LUẬN VĂN: Một số giải pháp phát triển hệ thống Trung tâm Giới thiệu việc làm công ở Việt Nam đến năm 2010 ppt

Phát triển hệ thống Trung tâm Giới thiệu việc làm nhằm làm cầu nối cho người lao động và người sử dụng lao động thông qua tư vấn, giới thiệu việc làm cho người lao động, cung ứng và tuyể

LUẬN VĂN:

Một số giải pháp phát triển hệ thống

Trung tâm Giới thiệu việc làm công

ở Việt Nam đến năm 2010

Lời mở đầu

Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX của Đảng đã thông qua Chiến lược phát triển kinh tế – xã hội giai đoạn 2001 – 2010, trong đó đã xác định: “Giải quyết việc làm là yếu tố quyết định để phát huy nhân tố con người, ổn định và phát triển kinh tế, lành mạnh xã hội, đáp ứng nguyện vọng chính đáng và yêu cầu bức xúc của nhân dân Đến năm 2010, nước ta có khoảng 56,8 triệu người ở trong độ tuổi lao động, tăng gần 11 triệu lao động so với năm 2000 Để giải quyết vấn đề việc làm cho người lao động, phải tạo môi trường và điều kiện thuận lợi cho tất

cả các thành phần kinh tế đầu tư rộng rãi trong các cơ sở sản xuất, kinh doanh, tạo nhiều việc làm và phát triển thị trường lao động Thúc đẩy quá trình chuyển dịch cơ cấu lao động xã hội phù hợp với cơ cấu kinh tế” Để có thể thực hiện mục tiêu giải quyết việc làm đến năm 2010, cần phải có những giải pháp, trong đó phát triển các Trung tâm Giới thiệu việc làm theo một qui hoạch thống nhất là rất cần thiết Phát triển hệ thống Trung tâm Giới thiệu việc làm nhằm làm cầu nối cho người lao động và người sử dụng lao động thông qua tư vấn, giới thiệu việc làm cho người lao động, cung ứng và tuyển lao động theo yêu cầu của người sử dụng lao động, thu thập và cung ứng các thông tin về thị trường lao động… điều đó sẽ góp phần thực hiện được mục tiêu giải quyết việc làm đến năm 2010

Quá trình phát triển của hệ thống Trung tâm Giới thiệu việc làm của nước ta trong giai đoạn qua vừa thực hiện mục tiêu giải quyết việc làm vừa góp phần hoàn thiện thị trường lao động mới được hình thành ở nước ta.Trong hệ thống các Trung tâm Giới thiệu việc làm thì các Trung tâm Giới thiệu việc làm công ngày càng được củng cố và phát triển, đóng vai trò chủ đạo trong hệ thống Trung tâm Giới thiệu việc làm của cả nước Trong giai đoạn 1998 -

2004 các Trung tâm Giới thiệu việc làm công ở Việt Nam đã thực hiện tư vấn cho hơn 3000 ngàn lượt lao động; giới thiệu việc làm và cung ứng lao động cho khoảng 1500 ngàn lượt người; cung cấp thông tin thị trường lao động cho khoảng 600 ngàn lượt người; dạy nghề cho hơn 1000 ngàn lượt lao động… các kết quả này đã có đóng góp to lớn vào mục tiêu giải quyết việc làm của nước ta trong giai đoạn vừa qua Tuy nhiên, hệ thống Trung tâm Giới thiệu việc làm công ở nước ta vẫn còn nhiều tồn tại và bất cập, cụ thể là: chưa có qui hoạch tổng thể để phát triển các trung tâm của cả nước cũng như mỗi địa phương; chưa hình thành được các

trung tâm trọng điểm của mỗi vùng; việc đầu tư cho các trung tâm vừa ít, vừa giàn trải, kinh phí hoạt động thường xuyên cho mỗi trung tâm rất khó khăn; nhiều hoạt động chính của trung tâm chưa được quan tâm đúng mức; chưa đáp ứng được nhu cầu của thị trường nhất là nhu cầu của người sử dụng lao động và người lao động

Nếu không có các giải pháp nhằm tháo gỡ các hạn chế nêu trên thì hệ thống Trung tâm Giới thiệu việc làm khó có thể phát triển mạnh và đạt được những mục tiêu mà Đại hội Đảng

IX đã đề ra Nhận thức được vấn đề đó, trong thời gian thực tập tại Vụ Lao động – Việc làm,

Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội, em đã quyết định lựa chọn đề tài: “Một số giải pháp

phát triển hệ thống Trung tâm Giới thiệu việc làm công ở Việt Nam đến năm 2010” làm

luận văn tốt nghiệp của mình

Trong luận văn tốt nghiệp, ngoài lời mở đầu và kết luận, nội dung được kết cấu thành ba chương:

Chương I: Sự cần thiết khách quan của phát triển hệ thống Trung tâm Giới thiệu việc

làm trong nền kinh tế

Chương II: Thực trạng của hệ thống Trung tâm Giới thiệu việc làm công ở Việt Nam

giai đoạn 1998 – 2004

Chương III: Một số giải pháp phát triển hệ thống Trung tâm Giới thiệu việc làm công ở

Việt Nam đến năm 2010

Mục đích nghiên cứu của luận văn tốt nghiệp: phân tích các nội dung hoạt động của hệ thống Trung tâm Giới thiệu việc làm Phân tích, đánh giá thực trạng hoạt động của hệ thống Trung tâm Giới thiệu việc làm ở Việt Nam giai đoạn 1998 – 2004, qua đó có thể đưa ra được các giải pháp nhằm hoàn thiện hệ thống Trung tâm Giới thiệu việc làm ở nước ta trong tương lai

Chương I:

sự cần thiết khách quan của hệ thống trung tâm giới thiệu việc làm trong nền kinh tế

I Một số vấn đề cơ bản về hệ thống trung tâm giới thiệu việc làm

1 Một số khái niệm cơ bản

1.1 Việc làm

1.1.1 Quan điểm của tổ chức lao động quốc tế (ILO) về việc làm

Theo quan điểm chung trên thế giới thì khái niệm việc làm chỉ đề được cập đến trong mối quan hệ với lực lượng lao động, khi đó việc làm được chia ra làm hai loại: một là việc làm được trả công (những người làm thuê, học việc…) và một loại là việc làm không được trả công nhưng vẫn tạo ra thu nhập (giới chủ, những người làm kinh tế hộ gia đình…)

Qua quá trình phân tích thì tại hội nghị Quốc tế lần thứ 13 của các nhà thống kê lao động (ILO – 1993) thì khái niệm về việc làm đã được nêu ra như sau: “việc làm là hoạt động có ích, không bị pháp luật cấm, có thu nhập bằng tiền hoặc hiện vật Những người có việc làm là những người làm một công việc gì đó và được trả công, có lợi nhuận, được thanh toán bằng hiện vật, hoặc tham gia vào một hoạt động mang tính chất tự tạo ra việc làmvì lợi ích và thu nhập của bản thân hoặc gia đình mà không nhận tiền công và hiện vật”

Tuỳ theo luật pháp của từng quốc gia mà qui định về việc làm như trên sẽ có những sửa đổi, bổ sung cho phù hợp nhưng về cơ bản nó vẫn mang đầy đủ những nội dung mà ILO đã đưa ra

1.1.2 Quan điểm về việc làm của Việt Nam

Theo điều 13 của Bộ Luật Lao động nước Cộng hoà Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam đã khẳng định: “mọi hoạt động tạo ra nguồn thu nhập và không bị pháp luật cấm, đều được thừa nhận là việc làm” Theo định nghĩa này các hoạt động được xác định là việc làm bao gồm:

Khái niệm này về cơ bản là không có sự khác biệt so với khái niệm về việc làm mà ILO

đã đưa ra tại hội nghị Quốc tế lần thứ 13 Khái niệm việc làm theo Bộ Lao động đưa ra đã bao gồm một phạm vi rất rộng: từ những công việc đựơc thực hiện trong các nhà máy, công sở đến các hoạt động hợp pháp tại khu vực phi chính quy (vốn trước đây không được coi là việc làm), các công việc nội trợ, chăm sóc con cái trong gia đình… đều được coi là việc làm Chính vì vậy khái niệm việc làm hiện nay ta đang sử dụng đã có rất nhiều thay đổi so với khái niệm về việc làm mà trước đây chúng ta sử dụng trong thời kỳ bao cấp

Người lao động được coi là có việc làm khi có người mua sức lao động mà họ muốn bán

và ngược lại nếu người lao động mong muốn bán sức lao động mà không tìm thấy người mua thì họ bị coi là người không có việc làm Hoạt động mua bán sức lao động được diễn ra trên thị trường lao động dưới nhiều hình thức trong đó có hình thức giới thiệu việc làm

1.2 Giới thiệu việc làm

Giới thiệu việc làm là một quá trình trong đó các cơ sở giới thiệu việc làm đã có các thông tin về chỗ làm việc trống và cung cấp các thông tin đó cho người lao động để người lao động

có thể tìm hiểu và thoả thuận về việc làm với người sử dụng lao động, hoặc các cơ sở giới thiệu việc làm có thể cung cấp thông tin cần thiết về người lao động cho chủ sử dụng lao động

để họ có thể tiếp xúc với người lao động và có thể đi đến các thoả thuận về tuyển dụng lao

