáo điều, mà đòi hỏi phải được bổ sung, phát triển cho phù hợp với yêu cầu của thực tiễn cách mạng ở các giai đoạn khác nhau của cách mạng, trên cơ sở những nguyên tắc cơ bản của đạo đức cách mạng, Hồ Chí Minh và Đảng ta đã bổ sung và phát triển những nội dung đạo đức cách mạng cụ thể Ví dụ: Trong thời kỳ đấu tranh giành độc lập dân tộc trước Cách mạng tháng Tám năm 1945, Đảng yêu cầu cán bộ phải "am hiểu con đường chính trị " [3, tr 528] và Hồ Chí Minh nhấn mạnh đến niềm tin cộng sản: "Giữ chủ nghĩa cho vững", ý thức giữ "bí mật", trách nhiệm tuyên truyền chủ nghĩa cộng sản và cổ động quần chúng theo Đảng nhằm chuẩn bị tinh thần và lực lượng cho Tổng khởi nghĩa thắng lợi Sau thắng lợi Chiến dịch Đông Xuân năm 1947, cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp chuyển sang thời kỳ mới - thời kỳ cầm cự, khó khăn gian khổ, quyết liệt hơn Để đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ vừa đẩy mạnh kháng chiến vừa thực hiện kiến quốc, xây dựng và củng cố chính quyền cách mạng, khi viết tác phẩm

"Sửa đổi lối làm việc", Hồ Chí Minh đặc biệt đề cao tinh thần học tập, nhất là học tập

lý luận Mác - Lênin; đề cao chuẩn mực đạo đức "Cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư"; nhấn mạnh lề lối, tác phong làm việc khoa học nhằm khắc phục tình trạng đội ngũ cán bộ còn yếu kém về lý luận, tác phong công tác, đạo đức lối sống Khi miền Bắc hoàn toàn giải phóng, bước vào khôi phục kinh tế, chuẩn bị tiền đề cho CNXH, tạo hậu phương vững chắc để giải phóng miền Nam, trước yêu cầu mới của thực tiễn xây dựng CNXH, trong nhiều tác phẩm, đặc biệt là tác phẩm "Đạo đức cách mạng",

Từ những phân tích trên, cho phép tác giả luận văn đưa ra quan niệm về đạo đức cách mạng như sau:

Đạo đức cách mạng là đạo đức phản ánh thực tiễn cách mạng của giai cấp công nhân, nhân dân lao động; là sự thống nhất hữu cơ giữa những phẩm chất đạo đức tạo nên nền tảng nhân cách của người cách mạng; là động lực thúc đẩy người cách mạng trong quá trình hoạt động cải tạo xã hội cũ, xây dựng xã hội mới xã hội xã hội chủ nghĩa và cộng sản chủ nghĩa

Đạo đức cách mạng được hiểu với nội dung là tổng hòa các phẩm chất đạo đức của người cách mạng Đó là lòng trung thành vô hạn với mục tiêu, lý tưởng cách mạng, chủ nghĩa tập thể, lao động tự giác, sáng tạo, chủ nghĩa yêu nước kết hợp với chủ nghĩa quốc tế, chủ nghĩa nhân đạo cộng sản và những phẩm chất đạo đức cá nhân như tính trung thực, tính nguyên tắc, tính khiêm tốn, tinh thần dũng cảm Những phẩm chất đạo đức cách mạng trên thống nhất hữu cơ trong nhân cách của người cách mạng Đạo đức cách mạng không ngừng được củng cố và phát triển cùng với sự thắng lợi ngày càng to lớn của cách mạng XHCN, của phương thức sản xuất XHCN, trở thành nền đạo đức chung của loài người Tuy nó chưa phải là nền đạo đức tuyệt đối chân chính cuối cùng, nhưng như Ph.Ăngghen nói: hiện nay nó "đang tiêu biểu cho sự lật đổ hiện tại, biểu hiện cho lợi ích của tương lai là thứ đạo đức có một số lượng nhiều nhất những nhân tố hứa hẹn một sự tồn tại lâu dài" [55, tr 136]

1.1.1.3 Quan hệ giữa kinh tế với đạo đức

Quan hệ giữa kinh tế với đạo đức là mối quan hệ biện chứng, trong đó, suy cho cùng yếu tố kinh tế đóng vai trò quyết định đối với đạo đức Sự tác động của kinh

tế đối với đạo đức tuân theo quy luật chung về mối quan hệ biện chứng giữa tồn tại xã hội

và ý thức xã hội, giữa cơ sở hạ tầng với kiến trúc thượng tầng Theo C.Mác, phương thức sản xuất vật chất quyết định các quá trình sinh hoạt xã hội, chính trị và tinh thần nói chung; không phải ý thức của con người quyết định tồn tại của họ, trái lại tồn tại xã hội của họ quyết định ý thức của họ V.I.Lênin cũng nhấn mạnh: "Chủ nghĩa duy vật lịch

sử thừa nhận rằng tồn tại xã hội không phụ thuộc vào ý thức xã hội của loài người Trong hai trường hợp đó ý thức chỉ là phản ánh của tồn tại, nhiều lắm thì cũng chỉ là một sự phản ánh gần đúng, không khớp, chính xác một cách lý tưởng" [48, tr 404] Từ

đó suy ra là phải lấy sự tồn tại của con người để giải thích ý thức của con người, chứ không phải ngược lại Phần lớn các nguyên nhân thay đổi ý thức xã hội nằm trong phương thức sản xuất, chứ không phải trong đầu óc của người ta, không phải trong triết học mà là trong kinh tế

Quá trình phát triển sản xuất là quá trình không ngừng giải phóng con người

cả về lĩnh vực vật chất lẫn tinh thần (trong đó có đạo đức) Xã hội càng phát triển, kinh

tế càng phát triển, thì con người càng có điều kiện hoàn thiện mình Tuy nhiên, sự tác động của kinh tế đến đạo đức không phải bao giờ cũng theo chiều thuận mà còn có cả chiều nghịch Thực tế chứng minh, có khi kinh tế phát triển cao, nhưng đạo đức có sự tha hóa, thụt lùi hoặc có sự tiến bộ cục bộ và sự tha hóa cục bộ Nước Mỹ kinh tế rất phát triển, nhưng quan hệ xã hội, quan hệ đạo đức không phát triển lành mạnh hay chí

ít cũng không có sự tăng tiến tương ứng với kinh tế Thái Lan có một thời kỳ tăng trưởng kinh tế rất nhanh, song nền đạo đức cũng xuống cấp và hiện nay là nơi có tỷ lệ người nhiễm HIV hàng năm cao trên thế giới Điều đó nói lên rằng, điều kiện kinh tế

là quan trọng, có ý nghĩa quyết định đối với chế độ chính trị và đạo đức xã hội, nhưng nhân tố chủ quan cũng chiếm một vị trí quan trọng Theo Nhà tương lai học A.Toffler, trong lịch sử nhân loại, nhiều nước kém phát triển chỉ là kinh tế thôi, còn văn hóa không phải là kém phát triển

ra không thể đứng vững trước yêu cầu phát triển của nền KTTT

Thực tế cho thấy, không phải mọi chính sách mang lại hiệu quả kinh tế cao đều có ý nghĩa tích cực cho sự phát triển đạo đức và ngược lại những gì không có hiệu quả kinh tế đều vô đạo lý Giải quyết mâu thuẫn này trong các trường hợp cụ thể và ưu tiên cao nhất phải dành cho mục tiêu xã hội Tính toán lỗ lãi không nằm ngoài tư duy kinh tế, nhưng đó không phải là mục đích cuối cùng Trong CNXH, ý nghĩa nhân bản của chính sách kinh tế là ở chỗ vừa đáp ứng nhu cầu vật chất của con người, vừa tạo điều kiện vật chất cho sự phát triển đạo đức, nhân cách của con người Chính sách kinh tế mà bất chấp yêu cầu xã hội, không mang trong nó nhân tố xã hội, mục tiêu xã hội, thì trật tự kỷ cương của kinh tế sẽ bị phá vỡ, khả năng tha hóa của con người vẫn diễn ra Nhận thức một cách sâu sắc mối quan hệ biện chứng này, tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VIII Đảng ta khẳng định: "Tăng trưởng kinh tế phải gắn liền với tiến

bộ và công bằng xã hội ngay trong từng bước và trong suốt quá trình phát triển" [26, tr 113] Còn tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX, Đảng ta xác định: "Tăng trưởng kinh

tế đi liền với phát triển văn hóa, từng bước cải thiện đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân, thực hiện tiến bộ và công bằng xã hội" [30, tr 89]

Mặt khác, trong cạnh tranh mọi gian dối tầm thường dần dần bị lọc bỏ và cuối cùng thắng lợi chủ yếu là công nghệ, phương pháp quản lý mới Xã hội tồn tại và phát triển không phải bằng lừa dối, đầu cơ, buôn lậu, hàng giả mà bằng trình độ và sức sáng tạo của con người Sáng tạo không chỉ là điều kiện kinh tế, tất yếu kinh tế, mà còn là hành động của lý trí, của lương tri

