LUẬN VĂN: Thực trạng và một số giải pháp nhằm hoàn thiện pháp luật đấu thầu quốc tế mua sắm hàng hóa tại Việt Nam docx

Để hiểu rừ vấn đề này cần phải phân tích cụ thể các quy định có liên quan mang tính bất đồng, từ đó tỡm ra giải phỏp thỳc đẩy công tác đấu thầu quốc tế hiện nay ở nước ta sao cho hoạt độ

LUẬN VĂN:

Thực trạng và một số giải pháp nhằm hoàn thiện pháp luật đấu thầu quốc tế mua sắm

hàng hóa tại Việt Nam

mở đầu

1 Tính cấp thiết của đề tài

Ở Việt Nam, kể từ khi chuyển sang nền kinh tế thị trường, các văn bản qui phạm pháp luật về đấu thầu nói chung và đấu thầu quốc tế về mua sắm hàng hoá nói riêng mới bắt đầu ban hành Mục tiêu lúc đó là là sử dụng nguồn vốn thuộc sở hữu toàn dân hay

có nguồn gốc từ các hiệp định vay vốn của nước ngoài có hiệu quả nhất Trong đó mục tiêu minh bạch là một trong những yếu tố quan trọng nhất, tránh các vi phạm của chủ đầu tư - là những người được giao trách nhiệm tiêu tiền của nhân dân

Tinh thần Đại hội Đảng lần thứ X cũng nhấn mạnh trong cương lĩnh về các hoạt động tăng cường, chủ động hội nhập và tranh thủ đầu tư của các tổ chức và các nhà đầu

tư, nhà tài trợ nước ngoài nhằm "sớm đưa nước ta ra khỏi tình trạng nước kém phát triển, tạo nền tảng để đến năm 2020 nước ta trở thành nước công nghiệp theo hướng hiện đại" [22]

Các tổ chức quốc tế như Ngân hàng Thế giới (WB), Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB), Tổ chức các quốc gia có nền kinh tế phát triển (OECD), Ngân hàng hợp tác quốc tế Nhật Bản (JBIC), Luật mẫu mua sắm công của Ủy ban Luật thương mại quốc tế Liên hợp quốc (UNCITRAL)… đều có các qui định, hướng dẫn mua sắm riêng, nhằm chi tiêu có hiệu quả nhất vốn đầu tư của mỡnh, đồng thời đảm bảo cho các nhà thầu đến

từ các nước thành viên được đối xử bỡnh đẳng, công bằng

Trong đấu thầu, bên mua bao giờ cũng muốn cú thứ mỡnh cần với giỏ rẻ nhất Bờn bỏn (cỏc nhà thầu) bao giờ cũng muốn bỏn nhanh thứ mỡnh cú với lợi nhuận cao nhất Tuy nhiờn, để đạt được mục đích đó, người mua phải tạo ra luật chơi đảm bảo tính công bằng, minh bạch nhằm thu hút các nhà thầu có năng lực tham gia cung cấp hàng húa, dịch vụ cho mỡnh Thực tế trong thời gian qua, mặc dù đã có nhiều tiến bộ trong công tác đấu thầu mua sắm nhưng còn rất nhiều gói thầu mua sắm hàng hoá quốc tế đó gặp phải những khú khăn ngay từ khâu lập kế hoạch, mời thầu cạnh tranh quốc tế, lựa chọn nhà thầu quốc tế, đến khâu giải ngân do thiếu hiểu biết về quy định của Việt Nam

cũng như quy định của các tổ chức quốc tế cho vay, viện trợ vốn, đó gõy ra những thất thoỏt ngân sách, lóng phớ vốn vay ưu đãi và làm giảm uy tín của Việt Nam trong thu hút đầu tư nước ngoài nói chung

Thực tế sau hơn 10 năm thực hiện, Quy chế đấu thầu, ban hành kèm theo Nghị định số 43/CP ngày 16 tháng 7 năm 1996, đó đem lại rất nhiều hiệu quả kinh tế đồng thời cũng cũn những hạn chế Để hiểu rừ vấn đề này cần phải phân tích cụ thể các quy định có liên quan mang tính bất đồng, từ đó tỡm ra giải phỏp thỳc đẩy công tác đấu thầu quốc tế hiện nay ở nước ta sao cho hoạt động đấu thầu quốc tế trở nên công khai, minh bạch, đạt sự tín nhiệm cao đối với các tổ chức tín dụng, nhà tài trợ quốc tế, nhằm thu hút ngày càng nhiều hơn nguồn vốn ưu đói trong thời gian tới, đồng thời tránh thất thoát lóng phớ, tăng cường hội nhập quốc tế và hợp tác quốc tế toàn diện, phát huy hiệu quả lợi thế so sánh của Việt Nam khi đó là thành viờn chớnh thức của Tổ chức thương mại quốc tế (WTO)

2 Tình hình nghiên cứu

Đã có nhiều công trình nghiên cứu, bài viết về quy chế đấu thầu quốc tế mua sắm hàng hoá trong thời gian qua Tuy nhiên, hầu hết các nghiên cứu chỉ tập chung vào lý luận và dàn trải mà chưa đưa ra những giải pháp, tình huống cụ thể để hoàn thiện pháp luật đấu thầu quốc tế mua sắm hàng hoá trong mối quan hệ giữa các quy định của Việt Nam và các tổ chức quốc tế Luận văn xin được tiếp cận một khía cạnh nhỏ nhưng thường xuyên gặp nhất trong công tác đấu thầu thông qua các quy định quốc tế và trong

nước về đấu thầu quốc tế mua sắm hàng hóa

Ngoài ra, hiện nay đã có nhiều sự thay đổi trong chính sách của cả Việt Nam và các tổ chức quốc tế liên quan tới các quy định về mua sắm đấu thầu hàng hoá quốc tế

Do vậy, luận văn cũng cập nhật, phát hiện những điểm mới, những quy định mới và nhận xét để thấy rõ bản chất của đấu thầu mua sắm trong thời điểm hiện nay Đồng thời, luận văn cũng xin được đưa ra những giải pháp cụ thể nhằm hài hoà hoá các quy định

về đấu thầu giữa pháp luật Việt Nam và luật quốc tế có liên quan

3 Mục đích và nhiệm vụ của luận văn

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Luận văn tập trung nghiên cứu sâu các quy định về đấu thầu mua sắm hàng hoá quốc tế trên cơ sở thực tiễn hoạt động đấu thầu mua sắm hàng hoá quốc tế tại một số dự

án nhóm A mà chính tác giả đã thực hiện tại Bộ Y tế

5 Cơ sở khoa học của đề tài

- Cơ sở lý luận: Luận văn dựa trên phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật lịch

sử và chủ nghĩa duy vật biện chứng mác-xít; tư tưởng Hồ Chí Minh; quan điểm đường lối chính sách của Đảng, Nhà nước về xây dựng nhà nước pháp quyền và chính sách hội nhập quốc tế

- Cơ sở khoa học: Dựa trên phương pháp tổng hợp, phân tích, so sánh, quy nạp

để rút ra kết luận đúng đắn nhất

- Cơ sở thực tiễn: Thực tế công tác mua sắm đấu thầu trang thiết bị tại một số Dự

án nhóm A của Bộ Y tế và ở một số nước

6 Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp nghiên cứu: Lịch sử, thống kê, tổng hợp, phân tích, so sánh, đối chiếu, trao đổi với chuyên gia, quy nạp để rút ra kết luận đúng đắn nhất

7 Điểm mới của đề tài

- Nghiên cứu, phân tích cụ thể pháp luật đấu thầu quốc tế một các có hệ thống trên cơ sở khái quát lý luận và thực tiễn để thấy rõ quy trình mà luật pháp quy định

- Nghiên cứu các kinh nghiệm hay của một số nước để áp dụng cho việc quản lý các dự án vay ODA hoặc viện trợ không hoàn lại tại Việt Nam trong thời gian tới

- Nêu ra một số giải pháp nhằm hoàn thiện, hài hoà quy chế đấu thầu quốc tế của Việt Nam và của các tổ chức quốc tế dưới nhiều góc độ

- Kiến nghị hoàn thiện Luật đấu thầu 2005

8 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, nội dung của luận văn gồm 3 chương:

Chương 1: Một số vấn đề lý luận về đấu thầu quốc tế về mua sắm hàng hoá

Chương 2: Nội dung cơ bản các quy định về đấu thầu mua sắm hàng hoá quốc tế

hiện nay

Chương 3: Thực trạng và một số giải pháp nhằm hoàn thiện pháp luật đấu thầu

quốc tế mua sắm hàng hóa tại Việt Nam

Chương 1

Một số vấn đề lý luận

về đấu thầu quốc tế về mua sắm hàng hoá

1.1 Khái niệm về đấu thầu quốc tế về mua sắm hàng hoá

1.1.1 Sự ra đời của pháp luật đấu thầu quốc tế

Theo quan điểm của các nhà kinh điển của chủ nghĩa Mác - Lênin thì xã hội cộng sản nguyên thủy chưa có nhà nước, do đó chưa hình thành hệ thống pháp luật Tuy nhiên, chế độ cộng sản lại là tiền đề vật chất cho sự xuất hiện nhà nước và pháp luật Về

lý luận đã được các nhà kinh điển của chủ nghĩa Mác - Lênin chỉ ra rằng, những nguyên nhân làm hình thành và phát sinh Nhà nước cũng chính là các nguyên nhân dẫn đến sự

ra đời của pháp luật Đó là nguyên nhân về chuyển biến trong đời sống kinh tế - xã hội

Xã hội loài người đã trải qua ba lần phân công lao động lớn ở cuối chế độ cộng sản nguyên thủy: 1 Chăn nuôi tách khỏi trồng trọt; 2 Thủ công nghiệp tách khỏi nông nghiệp; 3 Buôn bán phát triển và thương nghiệp xuất hiện Nhờ có các cuộc cách mạng

đó, sản phẩm xã hội ngày càng nhiều làm nảy sinh việc chiếm các sản phẩm dư thừa đó làm của riêng và chế độ tư hữu tài sản và tư liệu sản xuất ra đời Mặt khác, một số người giàu lên do tự tiến hành sản suất hoặc do tích lũy được kinh nghiệm sản xuất, hoặc do lợi dụng vị trí nào đó trong xã hội Những người giàu có, chiếm hữu được nhiều tư liệu sản xuất, bóc lột nô lệ; những người lợi dụng quyền lực được thị tộc giao cho trước đây hợp thành giai cấp thống trị Còn những nô lệ, người nghèo khổ trong thị tộc hợp thành giai cấp bị bóc lột

Do quyền lợi của hai bộ phận này đối lập nhau dẫn đến mâu thuẫn giai cấp ngày càng khốc liệt Để điều hành, duy trì ổn định xã hội đòi hỏi phải có một tổ chức ra đời với công cụ quyền lực của nó nhằm giải quyết các xung đột giai cấp và giữ cho chúng vận động trong ổn định Tổ chức đó là "nhà nước" với công cụ của nó là "pháp luật" Nhà nước và pháp luật là hai phạm trù lịch sử, có quá trình phát sinh, phát triển, tiêu vong và gắn bó mật thiết với nhau Pháp luật là công cụ mà nhà nước sử dụng thực hiện

quyền lực của mình Nhà nước ban hành pháp luật và đảm bảo cho pháp luật đó được thực thi Cùng với nhà nước, pháp luật ngày càng thể hiện và thực hiện vai trò to lớn của mình trong xã hội hiện đại

Nhà nước ra đời ngoài việc ban hành pháp luật nói chung, còn phải thực hiện các công việc khác cần thiết để đảm bảo sự tồn tại và hoạt động của nó cũng như sự ổn định của xã hội như: xây dựng các công trình công ích, các dịch vụ công cộng phục vụ cùng lúc cho nhiều thành viên trong xã hội và phát triển những ngành kinh tế cần thiết cho xã hội có hiệu quả kinh tế thấp, cần nhiều vốn đầu tư, lâu hoàn vốn thông qua việc mua sắm công cụ, phương tiện, cơ sở vật chất cho hoạt động của chính phủ Những "mua sắm" chi tiêu của chính phủ với số vốn khổng lồ và các đặc trưng riêng của nó đã trở thành mục tiêu cạnh tranh gay gắt của các nhà cung cấp, tổ chức kinh tế tài chính lớn