 Thiết lập hoặc tăng cường các chương trình thu thập, phân tích, lưu giữ và cung cấp thông tin; tư vấn về các hội chợ việc làm, nghề nghiệp cho người lao động và người sử dụng lao động; đào tạo, tự tạo việc làm cho người lao động

 Cung cấp cho người lao động những thông tin và yêu cầu của người sử dụng lao động

về lĩnh vực cần tuyển lao động, những đòi hỏi về trình độ chuyên môn – kỹ thuật, cũng như

về các mức tiền công có thể nhận được, giúp cho người sử dụng lao động tuyển được lao động theo đúng yêu cầu

 Hoạt động giới thiệu việc làm có thể tham gia đào tạo nghề để tự tạo việc làm cho người lao động

1.3 Trung tâm Giới thiệu việc làm

Theo quan điểm chung của ILO thì các Trung tâm Giới thiệu việc làm được coi là các tổ chức mà Nhà nước cho phép thành lập nhằm mục đích thực hiện các chức năng giới thiệu việc làm Chức năng chủ yếu của hoạt động giới thiệu việc làm là việc sắp xếp việc làm một cách

có hiệu quả cho người lao động và người sử dụng lao động mà chủ yếu là thông qua các chương trình chắp nối Bên cạnh đó, các Trung tâm Giới thiệu việc làm còn nhằm mục đích cung cấp thông tin và tư vấn nghề nghiệp giúp cho người lao động tham gia vào thị trường lao động, quản lý các chương trình bảo hiểm thất nghiệp và chi trả trợ cấp thất nghiệp, quản lý các cơ quan việc làm tư nhân, quản lý việc làm của lao động ở nước ngoài, quản lý các chương trình việc làm đặc biệt, quản lý quỹ xúc tiến việc làm…

Ngoài ra, tuỳ thuộc vào hoàn cảnh của từng quốc gia mà các Trung tâm Giới thiệu việc làm sẽ có quy mô và lĩnh vực hoạt động khác nhau nhưng hầu hết ở các quốc gia đều có qui định các Trung tâm Giới thiệu việc làm được phép thu lệ phí

ở Việt Nam theo điều 18 Bộ Luật Lao động nước Cộng hoà Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam

đã ghi rõ:

Tổ chức dịch vụ việc làm (Trung tâm Giới thiệu việc làm) được thành lập theo qui định của pháp luật có nhiệm vụ tư vấn, giới thiệu việc làm, cung ứng lao động và giúp tuyển lao động, thu thập và cung ứng thông tin về thị trường lao động Việc đưa người Việt Nam đi lao

Trong thị trường lao động thì các Trung tâm Giới thiệu việc làm được coi là công cụ đặc biệt để giải quyết vấn đề việc làm, là cầu nối trung gian giữa người lao động và người sử dụng lao động Song tuỳ thuộc vào luật pháp của từng nước mà các Trung tâm Giới thiệu việc làm được thành lập dưới các loại hình khác nhau sẽ thực hiện các nhiệm vụ khác nhau theo qui định của pháp luật

2 Phân loại Trung tâm Giới thiệu việc làm

Căn cứ vào chủ thể thành lập người ta chia Trung tâm Giới thiệu việc làm thành hai loại: Trung tâm Giới thiệu việc làm công (nhà nước) và Trung tâm Giới thiệu việc làm tư nhân (doanh nghiệp)

2.1 Trung tâm Giới thiệu việc làm công

Trung tâm Giới thiệu việc làm công có thể do Nhà nước thành lập hoặc Nhà nước phối hợp với các tổ chức xã hội thành lập song vẫn chịu sự quản lý của Nhà nước Trước đây, khi mới thành lập các Trung tâm Giới thiệu việc làm công chỉ tập trung vào người lao động bị mất việc, hoạt động chủ yếu là dàn xếp để người tìm việc có việc làm và người sử dụng lao động lấp đầy chỗ việc làm trống Bên cạnh đó, có một số trung tâm đã bắt đầu tham gia vào hoạt động bảo hiểm thất nghiệp và trợ cấp thất nghiệp

Trong thập kỷ 60 hệ thống Trung tâm Giới thiệu việc làm công đã bắt đầu phát triển ở nhiều nước với chức năng chính là chắp nối việc làm và thực thi chính sách bảo hiểm

Những năm 70 hệ thống Trung tâm Giới thiệu việc làm đã được sử dụng mạnh mẽ như một công cụ để thực thi và giám sát chính sách việc làm, công cụ để điều tiết thị trường lao động nhằm ngăn chặn nạn thất nghiệp

Hiện nay, trên thế giới cũng như ở Việt Nam hệ thống Trung tâm Giới thiệu việc làm công

đã phát triển mạnh mẽ, đóng vai trò then chốt trong hoạt động giới thiệu việc làm và có tác động quan trọng trong việc điều tiết cung cầu lao động trên thị trường lao động Ngoài ra nó còn đóng vai trò quản lý các Trung tâm Giới thiệu việc làm tư nhân