Đạo đức được nảy sinh từ các hoạt động kinh tế, nhưng nó tác động trở lại với kinh tế và có vai trò nhất định trong đời sống xã hội Sự tác động của đạo đức đến kinh

tế thể hiện thông qua các chức năng sau:

+ Chức năng điều chỉnh hành vi

+ Chức năng giáo dục

+ Chức năng nhận thức (chức năng phản ánh)

Tuy nhiên, sự tác động của đạo đức đến các lĩnh vực hoạt động kinh tế nhiều hay ít còn phụ thuộc vào những yếu tố sau:

Thứ nhất: Phụ thuộc vào bản thân ý thức đạo đức tiến bộ hay lạc hậu Nếu

đạo đức tiến bộ thì sự tác động của nó đối với các hoạt động kinh tế sẽ phát triển theo chiều hướng tích cực, còn ngược lại, đạo đức lạc hậu sẽ kìm hãm sự phát triển kinh tế

Thứ hai: Phụ thuộc vào ý thức đạo đức thâm nhập vào quần chúng nhiều hay

ít ý thức đạo đức thâm nhập vào quần chúng càng sâu rộng thì sự tác động tích cực

của đạo đức đến đời sống kinh tế - xã hội càng có hiệu quả Ngược lại, nếu ý thức đạo đức mà thâm nhập ít, nó không thể tạo ra được phong trào quần chúng thực hiện các mục tiêu kinh tế - xã hội

Thứ ba: Phụ thuộc vào khả năng của giai cấp cầm quyền hiện thực hóa tư tưởng, đường lối lãnh đạo và ý thức đạo đức của mình đối với xã hội, đất nước đến đâu Nếu giai cấp cầm quyền có tư tưởng, ý thức đạo đức tiến bộ, đường lối đúng đắn

thì giai cấp đó hoàn thành chức năng, nhiệm vụ của mình, thúc đẩy, lãnh đạo nhân dân tham gia vào công cuộc xây dựng và phát triển đất nước Ngược lại, nếu là hệ tư tưởng, ý thức đạo đức phản tiến bộ, đường lối lãnh đạo không đáp ứng với tâm tư, nguyện vọng của nhân dân, nó sẽ tạo ra một lực cản lớn trên con đường đi lên của xã hội

Sự tác động của kinh tế đến đạo đức được thực hiện thông qua nhiều "khâu trung gian" như: Chế độ chính trị, chính sách kinh tế - xã hội, pháp luật Bởi vì:

Một là, kinh tế và đạo đức là hai yếu tố của quan hệ biện chứng giữa cơ sở hạ

tầng và kiến trúc thượng tầng Xét đến cùng, đạo đức là sự phản ánh của các quan hệ kinh tế Song tình hình kinh tế không tác động một cách tự động đối với đạo đức Vai trò quyết định của kinh tế được thực hiện, như Ph.Ăngghen đã chỉ rõ: thường thường

là một cách gián tiếp thông qua các mắt khâu quan trọng đó là chính sách kinh tế - xã hội được thể hiện trong thực tế đời sống

Hai là, các chính sách kinh tế - xã hội tác động đến các nguyên tắc, chuẩn mực

đạo đức xã hội và các giá trị đạo đức xã hội Các nguyên tắc, chuẩn mực đạo đức xã hội là khuôn mẫu ứng xử của xã hội đòi hỏi các cá nhân trong xã hội phải tuân theo, đồng thời nó là thước đo đánh giá, điều chỉnh hành vi của cá nhân cho phù hợp với lợi ích của cộng đồng xã hội Sức mạnh của dư luận, niềm tin cá nhân, tập quán, truyền thống xã hội sẽ là điều kiện đảm bảo cho các nguyên tắc, chuẩn mực đó có hiệu lực trong việc uốn nắn, điều chỉnh, đánh giá hành vi đạo đức của cá nhân, làm thay đổi tình cảm đạo đức của cá nhân Mặt khác, giá trị đạo đức là cái được con người lựa chọn và đánh giá như một việc làm có ý nghĩa tích cực được lương tâm đồng tình và

dư luận biểu dương ở đây, lợi ích xã hội là tiêu chuẩn khách quan của các giá trị đạo đức Do đó, chỉ khi nào những nguyên tắc, chuẩn mực đạo đức điều chỉnh hành vi phù hợp với lợi ích xã hội, được dư luận đồng tình ủng hộ thì mới có giá trị

Như vậy, giá trị đạo đức được xác định bởi mức độ phù hợp của chúng đối với yêu cầu của tiến bộ xã hội Điều đó khẳng định vai trò của chính sách kinh tế xã hội đối với những nguyên tắc và các giá trị đạo đức xã hội

Ba là, các chính sách kinh tế - xã hội tác động đến dư luận, tập quán, truyền

thống xã hội góp phần điều chỉnh hành vi của các cá nhân Thông qua chính sách kinh

tế - xã hội tạo nên dư luận, tập quán, truyền thống xã hội Nó ca ngợi, khuyến khích cái thiện, cái tốt; phê phán, lên án cái ác, cái xấu Dư luận xã hội một khi được củng

cố, phát triển bởi các chính sách kinh tế - xã hội sẽ phát huy sức mạnh to lớn trong việc điều chỉnh hành vi đạo đức Nó giáo dục ý thức đạo đức cho các cá nhân, tuyên truyền những tư tưởng, những chuẩn mực đạo đức xã hội, biến nó thành thước đo,

đánh giá, điều chỉnh hành vi của mỗi cá nhân nhằm đạt tới sự phù hợp giữa hành vi đạo đức cá nhân và đạo đức xã hội

Bốn là, chính sách kinh tế - xã hội còn góp phần nâng cao nhận thức đạo đức

cho các cá nhân Sự nhận thức đạo đức bao gồm hai trình độ tình cảm và tư tưởng đạo đức, kinh nghiệm và lý luận đạo đức

Tóm lại, đạo đức là một hình thái ý thức xã hội ra đời từ rất sớm trong lịch sử

nhân loại Nó là sự phản ánh và thể hiện kinh nghiệm chung sống và kinh nghiệm lịch

sử - thực tiễn của con người Nó có vai trò vô cùng quan trọng đối với sự tồn tại và phát triển của con người và xã hội Đạo đức cộng sản là thành quả phát triển cao trong lịch sử phát triển lâu dài của đạo đức Nó là kết quả của sự phủ định biện chứng những giá trị đạo đức đã đạt được trong lịch sử C.Mác, Ph.Ăngghen là những người đặt nền móng và V.I.Lênin là người kế thừa và phát triển Đạo đức cách mạng ở Việt Nam do Chủ tịch Hồ Chí Minh khởi xướng và cùng Đảng Cộng sản Việt Nam xây dựng, bồi dưỡng cho các thế hệ cách mạng ở nước ta thực hiện mục đích cuối cùng là giải phóng triệt để con người, trước hết là giai cấp công nhân và các giai cấp, tầng lớp nhân dân lao động khác thoát khỏi áp bức, bất công xã hội

Đạo đức và kinh tế có mối quan hệ biện chứng tác động qua lại lẫn nhau, trong

đó yếu tố kinh tế suy cho cùng đóng vai trò quyết định Tuy nhiên, đạo đức cũng là động lực cho sự phát triển kinh tế Trong điều kiện của nền KTTT định hướng XHCN hiện nay của Việt Nam, mối quan hệ giữa kinh tế với đạo đức càng đặc biệt được quan

tâm

1.1.2 Tầm quan trọng của đạo đức người cán bộ, đảng viên trong kinh tế thị trường ở Việt Nam hiện nay

1.1.2.1 Khái niệm cán bộ và đảng viên

Cán bộ - theo Từ điển tiếng Việt - có hai nghĩa cơ bản sau:

Thứ nhất, là khái niệm chỉ "người làm công tác có nghiệp vụ chuyên môn

trong nhà nước" [70, tr 121] như: cán bộ nhà nước; cán bộ khoa học; cán bộ chính trị v.v

Thứ hai, là khái niệm chỉ "người làm công tác có chức vụ trong một cơ quan, một

tổ chức, phân biệt với người thường, không có chức vụ" [70, tr.121]

Trong khuôn khổ đề cập của luận văn này chúng ta hiểu cán bộ theo cả hai nghĩa như trên

Đảng viên - theo Từ điển tiếng Việt - có hai nghĩa sau:

Thứ nhất, "người ở trong tổ chức của một chính đảng" [70, tr.291]

Thứ hai, "đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam (nói tắt)" [70, tr.291]

Trong khuôn khổ của luận văn này chúng ta hiểu đảng viên theo nghĩa thứ hai Hiện nay ở nước ta, khái niệm cán bộ thường kèm theo từ công chức hoặc viên

chức, được dùng để chỉ những người làm việc trong cơ quan nhà nước, thuộc diện biên

chế nhà nước Trong điều kiện Đảng cầm quyền, người cán bộ thường là đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam, nên có thêm cụm từ ghép cán bộ, đảng viên Như vậy, ở một góc độ nhất định, khái niệm cán bộ công chức và cán bộ, đảng viên có nghĩa gần giống nhau Vừa là cán bộ công chức vừa là đảng viên cộng sản

* Một số đặc điểm hoạt động của người cán bộ, đảng viên:

Khi đi sâu vào xem xét, phân tích cho thấy, hoạt động của cán bộ, đảng viên

có những đặc điểm sau:

- Phạm vi tác động của người cán bộ, đảng viên là rất rộng, bởi vì, mọi lĩnh

vực, tất cả các vùng miền, đơn vị sản xuất, kinh doanh, lực lượng vũ trang; nghiên cứu khoa học, văn hóa nghệ thuật của đất nước đều được đặt dưới sự lãnh đạo của Đảng

và đều cần có sự hiện diện, tác động của người cán bộ, đảng viên Bất kỳ ở đâu, từ đồng bằng, thành thị, cho đến hải đảo, vùng núi, vùng cao, vùng sâu, vùng xa, nếu có con người lao động sản xuất, học tập, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc thì tại đấy có tổ

chức cơ sở đảng, và có những cán bộ, đảng viên đứng mũi chịu sào, tổ chức, lãnh đạo

và hướng dẫn nhân dân thực hiện nghị quyết của Đảng, chủ trương, chính sách, pháp luật của Nhà nước Tóm lại, phạm vi hoạt động và tác động của người cán bộ, đảng viên là rộng lớn, bao gồm tất cả các vùng, miền, khu vực và địa hạt hoạt động của người dân trên toàn quốc

- Đối tượng tác động của người cán bộ, đảng viên bao gồm tất cả các tầng lớp

nhân dân ở mọi lĩnh vực trong xã hội, từ người lao động trí óc, đến những người lao động chân tay có trình độ văn hóa, nhận thức, điều kiện, hoàn cảnh, tâm sinh lý khác nhau trong các tầng lớp dân cư Để thu được kết quả tốt đẹp trong công tác, người cán

bộ, đảng viên phải biết hòa mình với quần chúng, được quần chúng tin yêu, ủng hộ; đồng thời, phải "xứng đáng là người lãnh đạo, là người đầy tớ thật trung thành của nhân dân" [62, tr 498]

- Phương thức hoạt động của người cán bộ, đảng viên rất phong phú, đa dạng

Người cán bộ, đảng viên trước hết phải luôn gương mẫu đi đầu trong công việc, đồng thời phải biết vận động, tập hợp, đoàn kết quần chúng để thực hiện đúng chủ trương, chính sách của Đảng và pháp luật của Nhà nước Tuyên truyền, giáo dục, thuyết phục, vận động quần chúng là những công việc cần thiết đối với bất kỳ người cán bộ, đảng viên nào ở đây, đòi hỏi người cán bộ, đảng viên phải khổ công học tập, đúc rút kinh nghiệm, phải nói và làm nhiều điều để làm gương cho quần chúng học tập, tin theo

Như vậy, đối tượng, phạm vi tác động và phương thức tác động của người cán

bộ, đảng viên trong công việc rất đa dạng trên phạm vi cả nước, có liên quan trực tiếp đến quần chúng nhằm thực hiện, hoàn thành nhiều mục tiêu ở tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội Đặc điểm này là dấu hiệu đặc thù trong hoạt động của người cán bộ, đảng viên, đòi hỏi công tác cán bộ cần quán triệt và có những kế hoạch cụ thể trong bồi dưỡng, đào tạo đội ngũ cán bộ, đảng viên cho từng giai đoạn cách mạng

1.1.2.2 Tầm quan trọng của đạo đức người cán bộ, đảng viên trong kinh tế thị trường ở Việt Nam hiện nay

Trong công cuộc đổi mới hiện nay, đội ngũ cán bộ, đảng viên có một tầm quan trọng đặc biệt, có ý nghĩa quyết định Bởi vì, như Hồ Chí Minh đã nói: "Cán bộ là sợi dây chuyền của bộ máy Nếu dây chuyền không tốt, không chạy thì động cơ dù tốt, dù chạy toàn bộ, máy cũng bị tê liệt Cán bộ là những người đem chính sách của Chính phủ, các đoàn thể thi hành trong nhân dân, nếu cán bộ dở thì chính sách hay cũng không thể thực hiện được" [59, tr 54] Đảng ta cũng chỉ rõ: Xây dựng kinh tế - xã hội là nhiệm vụ trọng tâm, xây dựng Đảng là nhiệm vụ then chốt, trong đó công tác cán bộ là then chốt của vấn đề then chốt Trong điều kiện kinh tế thị trường ở Việt Nam hiện nay, đạo đức của người cán bộ, đảng viên có vai trò vô cùng to lớn Khẳng định điều đó

và khó khăn mới đan xen vào nhau, khắc phục sự phát triển không đều, sự phân cực giữa các khu vực, các địa phương đòi hỏi phải xây dựng một đội ngũ cán bộ, đảng viên mới ngang tầm với nhiệm vụ, yêu cầu của thực tiễn mới

Đạo đức cách mạng giúp cho người cán bộ, đảng viên không sợ sệt, rụt rè, lùi bước khi gặp khó khăn và thất bại, khi thành công không say sưa kiêu ngạo, công thần,

xa rời quần chúng Từ thành công đến thoái hóa, thất bại không xa Cho nên khi thành công, thắng lợi, cán bộ, đảng viên càng phải chú ý rèn luyện đạo đức cách mạng Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh thường nói: "Có đạo đức cách mạng thì gặp thuận lợi và thành công vẫn giữ vững tinh thần gian khổ, chất phát, khiêm tốn "lo trước thiên hạ,

sự tồn vong của đất nước cũng bị đe dọa

Tất nhiên, việc thực hành đạo đức trong điều kiện phát triển KTTT không chỉ

là trách nhiệm của cán bộ quản lý nhà nước và cán bộ lãnh đạo của Đảng, mà còn là trách nhiệm của toàn dân Nhưng, như Bác Hồ thường căn dặn, cán bộ bao giờ cũng có vai trò quyết định Người viết: "Mọi việc thành hay là bại, chủ chốt là do cán bộ có thấm nhuần đạo đức cách mạng hay không [60, tr 480] Nghị quyết Hội nghị lần thứ

năm Ban Chấp hành Trung ương (khóa VIII) Về xây dựng và phát triển nền văn hóa

Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc cũng khẳng định: "Gương mẫu là một nội

dung, một phương thức trọng yếu trong công việc lãnh đạo của Đảng" Như vậy, Đảng

ta coi đạo đức của người cán bộ, đảng viên là "cái gốc" của sự phát triển

Trong điều kiện KTTT định hướng XHCN, người cán bộ, đảng viên ngoài việc phấn đấu để có tài năng và trí tuệ, còn phải trau dồi đạo đức cách mạng cao hơn nữa, đặt lợi ích của dân tộc, của đất nước, của toàn dân lên trên hết Trong điều kiện này, làm giàu chính đáng cho mình và làm giàu cho đất nước là đạo đức cách mạng, cần được khuyến khích, ngược lại, làm giàu bất chính là phi đạo đức, cần phải chống

Chúng ta không coi việc phát triển KTTT là mục đích, mà coi đó là một phương tiện cần thiết để xây dựng đất nước Cho nên, trong phát triển, cần khuyến khích làm giàu, đồng thời thực hiện công bằng xã hội; tiến hành CNH, HĐH, đồng thời phát triển ngành nghề, tạo ra nhiều công ăn việc làm; phát triển kinh tế đô thị, nhưng vẫn chú trọng phát triển nông thôn để không làm gia tăng khoảng cách giữa hai khu vực này; xây dựng cơ sở hạ tầng đồng bộ với xây dựng các chính sách xã hội, chú

ý quan tâm đến vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào các dân tộc ít người Đây là những nội dung cơ bản nói lên đạo đức XHCN của vấn đề phát triển KTTT Đây cũng là mối quan tâm hàng đầu của toàn xã hội và là thử thách lớn đối với mọi người, trước hết là đối với đội ngũ cán bộ, đảng viên có chức, có quyền Đây còn là thử thách về tài năng, trí tuệ, về lòng kiên nhẫn của Đảng và Nhà nước ta khi hạ quyết tâm thực hiện công cuộc đổi mới toàn diện, xây dựng thành công CNXH

Thứ hai: Đạo đức của người cán bộ, đảng viên - động lực thúc đẩy công cuộc đổi mới

Chủ tịch Hồ Chí Minh là người luôn quan tâm đến việc bồi dưỡng và rèn luyện đạo đức cho người cán bộ, đảng viên Theo Người, làm cách mạng mà chỉ giác ngộ chính trị và tăng cường sức mạnh tổ chức không thôi thì chưa đủ, mà còn phải thấm nhuần đạo đức cách mạng Bởi vì, đạo đức cách mạng không những là yếu tố

"chất" người, mà còn là động lực của sự nghiệp cách mạng Từ kinh nghiệm bản thân

có được trong những năm hoạt động cách mạng khó khăn và gian khổ, Hồ Chí Minh khuyên cán bộ, đảng viên: "Chúng ta đem tinh thần mà chiến thắng vật chất, chúng ta vì nước, vì dân mà chịu khổ, một cái khổ rất có giá trị, thì vật chất càng khổ tinh thần càng sướng" [59, tr 148]