Theo thuật ngữ chuyên ngành tiếng Anh thì mua sắm có xuất xứ là từ

"Procurement" Tại Điều 2, khoản a, Luật mẫu của UCITRIAL thì "Procurement" cũng được định nghĩa là sự có được hàng hóa, công trình hay dịch vụ nào đó Riêng về "hàng hóa", Điều 2 khoản c, Luật mẫu định nghĩa là tất cả các vật thể mô tả được bao gồm cả nguyên vật liệu thô, sản phẩm, các thiết bị, các vật thể định hình hoặc dưới dạng lỏng, điện và dịch vụ phụ đi kèm hàng hóa nhưng có giá trị thấp hơn hàng hóa (và các loại hàng hóa khác theo quy định của từng nước) Theo Từ điển tiếng Việt (do Viện ngôn ngữ biên soạn năm 1998) thì "đấu thầu" là việc "đọ công khai, ai nhận làm, nhận bán với điều kiện tốt nhất thì được giao cho làm hoặc được bán hàng" Còn theo quy định của WB thì các từ "bid" và "tender" (trong tiếng Anh) đều có nghĩa như nhau là "đấu thầu" [33, tr 1]

Khi việc mua sắm với số lượng lớn do các cơ quan, tổ chức hay cá nhân được chính phủ ủy quyền thì việc lợi dụng các kẽ hở trong quản lý để họ trục lợi cho cá nhân một số người là rất có khả năng và cơ hội xảy ra Để ngăn chặn những hành vi được gọi là tham nhũng này, một biện pháp đã được áp dụng rất lâu ở nhiều nước tiên tiến trên thế giới là áp dụng biện pháp mua sắm công khai và cạnh tranh Trong đó, một người mua và nhiều người bán có năng lực, công khai cạnh tranh nhau để đưa ra những điều khoản và điều kiện

xã hội nhưng luật, quy chế đấu thầu thì ra đời muộn hơn Ví dụ các hoạt động mua sắm

ở chợ cũng được coi là đấu thầu vì ở đó với một người mua nhất định họ có rất nhiều cơ hội để lựa chọn món hàng mình định mua của nhiều người bán khác nhau với giá và đặc tính kỹ thuật của từng món hàng được công khai niêm yết Trong thuật ngữ thương mại quốc tế thì mua sắm quốc tế "International shopping" cũng đã được nhiều tổ chức tài chính quốc tế như WB hay ADB sử dụng và coi đó là một trong nhiều hình thức đấu thầu

Cùng với sự phát triển phức tạp của xã hội, đấu thầu ngày càng trở thành biện pháp, phương thức và công cụ hữu hiệu được áp dụng rộng rãi trên toàn thế giới Đấu thầu không chỉ được nhà nước áp dụng, mà được rất nhiều tổ chức phi chính phủ, tổ chức liên chính phủ, tổ chức nhân đạo, chính trị - xã hội và rất nhiều cá nhân quan tâm tìm hiểu và áp dụng Mới đầu các hoạt động đấu thầu chỉ được quy định một cách đơn giản là: công khai và cạnh tranh Nhưng thực tế áp dụng đòi hỏi các quy định đó phải đầu đủ, không chỉ dừng lại ở chế quy, quy định tạm thời mà cần thiết phải có một hệ thống pháp lý đầy đủ Điều này thực sự cần thiết và phù hợp với các quy luật trong một

xã hội phát triển có nền kinh tế hàng hóa thị trường

Ngày nay, mua sắm đấu thầu không chỉ dừng lại ở mua sắm hàng hóa mà còn mua sắm đấu thầu các dịch vụ tư vấn, xây lắp Đồng thời có rất nhiều phương thức và hình thức đấu thầu mua sắm được thừa nhận rộng rãi trên toàn thế giới (vấn đề này được xem xét cụ thể ở mục 1.2, Chương I) Nó mang tính quy ước hoặc mang tính cưỡng chế thi hành đối với khoản vay nhất định của nhà tài trợ nhất định Kể từ khi Hiệp hội quốc tế các kỹ sư tư vấn (FIDIC) do ba hiệp hội quốc gia các kỹ sư tư vấn ở Châu Âu sáng lập năm 1913 [25], thì các mẫu hợp đồng, mẫu hồ sơ mời thầu do tổ chức này xuất bản năm 1999 đã được hoàn thiện rất nhiều, thông qua các quy định về quy chế, luật pháp đấu thầu của các tổ chức quốc tế và quy chế, luật pháp đấu thầu của các quốc gia trên khắp thế giới

Đối với đấu thầu cạnh tranh quốc tế, ngoài việc phải tuân theo quy định của Chính phủ còn phải tuân theo quy định, hướng dẫn của nhà tài trợ và luật pháp quốc tế

Do dó, các thể lệ, quy trình đấu thầu ngày càng phức tạp, chặt chẽ và hoàn thiện hơn

1.1.2 Vai trò của hình thức đấu thầu quốc tế

Trước tiên phải xem xét đến lợi ích về mặt kinh tế - xã hội của việc áp dụng biện pháp đấu thầu trong mua sắm hàng hóa quốc tế Thực tế đấu thầu quốc tế cũng đã chứng minh được sức sống tiềm tàng của mình Trong tương lai nó sẽ được sử dụng rộng rãi hơn, không chỉ ở các nước phát triển, đang phát triển mà còn ở các nước chậm phát triển như là một công nghệ hiện đại đối với việc mua bán hàng hóa, dịch vụ, công trình…

1.1.2.1 Đối với bên chủ đầu tư (mời thầu)

Họ luôn mong muốn với một số tiền nhất định, được phép chi tiêu theo kế họach,

sẽ đựợc thỏa mãn tốt nhất về chất lượng sản phẩm và giá cả hợp lý Trong khi đó, họ chủ yếu là các cơ quan hành chính nhà nước, các công ty, các tổ chức (các ban quản lý) không phải lúc nào cũng am hiểu về thị trường, không có kinh nghiệm về mua bán, không có kinh nghiệm về chủng loại hàng hóa cũng như chất lượng của hàng hóa Vì vậy, đấu thầu là biện pháp hiệu quả nhất đối với họ Bởi vì, trong mối quan hệ giữa các bên trong đấu thầu thì thị trường thuộc về người mua hàng, trong đó chỉ có một người mua và rất nhiều người bán Người mua sẽ có nhiều cơ hội để đạt được lợi ích tối đa trong thị trường này liên quan đến giá cả, chất lượng sản phẩm, và các điều kiện tài chính, thương mại khác như: Thời hạn giao hàng; thời hạn bảo hành; dịch vụ hỗ trợ kỹ thuật; dịch vụ cung cấp vật tư tiêu hao; mức độ uy tín và kinh nghiệm của nhà cung cấp

Các hoạt động mua sắm thông qua đấu thầu đều phải thông qua các bước và quy trình báo cáo, trình phê duyệt, lấy ý kiến không phản đối của chủ đầ tư hoặc nhà tài trợ rất chặt chẽ, dù cho người mua có là công ty nhà nước hay một công ty kinh doanh Để áp dụng được phương pháp đấu thầu, các hoạt động mua sắm bao gồm từ khâu nghiên cứu tiền khả thi, khả thi; phân tích xác định nhu cầu mua sắm; lập kế hoạch, trình phê duyệt

kế hoạch; thuê tư vấn xây dựng tiêu chuẩn kỹ thuật, hồ sơ mời thầu; mời thầu; chấm thầu;

trình phê duyệt kết quả; đàm phán, ký kết hợp đồng; thực hiện hợp đồng; giao nhận hàng hóa; thanh toán, giải ngân, thanh lý hợp đồng Điều này giúp cho chủ đầu tư quản lý, sử dụng có hiệu quả đúng mục đích của nguồn vốn Thông qua việc hướng dẫn mua sắm của nhà tài trợ, chẳng hạn như danh sách các nước hợp lệ về xuất xứ hàng hóa, "danh sách đen" các công ty vi phạm, cá nhân không hợp lệ…, sẽ giúp cho chủ đầu tư tránh các rủi ro trong khi thực hiện hợp đồng Ngoài ra, đấu thầu còn là biện pháp đảm bảo thi hành các cam kết thông qua các loại bảo lãnh như tiền bảo lãnh dự thầu (theo Điều ITB 21.1 mục

D, Phần II, Hướng dẫn mua sắm của ADB) [30] (thường là 2% giá chào thầu), bảo lãnh thực hiện hợp đồng (thường là 10% giá trị hợp đồng), bảo lãnh bảo hành (5% giá trị hợp đồng) Tiến độ thanh toán cũng được quy định rất chặt chẽ theo tiến độ thực hiện hợp đồng và được quy định bắt buộc các nhà thầu chấp nhận vô điều kiện khi tham dự thầu Điều này đảm bảo tuyệt đối cho chủ đầu tư về nguồn vốn không bao giờ bị thất thoát nếu

áp dụng biện pháp đấu thầu trong mua sắm hàng hóa quốc tế

Mặt khác, biện pháp đấu thầu thường áp dụng với lô hàng có gía trị và số lượng lớn, do đó chủ đầu tư có lợi rất nhiều trong quá trình đàm phán giá, tiêu chuẩn kỹ thuật

và các điều kiện hậu mãi Ví dụ, chủ đầu đầu tư có thể được giảm giá dưới các hình thức sau: giảm giá mua số lượng lớn, giảm giá do giá trị lớn, giảm giá ưu tiên, giảm giá bí mật, giảm giá công khai… Mục đích của việc nhà thầu dành cho chủ đầu tư nhiều như vậy, ngoài lý do kinh tế, lợi nhuận còn có lý do về việc làm tăng tính cạnh tranh, uy tín, thương hiệu của chính nhà thầu thông qua các hợp đồng lớn cung cấp hàng hóa Hầu hết các nhà tài trợ lớn như WB, ADB, JBIC,…đều đánh giá rất cao nếu một nhà thầu nào đó đã từng có kinh nghiệm trong việc thực hiện các hợp đồng tương tự hoặc thực hiện hợp đồng sử dụng vốn của chính nhà tài trợ đó Đây là quy định rất phổ biến và cụ thể trong hầu hết các hướng dẫn mua sắm của các nhà tài trợ quốc tế

Như vậy, qua đấu thầu quốc tế, chủ đầu tư được lợi rất nhiều Họ có khả năng cắt giảm được các chi phí so với mua sắm thông thường Đấu thầu quốc tế còn là biện pháp

để chủ đầu tư khắc phục những yếu kém về trình độ và kinh nghiệm mua sắm Thông qua đấu thầu quốc tế, thông qua các nhà tư vấn, chủ đầu tư cũng tích lũy được rất nhiều kinh nghiệm về tổ chức, quản lý sử dụng vốn hiệu quả Việc đấu thầu công khai, rộng

rãi cạnh tranh quốc tế còn giúp cho cơ quan quản lý chủ đầu tư tránh các thiên vị, tham nhũng… thúc đẩy cạnh tranh tự do phát triển Cuối cùng thì việc sử dụng vốn hiệu quả đến lượt nó lại làm nâng cao uy tín của chủ đầu tư đối với các nhà tài trợ quốc tế để thu hút ngày càng nhiều hơn nguồn vốn ưu đãi

ở Việt Nam hiện nay có tới trên 45 nhà tài trợ quốc tế hoạt động liên tục gối đầu với khoản 1.400 dự án lớn nhỏ và trên 350 tổ chức phi chính phủ (NGO) với những yêu cầu giải ngân rất khác nhau Trong các nhà tài trợ thì WB, ADB và Nhật Bản tài trợ lên tới 80% tổng số vốn ODA [23] Tuy nhiên, tốc độ giải ngân rất chậm và đến cuối dự án chỉ thực hiện được khoản 60% tổng số vốn Điều này ảnh hưởng rất lớn đến việc thu hút vốn đầu tư của Việt Nam Trong thời gian tới việc thay đổi cơ chế quản lý dự án và luật pháp về đấu thầu ở Việt Nam là điều cần thiết để tăng cường năng lực cạnh tranh của Việt Nam so với Trung Quốc, Thái Lan và các nước khác trong khu vực đối với nguồn vốn đầu tư ưu đãi, ân hạn dài, lãi xuất thấp

1.1.2.2 Đối với nhà thầu

Về lợi ích kinh tế, thì đấu thầu là sân chơi bình đẳng, cạnh tranh lành mạnh nhất

mà qua đó nhà thầu sẽ dành được những hợp đồng rất lớn, với khả năng thanh toán đảm bảo Nhờ các hợp đồng lớn này nhà thầu có khả năng đầu tư nâng cao công nghệ, tăng cường năng lực cạnh tranh, mở rộng sản suất và thu hút được nhiều lao động Như vậy bên cạnh việc tăng vốn đầu tư, giá trị cổ phiếu tăng cao, nhà thầu còn giúp giải quyết các vấn đề xã hội như thất nghiệp, nâng cao thu nhập cho công nhân… Khi nhà thầu được cung cấp bất kỳ hợp động nào sẽ là điều kiện để chủ đầu tư mở rộng hợp đồng thêm 10-20% (theo điều ITB 41.1 mục D, Phần II, Hướng dẫn mua sắm của ADB) [30] mà không cần phải tham gia đấu thầu lại