2.2 Trung tâm Giới thiệu việc làm tư nhân

Năm 1997 trong công ước số 181 của ILO đã thừa nhận sự có mặt của loại hình Trung tâm Giới thiệu việc làm tư nhân Trung tâm Giới thiệu việc làm tư nhân do các cá nhân, tổ chức không thuộc Nhà nước thành lập và hoạt động nhằm mục tiệu thu lợi nhuận, song các trung tâm này vẫn chịu sự quản lý về hoạt động của các cơ quan Nhà nước có thẩm quyền

Để rõ hơn về mục đích và nhiệm vụ hoạt động của các trung tâm này ILO đã đưa qui định

cụ thể là: Trung tâm Giới thiệu việc làm Nhà nước sẽ tập trung vào người thất nghiệp, các nhóm đối tượng yếu thế và các cá nhân, dành phần giải quyết việc làm có lợi nhuận cho các tổ chức Giới thiệu việc làm tư nhân, theo tiêu chuẩn này thì các tổ chức giới thiệu việc làm tư nhân được phép thu lệ phí

Đến nay ILO đã thừa nhận vai trò hợp pháp của các tổ chức giới thiệu việc làm tư nhân trong thị trường lao động và đựơc hoạt động dưới các hình thức sau đây:

Là cơ quan trung gian, đưa người tìm việc vào các chỗ làm việc trống và phục vụ như tác nhân của cả người sử dụng lao động và người tìm việc (không có hợp đồng làm việc giữa trung tâm và hai bên đối tác – người lao động và người sử dụng lao động ký hợp đồng lao động thông qua dịch vụ của trung tâm)

Là cơ quan cung cấp kỹ năng, trong đó trung tâm là người sử dụng lao động và tuyển lao động cho doanh nghiệp, phí hợp đồng được quyết định bởi hợp đồng lao động giữa trung tâm

và doanh nghiệp

Là cơ quan cung ứng dịch vụ trực tiếp: không tìm cách giải quyết việc làm trực tiếp mà cung cấp dịch vụ theo yêu cầu của người lao động và người sử dụng lao động bao gồm: thông tin, tư vấn, hướng dẫn… cho cả hai bên khách hàng

ở Việt Nam hệ thống Trung tâm Giới thiệu việc làm cũng được phân ra làm hai loại: Trung tâm Giới thiệu việc làm công và Trung tâm Giới thiệu việc làm tư nhân:

- Trung tâm Giới thiệu việc làm công ở Việt Nam được thành lập và hoạt động từ đầu những năm 90 đến nay đã phát triển mạnh mẽ, đóng vai trò then chốt trong hệ thống Trung tâm Giới thiệu việc làm của cả nước, góp phần đạt được các mục tiêu giải quyết việc làm đã

đề ra

- Các Trung tâm Giới thiệu việc làm tư nhân ở nước ta mới được thành lập từ đầu năm

2000, khi mà Luật doanh nghiệp có hiệu lực thi hành và việc qui định của Chính phủ bãi bỏ

84 loại giấy phép (trong đó có các loại giấy phép dịch vụ lao động) và Nghị định số 03/2000/NĐ-CP ngày 3 tháng 2 năm 2001 của Chính phủ không nêu Bộ Luật Lao động là luật chuyên ngành thì hoạt động giới thiệu việc làm được coi là lĩnh vực hoạt động không điều kiện Chính vì vậy ở nhiều địa phương đã có rất nhiều doanh nghiệp tham gia loại hình dịch

vụ này Tính đến nay, kết quả của loại hình dịch vụ này vẫn chưa đáp ứng được yêu cầu của Nhà nước và cơ quan quản lý: hoạt động manh mún, nhỏ lẻ và còn nhiều hạn chế như: số trung tâm được thành lập là nhiều song số trung tâm thực chất có tham gia hoạt động lại rất thấp (ví dụ ở Thành phố Hồ Chí Minh trong 823 trung tâm được thành lập chỉ có 329 trung tâm có hoạt động, chiếm khoảng 47%); các trung tâm thường coi đây là lĩnh vực hoạt động

không điều kiện nên số các trung tâm đăng ký ở một địa phương lại quá nhiều dẫn đến không kiểm soát được; mục tiêu của hoạt động giới thiệu việc làm tư nhân là vì lợi nhuận nên nhiều trung tâm đã lợi dụng qui định này để kiếm lợi bất chính bằng cách thu phí dịch vụ rất cao có đơn vị thu đến 1.000.000 – 1.500.000 đồng/người/giới thiệu việc làm… Để phát triển hệ thống Trung tâm Giới thiệu việc làm tư nhân ở nước ta trong những năm tiếp theo thì trước hết cần có mạng lưới qui hoạch tổng thể cho các trung tâm và sau đó mới có thể đưa ra các biện pháp để phát triển trung tâm