Hiện nay, cách mạng nước ta đã bước sang một thời kỳ mới - thời kỳ đẩy mạnh CNH, HĐH đất nước Xây dựng nền kinh tế thị trường định hướng XHCN, chúng ta bắt gặp rất nhiều hiện tượng đáng báo động về nguy cơ đổ vỡ các giá trị tinh thần, giá trị truyền thống trước sức mạnh của đồng tiền, lợi nhuận Không ít trường hợp khi tham gia thị trường đã vì lợi nhuận mà bất chấp đạo lý, vi phạm pháp luật, làm đảo lộn các giá trị đạo đức Các vụ tiêu cực lớn như Tamexco, Epco - Minh Phụng, Trương Văn Cam và đồng bọn, Lã Thị Kim Oanh… đã thể hiện rõ thực tế đó Phải chăng, tất cả những vụ việc tiêu cực đều bắt nguồn từ việc xa rời những giá trị tinh thần truyền thống, chạy đuổi theo những hưởng thụ vật chất tầm thường Chính vì vậy, trong điều kiện KTTT, người cán bộ, đảng viên làm công tác kinh doanh rất cần và cần hơn bao giờ hết là phải thấm nhuần tư tưởng Hồ Chí Minh; phải tự trang bị cho mình vốn tri thức về thị trường, nhưng cũng phải trau dồi tâm huyết và đạo đức kinh doanh Mặt khác, phải bồi dưỡng, rèn luyện cho đội ngũ cán bộ, đảng viên những giá trị về văn hóa, giá trị đạo đức, có "cái tâm" của con người trong các hoạt động sản xuất kinh doanh Một nguyên lý rất sơ đẳng nhưng cũng rất cần thiết đối với người cán bộ làm

công tác kinh doanh là nguyên lý tài năng phải đi đôi với đạo đức, nhân cách đạo đức

làm cho tài năng được nâng lên

Nhật Bản là một trong những nước có nền KTTT phát triển nhất thế giới và các nhà doanh nghiệp Nhật Bản luôn là những người thành đạt Một nhà nghiên cứu Việt Nam cho rằng, một trong những nguyên nhân thành công của người Nhật là họ luôn đề cao triết lý:

Cuộc sống hạnh phúc không có gì khác hơn là sáng tạo tối đa Sáng tạo ra ba loại giá trị: giá trị của cái đẹp; giá trị của cái lợi; giá trị của cái thiện Những giá trị đó được thể hiện trong các sản phẩm hoàn hảo của

họ Chúng vừa có ý nghĩa đạo đức, vừa có giá trị thực dụng; đồng thời chứa đựng cả chữ tín, sự tôn trọng khách hàng và niềm tự hào của nhà kinh doanh [64, tr 42]

Rõ ràng là, một khi những giá trị đạo đức chân chính được tôn trọng, được gìn giữ thì chúng sẽ trở thành nhân tố cơ bản không những thúc đẩy sự phát triển của doanh nghiệp, mà còn thúc đẩy sự phát triển của xã hội nói chung ở góc độ này, đạo đức của người cán bộ, đảng viên làm công tác kinh doanh cũng là động lực thúc đẩy công cuộc cải cách, đổi mới, phát triển

Trong điều kiện KTTT, ranh giới giữa cái xấu và cái tốt, giữa cái thiện và cái

ác hết sức mong manh Nếu thiếu bản lĩnh, thiếu kiến thức văn hóa và lương tâm nghề nghiệp thì người kinh doanh khó có thể tránh được cái xấu Cho nên, KTTT đòi hỏi người cán bộ, đảng viên không những phải năng động, sáng tạo, mà còn phải có lòng trung thành, tận tâm đối với công việc, tôn trọng kỷ cương, tuân thủ luật pháp Có như vậy mới có thể đứng vững và vươn lên trong cuộc cạnh tranh gay gắt của thương trường

Trong cơ chế thị trường định hướng XHCN ở nước ta hiện nay, cạnh tranh tuy khắc nghiệt, nhưng không phải cạnh tranh theo luật rừng, bằng mọi thủ đoạn và hành

vi phi đạo đức, mà là cạnh tranh để vươn lên bằng tài năng, bằng hiệu quả và đóng góp vào sự phồn vinh của xã hội Nhiều nhà tư tưởng trên thế giới đưa ra quan điểm cạnh tranh lành mạnh theo các cách tiếp cận khác nhau Chẳng hạn, có quan điểm cho rằng, cạnh tranh với vũ khí là sản phẩm và dịch vụ không ngừng cải tiến và đổi mới tạo những giá trị sử dụng góp phần thúc đẩy cuộc sống xã hội phát triển Đó là cạnh tranh lành mạnh Một số nhà đạo đức học Trung Quốc còn cho rằng, cạnh tranh lành mạnh

là cạnh tranh làm phồn vinh xí nghiệp, tạo ra sản phẩm nhiều hơn, tốt hơn nhằm thỏa mãn nhu cầu của con người, tạo ra cơ hội việc làm nhiều hơn… Vì thế, đòi hỏi ở nước

ta khi tham gia thực hiện cơ chế thị trường, người cán bộ, đảng viên còn phải luôn có ý thức tôn trọng mình và tôn trọng người khác, giữ chữ "tín" với khách hàng, phải làm sao cho cạnh tranh vừa thôi thúc con người hướng thiện, vừa thỏa mãn nhu cầu vật chất của con người, đồng thời làm tăng thêm lòng kính trọng lẫn nhau trong cuộc sống Làm được như vậy thì các giá trị đạo đức chân chính vẫn được bảo tồn và nâng cao, đồng thời vẫn phát triển được KTTT định hướng XHCN

Thứ ba: Đạo đức cách mạng - mục tiêu hướng tới của người cán bộ, đảng viên

để hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ

Chủ tịch Hồ Chí Minh dạy rằng: "Muốn xây dựng chủ nghĩa xã hội, cần phải có con người xã hội chủ nghĩa" [61, tr 448] Người còn nói: "Vì lợi ích mười năm thì phải trồng cây Vì lợi ích trăm năm thì phải trồng người" [61, tr 222] Sự nghiệp "trồng người", "xây dựng con người mới xã hội chủ nghĩa" mà Bác nói tới không xa rời việc bồi dưỡng, vun đắp đạo đức cách mạng cho người cán bộ, đảng viên Nói về đạo đức cách mạng của người cán bộ, đảng viên, Bác nhấn mạnh: Đã là cán bộ nhà nước - so sánh với nhân dân - thì ít nhiều đều có quyền hành Đã có chức, có quyền càng phải trau dồi, rèn luyện đạo đức cách mạng Người viết: "Những người trong các công sở đều có nhiều hoặc ít quyền hành Nếu không giữ đúng Cần, Kiệm, Liêm, Chính thì dễ trở nên hủ bại, biến thành sâu mọt của dân" [59, tr 104]

Đạo đức cách mạng còn giữ vai trò to lớn, là mục tiêu hướng tới, là sức mạnh,

sự tiến bộ về tinh thần của một quốc gia dân tộc

Theo Bác Hồ, vì đạo đức cách mạng luôn gắn liền với việc thực hiện mục tiêu

của Đảng nên người làm cách mạng phải vừa có đức, vừa có tài, đặc biệt, khi cách

mạng chuyển sang giai đoạn mới, xã hội đi lên

Xây dựng đạo đức mới - đạo đức XHCN trong điều kiện KTTT của nước ta hiện nay là hoạt động tạo nên nhân cách đạo đức XHCN, nhân cách đạo đức - nhân văn Văn hóa đạo đức mới là hoạt động tích cực tham gia vào quá trình "xây dựng con người Việt Nam phát triển toàn diện về chính trị, tư tưởng, trí tuệ, đạo đức, thể chất, năng lực sáng tạo, có ý thức cộng đồng, lòng nhân ái, khoan dung, tôn trọng nghĩa tình, lối sống có văn hóa, quan hệ hài hòa trong gia đình, cộng đồng và xã hội" [30, tr 114] Trong quá trình đó, đạo đức cách mạng là mục tiêu hướng tới của người cán bộ đảng viên để hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ cách mạng của mình

Thứ tư: Đạo đức của người cán bộ, đảng viên có tác dụng giáo dục, nêu gương góp phần xây dựng nếp sống và các quan hệ xã hội mới; đồng thời là nhân tố tác động tích cực trong cuộc đấu tranh chống tham nhũng và tệ nạn xã hội

Chủ tịch Hồ Chí Minh vẫn thường dạy cán bộ đảng viên: "Trước mắt quần chúng không phải ta cứ viết lên trán chữ "cộng sản" mà ta được họ yêu mến Quần chúng chỉ yêu mến những người có tư cách đạo đức Muốn hướng dẫn nhân dân mình phải làm mực thước cho người ta bắt chước" [59, tr 552]

Phẩm chất đạo đức của người cán bộ, đảng viên không phải từ trên trời rơi xuống, không phải là bẩm sinh không thể vươn tới được, mà nó là kết quả của quá trình tu dưỡng, rèn luyện bền bỉ, lâu dài của mỗi người Do đó, người cán bộ, đảng viên phải phấn đấu là con người mới; phải tiêu biểu, mẫu mực trước quần chúng nhân dân