Một mặt, lợi ích kinh tế đối với nhà thầu thông qua đấu thầu có thể nhận thấy ngay thông qua lợi nhận và doanh số Tuy nhiên còn một mặt khác rất quan trọng mà không phải bất kỳ một doanh nghiệp nào cũng có thể dễ dàng có được, đó là uy tín, kinh nghiệm trong đấu thầu quốc tế cung cấp hàng hóa Như đã nói ở trên, điểm về kinh nghiệm là rất quan trọng và mang tính quyết định đối với đấu thầu cạnh tranh quốc tế

Vì hầu hết các nhà tài trợ cũng như luật pháp đấu thầu trong nước đều quy định, đánh giá kỹ thuật trước khi đánh giá về giá của các hồ sơ chào thầu Một số nhà tài trợ và một số ngành còn quy định điểm kỹ thuật (bao gồm cả kinh nghiệm của nhà thầu đối với việc đã từng cung cấp hàng hóa tương tự) có 70% tổng số điểm thì mới được đưa vào xét giá Như vậy uy tín của nhà thầu hay nói cách khác thương hiệu của nhà thầu đã được đánh giá rất cao trong thương mại quốc tế hiện đại Ngược lại, nhà thầu chưa từng có hợp đồng cung cấp hàng hóa tương tự, hoặc nằm trong "danh sách đen" của nhà tài trợ thì thực sự là vấn

đề rất nghiêm trọng, khả năng trúng thầu thấp hoặc không có Theo quy định của ADB các công ty trong danh sách đen sẽ được ngân hàng đối chiếu khi chủ đầu tư đề nghị trao hợp đồng và nếu đã nằm trong danh sách đen thì sẽ vĩnh viễn không bao giờ có cơ hội tham gia tất cả các gói thầu ở tất các các nước thành viên của ngân hàng

1.1.2.3 Đối với nhà tài trợ

Hầu hết các nhà tài trợ ngoài mục đích tài trợ vào một lĩnh vực nhất định đòi hỏi bên được hưởng lợi là chủ đầu tư phải đạt được như các chỉ số phát triển, cải cách hành chính, kinh tế, xã hội, y tế, giáo dục… họ còn muốn tham gia sâu vào quá trình sử dụng

số tiền tài trợ thông qua kiểm soát một số công đoạn của quy trình đấu thầu như thẩm định tiêu chuẩn kỹ thuật, thẩm định báo cáo xét thầu… Do vậy, biện pháp đấu thầu quốc

tế được coi là hiệu quả nhất trong qúa trình sử dụng vốn đúng mục đính Trong hướng dẫn mua sắm họ rất khuyến khích đối với các hoạt động đấu thầu quốc tế Đồng thời quy định chặt chẽ trong các hiệp định tài trợ rằng hoạt động nào cần phải đấu thầu, hoạt động nào không đấu thầu Việc quy định như vậy sẽ kiểm soát tốt việc tổ chức đấu thầu, tránh tình trạng xé nhỏ gói thầu gây lãng phí vốn đầu tư (có thể thấy rõ nội dung này trong Hướng dẫn mua sắm đấu thầu sử dụng nguồn vốn của ADB tại điều 201, 205,

206, 211)

Việc quy định các hoạt động nào phải áp dụng đấu thầu quốc tế còn tạo điều kiện cho các nhà thầu hợp lệ tham gia cung cấp hàng hóa trong môi trường cạnh tranh bình đẳng, công khai và minh bạch Qua đó sẽ tại điều kiện phát triển cho chính các công ty của nước có nhà tài trợ hoặc là thành viên của nhà tài trợ để nâng cao năng lực sản suất, thu lại lợi nhận nhiều hơn nữa Đi đầu trong các nhà tài trợ mang lại hiệu quả kinh tế

cho chính các công ty của nước mình phải kể đến Nhật Bản, với chiến dịch "đàn sếu bay", đã mang lại lợi ích và thu nhập vô cùng lớn khi luồng vốn đầu tư quay trở về Nhật thông qua chính sách viện trợ ODA cho các nước Châu á, trong đó có Việt Nam

Thông qua việc áp dụng đấu thầu quốc tế với mua sắm hàng hóa, các nhà tài trợ còn thực hiện được mục tiêu chi phối, định hướng đối với thể chế, chính sách và pháp luật của nước được hưởng lợi thông qua các điều kiện về nhà thầu hợp lệ Ví dụ ADB

và WB hiện nay đều quy định các doanh nghiệp nhà nước, doanh nghiệp quân đội không được tham gia đấu thầu cung cấp hàng hóa có sử dụng vốn vay của họ Hệ quả là ngay lập tức Chính phủ nước được hưởng lợi từ vốn của nhà tài trợ WB và ADB phải có văn bản hướng dẫn để phù hợp với quy định này Tiếp theo đó, Chính phủ phải thay đổi

cơ chế kinh tế, hệ thống pháp luật như: yêu cầu một số doanh nghiệp nhà nước phải sớm tiến hành cổ phần, hoạt động theo Luật doanh nghiệp, độc lập hạch toán kinh doanh, hoạt động theo luật Thương mại, đồng thời xây dựng, hoàn thiện pháp luật đấu thầu theo hướng phù hợp với các hiệp định đã ký với nhà tài trợ và hướng dẫn mua sắm đấu thầu của họ

Cuối cùng, thông qua đấu thầu các nhà tài trợ có khả năng nâng cao uy tín của mình về năng lực thực hiện các cam kết, hiệp định Từ đó mở rộng phạm vi hoạt động, tăng cường quy mô, cũng như mở rộng ảnh hưởng tới các nước là thành viên, chưa là thành viên và cộng đồng quốc tế

1.1.2.4 Đối với chính phủ nước được hưởng lợi

Trong mua sắm hàng hóa, đặc biệt là việc mua sắm của chính phủ với số lượng lớn

do các cơ quan nhà nước, công ty hoặc cá nhận được ủy quyền thường xảy ra tình trạng tham nhũng và gian lận (WB định nghĩa trong điều 3 Chương 2: Hướng dẫn nhà thầu của

Hồ sơ mời thầu chuẩn - Xuất bản tháng 5/2004, sửa đổi tháng 5/2005) Nguyên nhân của sự việc này là do hoạt động mua sắm tiềm ẩn nhiều yếu tố mang tính cảm tính Để khắc phục tình trạng này, việc áp dụng biện pháp đấu thầu trong mua sắm quốc tế là rất hiệu quả Nó giúp cho các chính phủ hưởng lợi từ nguồn vốn của nhà tài trợ cơ sở để kiểm tra giám sát toàn bộ quá trình mua sắm nếu thông qua đấu thầu quốc tế Trước tiên, chính phủ có quyền

phê duyệt đối với kế hoạch đấu thầu, liên quan tới chia gói thầu và giá kế hoạch trên cơ sở phải có giải trình của chủ đầu tư Tiếp đến các đề xuất trao hợp đồng và quy trình giải ngân đều được chính phủ kiểm soát thông qua các quy trình rất chặt chẽ về việc phê duyệt, thẩm định… Trong bất kỳ giai đoạn nào của quy trình đấu thầu, các cơ quan chức năng của chính phủ đều có khả năng can thiệp để đảm bảo việc mua sắm đấu thầu là đúng quy trình pháp luật

Tóm lại, đấu thầu quốc tế là nơi diễn ra các giao dịch mua và bán, là sự tổng hợp các quan hệ kinh tế, chính trị của nhiều bên Trong đó các lợi ích của các bên đan xen nhau trong một thể thống nhất, cân bằng phù hợp với quy luật của nền kinh tế thị trường Đó là tự do cạnh tranh, công bằng và minh bạch Người mua được thỏa mãn cao nhất về giá cả, chất lượng hàng hóa và dịch vụ; Người bán được đáp ứng về các tiêu chí như doanh số, lợi nhuận, uy tín, kinh nghiệm; Thị trường hoạt động đúng quy luật cung cầu, giá cả

Qua phân tích sự ra đời của pháp luật đấu thầu và tác dụng về mặt lợi ích kinh tế của việc đấu thầu ở trên chúng ta nhận thấy rằng, đấu thầu mua sắm hàng hóa nói riêng và đấu thầu quốc tế mua sắm nói chung, ngày càng phát triển phổ biến và đem lại những hiệu qủa to lớn về cả lĩnh vực quản lý nhà nước và kinh tế - xã hội Vậy nguyên nhân nào làm cho nó phổ biến và cần thiết đến như vậy? Trước hết, đó là do yêu cầu của quy luật cạnh tranh tự do trong nền kinh tế thị trường Các bên tham gia vào giao dịch quốc tế đều đòi hỏi phải có cơ hội ngang nhau về quyền được cung cấp hàng hoá, dịch vụ Còn bên chủ đầu tư (mời thầu) thì mong muốn thông qua đấu thầu để có cơ hội được lựa chọn nhà cung cấp có đầy đủ năng lực về tài chính, kinh nghiệm, giá cả và tiêu chuẩn kỹ thuật Để thống nhất được lợi ích cả hai bên, cần thiết phải có một hệ thống pháp luật về đấu thầu

Tiếp đến, đấu thầu quốc tế còn là cánh phân chia rủi ro giữa bên mời thầu và nhà thầu thông qua việc bảo lãnh từ khâu dự thầu, thực hiện hợp đồng đến bảo hành sản phẩm Ngoài ra, chủ đầu tư cũng tránh được những rủi ro do có sự quy định chặt chẽ về năng lực tài chính đối với nhà thầu Điều này cho phép chỉ nhà thầu có đủ năng lực tài chính hoặc phải liên kết để tạo thành liên danh cùng chịu trách nhiệm đối với những gói thầu quốc tế lớn và phức tạp Còn đối với nhà thầu, họ tránh được rủi ro trong kinh doanh

khi đối tác của mình chủ yếu là chính phủ, hoặc cơ quan nhà nước được ủy quyền và được đảm bảo thanh toán bằng những ngân hàng uy tín hoặc nhà tài trợ lớn Việc thực hiện nghiêm túc các quy định hướng dẫn của nhà tài trợ và luật về đấu thầu sẽ là điều kiện tốt

để tránh các rủi ro cho các bên khi tham gia đấu thầu quốc tế

Cuối cùng, do yêu cầu bắt buộc của nhà tài trợ, pháp luật quốc gia cũng phải được xây dựng phù hợp với các hiệp định tài trợ Đây là một quá trình phát triển lâu dài dẫn đến sự hài hòa giữa pháp luật quốc gia và quy định hướng dẫn của nhà tài trợ Nó giúp cho các hoạt động đấu thầu được tiến hành một cách nhanh chóng, theo khuân khổ luật pháp

Tóm lại, đấu thầu quốc tế với những quy định chặt chẽ của nó là thực sự cần thiết

và đã phát huy được nhiều lợi ích đối với nhà thầu, chủ đầu tư, nhà tài trợ và Chính phủ của nước được hưởng lợi Điều này cũng một lần nữa được khẳng định trong lời nói đầu của Luật mẫu đấu thầu mua sắm của Liên Hợp quốc (UNCITRIAL) về mục đích vai trò của luật đấu thầu mua sắm [37]:

a Tăng cường tối đa tính kinh tế và hiệu quả của đấu thầu

b Khuyến khích các đối tác, nhà thầu, nhà cung cấp không phụ thuộc vào quốc tịch tham gia quy trình mua sắm, từ đó phát triển thương mại quốc tế

c Tăng cường tính cạnh tranh giữa các nhà thầu

d Đối xử công bằng với tất cả các nhà thầu

e Tăng cường liêm chính, công bằng và đạt được lòng tin của công chúng

f Đảm bảo sự rõ ràng, minh bạch của các khâu liên quan trong quá trình mua sắm

1.2 Phân loại theo phương thức đấu thầu quốc tế mua sắm hàng hóa

1.2.1 Theo quan điểm của WB (IBRD, IDA)

Nhóm Ngân hàng Thế giới (WB) là tổ chức thuộc hệ thống Liên hợp quốc được thành lập với cơ cấu gồm 5 cơ quan: (1) Ngân hàng Tái thiết và Phát triển quốc tế

(IBRD); (2) Hiệp hội Phát triển quốc tế (IDA); (3) Công ty Tài chính quốc tế (IFC); (4)

Cơ quan Bảo lónh Đầu tư Đa biên (MIGA); (5) Trung tâm quốc tế Giải quyết Tranh chấp Đầu tư (ICSID)

Kể từ khi quay trở lại đầu tư ở Việt Nam vào năm 1993, WB đó tài trợ cho 35 dự

ỏn để giúp cho cuộc chiến xoá đói giảm nghèo tại Việt Nam thông qua hỗ trợ tài chính cho nông nghiệp, cơ sở hạ tầng, các chương trỡnh y tế, trường học và các nhu cầu thiết yếu khác Kể từ tháng 11 năm 1993 đến nay, WB giới cam kết cho Việt Nam vay 3,8 tỷ

đô la Mỹ trong đó đó cú 1,7 tỷ đô la Mỹ đó được giải ngân [39]