Tuy nhiên để có thể thực hiện được đúng chức năng và nhiệm vụ của mình các trung tâm cần phải tuân thủ các nguyên tắc hoạt động của một Trung tâm Giới thiệu việc làm

3 Các nguyên tắc hoạt động của các Trung tâm Giới thiệu việc làm

Các Trung tâm Giới thiệu việc làm của nhà nước hay tư nhân muốn hoạt động có hiệu quả cần tuân thủ ba nguyên tắc sau:

3.1 Nguyên tắc dịch vụ để phục vụ khách hàng

Đối tượng phục vụ của các Trung tâm Giới thiệu việc làm là khách hàng bao gồm cả những người đang tìm việc và các doanh nghiệp đang tìm kiếm lao động… chính vì vậy mọi hoạt động trong các trung tâm cần phải tập trung vào nhóm đối tượng này Nguyên tắc này nhằm đảm bảo rằng mọi đối tượng khách hàng đến với các trung tâm đều được phục vụ một cách tốt nhất, được đáp ứng đầy đủ nhất các yêu cầu mà khách hàng đã đưa ra cho trung tâm Tiêu chí để đánh giá nguyên tắc này là mức độ đáp ứng nhu cầu khách hàng của các trung tâm

Tổ chức ILO đã thống kê và đưa ra kết luận: Các khách hàng của Trung tâm Giới thiệu việc làm chủ yếu là:

Sinh viên, học sinh đã dời khỏi ghế nhà trường

Học sinh tốt nghiệp cuả các trường cao đẳng

Người thất nghiệp nhưng đã có kinh nghiệm làm việc

Người đã có việc làm nhưng muốn tìm việc làm khác tốt hơn

Các nhóm đối tượng đặc biệt như: lao động tàn tật, lao động từ nước ngoài trở về…

Các doanh nghiệp: lớn, vừa và nhỏ

Các tổ chức kinh tế – xã hội

Người muốn tự giải quyết việc làm…

Trung tâm Giới thiệu việc làm về cơ bản là hoạt động liên quan đến sự can thiệp vào thị trường lao động để đem lại lợi ích cho cả người lao động và người sử dụng lao động (hay đem lại lợi ích cho khách hành của các trung tâm) Để đem lại lợi ích cho khách hành của mình các Trung tâm Giới thiệu việc làm có thể thực hiện thông qua các hình thức sau:

- Trực tiếp tạo ra sự gặp gỡ giữa tổ chức giới thiệu việc làm, người tìm việc, người sử dụng lao động mà kết quả là trực tiếp giải quyết được việc làm, ở đây các trung tâm đã thực hiện chức năng chắp nối trung gian trong thị trường lao động

- Gián tiếp tạo ra sự tiếp xúc giữa người lao động và người sử dụng lao động bằng cách cung cấp thông tin và tư vấn giúp người tìm việc tự tạo được việc làm hoặc người sử dụng lao động tìm được lao động phù hợp mà không cần có thêm sự trợ giúp nào từ cơ quan giới thiệu việc làm

Song không phải lúc nào các Trung tâm Giới thiệu việc làm cũng thực hiện nguyên tắc phục vụ khách hàng đạt hiệu quả:

- Xuất phát từ phía người sử dụng lao động thì rất nhiều người sử dụng đã không sử dụng dịch vụ của trung tâm mà họ tiến hành tuyển dụng trực tiếp thông qua: các phương tiện thông tin đại chúng; liên hệ trực tiếp thông qua người lao động đang làm việc cho mình; liên hệ trực tiếp với các tổ chức giáo dục, đào tạo… Lý do mà người sử dụng lao động đưa ra cho hành động này là:

Các Trung tâm Giới thiệu việc làm chỉ cung cấp toàn lao động phổ thông

Lao động mà các trung tâm cung ứng cho các doanh nghiệp lần trước đã không đạt được yêu cầu

Dịch vụ cuả các trung tâm hoạt động chậm

Địa điểm bố trí dịch vụ ở xa và rất khó tìm

Cán bộ làm công tác này có trình độ không đáp ứng được yêu cầu của công việc

Trong khi đó những người lao động cũng không chủ động tham gia vào hoạt động của các trung tâm, họ thường tự tìm việc bằng cách: Thông tin quảng cáo cho người sử dụng lao động, viết thư trực tiếp cho người sử dụng lao động, trực tiếp đến các doanh nghiệp để xin việc làm… Những người này đã giải thích cho hành động của mình là:

Họ thường không biết là có loại hình dịch vụ này

Để tiếp cận các loại hình dịch vụ này không phải dễ

Các trung tâm thường không tìm được việc làm ưng ý cho họ

Cán bộ trung tâm không có trình độ

Đây là loại hình dịch vụ chỉ dành cho người có trình độ hạn chế không thể tự mình tìm được một công việc ưng ý

Nói tóm lại, trong rất nhiều trường hợp nguyên tắc phục vụ khách hành của các trung tâm

bị vi phạm mà nguyên nhân xuất phát từ chính khách hàng của các trung tâm

3.2 Nguyên tắc hoạt động có hiệu quả

Nội dung của nguyên tắc hiệu quả là nhằm tăng khả năng đáp ứng nhu cầu của khách hàng, góp phần đạt được các mục tiêu hiệu quả về kinh tế và xã hội

- Đề cập đến hiệu quả về kinh tế thì một trung tâm đáp ứng càng được nhiều nhu cầu của khách hàng trong điều kịên nguồn lực kinh phí là như nhau thì đạt được hiệu quả càng cao Chính vì vậy khi nói đến nguyên tắc này trước tiên cần xem xét đến cách thức sử dụng nguồn lực, đặc biệt là nguồn nhân lực là cán bộ và nguồn vật lực là tài chính và thời gian để đáp ứng các nhu cầu giải quyết việc làm

- Đề cập đến hiệu quả về xã hội tiêu giải quyết việc làm, hạn chế thất nghiệp và tạo ra sự công bằng cho các đối tượng khi tham gia thị trường lao động, nâng cao chất lượng của thị trường lao động…

Tiêu chí đơn giản nhất để đánh giá tính hiệu quả trong hoạt động giới thiệu việc làm là chi phí bình quân để giải quyết cho một chỗ làm việc hoặc bình quân thời gian để sắp xếp việc làm phù hợp cho một người tìm việc

Nhưng không phải lúc nào cũng áp dụng được nguyên tắc hiệu quả trong hoạt động giới thiệu việc làm, một phần vì những khó khăn trong việc xác định chỉ tiêu tính toán, một phần

vì thiếu những nguồn lực cho việc đánh giá Đôi khi để tính toán hiệu quả của hoạt động này người ta sẽ định hướng cách tính toán theo nguyên tắc chi phí – hiệu quả và dựa vào một số tiêu chí sau:

- Địa điểm bố trí trung tâm có phải là dễ tiếp cận không?

- Dịch vụ mà trung tâm cung cấp cho khách hàng đã phải là tốt nhất chưa?

- Trung tâm có đáp ứng được đúng những nhu cầu của khách hàng không?

- Cán bộ công tác trong trung tâm có đủ trình độ chuyên môn, nghiệp vụ không? Các trung tâm đã có hoạt động thanh tra, kiểm tra, thẩm định chuyên môn của cán bộ chưa?

- Hoạt động quản lý tài chính có thích hợp với hoạt động của trung tâm không? Các hoạt động tài chính có minh bạch không?

- Hoạt động của các trung tâm có thể đáp ứng được khối lượng công việc gia tăng mà vẫn đảm bảo chất lượng hoạt động không?

- Trung tâm có thể tiếp cận được với các nguồn trợ giúp cần thiết, bao gồm cả phương tiện máy tính không?

Dựa vào các tiêu chí đánh giá trên thì ILO đã tiến hành điều tra và thu được kết quả là không phải lúc nào các Trung tâm Giới thiệu việc làm cũng hoạt động hiệu quả vì:

- Không phải lúc nào khách hàng của trung tâm cũng biết đến sự tồn tại của các trung tâm Nhiều đối tượng còn không biết đến mục đích hoạt động của các trung tâm

- Việc tiếp cận các dịch vụ của trung tâm không phải lúc nào cũng dễ dàng

- Dịch vụ trong các trung tâm được hiểu là “dịch vụ thất nghiệp” hơn là tạo việc làm, có nghĩa là: nó trợ giúp về tài chính khi người lao động bị thất nghiệp hơn là giúp người ta tìm được việc làm mới

- Chất lượng hoạt động của các trung tâm là còn thấp

- Các trung tâm thường thiếu nguồn lực, đặc biệt là nguồn lực cán bộ có trình độ chuyên môn

Vậy cần có nhiều biện pháp cải tiến để nâng cao chất lượng hoạt động của các trung tâm đáp ứng đúng nhu cầu của nguyên tắc hiệu quả Song để các trung tâm hoạt động có hiệu quả

hơn thì không những cần đảm bảo hiệu quả hoạt động mà còn đòi hỏi chất lượng hoạt động của các trung tâm