Đảng ta đã chỉ rõ: trong quá trình xây dựng CNXH hiện nay nước ta đương phải đối mặt với 4 nguy cơ, trong đó nguy cơ tham nhũng đang trở thành quốc nạn, phá hoại công cuộc đổi mới sự nghiệp xây dựng CNXH từ bên trong Vấn đề tham nhũng phổ biến hầu như trên tất cả các lĩnh vực và đang gây nguy cơ trực tiếp quan hệ đến sự sống còn của hệ thống chính trị Thực tế không ít cán bộ, đảng viên đã sa ngã, thoái hóa, tham ô, tham nhũng, chiếm đoạt của công, làm thất thoát, thiệt hại tài sản, tiền bạc của Nhà nước, hoặc tham gia bảo kê cho các băng nhóm xã hội đen, nhà hàng, khách sạn trá hình nơi các tệ nạn xã hội hoành hành Đối với xã hội, với quần chúng lao động, có sự lạc hậu, thoái hóa, biến chất về đạo đức diễn ra ở một số ít thuộc bộ phận chậm tiến thì còn là chuyện bình thường Vì xu hướng phát triển tiến bộ không loại trừ thoái hóa bộ phận Nhưng, khi bản thân đội ngũ tiên phong cũng rơi vào tiêu cực thì nó sẽ mất hiệu lực khi giải quyết các hiện tượng tiêu cực trong xã hội và chính

V.I Lênin đã dạy: "Nếu còn có một hiện tượng như nạn hối lộ, nếu còn có thể hối lộ được, thì cũng không thể nói đến chính trị được Trong trường hợp này, thậm chí cũng không thể nói đến làm chính trị được, vì mọi biện pháp đều sẽ lơ lửng trên không trung,

sẽ hoàn toàn không mang lại kết quả gì cả" [46, tr 218] Vì vậy, trong điều kiện KTTT hiện nay, việc giáo dục đạo đức cách mạng cho cán bộ, đảng viên là vấn đề cơ bản nhất và là nhân tố tác động tích cực, có vai trò quyết định trực tiếp trong cuộc đấu tranh chống tham nhũng và các tệ nạn xã hội

Tóm lại, trong công cuộc đổi mới phát triển kinh tế theo cơ chế thị trường

định hướng XHCN, Đảng ta tiếp tục nhấn mạnh vai trò, tầm quan trọng của đạo đức, đặc biệt là đạo đức của đội ngũ cán bộ, đảng viên Vận dụng và phát triển sáng tạo tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức cách mạng, về tính thống nhất giữa đức và tài, xây dựng, bồi dưỡng đạo đức cho người cán bộ, đảng viên là việc làm cần thiết và đúng hướng Trong điều kiện KTTT, để cả xã hội hướng tới những giá trị chân - thiện - mỹ thì càng đòi hỏi đội ngũ cán bộ, đảng viên phải chăm lo bồi dưỡng, trau dồi đạo đức cách mạng Đã đến lúc chúng ta cần phải chú trọng xây dựng một môi trường xã hội trong sạch, lành mạnh, trong đó tri thức về những giá trị, phẩm chất đạo đức xã hội, những giá trị nhân văn, nhân bản phải vừa đóng vai trò động lực, vừa phải là mục tiêu của sự phát triển Có như vậy mới đảm bảo sự phát triển cân đối, toàn diện giữa kinh tế

và xã hội, đảm bảo định hướng XHCN trong xây dựng KTTT

1.2 yêu cầu của đạo đức người cán bộ, đảng viên trong kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Hải Phòng hiện nay

1.2.1 Nền kinh tế thị trường và ảnh hưởng của nó đến sự biến đổi đạo đức người cán bộ, đảng viên

Từ nền kinh tế kế hoạch hóa, tập trung chuyển sang nền KTTT định hướng XHCN là một bước chuyển biến sâu sắc trong cơ sở kinh tế - xã hội, điều đó có tác động mạnh mẽ đến những yếu tố trong kiến trúc thượng tầng, đặc biệt là đạo đức

Kinh tế thị trường là gì? Là nền kinh tế ra đời và phát triển dựa trên sự phân

công lao động xã hội và có sự phân chia về lợi ích giữa các chủ thể kinh tế Nền kinh

tế thị trường khác với nền kinh tế tự nhiên, nó là giai đoạn phát triển cao hơn nhiều Nếu như nền kinh tế tự nhiên chủ yếu tồn tại trong các giai đoạn thấp của xã hội loài người, như xã hội nguyên thủy, xã hội chiếm hữu nô lệ, xã hội phong kiến, thì nền kinh tế thị trường chiếm ưu thế trong xã hội tư bản Mối quan hệ giữa người với người trong nền kinh tế tự nhiên là quan hệ trực tiếp, quan hệ huyết thống, mà hình thức thể hiện của nó là quan hệ gia đình, họ hàng, quan hệ địa phương, làng xã Những quan

hệ này gắn kết khá chặt chẽ trong từng cộng đồng nhỏ, nhưng sự liên kết ở phạm vi

quốc gia, quốc tế lại không được thường xuyên và gắn bó Còn trong nền KTTT, quan

hệ giữa người với người là quan hệ kinh tế Mọi người đều mưu cầu lợi ích kinh tế nhằm thỏa mãn nhu cầu của mình, quan hệ giữa người với người không mang tính chất trực tiếp mà thông qua trao đổi hàng hóa Quan hệ giữa những cá nhân, những chủ thể trong nền KTTT là sự cạnh tranh nhau để đạt tới lợi ích riêng của cá nhân, của chủ thể Chính đặc điểm này mà quan hệ giữa người với người lại được mở rộng và phát triển trên phạm vi quốc gia và quốc tế

Đại hội IX của Đảng tổng kết những kinh nghiệm quý báu từ các Đại hội VI, VII, VIII và khẳng định những thành tựu to lớn trên các mặt, nhất là về kinh tế trong quá trình đổi mới Đại hội chỉ rõ, chúng ta xây dựng CNXH ở một nước mà trình độ kinh tế còn thấp kém, bỏ qua chế độ tư bản chủ nghĩa Trong quá trình hội nhập vào kinh tế khu vực và quốc tế, chúng ta không chỉ thấp kém hơn trình độ so với các nước trong khu vực, mà trình độ khoa học công nghệ của nước ta còn thuộc loại thấp so với hầu hết các đối tác Những đặc điểm đó không cho phép chúng ta tiến thẳng lên CNXH mà phải trải qua một thời kỳ quá độ lâu dài với nhiều chặng đường và nhiều hình thức tổ chức kinh tế - xã hội có tính chất quá độ Đại hội coi chủ trương xây dựng

và phát triển nền KTTT nhiều thành phần theo định hướng XHCN (gọi tắt là nền KTTT định hướng XHCN) là thể hiện sự vận dụng sáng tạo của Đảng ta về sự phù hợp giữa quan hệ sản xuất với tính chất và trình độ của lực lượng sản xuất Đó là mô hình tổng quát của nước ta trong thời kỳ quá độ lên CNXH

Mục đích của nền KTTT định hướng XHCN là phát triển lực lượng sản xuất, phát triển kinh tế - xã hội, đẩy mạnh CNH, HĐH đất nước nhằm xây dựng cơ sở vật chất - kỹ thuật cho CNXH, nâng cao đời sống nhân dân Phát triển lực lượng sản xuất gắn liền với quan hệ sản xuất mới phù hợp trên cả ba mặt sở hữu, quản lý và phân phối Các thành phần kinh tế khác nhau hợp thành nền kinh tế quốc dân thống nhất, vừa hợp tác vừa cạnh tranh nhau để cùng phát triển Trong đó, cái đảm bảo định hướng XHCN về mặt kinh tế là vai trò chủ đạo của kinh tế nhà nước với nhiều hình thức tổ chức phù hợp ở đây, tất yếu phải có sự quản lý của Nhà nước Nhà nước quản lý nền kinh tế bằng pháp luật, chiến lược, quy hoạch, kế hoạch, chính sách Đồng thời sử

dụng cơ chế KTTT, áp dụng các hình thức kinh tế và phương pháp quản lý của KTTT

để kích thích sản xuất, giải phóng sức sản xuất, phát huy mặt tích cực, hạn chế và khắc phục mặt tiêu cực của cơ chế thị trường, bảo vệ lợi ích của nhân dân lao động Như vậy, định hướng XHCN là định hướng chính trị căn bản cho sự phát triển nền KTTT

Xung quanh vấn đề tác động của KTTT đến đạo đức xã hội nói chung và đạo đức người cán bộ, đảng viên nói riêng có nhiều cách lý giải khác nhau Có quan niệm cho rằng, KTTT tất yếu phải trả giá bằng sự "trượt dốc" về mặt xã hội, sự suy đồi về mặt đạo đức Ngược lại, có quan niệm khác cho rằng, KTTT sẽ tạo ra khả năng đẩy mạnh sự tiến bộ trong mọi lĩnh vực của đời sống Xây dựng KTTT sẽ nâng cao đạo đức của xã hội, những hiện tượng phản đạo đức chỉ là "sản phẩm phụ" trong buổi đầu xây dựng KTTT, chúng không có mối liên hệ tất yếu với KTTT và sẽ mất đi khi KTTT hoàn thiện, cho dù đó là một quá trình khó khăn và lâu dài Nhìn chung, các quan niệm này tuy dựa vào một số căn cứ nhất định, nhưng nhược điểm chung là ở chỗ đã tuyệt đối hóa mặt tiêu cực hoặc tích cực của KTTT tác động đến đời sống đạo đức xã hội