Đi cùng với các khoản tài trợ của WB là các quy định về đấu thầu Về định nghĩa đấu thầu cạnh tranh quốc tế mua sắm hàng hóa được WB nêu tại điểm 2.1 trong hướng dẫn mua sắm: "Đấu thầu cạnh tranh quốc tế (ICB) là nhằm thông báo đầy đủ và kịp thời cho tất cả những người dự thầu có khả năng và đủ tư cách hợp lệ về yêu cầu của Bên vay

và tạo cho họ một cơ hội đấu thầu bình đẳng để cung cấp các hàng hoá" [33]

Đối với hình thức đấu thầu ICB, thì WB chia ra làm hai phương thức đấu thầu chính là một giai đoạn và hai giai đoạn căn cứ vào quy mô và tính phức tạp của từng gói thầu:

a) Đấu thầu một giai đoạn: Cho phép nhà thầu nộp cùng lúc báo giá và để xuất

kỹ thuật Tất cả hồ sơ dự thầu sẽ cùng được mở và đánh giá cùng một lúc (Điểm 2.4 của Hướng dẫn mua sắm) [33]

b) Đấu thầu hai giai đoạn: áp dụng trong trường hợp các hợp đồng chìa khoá

trao tay hoặc các hợp đồng cho các nhà máy lớn, phức tạp hoặc các công trình công nghệ thông tin và truyền thông phức tạp thì việc chuẩn bị trước đầy đủ các yêu cầu kỹ thuật có thể là không nên làm hoặc không thực tế Trong các trường hợp như vậy, nên

sử dụng thủ tục đấu thầu hai giai đoạn Giai đoạn một mời các nhà thầu đưa ra các đề xuất kỹ thuật chưa có giá trên cơ sở thiết kế sơ bộ hoặc yêu cầu tính năng sử dụng Các

đề xuất này sẽ được làm rõ và điều chỉnh về mặt kỹ thuật và thương mại Giai đoạn hai mời thầu bằng hồ sơ mời thầu đã điều chỉnh và các nhà thầu nộp hồ sơ dự thầu gồm phương án kỹ thuật hoàn chỉnh và giá chào

1.2.2 Theo quan điểm của ADB

Với tôn chỉ hoạt động là giúp các nước đang phát triển giảm đói nghèo và tăng cường hợp tác trong khu vực, ADB chính thức đi vào hoạt động từ 19/12/1966, với trụ

sở chính đặt tại Manila, Philipin Cho đến nay, sau 38 năm hỡnh thành và phỏt triển, ADB đó trở thành một tổ chức gồm 65 nước hội viên bao gồm 47 nước trong khu vực

và 18 nước ngoài khu vực châu Á - Thỏi Bỡnh Dương

Đấu thầu cạnh tranh quốc tế - ICB là một trong nhiều hỡnh thức đấu thầu của ADB nhằm mục đích giúp bên mời thầu có nhiều cơ hội lựa chọn mua sắm tốt nhất từ việc cạnh tranh giữa các nhà cung cấp và tạo Điều kiện cho các nhà thầu từ các nước hợp lệ có cơ hội bỡnh đẳng tham gia đấu thầu cung cấp hàng hóa, theo quy trỡnh mua sắm của ngân hàng [6] Trong hỡnh thức đấu thầu này ADB phê chuẩn 4 phương thức đấu thầu sau [27]:

- a) Phương thức đấu thầu một giai đoạn: Các nhà thầu nộp hồ sơ dự thầu trong

một phong bỡ, gồm giá dự thầu và đề xuất kỹ thuật Phong bỡ này sẽ được mở công khai vào ngày giờ đó được quy định trong hồ sơ mời thầu

- b) Phương thức đấu thầu hai phong bỡ (một giai đoạn): Các nhà thầu nộp đồng

thời 2 phong bỡ dỏn kớn gồm: đề xuất kỹ thuật và đề xuất tài chính Chỉ đề xuất kỹ thuật được mở vào ngày giờ quy định trong hồ sơ mời thầu Cũn đề xuất tài chính được bảo quản cẩn thận Việc đánh giá hồ sơ kỹ thuật, không được sửa đổi, độc lập mà không xét đến giá Chỉ những hồ sơ đáp ứng tiêu chuẩn kỹ thuật mới được xét giá sau khi được phê duyệt của ADB tại một ngày giờ nhất định

- c) Phương thức đấu thầu 2 phong bỡ (hai giai đoạn): Các nhà thầu nộp đồng thời

2 phong bỡ dỏn kớn gồm: đề xuất kỹ thuật và đề xuất tài chính Chỉ đề xuất kỹ thuật được mở vào ngày giờ quy định trong hồ sơ mời thầu Cũn đề xuất tài chính được bảo quản cẩn thận Đề xuất kỹ thuật có thể được sửa đổi trong quá trỡnh đánh giá kỹ thuật, sau đó nhà thầu có thể bổ xung đề xuất tài chính trên cơ sở đề xuất kỹ thuật nào đó được sửa đổi Giai đoạn 2 sẽ mời các nhà thầu đáp ứng tiêu chuẩn kỹ thuật dự buổi mở đề xuất tài chính

- d) Phương thức đấu thầu 2 giai đoạn: Các nhà thầu được mời nộp hồ sơ đề xuất

kỹ thuật trước (mà không kèm theo hồ sơ đề xuất tài chính) Trong quá trỡnh đánh giá

kỹ thuật, nhà thầu có thể bổ xung, Điều chỉnh đề xuất kỹ thuật để có sự thống nhất về giải pháp kỹ thuật Sau khi ADB phê duyệt kết quả đề xuất kỹ thuật, các nhà thầu hợp lệ mới được mời nôp đề xuất tài tài chính sau một thời gian, tại một thời điểm nhất định

Trong các phương thức đấu thầu trên, vấn đề tiêu chuẩn kỹ thuật luôn được đặt ra hàng đầu Vỡ cú đáp ứng được tiêu chuẩn kỹ thuật đó được phê duyệt, thỡ ADB mới cho phộp sử dụng vốn của họ với mục đích đúng và hiệu quả cao Ngoài ra Phương thức đấu thầu một giai đoạn là phương thức được sử dụng nhiều nhất và hầu hết trong các gói thầu mua sắm do ADB tài trợ Phương thức đấu thầu 2 phong bỡ (1 giai đoạn) cho phép đánh giá hồ sơ thầu về mặt kỹ thuật và hiệu quả kinh tế mà chưa xét đến giá Nên

sử dụng phương thức đấu thầu 2 phong bỡ (2 giai đoạn) cho những giải pháp kỹ thuật khác nhau, ví dụ: nhà máy chế tạo hay máy móc, thiết bị Có thể chấp nhận phương thức đấu thầu 2 giai đoạn đối với việc mua sắm hàng hóa lớn, phức tạp, đặc biệt là trường hợp có nhiều giải pháp kỹ thuật khác nhau

Tuy nhiên, mọi phương thức mua sắm phải theo nguyên tắc phải tuân thủ hình thức đấu thầu cạnh tranh quốc tế được thống nhất giữa bên mời thầu và ABD trong thời gian thẩm định dự án Hợp đồng thỏa thuận được đưa vào nội dung hiệp định vay vốn Trong đó quy định hoạt động mua sắm nào được thì phải qua đấu thầu cạnh tranh quốc

tế với một phương thức đấu thầu nhất định ADB sẽ không dễ dàng chấp nhận đề xuất sửa đổi những thỏa thuận đó

1.2.3 Theo UNCITRIAL

Luật mẫu của UNCITRAL về đấu thầu do Ủy ban Luật thương mại quốc tế của Liên hợp quốc ban hành theo quyết định tại kỳ họp thứ 19 vào năm 1986 Ngày 5 đến ngày 23 tháng 7 năm 1993 bộ luật mẫu này (kèm theo hướng dẫn ban hành) đó được Ủy ban luật của Liên hợp quốc thông qua tại kỳ họp thứ 26 Mục đích là giúp các quốc gia

có thể ban hành hoặc sửa đổi bộ luật của riêng mỡnh trờn cơ sở một Luật mẫu về mua sắm Tại kỳ họp thứ 27 ngày 31 tháng 5 đến ngày 1 tháng 6 năm 1994 tại New York, Ủy

ban luật của Liên hợp quốc đó bàn bạc và đi đến bổ sung, sửa đổi một số Điều cho phù hợp với thực tế và được gọi với tên duy nhất là "Luật mẫu" (bản chính thức của Đại hội đồng Liên hợp quốc, kỳ họp 49, số 17(A/49/17)

Phương thức đấu thầu được UNCITRAL nêu trong Chương II: Điều 19, 20, 21,

22 gồm: đấu thầu 2 giai đoạn, đấu thầu hạn chế, chào hàng và mua sắm từ một nhà cung cấp duy nhất

Hỡnh thức đấu thầu cạnh tranh quốc tế được UNCITRAL coi là chỉ áp dụng đối với phương thức đấu thầu 2 giai đoạn, trong đó các nhà thầu được mời nộp hồ sơ đề xuất kỹ thuật trước (mà không kèm theo đề xuất tài chính) Trong quá trỡnh đánh giá kỹ thuật, nhà thầu có thể bổ sung, điều chỉnh đề xuất kỹ thuật để có sự thống nhất về giải pháp kỹ thuật Giai đoạn hai các nhà thầu hợp lệ, không bị loại ở giai đoạn 1 mới được mời nộp đề xuất tài chính sau một thời gian, tại một thời điểm nhất định (Điều 19 và 46

- Luật mẫu)

1.2.4 Theo quan điểm của pháp luật Việt Nam

Theo định nghĩa tại Điều 3 Quy chế đấu thầu kèm NĐ88/1999/NĐ-CP: "Đấu thầu" là quá trình lựa chọn nhà thầu đáp ứng các yêu cầu của bên mời thầu; "đấu thầu quốc tế" là cuộc đấu thầu có các nhà thầu trong và ngoài nước tham dự

Luật đấu thầu 2005 có định nghĩa đầy đủ hơn về đấu thầu và đấu thầu quốc tế, trong đó coi "Đấu thầu quốc tế" là quỏ trỡnh lựa chọn nhà thầu đáp ứng các yêu cầu của bên mời thầu với sự tham gia của các nhà thầu nước ngoài và nhà thầu trong nước Quá trỡnh lựa chọn nhà thầu đáp ứng các yêu cầu của bên mời thầu để thực hiện gói thầu thuộc các dự án trong phạm vi Điều chỉnh của bộ Luật này (quy định tại Điều 1) trên cơ

sở bảo đảm tính cạnh tranh, công bằng, minh bạch và hiệu quả kinh tế;

Ngoài ra, trong Luật cũn định nghĩa hoạt động đấu thầu bao gồm các hoạt động của các bên liên quan trong quá trỡnh lựa chọn nhà thầu; trỡnh tự thực hiện đấu thầu gồm các bước chuẩn bị đấu thầu, tổ chức đấu thầu, đánh giá hồ sơ dự thầu, thẩm định và phê duyệt kết quả đấu thầu, thông báo kết quả đấu thầu, thương thảo, hoàn thiện hợp đồng và ký kết hợp đồng

Hỡnh thức đấu thầu, Luật đấu thầu 2005 quy định tại Điều 18 về đấu thầu rộng rói; khụng hạn chế số lượng nhà thầu tham dự, phát hành hồ sơ mời thầu phải thông báo mời thầu rộng rói để các nhà thầu biết thông tin tham dự Bên mời thầu phải cung cấp hồ sơ mời thầu cho các nhà thầu có nhu cầu tham gia đấu thầu Trong hồ sơ mời thầu không được nêu bất cứ điều kiện nào nhằm hạn chế sự tham gia của nhà thầu hoặc nhằm tạo lợi thế cho một hoặc một số nhà thầu gõy ra sự cạnh tranh khụng bỡnh đẳng Trong hỡnh thức đấu thầu cạnh tranh quốc tế có nghĩa là đấu thầu rộng rói, cú cỏc phương thức đấu thầu sau:

a) Phương thức đấu thầu một túi hồ sơ: Được áp dụng đối với hỡnh thức đấu

thầu rộng rói và đấu thầu hạn chế cho gói thầu mua sắm hàng hóa Nhà thầu nộp hồ sơ

dự thầu gồm đề xuất về kỹ thuật và đề xuất về tài chính theo yêu cầu của hồ sơ mời thầu Việc mở thầu được tiến hành một lần

b) Phương thức đấu thầu hai túi hồ sơ: Được áp dụng đối với đấu thầu rộng rói

và đấu thầu hạn chế Nhà thầu nộp đề xuất về kỹ thuật và đề xuất về tài chính riêng biệt theo yêu cầu của hồ sơ mời thầu Việc mở thầu được tiến hành hai lần; trong đó, đề xuất

về kỹ thuật sẽ được mở trước để đánh giá, đề xuất về tài chính của tất cả các nhà thầu có