3.3 Nguyên tắc hoạt động có chất lượng

Chất lượng hoạt động của các trung tâm có liên quan đến mức độ đóng góp của trung tâm vào các mục tiêu đã đề ra như các mục tiêu về giải quyết việc làm, mục tiêu phát triển nguồn nhân lực, phát triển thị trường lao động… Và rộng hơn là mức độ đóng góp vào những tiến bộ

về kinh tế – xã hội trong đó có mục tiêu: tăng trưởng và phát triển kinh tế – xã hội, chuyển dịch cơ cấu kinh tế, hội nhập kinh tế…

Nếu như mục tiêu chung của giới thiệu việc làm là xúc tiến việc làm để giải quyết nạn thất nghiệp thì chất lượng của chúng có thể đo bằng các tác động nên quá trình xúc tiến việc làm Mặt khác, có thể đánh giá chất lượng hoạt động của các trung tâm thông qua việc đảm bảo cung cấp dịch vụ với giá phải chăng, còn nếu dịch vụ “kém” thì tổ chức cung ứng dịch vụ là không hiệu quả

Nếu các Trung tâm Giới thiệu việc làm tuân thủ đầy đủ ba nguyên tắc trên sẽ góp phần thực hiện có hiệu quả vai trò của mình trong nền kinh tế

4 Vai trò của hệ thống Trung tâm Giới thiệu việc làm trong nền kinh tế

Trung tâm Giới thiệu việc làm được coi là công cụ đặc biệt để giải quyết việc làm, là cầu nối trung gian giữa người lao động và người sử dụng lao động, nó vừa được coi là cung lao động vừa coi là cầu lao động

- Với ý nghĩa là cung lao động thì các trung tâm được coi là là nguồn cung có số lượng lớn, đa dạng và chất lượng tương đối đảm bảo Hàng năm các trung tâm đã cung cấp cho thị trường lao động một lưc lượng lao động đã được đào tạo nghề và tiến hành tổ chức cung cấp thông tin; tư vấn, giơí thiệu và cung cấp thông tin cho thị trường lao động…

- Với ý nghĩa là cầu lao động thì các trung tâm thường tham gia vào các lĩnh vực: cung cấp thông tin, tư vấn nghề nghiệp, tạo lập và phổ biến thông tin thị trường lao động, trợ giúp dịch chuyển lao động, giải quýêt việc làm đặc thù, tư vấn và đào tạo nghề…

Với ý nghĩa vừa là cung vừa là cầu lao động nên trong thời gian qua các Trung tâm Giới thiệu việc làm là một trong những nhân tố góp phần quan trọng trong việc vận hành tốt thị trường lao động, hạn chế thất nghiệp qua đó thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội Vai trò của

hệ thống Trung tâm Giới thiệu việc làm được thể hiện trên các mặt sau đây:

Thứ nhất, góp phần tăng tính hiệu quả của thị trường lao động, giúp rút ngắn thời gian

trong việc đáp ứng cung - cầu lao động Giới thiệu việc làm thực hiện nhiệm vụ cầu nối trung

gian giữa người sử dụng lao động và người lao động, trực tiếp bố trí người tìm việc vào các công việc hiện có Cung cấp cho người lao động những thông tin và yêu cầu của người sử dụng lao động về lĩnh vực mà họ cần tuyển như: những đòi hỏi về trình độ chuyên môn – kỹ thuật, số lượng cần tuyển, thời hạn hợp đồng, mức tiền công mà họ có thể nhận đựơc… giúp cho người lao động có thể nắm bắt được tình hình và cũng giúp cho người sử dụng lao động tuyển được đúng đồi tượng mà họ cần, đồng thời còn tham gia đào tạo nghề để tạo việc làm Điều đó có nghĩa là tổ chức giới thiệu việc làm giúp cho việc nắm và xử lý thông tin thị trường lao động nhanh chóng, kịp thời; dẫn dắt chắp nối thông tin cung - cầu lao động nhanh hơn, dễ dàng hơn; góp phần làm cho thị trường lao động hoàn thiện hơn, phát triển đầy đủ hơn và vận hành tốt hơn

Thứ hai, góp phần tạo ra sự bình đẳng hơn trong thị trường lao động, tạo điều kiện như

nhau cho tất cả các đối tượng khi tham gia vào trung tâm Một trong những lĩnh vực hoạt

động của các Trung tâm Giới thiệu việc làm là các dịch vụ đặc thù cho nhóm những đối tượng đặc biệt như: giải quyết việc làm cho người tàn tật ( làm công ăn lương hoặc tự tạo việc làm); đáp ứng nhu cầu của học sinh mới tốt nghiệp chưa có cơ hội việc làm, những người chưa có hiểu biết về giới thiệu việc làm; đáp ứng nhu cầu của thanh niên mới bước vào thị trường lao động lần đầu; bố trí việc làm cho lao động dôi dư; trợ giúp thất nghiệp dài hạn; trợ giúp lao động nữ có việc làm có hiệu quả và không bị phân biệt đối xử… đó chính là những đối tượng yếu thế trong thị trường lao động Như vậy các Trung tâm Giới thiệu việc làm không những góp phần làm giảm sức ép về việc làm, làm giảm tỷ lệ thất nghiệp mà còn góp phần tạo ra sự bình đẳng cho các cá nhân khi tham gia vào các dịch vụ của trung tâm, tạo ra sự công bằng và lành mạnh hơn trong thị trường lao động