Thực tiễn xây dựng KTTT định hướng XHCN những năm qua cho thấy: KTTT tác động tới đạo đức theo hai hướng cả tích cực và tiêu cực

- Tác động tích cực: KTTT kích thích phát triển kinh tế - xã hội Nó chẳng

những không đối lập mà còn là nhân tố khách quan cần thiết trong việc xây dựng và phát triển đất nước theo con đường XHCN ý nghĩa đạo đức của quá trình chuyển sang KTTT định hướng XHCN ở nước ta trong thời gian qua là ở chỗ nó góp phần to lớn trong việc giải phóng sức sản xuất của xã hội, tăng năng suất lao động, tạo tiền đề vật chất để nâng cao đời sống của nhân dân, mang lại niềm vui và hạnh phúc cho nhân dân KTTT kích thích tính tích cực và tiềm năng sáng tạo của con người, hình thành một cách phổ biến các nhân cách độc lập, phát triển tính tự chủ của cá nhân KTTT đề cao trách nhiệm cá nhân, nhất là trách nhiệm về mặt vật chất của người cán bộ, đảng viên làm công tác điều hành, quản lý Đảm bảo tốt trách nhiệm cá nhân là một chuẩn mực đạo đức của người cán bộ, đảng viên Chuẩn mực này không phải là điều gì mới

mẻ Nhưng điều muốn nói là ở chỗ, trong nền KTTT chuẩn mực đó trở nên cụ thể hơn,

rõ ràng hơn Tinh thần trách nhiệm của người cán bộ, đảng viên phải được biểu hiện ở hiệu quả của công tác quản lý, lãnh đạo Từ đó, một mặt, khắc phục được cách xem xét, đánh giá tinh thần trách nhiệm của người cán bộ, đảng viên một cách chung chung, trừu tượng Mặt khác, làm cho "đức" và "tài" gắn bó với nhau, hòa quyện vào nhau Nếu người cán bộ, đảng viên không tự phấn đấu nâng cao trình độ, năng lực để đáp ứng nhu cầu công việc thì sớm muộn cũng bị KTTT đào thải

KTTT với sự tác động mạnh mẽ của quy luật giá trị, quy luật cạnh tranh là yếu tố kích thích con người không ngừng vươn lên để tự khẳng định mình; là tác nhân mạnh mẽ buộc các chủ thể kinh tế phải năng động, sáng tạo, thường xuyên chú ý cải tiến và đổi mới kỹ thuật để đạt hiệu quả cao Đồng thời, KTTT xóa bỏ chủ nghĩa bình quân, thực hiện phân phối theo lao động, tạo cơ sở khách quan để thực hiện tự do, bình đẳng và xóa bỏ đặc quyền, đặc lợi Trước đây, nhiều người quan niệm "người nghèo thì tốt", đến nay quan niệm đó đã trở thành lỗi thời vì không thể xây dựng một đời sống đạo đức tốt đẹp trong điều kiện đời sống vật chất yếu kém, đời sống nhân dân gặp nhiều khó khăn

Tuy nhiên, không phải đời sống kinh tế nâng cao là đời sống đạo đức tốt đẹp hơn mà còn tùy thuộc một cách quyết định vào việc giải quyết quan hệ lợi ích thông qua việc thực thi các chính sách kinh tế - xã hội như thế nào

Tóm lại, KTTT tạo điều kiện khách quan cho việc phát huy tính tích cực, chủ động và sáng tạo của con người, là nhân tố cơ bản góp phần nâng cao năng suất lao động, cải thiện đời sống nhân dân

- Tác động tiêu cực: Bên cạnh những tác động tích cực, KTTT còn tác động

tiêu cực đến đời sống đạo đức xã hội nói chung, đạo đức của người cán bộ, đảng viên nói riêng Điều này biểu hiện như sau:

Thứ nhất, KTTT kích thích mạnh mẽ việc tìm kiếm lợi nhuận, do đó chủ

nghĩa cá nhân có môi trường phát triển Lối sống "vì mình, quên người", "vì lợi, bỏ nghĩa" có nguy cơ lan rộng và bào mòn nhân tính của con người Quan hệ giữa người với người dễ bị che khuất trong quan hệ trao đổi hàng - tiền Trong KTTT, nếu hướng

nội dung hoạt động của mình vào mục tiêu lợi nhuận bằng mọi cách thì con người sẽ phát triển một cách phiến diện, trở thành "con người méo mó"

Thứ hai, cùng với sự phát triển mạnh mẽ của sản xuất hàng hóa theo cơ chế thị

trường, tệ sùng bái đồng tiền xuất hiện cùng những hành vi phản đạo đức gây tác hại nghiêm trọng đến việc xây dựng các quan hệ xã hội lành mạnh Đồng tiền trở thành mục tiêu, mục tiêu này là ma lực lôi cuốn con người lao theo cơn lốc lợi nhuận bằng bất cứ giá nào Không ít trường hợp vì đồng tiền và chức vụ đã làm biến dạng quan hệ giữa người với người Trong cơ chế thị trường, tất cả mọi cái đều có thể trở thành hàng hóa, đều có thể mua bán được Đây là một trong những nguyên nhân gây nên những tệ nạn xã hội và sự băng hoại về đạo đức ở một số người Và cũng từ đây, không ít cán

bộ, đảng viên đánh mất nhân phẩm của mình, đồng thời tự cho mình cái quyền chà đạp lên nhân phẩm người khác Họ định giá trị của con người căn cứ vào của cải của người đó; sử dụng con người và quan hệ với con người dựa trên chủ nghĩa thực dụng, tính toán ích kỷ Trong lối sống, do sẵn có đồng tiền làm ra không mấy vất vả (lợi dụng chức quyền tham ô, tham nhũng ), họ tiêu xài lãng phí theo kiểu "vứt tiền qua cửa sổ", sa đọa, trụy lạc, gây bầu không khí độc hại trong xã hội Vụ Lương Quốc Dũng - nguyên Phó chủ nhiệm ủy ban Thể dục thể thao Việt Nam - là một ví dụ điển hình

Thứ ba, KTTT kích thích sự phát triển của chủ nghĩa cá nhân, với triết lý

"sống chết mặc bay" trái ngược với đạo đức đích thực của con người Chủ nghĩa cá nhân mâu thuẫn với chủ nghĩa tập thể và là kẻ thù của chủ nghĩa tập thể

Chủ nghĩa cá nhân, vị kỷ cực đoan đẩy người cán bộ, đảng viên rơi vào tình trạng tha hóa bản chất: Lợi dụng chức quyền mưu lợi ích riêng Thực ra KTTT không phải là nguyên nhân duy nhất gây ra tình trạng này, nhưng bản thân KTTT "cũng là môi trường thuận lợi để nảy sinh và phát triển nhiều loại tệ nạn xã hội" [25, tr 155] Trên thực tế việc lợi dụng chức quyền của cán bộ, đảng viên thể hiện trong tất cả mọi lĩnh vực của đời sống con người như kinh tế, văn hóa, chính trị, nghệ thuật, giáo dục, y tế Việc lợi dụng chức quyền làm ăn phi pháp không chỉ dừng lại ở mức độ vi phạm

phẩm chất đạo đức đơn thuần mà đã trở nên nghiêm trọng trong một số cán bộ đảng viên, làm cho nhân dân hết sức bất bình, căm phẫn

Thứ tư, KTTT hiện nay ở nước ta, bên cạnh những mặt tích cực như làm cho

nền kinh tế sống động, phát triển mạnh mẽ, tiếp cận được với công nghệ tiên tiến của nhiều nước , còn đưa lại những ảnh hưởng tiêu cực của văn hóa phương Tây, của lối sống thực dụng tư sản Bằng nhiều con đường, ngõ ngách, thông qua mở cửa, phim, băng hình, sách báo, tranh ảnh có nội dung đồi trụy, bạo lực, tuyên truyền lối sống thực dụng ồ ạt vào nước ta Chúng trực tiếp hay gián tiếp "gặm nhấm, ăn mòn" những nguyên tắc đạo đức XHCN, những giá trị truyền thống của dân tộc

Như vậy, đối với đạo đức của xã hội nói chung và đạo đức của người cán bộ, đảng viên nói riêng, KTTT có sự tác động hai mặt: tích cực và tiêu cực ảnh hưởng tiêu cực của nó tuy khó tránh khỏi, nhưng không phải là một tất yếu phải cam chịu như một định mệnh Một nền KTTT hoàn thiện, lành mạnh, bản thân nó đã chứa đựng sự ràng buộc luân lý trong quan hệ giữa người với người Vả lại, đời sống kinh tế không phải là toàn bộ đời sống của con người Đời sống con người mang những giá trị nhiều mặt Vì vậy, khi chủ động, tự giác từng bước xây dựng và hoàn thiện KTTT theo định hướng XHCN cần phải tăng cường công tác giáo dục, bồi dưỡng lý tưởng, đạo đức cách mạng cho người dân, trước hết cho đội ngũ cán bộ, đảng viên Có như vậy, chúng

ta mới phát huy được những tác động tích cực và ngăn chặn, hạn chế tối đa những ảnh hưởng tiêu cực của KTTT