đề xuất kỹ thuật được đánh giá là đáp ứng yêu cầu được mở sau để đánh giá tổng hợp Trường hợp gúi thầu cú yờu cầu kỹ thuật cao thỡ đề xuất về tài chính của nhà thầu đạt

số điểm kỹ thuật cao nhất sẽ được mở để xem xét, thương thảo

c) Phương thức đấu thầu hai giai đoạn: Được áp dụng đối với hỡnh thức đấu

thầu rộng rói, đấu thầu hạn chế cho gói thầu mua sắm hàng hóa, công nghệ mới, phức tạp, đa dạng và được thực hiện theo trỡnh tự sau đây:

i) Giai đoạn một: theo hồ sơ mời thầu ở giai đoạn này, các nhà thầu nộp đề xuất

về kỹ thuật, phương án tài chính nhưng chưa có giá dự thầu; trên cơ sở trao đổi với từng nhà thầu tham gia giai đoạn này sẽ xác định hồ sơ mời thầu giai đoạn hai;

ii) Giai đoạn hai: theo hồ sơ mời thầu giai đoạn hai, các nhà thầu đó tham gia giai

đoạn một được mời nộp hồ sơ dự thầu giai đoạn hai bao gồm: đề xuất về kỹ thuật; đề xuất về tài chính, trong đó có giá dự thầu, biện pháp bảo đảm dự thầu

Như vậy Việt Nam quy định hình thức đấu thầu cạnh tranh quốc tế nói chung là giống WB và ADB Tuy nhiên, các phương thức thực hiện trong hình thức đấu thầu này thì có sự khác biệt

1.3 Đặc điểm chung của các chế định về đấu thầu mua sắm hàng hoá quốc

tế

1.3.1 Về chủ thể

Như hầu hết các định nghĩa đã nêu, đấu thầu mua sắm hàng hóa quốc tế là giao dịch đặc trưng Trong đó có một người mua và nhiều người bán Chính người mua cũng mang trên mình đặc trưng riêng: Đa số họ là những cơ quan của chính phủ, các công ty, tập đoàn lớn sử dụng nguồn vốn lớn để mua sắm hàng hóa theo quy định của nhà tài trợ, của chính phủ nước được hưởng lợi Nói chung họ là những người thiếu chuyên môn, hiểu biết về chính hàng hóa mà mình định mua Trong khi đó họ lại đòi hỏi việc mua sắm phải đúng mục đích, tối ưu, hiệu quả và tiết kiệm nhất

Nếu như người mua chỉ có duy nhất thì trong đấu thầu lại xuất hiện rất nhiều người bán Họ là những nhà sản xuất hoặc cung cấp dịch vụ Người bán đòi hỏi hàng hóa của mình bán ra phải đạt lợi nhuận cao nhất, đồng thời yêu cầu phải được tự do cạnh tranh về các điều kiện thương mại, kỹ thuật, năng lực pháp lý, năng lực kinh nghiệm

Thực tế thì còn có sự hiện diện của nhiều chủ thể khác cũng tham gia vào quá trình đấu thầu như: Chủ đầu tư (Ban quản lý dự án thường là người đại diện); bên cho vay; bên tư vấn; giám định, thẩm định

1.3.2 Về đối tượng giao dịch

Đối tượng của đấu thầu quốc tế rất rộng, đó là các loại hàng hóa, dịch vụ, công trình, bí quyết kỹ thuật… Trong khuôn khổ luận văn, tác giả chỉ nghiên cứu tới đối tượng cơ bản của đấu thầu quốc tế là mua sắm hàng hóa có khối lượng lớn về giá trị và

số lượng Đặc điểm của hàng hóa là đặc tính, tiêu chuẩn kỹ thuật được xác định trước và được nêu rõ trong hồ sơ mời thầu Ví dụ: đặc tính của hàng hóa phải đáp ứng đầy đủ, rõ

ràng các tính năng mà chủ đầu tư đưa ra, còn tiêu chuẩn phải đáp ứng theo quy định của một tổ chức quốc tế hay quốc gia nào đó như: tiêu chuẩn châu âu, ISO 9001-BQVI, TUV Các nhà thầu muốn làm rõ một số đặc tính kỹ thuật của hàng hóa đó có quyền được hỏi và được trả lời theo quy định Ví dụ: tại Điểm 7.1, Chương 1 Mẫu hồ sơ mời thầu chuẩn ADB, xuất bản tháng 6 năm 2000

Hàng hóa trong đấu thầu quốc tế cũng được phân biệt rất rõ và cụ thể về mức độ

ưu tiên nội địa, như tại Hướng dẫn của WB tại Điểm 2 - Phụ lục 2 [33] hoặc Hướng dẫn mua sắm hàng hóa của ADB tại Điểm 5.1, Phần III [30]

Một loại hàng hóa khác cũng hay xuất hiện trong các gói thầu quốc tế, đó là hàng có mức độ phức tạp cao, tinh xảo và cần có sự phối hợp của nhiều nhà thầu

1.3.3 Điều kiện mua bán được quy định trước

Mặc dù các nhà cung cấp được tự do cạnh trong phương thức đấu thầu mua sắm hàng hóa quốc tế, nhưng quy định và các hướng dẫn đấu thầu lại cho phép quy định trước trong hồ sơ mời thầu về: tiêu chuẩn hàng hóa; điều kiện hợp đồng; thời gian: nộp

hồ sơ, mở hồ sơ, giao hàng…; ngôn ngữ, đồng tiền, …; năng lực nhà thầu: tài chính, kinh nghiệm, pháp lý

Nhà thầu bắt buộc phải chấp nhận các điều kiện trên nếu muốn tham gia dự thầu bằng một văn bản tại đơn xin dự thầu (ví dụ: theo mẫu đơn dự thầu quy định tại điểm a -

Hướng dẫn mua sắm của ADB [30]: "Chúng tôi đã nghiên cứu và hoàn toàn nhất trí với

Hồ sơ mời thầu, kể cả các phụ lục kèm theo")

chẽ Ví dụ: thời gian chuẩn bị hồ sơ dự thầu tối thiểu là 6 tuần đối với hàng hóa thông thường và 12 tuần đối với hàng hóa phức tạp (theo quy định tại Điểm 2.44, Hướng dẫn mua sắm của WB) [33]

1.4 Nguyên tắc trong đấu thầu mua sắm hàng hóa quốc tế của một số nhà tài trợ

1.4.1 Nguyên tắc của WB

Mục tiêu tôn chỉ hoạt động của Nhóm WB là hỗ trợ sự phát triển và nâng cao

mức sống của người dân tại các quốc gia thành viên

a) Nguyên tắc khách quan: Đây là nguyên tắc chung và cơ bản nhất của đấu

thầu mua sắm hàng hóa quốc tế Nguyên tắc này xuất phát từ đòi hỏi đấu thầu phải công bằng Chỉ có sự khách quan mới tạo lập được sự công bằng, bình đẳng cho các nhà thầu Nội dung của nguyên tắc này là trong đấu thầu cạnh tranh quốc tế, việc đánh giá thầu phải tuân theo quy định của luật pháp, phải căn cứ vào tiêu chuẩn đánh giá, thang diểm… đã được thống nhất áp dụng và chỉ ra trong hồ sơ mời thầu

Theo hướng dẫn của WB [33] thì hệ thống tiêu chuẩn đánh giá được nêu rõ trong

hồ sơ mời thầu (quy định tại Điểm 2.19)

Việc đánh gía theo thống nhất theo tiêu chuẩn khách quan được xác định từ trước

sẽ loại trừ được những hiện tượng tiêu cực, khuyến khích các nhà thầu tham gia một sân chơi bình đẳng có luật lệ

b) Nguyên tắc nhất quán: WB quy định rất chặt chẽ rằng các tiêu chuẩn, thang

điểm, ưu tiên, chào giá… phải đảm bảo nhất quán trong suốt qúa trình đấu thầu Đây là

nguyên tắc đảm bảo cho sự công bằng trong đấu thầu

Để đảm bảo cho nguyên tắc này được thực hiện nghiêm túc, WB yêu cầu chủ đầu

tư chỉ thực hiện các bước đấu thầu quốc tế sau khi WB phê duyệt một số bước như hồ

sơ tiêu chuẩn kỹ thuật, hồ sơ mời thầu…

c) Chia các gói thầu phù hợp: Theo quy định của IBRD và IDA thì quy mô gói

thầu và phạm vi hợp đồng sẽ tùy thuộc vào độ lớn, tính chất và địa điểm thực hiện dự

án Mục đích của nguyên tắc này là tạo ra sự cạnh tranh tối đa, thu hút được nhiều nhà thầu tham gia và tăng cường khả năng quản lý của chủ đầu tư và nhà tài trợ Việc phân chia gói thầu phải hợp lí về các hạng mục trong gói thầu cũng như độ lớn và độ phức tạp của nó WB cũng có thể tham gia vào việc chia gói thầu nếu nhận thấy có sự cấu kết giữa chủ đầu tư và nhà thầu trong việc chia gói thầu, đồng thời sẽ nhận xét về tính hợp

lý của việc chia gói thầu thông qua bước trình WB phê duyệt hoặc lấy ý kiến không phản đối của ngân hàng

d) Thông báo phù hợp, công khai: Để tăng tính cạnh tranh giữa các nhà thầu

cũng như hạn chế tiêu cực, tất cả các gói thầu mua sắm hàng hóa quốc tế đều phải được thông báo rộng rãi trên các phương tiện thông tin đại chúng hàng ngày bằng cả Việt và tiếng Anh và trên trang WEB của WB để các nhà thầu có cơ hội như nhau về thông tin Thời gian thông báo và số lần thông báo cũng được quy định cụ thể để đạt mục đích của nguyên tắc là thu hút nhiều nhà thầu có tiềm năng tham gia Đồng thời, thời gian chuẩn

bị thầu cũng phải là thời gian hợp lý để các nhà thầu có khả năng chuẩn bị hồ sơ thầu một cách đầy đủ và tốt nhất WB quy định: 6 tuần đối với hàng hóa thông thường và 12 tuần đối với hàng hóa phức tạp (theo quy định tại Điểm 2.44, Hướng dẫn mua sắm của WB) [33]

e) Không phân biệt đối xử: WB khuyến khích bên mời thầu tạo điều kiện để có

nhiều nhà thầu tiềm năng tiếp cận, tìm hiểu hồ sơ mời thầu thông qua việc quảng cáo và bán

hồ sơ mời thầu Ngân hàng yêu cầu việc quảng cáo phải được thông báo rộng rãi trên các phương tiện thông tin đại chúng trong một thời gian nhất định (Điểm 2.7 và 2.8, Hướng dẫn mua sắm của WB) [33] Mức bán hồ sơ thầu không khuyến khích báo giá quá cao (thường thì tử 50USD đến 200USD) Việc làm rõ hồ sơ mời thầu cũng phải được gửi tới tất cả các nhà thầu đã mua hồ sơ thầu Như vậy sẽ đảm bảo được tính công bằng đối với tất cả nhà thầu

g) Nguyên tắc trung lập: Ngoài các thông tin, hướng dẫn đã cung cấp trong hồ

sơ mời thầu, sẽ không có bất kỳ thông tin không chính thức nào của bên mời thầu chuyển cho nhà thầu Trong trường hợp cần giải thích, làm rõ, sửa đổi hồ sơ mời thầu

thì phải được lập bằng văn bản gửi cho tất cả nhà thầu và phải thông qua tư vấn trung gian

h) Nguyên tắc hình thức: Đấu thầu quốc tế là biện pháp mua sắm mang nặng

tính hình thức nhất Bất kỳ sự không tuân thủ nào của nhà thầu đối với những quy định trong phần hướng dẫn nhà thầu và bảng dữ liệu thầu thì hồ sơ thầu đó bị coi là phạm quy và bị loại Tuân thủ nguyên tắc này, nhà thầu phải: đảm bảo hồ sơ bằng văn bản; nộp không muộn hơn thời hạn đã quy định tại một địa điểm nhất định; việc gia hạn hiệu lực hồ sơ thầu hoặc bảo lãnh phải được thực hiện băng văn bản với chữ ký của người có thẩm quyền hoặc được ủy quyền hợp pháp; số lượng hồ sơ bản gốc và bản copy phải đúng như hướng dẫn; tuyên bố chào hàng phải chấp nhận vô điều kiện các điều khoản của hợp đồng mẫu và giá chào thầu phải là cố định; việc thương thảo và mở thầu công khai đều phải được lập biên bản có chữ ký đầy đủ của các bên tham gia… Nguyên tắc hình thức có giá trị rất quan trọng đối với tất cả nhà thầu và phải được xem xét và áp dụng theo phần hướng dẫn trong hồ sơ mời thầu

i) Nguyên tắc bảo mật: Bảo mật là yêu cầu rất quan trọng trong đấu thầu Nó có

tính quyết định và ảnh hưởng đến việc trúng thầu Do vậy, nguyên tắc này được nêu rõ trong các quy định về hướng dẫn mua sắm không chỉ của WB và các nhà tài trợ khác

mà còn có cả trong pháp luật về đấu thầu của các quốc gia Việc bảo mật phải được thực hiện từ khâu lập kế hoạch mua sắm và đặc biệt là quá trình xây dựng tiêu chuẩn kỹ thuật của hàng hóa Trong quá trình đánh giá thầu, công tác bảo mật càng được quy định chặt chẽ hơn Bất kỳ sự liên hệ hay cố gắng nào của nhà thầu nhằm gây ảnh hưởng đến quá trình này sẽ dẫn đến nhà thầu bị loại

1.4.2 Nguyên tắc của ADB

ADB có mục đích trọng tâm là nâng cao phúc lợi cho người dân ở khu vực Châu

Á - Thỏi Bỡnh Dương Các nguyên tắc cơ bản được nêu trong Hiến chương thành lập ADB như sau:

- Tiền của mọi khoản vay chỉ được sử dụng để mua sắm ở các nước thành viên, các hàng hóa và dịch vụ được sản xuất ở các nước thành viên;

- Ngân hàng phải đảm bảo tiền của mọi khoản vay từ Ngân Hàng chỉ được sử dụng cho mục đính đó được phê duỵêt, có chú trọng tới tính kinh tế và hiệu quả (Trích Điều 14 (i) và (xi) của Hiến chương)

Trên cơ sở nguyên tắc cơ bản của Hiến chương, Điều 1.03; 1.04 - Sổ tay hướng dẫn mua sắm đấu thầu sử dụng vốn vay ADB xuất bản tháng 1 năm 1999 nêu ra 4 nguyên tắc chính sau:

a) Nguyên tắc xuất xứ: Hàng hóa đấu thầu phải có xuất xứ hoặc được mua từ

các nước là thành viên của ADB Trừ trường hợp do ban giám đốc của Ngân hàng quyết định Việc liệt kê các nước là thành viên được ADB quy định và cập nhật thường xuyên trong các hướng dẫn mua sắm và quy định tại Chương 7 trong Hồ sơ mời thầu mẫu của ADB Bất kỳ sự vi phạm nguyờn tắc này do vụ tỡnh hay cố ý thỡ kết quả chấm thầu hoặc đề nghị trao hợp đồng đều bị Ngân hàng từ trối thanh toán

b) Nguyên tắc ưu tiên: Để đạt mục tiêu hiệu quả kinh tế trong mua sắm hàng

hóa, Ngân hàng yêu cầu bên mời thầu ưu tiên áp dụng phương pháp đấu thầu cạnh tranh quốc tế, trừ trường hợp đặc biệt phải có sự chấp nhận trước của Ngân hàng Nguyên tắc này đảm bảo cho việc mua sắm được thực hiện mang tính cạnh tranh quốc tế và nâng

cao khả năng tiếp cận của các nhà thầu và hàng hóa từ các nước thành viên

c) Nguyờn tắc bỡnh đẳng: Cơ hội kinh doanh bỡnh đẳng với tất cả các thành

viên của Ngân hàng đối với các giao dịch mua sắm đấu thầu quốc tế sử dụng nguồn vốn của ADB Ngân hàng có trách nhiệm trong việc công bố và đảm bảo thực hiện nguyên tắc này thông qua quy định Ví dụ: quảng cáo mời thầu trên trang Web và tạp trí "Cơ

hội kinh doanh" của Ngân Hàng

d) Nguyên tắc minh bạch: Là mấu trốt trong mua sắm hàng hóa để đạt hiệu quả

kinh tế cao, đồng thời chống lại tỡnh trạng gian lận và tham nhũng

Trên đây là các nguyên tắc cơ bản của ADB, nói chung nó cũng phù hợp với các nguyên tắc của các nhà tài trợ khác Những nguyên tắc này được hoàn thiện, khái quát ở mức độ cao trên cơ sở những nguyên tắc chính của WB

1.4.3 Nguyên tắc của JIBIC

JBIC là ngân hàng chỉ của riêng Nhật, còn WB và ADB là một tổ chức ngân hàng có nhiều thành viên Tài trợ của JBIC được coi là tài trợ song phương Cũng tương

tự như đối với các nguồn tài trợ của WB và ADB, việc giải ngân các khoản tiền lài trợ

từ JBIC phải thực hiện theo nguyên tắc riêng Về cơ bản quy định về đấu thầu của JBIC

có tính quốc tế cao, có nhiều nội dung trong quy định là đồng nhất với các nội dung trong quy định về đấu thầu của WB và ADB, song cũng có một số nguyên tắc khác biệt:

a) Nguyên tắc được tiếp cận thông tin: Để đảm bảo nguyên tắc này, phải thông

tin tới được các nhà thầu hợp lệ Ví dụ JBIC yêu cầu thông báo mời sơ tuyển, thông báo mời thầu phải được đăng tải ít nhất trên một tờ báo lưu hành rộng rãi tại nước của Bên vay, đồng thời gửi tới đại diện các quốc gia hợp lệ và JBIC Hồ sơ mời thầu phải đảm bảo cung cấp đầy đủ các thông tin cần thiết để các nhà thầu chuẩn bị hồ sơ dự thầu

Để các nhà thầu có đủ thời gian tiếp cận các thông tin là những yêu cầu trong hồ

sơ mời thầu, trong quy định của JBIC yêu cầu khoảng thời gian dành cho nhà thầu nghiên cứu và chuẩn bị hồ sơ dự thầu phải được cân nhắc thích đáng tuỳ theo hoàn cảnh

cụ thể của dự án cũng như độ phức tạp của gói thầu

b) Đánh giá hồ sơ dự thầu dựa trên yếu tố hiệu quả tổng hợp: Đối với mua

sắm hàng hóa, chỉ có các hồ sơ dự thầu vượt qua đánh giá về kỹ thuật mới được xem xét đánh giá về mặt tài chính Phương pháp đánh giá hồ sơ dự thầu trong quy định của JBIC theo nguyên tắc ưu tiên các hồ sơ dự thầu được đánh giá cao về mặt kỹ thuật

c) Tạo thuận lợi cho nhà thầu tham gia: Bảo lãnh dự thầu được yêu cầu áp

dụng, song không khuyến khích yêu cầu giá trị cao dẫn đến làm nản lòng các nhà thầu tiềm năng Đối với mua sắm hàng hóa, khuyến khích áp dụng hình thức giữ lại một tỷ lệ

% trong tổng số tiền thanh toán để đảm bảo cho việc thực hiện hợp đồng thay cho việc

sử dụng bảo lãnh của ngân hàng

d) Không có quy định ưu đãi nhà thầu: Do nguồn tiền của JBIC là của riêng

nước Nhật, là nguồn tiền mà trong đó có việc nộp thuế của các nhân dân Nhật

1.4.4 Nguyên tắc của SIDA Thụy Điển

Thuỵ Điển cũng là nước phương Tây viện trợ cho Việt Nam sớm nhất, liên tục từ đầu những năm 1970 đến nay và là nước Tây Bắc Âu viện trợ không hoàn lại lớn nhất cho Việt Nam (tính đến nay tổng số tiền viện trợ của Thụy Điển cho Việt Nam khoảng gần 2,6 tỉ USD)

SIDA (Cơ quan Hợp tác Phát triển quốc tế Thuỵ Điển), là một cơ quan chính phủ trực thuộc Bộ Ngoại giao Mục tiêu của Sida là nhằm cải thiện mức sống của người nghèo và mục tiêu dài hạn là nhằm xoá nghèo Hiện nay các dự án của SIDA được đánh giá là có tốc độ giải ngân nhanh, hiệu quả và bền vững nhất Các hoạt động mua sắm của SIDA tuân theo các nguyên tắc sau:

a) Công khai, công bằng, kinh tế và hiệu quả: SIDA coi đây là cơ sở cho việc

mua sắm tốt Nguyên tắc này phải được áp dụng cho tất cả các gói thầu mua sắm sử dụng nguồn vốn của SIDA

b) Nguyên tắc đạo đức: Tuân theo tiêu chuẩn đạo đức cao nhất trong quá trỡnh

mua sắm và thực hiện hợp đồng

c) Nguyên tắc đúng mục đích: Đảm bảo những hợp đồng, đơn đặt hàng liên

quan đến tài trợ của Chính phủ Thuỵ Điển không được sử dụng làm quà biếu, chi trả hoặc làm lợi cho các quan chức hoặc đơn vị quản lý

d) Nguyên tắc quan tâm đến mục đích chung: Khi mua sắm, cần xem xét đến

các khía cạnh môi trường và xó hội Đây là các vấn đề được công luận quan tâm nhiều nhất Nó mang lại hiệu quả lâu dài và bắt đầu được nhiều quốc gia, tổ chức trên thế giới

quan tâm

e) Nguyên tắc bí mật: Quỏ trỡnh mua sắm đấu thầu phải được giữ bí mật từ giai

đoạn nhận hồ sơ, mở thầu đến khi hợp đồng được ký kết

Về cơ bản các nguyên tắc của SIDA cũng phù hợp với các nguyên tắc chung về đấu thầu Bởi mục đích việc đấu thầu là đảm bảo tính công bằng, minh bạch và cạnh tranh lành mạnh cho tất cả các đối tác khi tham gia vào đấu thầu quốc tế Ngoài ra SIDA cũn nhấn mạnh tới nguyên tắc đạo đức trong mua sắm, nguyên tắc xem xét tới môi

trường và xó hội khi mua sắm Đây là nguyên tắc mới và tiến bộ, phù hợp với luật pháp quốc tế

1.4.5 Nguyên tắc của Việt Nam

Trong nền kinh tế thị trường, quy luật cạnh tranh được coi là quy luật cơ bản Xóa bỏ những hạn chế về việc mua sắm khép kín, chủ yếu là chỉ định trong mua sắm hàng hóa, lần đầu tiên Chính phủ ban hành quy định 91/TTg ngày 13/11/1992 có tác dụng hướng dẫn đối với đấu thầu mua sắm máy móc, thiết bị nhập khẩu bằng nguồn vốn ngân sách nhà nước, tiếp theo là các văn bản khác về mua sắm hàng hóa: Quyết định 183/TTg ngày 16/4/1994, Nghị định 88/1999/NĐ-CP ngày 1/9/1999 và các hướng dẫn

bổ sung của nghị định này; Luật thương mại 2005; Luật đấu thầu 2005 có hiệu lực từ ngày 1/4/2006 Các nguyên tắc đấu thầu mua sắm hàng hóa quốc tế nằm rải rác trong các nghị định trên, nhưng về cơ bản gồm các nguyên tắc chung sau:

a) Bảo đảm cạnh tranh trong đấu thầu: Đây là nguyên tắc cơ bản được nêu ra tại

Điều 11 của Luật đấu thầu 2005 Trong đó, các vấn đề sau phải được thực hiện nghiêm túc Ví dụ: Nhà thầu phải độc lập về tổ chức với cơ quan quản lý và độc lập về tài chính với bên tư vấn lập hồ sơ mời thầu, đánh giá hồ sơ dự thầu;

- Nhà thầu tham gia đấu thầu các gói thầu thuộc dự án phải độc lập về tổ chức, không cùng phụ thuộc vào một cơ quan quản lý và độc lập về tài chính với chủ đầu tư của dự án

b) Đảm bảo công khai, minh bạch: Để đảm bảo nguyên tắc này, Luật đấu thầu

2005 nêu chi tiết các hành vi bị cấm trong đấu thầu như: Đưa, nhận hoặc đũi hỏi bất cứ thứ gỡ cú giỏ trị của cỏ nhõn và tổ chức cú liờn quan đến quá trỡnh lựa chọn nhà thầu, thực hiện hợp đồng; Vừa tham gia đánh giá hồ sơ dự thầu vừa thẩm định kết quả lựa chọn nhà thầu đối với cùng một gói thầu

Ngoài ra, để đảm bảo tính công khai minh bạch, các hành vi sau bị cấm: Cỏc yờu cầu làm rừ hồ sơ dự thầu của bên mời thầu và trả lời của nhà thầu trong quá trỡnh đánh giá hồ sơ dự thầu trước khi công bố kết quả lựa chọn nhà thầu; Báo cáo xét thầu và thẩm định trước khi công bố kết quả lựa chọn nhà thầu

c) Nguyờn tắc ỏp dụng hỡnh thức đấu thầu quốc tế: Luật về đấu thầu của Việt

Nam quy định cụ thể các trường hợp áp dụng hỡnh thức đấu thầu Ví dụ: Gói thầu mua sắm hàng hóa mà hàng hóa đó ở trong nước chưa đủ khả năng sản xuất

Đây là quy định mang tính định hướng trong quá trỡnh thực hiện cụng tỏc đấu thầu được quy định tại Điều 13, khoản 1 của Luật đấu thầu 2005

d) Nguyên tắc mục tiêu hiệu quả kinh tế: Nguyên tắc này được nêu trong tất cả

các văn bản pháp luật về đấu thầu của Việt Nam như tại Điều 1 khoản 2, Quy chế đấu thầu ban hàn kèm Nghị định 88/1999/NĐ-CP ngày 1/9/1999 quy định: "Mục tiêu…bảo đảm hiệu quả kinh tế của dự án."