1.2.2 Yêu cầu về đạo đức cách mạng của đội ngũ cán bộ, đảng viên ở Hải Phòng hiện nay

Đạo đức cách mạng của giai cấp vô sản nằm trong dòng chảy chung của sự phát triển tư tưởng nhân loại; được ra đời trong đấu tranh cách mạng của giai cấp vô sản; là kết quả của sự kế thừa có chọn lọc và phát triển tư tưởng đạo đức trong lịch sử nhân loại; là sản phẩm của quá trình xây dựng xã hội mới; là kết quả nỗ lực của quá trình giáo dục, tự giáo dục của cán bộ, đảng viên Trong nội dung đạo đức cách mạng của người cán bộ, đảng viên các phạm trù đạo đức cơ bản, các nguyên tắc đạo đức

được nâng lên một tầm cao mới Phần lớn cán bộ, đảng viên nước ta nói chung, ở Hải Phòng nói riêng trong điều kiện KTTT hiện nay đều thể hiện bản lĩnh chính trị vững vàng, có ý thức tự lực, tự cường, năng động sáng tạo, có trình độ và năng lực ngày càng thích nghi với cơ chế mới Đại đa số có lối sống lành mạnh, trong sáng, có phẩm chất đạo đức cách mạng, có tác phong làm việc khoa học, sâu sát quần chúng Tuy nhiên, bên cạnh đó có không ít người có đạo đức xuống cấp và đã gây tổn hại đến lòng tin của dân với Đảng Đúng như Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX của Đảng nhận định: "Tình trạng tham nhũng và sự suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống của một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên đang cản trở việc thực hiện đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng gây bất bình và làm giảm lòng tin của nhân dân" [30,

tr 67] Thực trạng cán bộ, đảng viên như vậy, cùng với yêu cầu của sự nghiệp đẩy mạnh CNH, HĐH, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc đang đặt ra nhiều vấn đề cho công tác xây dựng đội ngũ cán bộ, đảng viên ngang tầm nhiệm vụ Để xây dựng đội ngũ cán bộ, đảng viên đáp ứng những nhu cầu của nhiệm vụ mới, Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương Đảng lần thứ 3 (khóa VIII) đã đề ra những tiêu chuẩn chung cho đội ngũ cán bộ, đảng viên là:

- Có bản lĩnh chính trị vững vàng trên cơ sở lập trường giai cấp công nhân, tuyệt đối trung thành với lý tưởng cách mạng, với chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh Có năng lực dự báo và định hướng sự phát triển, tổng kết thực tiễn, tham gia xây dựng đường lối, chính sách, pháp luật, thuyết phục và tổ chức nhân dân thực hiện; có ý thức và khả năng đấu tranh bảo vệ quan điểm đường lối của Đảng, chính sách và pháp luật của Nhà nước

- Gương mẫu về đạo đức, lối sống, có tác phong dân chủ khoa học,

có khả năng tập hợp quần chúng, đoàn kết cán bộ

- Có kiến thức về khoa học lãnh đạo và quản lý, đã học tập có hệ thống ở các trường Đảng, Nhà nước và đoàn thể nhân dân, trải qua hoạt động thực tiễn có hiệu quả [27, tr 80]

Đây là những yêu cầu chung về tiêu chuẩn để xây dựng đội ngũ cán bộ, đảng viên trong tình hình cách mạng hiện nay Những tiêu chuẩn trên có quan hệ mật thiết với nhau, không thể coi nhẹ tiêu chuẩn nào Xác định yêu cầu đạo đức cách mạng của người cán bộ, đảng viên ở Hải Phòng hiện nay đòi hỏi bên cạnh những yêu cầu chung, nội dung chung thì chúng ta có nhiệm vụ khám phá ra, xác định rõ những yêu cầu đạo đức riêng của cán

bộ, đảng viên ở Hải Phòng hiện nay Bởi vì, đạo đức cách mạng không phải là những tiêu chuẩn trừu tượng, mà mỗi thời kỳ, mỗi giai đoạn cách mạng nhất định đều đặt ra những tiêu chuẩn, yêu cầu, nhiệm vụ cụ thể của đạo đức cho cán bộ, đảng viên Vấn đề đặt ra

là tìm những tiêu chuẩn nội dung cụ thể này ở đâu? Tất nhiên là phải tìm trong đời sống xã hội của họ, trong cung cách làm ăn của họ và trong quan hệ hiện thực giữa các

cá nhân để từng bước xây dựng đạo đức cách mạng cho họ Căn cứ vào các tiêu chí trên, vận dụng sáng tạo các nguyên tắc đạo đức cách mạng trong điều kiện KTTT hiện nay Chúng ta có thể khái quát một số yêu cầu cơ bản về đạo đức cách mạng của cán

bộ đảng viên ở Hải Phòng như sau:

Thứ nhất: Có lòng trung thành với Tổ quốc, với Đảng, tin tưởng vào sự nghiệp đổi mới của Đảng, vào con đường đi lên CNXH; phấn đấu tích cực góp phần vào sự nghiệp CNH, HĐH đất nước, thực hiện mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh

Đây là phẩm chất hết sức quan trọng đối với người cán bộ, đảng viên; là chuẩn mực và giá trị cao nhất về đạo đức cách mạng Trung với Đảng, với Nước không chỉ bằng tình cảm, lý tưởng đạo đức cách mạng mà phải bằng cả hành động cách mạng Hành động cách mạng thiết thực nhất của người cán bộ, đảng viên hiện nay là việc thực hiện sáng tạo, có hiệu quả đường lối chủ trương, chính sách của Đảng và pháp luật của Nhà nước, nói và làm việc theo nghị quyết, thực hiện các nguyên tắc của Đảng, chống mọi biểu hiện dao động, nhạt phai lý tưởng XHCN, bảo vệ thành quả cách mạng Bởi vậy, sự tự rèn luyện để có tình cảm cách mạng tốt đẹp của mỗi cán bộ, đảng viên là công việc không thể thiếu Đánh giá về công tác tư tưởng của cấp ủy Đảng và đội ngũ cán bộ, đảng viên, báo cáo của Ban chấp hành Đảng bộ thành phố có nêu: "Nhìn chung cán bộ, đảng viên và nhân dân tin tưởng vào sự lãnh đạo của Đảng,

ủng hộ sự nghiệp đổi mới, kiên định con đường đi lên chủ nghĩa xã hội, nêu cao tinh thần chủ động, sáng tạo, khắc phục khó khăn, đoàn kết nhất trí thực hiện các nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ thành phố" [67, tr 9] Người cán bộ, đảng viên phải phấn đấu tích cực góp phần vào sự nghiệp CNH, HĐH ở Hải Phòng, phát huy mọi tiềm năng của thành phố biển, tự lực, tự cường vươn lên góp phần từng bước xây dựng Hải Phòng thành một trong những trung tâm kinh tế, văn hóa lớn của đất nước Làm sao để trái tim, tình cảm của mỗi cán bộ, đảng viên rung động trước niềm vui, nỗi buồn của quần chúng nhân dân, coi việc của dân như chính của bản thân mình, chịu khó suy nghĩ, tìm tòi sáng tạo, hăng say, gương mẫu trong phong trào hoạt động thực tiễn của quần chúng, lắng nghe

ý kiến của dân, tôn trọng nhân dân và thực sự vì nhân dân phục vụ

Thứ hai: Người cán bộ, đảng viên phải trau dồi chủ nghĩa tập thể; chống chủ nghĩa cá nhân, thói quan liêu cửa quyền hách dịch, đặc quyền đặc lợi

Trong quá trình xây dựng đạo đức cách mạng cho người cán bộ, đảng viên, nhiều lần Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đối lập chủ nghĩa tập thể với chủ nghĩa cá nhân, có khi Người coi đạo đức cách mạng là đạo đức tập thể Người luôn dạy đội ngũ cán bộ, đảng viên phải biết: "Lo trước thiên hạ, vui sau thiên hạ", "chí công vô tư" Người nói:

"Tư tưởng xã hội chủ nghĩa nói tóm tắt là phải đặt lợi ích chung của cả nước lên trên hết, lên trên lợi ích của cá nhân mình Tư tưởng xã hội chủ nghĩa và tư tưởng cá nhân chủ nghĩa chống đối nhau, nếu cứ lo cho mình không lo cho làng nước thì không thể

có tư tưởng xã hội chủ nghĩa được" [61, tr 24] Người còn nói: "Đạo đức cách mạng là đạo đức tập thể, nó phải thắng và tiêu diệt chủ nghĩa cá nhân" [63, tr 21] Chủ nghĩa tập thể đòi hỏi mọi người phải gắn bó, đoàn kết để tạo sức mạnh to lớn cho cách mạng