1.5 Phân biệt mua sắm hàng hóa bằng hình thức đấu thầu quốc tế với các hình thức mua sắm khác

1.5.1 Phân biệt đối tượng đấu thầu

1.5.1.1 Dịch vụ tư vấn

Theo Điều 4 Luật đấu thầu 2005 thì dịch vụ tư vấn có ba dạng sau:

a) Dịch vụ tư vấn chuẩn bị dự án: gồm có lập, đánh giá báo cáo quy hoạch, tổng

sơ đồ phát triển, kiến trúc, báo cáo nghiên cứu tiền khả thi, báo cáo nghiên cứu khả thi;

b) Dịch vụ tư vấn thực hiện dự án: gồm có khảo sát, lập thiết kế, tổng dự toán và

dự toán, lập hồ sơ mời thầu, đánh giá hồ sơ dự thầu, giám sát thi công xây dựng và lắp đặt thiết bị;

c) Dịch vụ tư vấn điều hành quản lý dự ỏn, thu xếp tài chớnh, đào tạo, chuyển giao công nghệ và các dịch vụ tư vấn khác

1.5.1.2 Xây lắp

Gồm những cụng việc thuộc quỏ trỡnh xõy dựng và lắp đặt thiết bị các công trỡnh, hạng mục cụng trỡnh, cải tạo, sửa chữa lớn

1.5.2 Phân biệt đấu thầu quốc tế với hình thức khác

a) Đấu thầu trong nước: Là quỏ trỡnh lựa chọn nhà thầu đáp ứng các yêu cầu

của bên mời thầu với sự tham gia của các nhà thầu trong nước

b) Đấu thầu hạn chế: Đấu thầu hạn chế phải có tối thiểu năm nhà thầu được xác

định là có đủ năng lực và kinh nghiệm tham gia đấu thầu; trường hợp thực tế có ít hơn năm nhà thầu, chủ đầu tư phải trỡnh người có thẩm quyền xem xét, quyết định cho phép tiếp tục tổ chức đấu thầu hạn chế hoặc áp dụng hỡnh thức lựa chọn khỏc

c) Chỉ định thầu: Là việc lựa chọn một nhà thầu được xác định là có đủ năng lực và

kinh nghiệm đáp ứng các yêu cầu của gói thầu và phải tuân thủ quy trỡnh thực hiện chỉ định thầu do Chính phủ quy định (Điều 20, Luật đấu thầu 2005)

d) Mua sắm trực tiếp: Mua sắm trực tiếp là hỡnh thức được áp dụng khi hợp

đồng đối với gói thầu có nội dung tương tự, để thực hiện gói thầu tương tự thuộc cùng một dự án hoặc thuộc dự án khác

e) Chào hàng cạnh tranh: Là việc gửi yêu cầu chào hàng cho các nhà thầu Nhà

thầu gửi báo giá đến bên mời thầu một cách trực tiếp, bằng fax hoặc qua đường bưu điện Đối với mỗi gói thầu phải có tối thiểu ba báo giá từ ba nhà thầu khác nhau Các điều kiện chào hàng cạnh tranh được quy định tại Điều 24 Luật đấu thầu 2005

g) Tự thực hiện: Hỡnh thức tự thực hiện là trường hợp chủ đầu tư là nhà thầu có đủ

năng lực và kinh nghiệm để thực hiện gói thầu thuộc dự án do mỡnh quản lý và sử dụng

h) Lựa chọn nhà thầu trong trường hợp đặc biệt: Trường hợp gói thầu có đặc thù

riêng biệt mà không thể áp dụng các hỡnh thức lựa chọn nhà thầu khỏc thỡ ỏp dụng việc lựa chọn nhà thầu trong trường hợp đặc biệt theo một phương án lựa chọn nhà thầu, bảo đảm mục tiêu cạnh tranh và hiệu quả kinh tế

Tóm lại, khỏc với cỏc hỡnh thức đấu thầu trên, luận văn chỉ tập trung phân tích hỡnh thức đấu thầu cạnh tranh quốc tế - ICB là một trong 7 hình thức đấu thầu phổ biến và hiện quả nhất hiện nay Đó là quá trỡnh lựa chọn nhà thầu đáp ứng các yêu cầu của bên mời thầu với sự tham gia của các nhà thầu nước ngoài và nhà thầu trong nước Đây cũng được coi là hỡnh thức đấu thầu rộng rói vỡ khụng hạn chế số lượng nhà thầu tham dự (Điều

18 Luật đấu thầu 2005)

Các quan điểm, định nghĩa về đấu thầu quốc tế được nêu cụ thể ở mục: "1.2 Khái

niệm về hình thức và phương thức đấu thầu quốc tế mua sắm hàng hóa" (Trong phạm vi

nghiên cứu của luận văn, tác giả chỉ đề cập tới hỡnh thức mua sắm này)

1.6 Cơ sở pháp lý về đấu thầu quốc tế của một tổ chức tài chính, nhà tài trợ quốc tế

1.6.1 Quy định của UNCITRAL

Luật mẫu của UNCITRAL về đấu thầu do Ủy ban Luật thương mại quốc tế của Liên hợp quốc ban hành theo quyết định tại kỳ họp thứ 19 vào năm 1986 Ngày 5 đến ngày 23 tháng 7 năm 1993 bộ luật mẫu này (kèm theo hướng dẫn ban hành) đó được Ủy ban luật của Liên hợp quốc thông qua tại kỳ họp thứ 26 Mục đích là giúp các quốc gia

có thể ban hành hoặc sửa đổi bộ luật của riêng mỡnh trờn cơ sở một Luật mẫu về mua sắm Tại kỳ họp thứ 27 ngày 31 tháng 5 đến ngày 1 tháng 6 năm 1994 tại New York, Ủy ban luật của Liên hợp quốc đó bàn bạc và đi đế bổ sung, sửa đổi một số điều cho phù hợp với thực tế và được gọi với tên duy nhất là "Luật mẫu " (bản chính thức của Đại hội đồng liên hợp quốc, kỳ họp 49, số 17(A/49/17)

Phạm vi điều chỉnh được quy định tại Điều 1 của Luật mẫu gồm tất cả các thể nhân và pháp nhân ngoại trừ Quân đội và Công an

1.6.2 Quy định của WB

Quy định về đấu thầu quốc tế mua sắm hàng hóa được WB quy định chi tiết trong

"Hướng dẫn mua sắm bằng vốn vay IBRD và tín dụng IDA" - WB tháng 5 năm 2004 Mục đích của Hướng dẫn này là để giúp những người thực hiện dự án do Ngân hàng Tái thiết và Phát triển quốc tế (IBRD) hoặc Hiệp hội Phát triển quốc tế (lDA) tài trợ toàn bộ hoặc một phần bằng khoản vay, tín dụng hoặc viện trợ không hoàn lại về những chính sách chi phối việc mua sắm hàng hóa, dịch vụ (ngoại trừ dịch vụ tư vấn) Trong đó WB định nghĩa "Hàng hoá" bao gồm các hàng hoá thông dụng, nguyên liệu, máy móc, thiết bị và nhà máy công nghiệp

Hiệp định vay quy định mối quan hệ pháp lý giữa bên vay và WB, còn hướng dẫn mua sắm của WB áp dụng cho việc mua sắm hàng hoá cho dự án theo Hiệp định Các quyền hạn và nghĩa vụ của Bên vay và bên cung ứng hàng hóa cho dự án được quy định bởi hồ sơ mời thầu và các hợp đồng do Bên vay ký với các bên cung ứng hàng hóa, chứ không phải bởi hướng dẫn mua sắm của WB hay bởi hiệp định vay Những điều khoản trong hướng dẫn cũng áp dụng cho các dịch vụ được đấu thầu và hợp đồng dựa trên cơ sở các đầu ra vật chất có khả năng đo lường được, như khoan, vẽ bản đồ và các hoạt động tương tự Hướng dẫn mua sắm hàng hóa không áp dụng cho dịch vụ tư vấn Các thủ tục nêu trong hướng dẫn áp dụng cho tất cả các hợp đồng mua sắm hàng hoá được tài trợ toàn bộ hay một phần bằng vốn vay ngân hàng

Ngoài quyển hướng dẫn mua sắm, WB còn phát hành các sổ tay hướng dẫn ngắn gọn và mẫu hồ sơ mời thầu chuẩn dành cho mua sắm hàng hóa như: "Mẫu hồ sơ mời thầu chuẩn - Mua sắm hàng hóa", do WB phát hành tháng 5/2004 và được sửa đổi bổ sung tháng 5/2005

1.6.3 Quy định của ADB

Ngân hàng châu á (ADB) là tổ chức tài chính hợp tác phát triển đa phương, giúp

đỡ phát triển kinh tế và hợp tác kinh tế trong khu vực Từ năm 1999 đến nay với chiến lược giảm nghèo, đã được thông qua, bằng cách tăng trưởng bền vững, phát triển xã hội

và điều hành quốc gia tốt Mọi hoạt động, trợ giú, chiến lược, trợ giúp quốc gia thông

qua các dự an và chương trình đều xoay quanh mục tiêu mới này Cũng từ năm 1966, chính quyền Sài Gòn đã tham gia vào ADB Thời gian đó ADB cũng có một vài tài trợ nhỏ cho các dự án ở miền Nam Việt Nam Năm 1976, nước Việt Nam dân chủ cộng hòa

đã được coi là thành viên chính thức của ADB, các quan hệ được phục hồi và ADB bắt đầu tài trợ từ thời điểm này Sau một thời gian gián đoạn từ 1979 đến 9/1993, ADB nối lại quan hệ và tài trợ cho Việt Nam Tính đến tháng 12 năm 2001, ADB đã phê duyệt 34 khoản vay cho khu vực công cộng với tổng số là 2,2 tỷ USD, 3 dự án đầu tư cho khu vực tư nhân với tổng số vốn là 72 triệu USD và 117 dự án hỗ trợ kỹ thuật với tổng số vốn đầu tư là 82 triệu USD [6] Cùng với số vốn tài trợ lớn đứng thứ 3 (sau Nhật và WB), ADB cũng đồng thời bắt buộc Việt Nam cũng như các thành viên khác phải tuân theo quy trình mua sắm của mình

Hệ thống các văn bản hướng dẫn mua sắm của ADB được in thành sách và công

bố rộng rãi trong trang WEB của Ngân hàng Kèm theo đó ADB thường xuyên có các công văn hướng dẫn cụ thể đối với các trường hợp riêng, đặc biệt cho chủ đầu tư để thực hiện đúng chính sách mua sắm của ADB

Mua sắm trong các dự án do ADB tài trợ vốn phải thực hiện theo nguyên tắc, thông lệ và phương thức chung được đề ra trong cuốn "Quy định về mua sắm trong phạm vi vốn vay của ADB" Các chính sách áp dụng trong công tác mua sắm được gộp vào trong cuốn sách này là được xây dựng từ các điều khoản của Hiệp định thành lập Ngân hàng Phát triển Châu á ("Hiến chương") Mọi nguyên tắc cụ thể khác về mua sắm hàng hóa tường được quy định trong hiệp định vay vốn của từng dự án

Tất cả các công tác mua sắm cho các dự án do Ngân hàng tài trợ vốn đều phải

phù hợp với nguyên tắc cơ bản đã nêu trong Hiến chương và quy định của ADB (xem

nguyên tắc phần 1.4.2, chương I) Nếu bất kỳ nguyên tắc nào trong số những nguyên tắc

cơ bản đó không được tuân theo trong quá trình mua sắm, kể cả trong quá trình xét thầu

và trao hợp đồng, ADB sẽ từ chối viện trợ việc mua sắm cụ thể đó và hủy bỏ phần cho vay tương ứng

Hiện nay ban hành kèm theo cuốn "Quy định về mua sắm trong phạm vi vốn vay của ADB", tháng 6 năm 2000, ADB phát hành 4 tập Mẫu chuẩn của hồ sơ mời thầu của hình thức đấu thầu quốc tế theo 4 phương thức khác nhau: một giai đoạn; hai phong bì (một giai đoạn); hai phong bì (hai giai đoạn); Phương thức đấu thầu hai giai đoạn