Sự đoàn kết gắn bó chặt chẽ phải đi liền với sự tôn trọng cá nhân, không lấy danh nghĩa tập thể mà coi thường cá nhân Chủ nghĩa tập thể phải tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển tiến bộ, đúng hướng của cá nhân, tạo điều kiện phát huy tính sáng tạo

và phát triển nhân cách của mỗi người

Quá trình đổi mới hiện nay của cách mạng nói chung và ở Hải Phòng nói riêng rất cần người cán bộ, đảng viên biết cách giải quyết hài hòa mối quan hệ giữa cá nhân

và tập thể KTTT tác động và là môi trường kích thích chủ nghĩa cá nhân phát triển; vì vậy, để giữ cho xã hội phát triển lành mạnh, đúng hướng phải kiên quyết chống chủ nghĩa cá nhân, vì chủ nghĩa cá nhân là thứ bệnh rất nguy hiểm Trong môi trường KTTT, mặt trái của nó đang tác động tiêu cực đối với đạo đức cán bộ, đảng viên, nó

"đẻ" ra hàng loạt căn bệnh nguy hiểm khác như: tham ô, hối lộ, hủ hóa, đặc quyền, đặc lợi, công thần địa vị, cơ hội, xu nịnh, quan liêu, vô tổ chức kỷ luật cùng rất nhiều biểu hiện sâu xa tệ hại như: mệnh lệnh, cửa quyền, giấy tờ, quan cách, độc quyền, ức hiếp, xa rời quần chúng, vô trách nhiệm, bảo thủ Trong nền KTTT hiện nay, chủ nghĩa cá nhân, bệnh quan liêu là "kẻ địch" ở trong mỗi cán bộ, đảng viên, "một thứ giặc trong lòng ta" Nó thường ẩn náu kín đáo hơn nữa còn được bao che bởi chính chúng ta Do đó, yêu cầu đạo đức quan trọng đối với với mỗi cán bộ, đảng viên ở Hải Phòng là phải kiên quyết chống lại "kẻ thù bên trong", "tự gột rửa mình" Muốn củng cố nâng cao phẩm chất đạo đức cách mạng cho cán bộ, đảng viên phải kiên quyết chống chủ nghĩa cá nhân, quan liêu, tham nhũng Đây là công việc vừa cần thiết, vừa cấp bách vừa mang tính cơ bản trong chiến lược xây dựng và nâng cao chất lượng tổ chức đảng và mỗi cán bộ, đảng viên hiện nay ở Hải Phòng

Thứ ba, người cán bộ, đảng viên phải luôn gương mẫu, trung thực, cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư

Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn nhắc nhở mọi cán bộ, đảng viên cần phải cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư, thiếu một trong những đức tính trên khó trở thành người lãnh đạo được dân tin yêu Mỗi một đức tính trên trong lời dặn của Người được các Đảng bộ và mọi cán bộ, đảng viên quán triệt, thấm nhuần sâu sắc trong mỗi công việc, hoàn cảnh và cương vị công tác của mình Văn kiện Hội nghị Trung ương 6 (lần 2) (khóa VIII) xác định: "Cán bộ, đảng viên phải tự giác rèn luyện đạo đức, lối sống cần kiệm, liêm chính, chí công vô tư" [29, tr 28]

+ "Cần" là cần cù, chịu khó trong lao động, đây là đức tính quan trọng của mỗi con người nói chung và mỗi cán bộ, đảng viên nói riêng Cán bộ, đảng viên phải là người cần mẫn, tận tụy trong công việc, phải thực sự là "công bộc" của nhân dân,

không nề hà gian khổ, hết lòng phục vụ nhân dân Trong điều kiện KTTT hiện nay, người cán bộ, đảng viên ở Hải Phòng cần phải chuyên cần trong học tập, nâng cao trình độ về văn hóa, khoa học, kỹ thuật, chính trị, đạo đức…, đặc biệt là về chuyên môn nghiệp vụ Trước yêu cầu nhiệm vụ ngày càng cao và nặng nề, người cán bộ, đảng viên hiện nay chỉ chăm chỉ, siêng năng thôi chưa đủ, mà phải sáng tạo, tìm tòi ra những kinh nghiệm, sáng kiến hay vận dụng vào công việc của mình một cách có hiệu quả Đảng ta đã khẳng định: "Học tập là nghĩa vụ bắt buộc đối với mọi cán bộ, đảng viên Lười học, lười suy nghĩ, không thường xuyên tiếp nhận những thông tin mới, những hiểu biết mới cũng là biểu hiện của suy thoái" [26, tr 141]

+ "Kiệm" là tiết kiệm không xa xỉ, hoang phí, mục đích của tiết kiệm là nâng cao hiệu quả của lao động sản xuất Mọi người trong xã hội đều phải tiến hành tiết kiệm, nhưng hơn ai hết, cán bộ, đảng viên phải là những người gương mẫu trong thực hành tiết kiệm

Tình hình lãng phí trên cả nước nói chung và Hải Phòng nói riêng là đáng báo động, thể hiện rõ nhất là việc phung phí công quỹ trong mua sắm, xây dựng công sở, hội họp, xe riêng, điện thoại Trong thực hành tiết kiệm, người cán bộ, đảng viên ngoài việc gương mẫu, đi đầu trong phong trào, còn phải biết vận động quần chúng thành phong trào tiết kiệm trong khu phố, làng xã, đồng thời phải kịp thời phê phán, lên án, những hiện tượng xa hoa, lãng phí Trong điều kiện hiện nay ở Hải Phòng, người cán bộ, đảng viên cần tạo thêm nhiều ngành nghề mới, khôi phục nghề truyền thống nhằm tạo thêm nhiều công ăn, việc làm, tăng thu nhập, nâng cao mức sống cho nhân dân Đây là việc làm mang tính xã hội sâu sắc, vừa khắc phục tình trạng dư thừa lao động, vừa tránh lãng phí lao động

Tuy nhiên, chúng ta cũng cần hiểu đúng và đủ chữ "kiệm" nếu không sẽ dẫn đến cực đoan Chữ "kiệm" hiện nay không đồng nghĩa với "thắt lưng buộc bụng", "hà tiện" Cái chúng ta cần giáo dục và đấu tranh là chống sự xa xỉ, lãng phí, chạy theo thị hiếu, mua sắm những trang thiết bị "xịn" chưa thực sự cần thiết hoặc không phù hợp với điều kiện kinh tế cho phép của thành phố Hải Phòng

+ "Liêm" là không tham ô, không lợi dụng chức quyền để thu lợi bất chính dưới tất cả mọi hình thức Liêm là một đức tính rất cần thiết đối với người cán bộ, đảng viên hiện nay

Thành phố Hải Phòng bước vào cơ chế thị trường có nhiều thuận lợi, nhưng cũng không ít khó khăn thử thách Công tác quản lý nhà nước còn nhiều sơ hở, cơ chế kiểm tra giám sát còn thiếu sót Do vậy, việc đề cao chữ "liêm" của người cán bộ, đảng viên cũng đặc biệt quan trọng Vì nhờ đó mà hạn chế, ngăn chặn, đẩy lùi được bệnh tham ô, hối lộ, tư lợi, chạy chức quyền hiện nay Chấp hành Chỉ thị 23 của Bộ Chính trị, Thành ủy Hải Phòng đã tổ chức cho mọi cấp, mọi ngành, các địa phương xã, phường, các tổ chức xã hội, đoàn thể quần chúng học tập, nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh Trong đó, đặc biệt yêu cầu đội ngũ cán bộ, đảng viên phải quán triệt tư tưởng đạo đức cách mạng của Người Trong điều kiện KTTT định hướng XHCN hiện nay, mỗi người cán bộ, đảng viên của Hải Phòng phải tự nhận thấy rằng: tham lam là điều đáng xấu hổ, kẻ tham địa vị, tiền, công của nhân dân sẽ có tội với nhân dân, với Đảng Cán bộ, đảng viên ở Hải Phòng phải thi đua thực hành liêm khiết, thì sẽ tạo dựng được phong trào liêm khiết trong nhân dân Một dân tộc biết cần, biết kiệm, biết liêm là một dân tộc tiến bộ

+ "Chính" là ngay thẳng, chính trực, quang minh chính đại, là một đức tính rất cần thiết đối với người cán bộ, đảng viên Chữ "chính" còn đòi hỏi người cán bộ, đảng viên phải kiên quyết đấu tranh chống sự gian dối, cơ hội, lợi dụng chức quyền làm việc bất minh Ngày nay trong điều kiện KTTT định hướng XHCN, giao lưu quốc tế mở rộng, thành phố Hải Phòng lại là nơi có nhiều tiềm năng kinh tế, du lịch, nhiều điều kiện thuận lợi quan hệ tiếp xúc với bên ngoài, hàng loạt những vấn đề đặt ra buộc người cán bộ, đảng viên phải quan hệ, phải xử lý, phải giải quyết làm sao phù hợp với lợi ích của giai cấp, của dân tộc, của nhân dân ở đây, xây dựng đức "chính" cho cán

bộ đảng viên có ý nghĩa quan trọng đặc biệt Và, không chỉ xây dựng đức chính ở người khác, mà mỗi cán bộ đảng viên ở Hải Phòng phải xây dựng đức chính ở chính mình, phải thực hiện tự phê bình và phê bình một cách thẳng thắn để chiến thắng sự cám dỗ của các thế lực đen tối Kinh nghiệm cho thấy chiến thắng tiêu cực ở người