Các quy định và hướng dẫn của ADB: Các hướng dẫn (Guidelines) được soạn thảo nhằm mục đích để các cán bộ ADB và các bên vay sử dụng trong việc hướng dẫn thực hiện các dự án do ADB tài trợ Các hướng dẫn đề ra các chính sách và phương thức chung của ADB liên quan tới việc thực hiện các dự án ADB của ADB và Bên vay Hầu hết các hướng dẫn đều được soạn thảo nhằm mục đích để sử dụng trong nội bộ ADB hơn là để sử dụng cho bên vay Vì vậy, ADB thiết kế các cẩm nang hay Sổ tay (Handbook) giải thích về các chính sách và phương thức của ADB và nhằm mục đích phục vụ cho bên vay và các cơ quan thực hiện dự án của bên vay Sổ tay Hướng dẫn hoạt động (Operation Manual) là tài liệu của ADB được sử dụng hàng ngày cho ban quản lý và cán bộ ADB Tài liệu này tập hợp các chính sách của ADB được trình bày dưới dạng các văn bản ngắn gọn và súc tích theo thoả thuận thành lập Ngân hàng Phát triển châu á (Hiến chương), Quy chế của Quỹ Phát triển châu á, Quy chế đối với các hoạt động thông thường và hoạt động đặc biệt, và các quy định hoạt động được Ban Giám đốc chấp thuận Sổ tay hướng dẫn hoạt động cũng bao gồm:

- Các phương thức và hướng dẫn về việc thực hiện các quy định

- Hướng dẫn quản lý dự án: phục vụ công việc của cán bộ Ngân hàng

- Tài liệu mẫu về mua sắm: Sơ tuyển nhà thầu (hướng dẫn người sử dụng)

- Hướng về các vấn đề trong công tác mua sắm cho các dự án do ADB

- Tài liệu mẫu về đấu thầu: Cung cấp, giao và lắp đạt hàng hoá

- Tài liệu mẫu về đấu thầu: Mua sắm hàng hoá

- Cầm nang hướng dẫn về hệ thống quản lý thực hiện dự án

1.6.4 Quy định của WTO

WTO quy định các vấn đề về mua sắm hàng hóa cụ thể trong "Hiệp định mua sắm chính phủ" Đây là bản hiệp định được đăng ký theo quy định tại Điều 102 của Hiến chương Liên hợp quốc, hoàn thành tại Marrakesh ngày 15/04/1994, bản duy nhất bằng tiếng Anh, Pháp, Tây Ban Nha

Kết luận chương 1

Luật đấu thầu cũng như luật pháp nói chung, có nguồn gốc lịch sử hình thành

Nó gắn liền với quá trình hình thành, tồn tại và phát triển của Nhà nước Tuy nhiên luật đấu thầu có đặt trưng riêng liên quan tới đặc điểm và mục đích của hoạt động đấu thầu Trước hết, luật đấu thầu ra đời do đòi hỏi từ công tác mua sắm công khai và minh bạch

sử dụng nguồn vốn lớn, chủ yếu từ ngân sách nhà nước Trong đó chỉ có một người mua

và rất nhiều người bán Người mua (bên mời thầu) chủ yếu là cơ quan nhà nước, các tổ chức tài chính quốc tế luôn mong muốn mua được hàng hóa chất lượng cao với giá thấp nhất Người bán là các nhà thầu với mong muốn giành được lợi nhuận tối đa và uy tín cao trong việc cung cấp hàng hóa Để thống nhất được lợi ích của các bên tham gia đấu thầu gồm: bên mua, bên bán, chính phủ, nhà tài trợ và các bên liên quan khác, cần phải có một cơ sở pháp lý để tạo ra môi trường cạnh tranh lành mạnh trong nước và quốc tế phù hợp với quy luật của nền kinh tế thị trường Vấn đề này đã được phân tích trong chương 1 của luận văn để thấy rõ vai trò, sự cần thiết phải có các hướng dẫn, quy chế và luật đấu thầu quốc tế

Để làm rõ hơn về đấu thầu quốc tế tác giả đã nêu ra các khái niệm về hình thức

và phương thức đấu thầu quốc tế mua sắm hàng hóa theo quan điểm của WB, ADB, SIDA, Việt Nam và Luật mẫu của UNCITRIAL Từ đó tác giả rút ra các đặc điểm riêng của các chế định về đấu thầu mua sắm hàng hoá quốc tế liên quan tới chủ thể, đối tượng giao dịch, điều kiện mua bán và các điều kiện pháp lý Đây cũng là căn cứ để phân biệt với các hình thức đấu thầu khác không phải mua sắm hàng hóa qua đấu thầu cạnh tranh quốc tế, liên quan đến đối tượng mua sắm như: dịch vụ, tư vấn và xây lắp

Cuối cùng, tác giả nêu lên các nguyên tắc cơ bản và căn cứ pháp lý cho hoạt động đấu thầu mua sắm hàng hóa quốc tế của một số nhà tài trợ như WB, ADB, SIDA

Các quy định cụ thể, trên cơ sở so sách với hướng dẫn của các nhà tài trợ quốc tế sẽ được trình bày ở chương 2

2.1.1.1 Hệ thống văn bản pháp luật trước khi có Luật đấu thầu 2005

Để xóa bỏ những hạn chế về việc mua sắm khép kín, chủ yếu là chỉ định trong mua sắm hàng hóa, lần đầu tiên Chính phủ ban hành Quyết định 91/TTg ngày 13/11/1992 về hướng dẫn đấu thầu mua sắm máy móc, thiết bị nhập khẩu và kèm theo

là quy định về nhập khẩu máy móc thiết bị bằng nguồn vốn ngân sách nhà nước Ngày 3/7/1993, Chính phủ ban hành Thông tư số 04/TM-ĐT hướng dẫn thi hành quyết định này Thông tư hướng dẫn những việc liên quan tới vấn đề đấu thầu mua sắm hàng hóa, bao gồm: hình thức đấu thầu rộng rãi, đấu thầu hạn chế, chào hàng cạnh tranh và mua sắm trực tiếp Tuy nhiên, các quy định này mới chỉ áp dụng trong lĩnh vực nhập khẩu bằng vốn ngân sách mà chưa bao quát các lĩnh mua sắm khác

Đến năm 1994, quy định về mua sắm đấu thầu mới bao quát hầu hết các lĩnh vực bằng Quyết định 183/TTg ngày 16/04/1994 Qua thực tế áp dụng quyết định này đã phát sinh một số bất cập, đòi hỏi phải có văn bản pháp lý hoàn chỉnh hơn, có khả năng điều chỉnh các hoạt động đấu thầu trên mọi lĩnh vực, phù hợp với luật pháp quốc tế Đây là tiền đề cơ bản để có sự ra đời của Quy chế đấu thầu ban hành kèm Nghị định 43/CP ngày 16/7/1996 Quy chế này đã thống nhất các quy định các bộ, ngành về đấu thầu, đồng thời tạo ra sự công khai, minh bạch, tăng tính cạnh tranh và đạt hiệu quả kinh tế, quản lý cao Nói chung, Quy chế đấu thầu đã tạo ra sự quy chuẩn và tương đối phù hợp với các quy định quốc tế Quy chế này được hướng dẫn bằng Thông tư liên tịch số 02/TTLT-BKH-BXD ngày 25/02/1997 và được sửa đổi, bổ sung theo Nghị định 93/CP ngày 23/08/1997

Sau hơn 3 năm thực hiện Quy chế đấu thầu ban hành kèm Nghị định 43/CP được sửa đổi bổ sung theo Nghị định 93/CP, đã tạo dựng được quy trình đấu thầu, nâng cao hiệu quả sử dụng vốn, tăng cường môi trường cạnh tranh lành mạnh Nhưng đó cũng là thời gian để các Quy chế đấu thầu cũ không còn phù hợp với hoàn cảnh mới nữa, gây ra nhiều hiện tượng tiêu cực trong đấu thầu Để hoàn thiện pháp luật về đấu thầu trong điều kiện kinh tế xã hội mới, Chính phủ đã ban hành Quy chế đấu thầu kèm theo Nghị định 88/1999/NĐ-CP ngày 01/9/1999 Quy chế đấu thầu mới này tiếp tục được bổ sung

và hoàn thiện theo các văn bản sau:

- Nghị định số 14/2000/NĐ-CP ngày 05/05/2000 của Chính phủ sửa đổi, bổ sung một số điều của Quy chế đấu thầu ban hành kèm theo Nghị định số 88/1999/NĐ-CP ngày 01/09/1999 của Chính phủ;

- Nghị định số 66/2003/NĐ-CP ngày 12/06/2003 của Chính phủ sửa đổi, bổ sung một số điều của Quy chế Đấu thầu ban hành kèm theo Nghị định số 88/1999/NĐ-CP ngày 01/09/1999 và Nghị định số 14/2000/NĐ-CP ngày 5/5/2000 của Chính phủ;

- Thông tư số 04/2000/TT-BKH ngày 26/05/2000 của Bộ Kế hoạch và Đầu tư hướng dẫn thực hiện Quy chế đấu thầu;

- Thông tư số 01/2004/TT-BKH ngày 02/02/2004 của Bộ Kế hoạch và Đầu tư hướng dẫn thực hiện Nghị định số 66/2003/NĐ-CP ngày 12/06/2003 của Chính phủ;

- Thông tư số 17/2001/TT-BTC ngày 21/03/2001 của Bộ Tài chính Hướng dẫn chế độ quản lý và sử dụng lệ phí thẩm định kết quả đấu thầu;

- Thông tư số 50/2001/TT-BNN-XDCB ngày 03/05/2001 của Bộ Nông nghiệp

và Phát triển nông thôn hướng dẫn thực hiện Quy chế đấu thầu đối với các dự án đầu tư thuộc Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn;

- Công văn số 8895 BKH/VPXT ngày 31/12/2001 của Bộ Kế hoạch và Đầu tư về Đấu thầu mua sắm hàng hoá;

- Công văn số 952/CP-CN ngày 16/08/2002 của Chính phủ về việc hướng dẫn triển khai thực hiện Nghị quyết 05/2002/NQ-CP ngày 24/04/2002 của Chính phủ đối với nội dung đấu thầu và sửa đổi quy chế đấu thầu;

- Công văn số 3220 BKH/VPXT ngày 23/05/2002 của Bộ Kế hoạch và Đầu tư về việc hướng dẫn triển khai thực hiện Nghị quyết 05/2002/NQ-CP ngày 24/04/2002 của Chính phủ đối với nội dung liên quan tới công tác đấu thầu

2.1.1.2 Hệ thống văn bản pháp luật hướng dẫn, thi hành Luật đấu thầu 2005

Trong hơn sáu năm thực hiện Quy chế đấu thầu ban hành kèm Nghị định 88/1999/NĐ-CP ngày 1/9/1999 và các văn bản hướng dẫn, bổ sung kèm theo, mặc dù

đó nõng cao được hiệu quả kinh tế, hiệu quả quản lý và tương đối phù hợp vơi nền kinh

tế thị trường, song vẫn cũn nhiều vướng mắc và tiêu cực phát sinh trong công tác đấu thầu Mặt khác, với xu thế hội nhập kinh tế quốc tế diễn ra rất nhanh và toàn diện trong khu vực và cả thế giới, đặc biệt là khi Việt Nam trở thành thanh viên chính thức của WTO, thỡ càng đũi hỏi cần phải có bộ luật về đấu thầu phù hợp với tỡnh hỡnh mới, phự hợp với luật phỏp quốc tế và mang tính pháp chế cao Đây không chỉ là yêu cầu của Việt Nam mà cũn là yờu cầu mang tớnh điều kiện của các nhà tài trợ và các tổ chức tài chính, thương mại quốc tế

Trước tỡnh hỡnh cấp thiết đó, kỳ họp thứ 8 ngày 29 tháng 11 năm 2005, Quốc hội nước Cộng hũa xó hội chủ nghĩa Việt Nam khúa XI đó thụng qua luật Đấu thầu số 61/2005/QH11 Luật này có hiệu lực thi hành từ ngày 01/04/2006

Cho đến nay, các cơ quan chức năng đó và đang nỗ lực sớm ban hành văn bản hướng dẫn để Luật đấu thầu 2005 thực sự đi vào đời sống xó hội Dự thảo nghị định hướng dẫn thi hành Luật Đấu thầu cũng đang được Chính phủ xem xét Do vậy, để đảm bảo sự thống nhất trong quá trình thực hiện Luật Đấu thầu trong thời gian chưa có nghị định hướng dẫn thi hành Luật của Chính phủ, căn cứ ý kiến chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ (tại văn bản 2025/VPCP-CN, ngày 17/04/2006), Bộ Kế hoạch và §ầu tư ban hành công văn số 2820

/BKH-QLĐT 21/04/2006 hướng dẫn thực hiện tạm thời công tác đấu thầu như sau: Kể từ

ngày 01/04/2006, việc triển khai thực hiện đấu thầu phải căn cứ theo Luật Đấu thầu Trong