Thứ ba, cung cấp một cách hữu ích nhất các thông tin đúng đắn trên thị trường lao động,

giảm bớt và hạn chế những méo mó trên thị trường này Các Trung tâm Giới thiệu việc làm

hoạt động dưới sự quản lý của Nhà nước và các Trung tâm Giới thiệu việc làm tư nhân hoạt động dưới sự quản lý của các Trung tâm Giới thiệu việc làm công Chính vì vậy các thông tin được cung cấp tư các trung tâm là hoàn toàn có cơ sở Mặt khác, theo nguyên tắc hoạt động hiệu quả thì các thông tin do các Trung tâm Giới thiệu việc làm cung cấp trực tiếp đến với người lao động và người sử dụng lao động làm giảm bớt các khâu trung gian do đó sẽ kiểm soát được các thông tin, giảm bớt các méo mó do việc thông tin bị cung cấp qua nhiều khâu trung gian Các thông tin đúng đắn còn góp phần vào mục tiêu toàn dụng nhân công, phát triển nguồn nhân lực và thúc đẩy thị trường đi đúng hướng đã đề ra

ở Việt Nam, trong giai đoạn hiện nay khi thị trường lao động hình thành song chưa hoàn thiện vì vậy ngoài các vai trò như trên thì các Trung tâm Giới thiệu việc làm ở Việt Nam còn

có thêm các vai trò hết sức quan trọng sau:

Thứ nhất, dân số nước ta trong giai đoạn vừa qua đã tăng rất nhanh và mỗi năm bình quân

có trên một triệu lao động mới bước vào tuổi lao động (chưa kể những lao động dôi dư do quá trình sắp xếp lại doanh nghiệp nhà nước), vì vậy giải quyết việc làm là một trong những yêu cầu cấp bách đặt ra trước mắt Trong khi đó thị trường lao động nước ta đã hình thành song còn rất nhiều bất cập vì vậy việc phát triển các Trung tâm Giới thiệu việc làm lại càng trở nên cấp thiết hơn Sự phát triển của các Trung tâm Giới thiệu việc làm nhất là trong lĩnh vực tổ chức dịch vụ chắp nối cung – cầu lao động, tổ chức đào tạo nghề tổ chức tạo việc làm, giơí thiệu, tư vấn lao động … là những đòi hỏi cơ bản trong quá trình giải quyết việc làm và hoàn thiện thị trường lao động ở nước ta

Thứ hai, mục tiêu của Đảng và Nhà nước ta đặt ra là đến năm 2020 nước ta cơ bản trở

thành nước công nghiệp Trong khi đó trình độ lao động của nước ta còn yếu kém về nhiều mặt và còn có một bộ phận lớn lao động dôi dư do quá trình sắp xếp lại doanh nghiệp nhà nước cần tìm việc làm Vì vậy cần phát triển các Trung tâm Giơí thiệu việc làm trong lĩnh vực sắp xếp, bố trí lao động dôi dư, lao động bị mất việc… cho phù hợp với quá trình chuyển dịch

cơ cấu kinh tế và đáp ứng được yêu cầu của sự nghiệp công nghiệp hoá - hiện đại hoá đất nước

Thứ ba, Trung tâm Giới thiệu việc làm tạo ra nhiều động lực thúc đẩy sự phát triển kinh tế

– xã hội vì: Tổ chức giới thiệu việc làm giúp người sử dụng lao động nhanh chóng thoả mãn các nhu cầu về lao động thông qua đó có động lực để người lao động gia tăng các hoạt động sản xuất của mình, tăng hiệu quả sản xuất – kinh doanh, góp phần tăng năng suất lao động xã hội, nâng cao mức sống của dân cư, tạo ra động lực cho tăng trưởng kinh tế

Ngoài ra phát triển các Trung tâm Giới thiệu việc làm từ trước đến nay đã đem lại cho Việt Nam rất nhiều lợi ích khác Song để các trung tâm tiếp tục thực hiện được tốt các vai trò

và nhiệm vụ của mình thì trong quá trình hoạt động các trung tâm còn cần tuân thủ rất nhiều các nguyên tắc hoạt động

Sau khi đã xét đến các khái niệm, phân loại của các Trung tâm Giới thiệu việc làm; vai trò của các trung tâm trong phát triển nền kinh tế; nguyên tắc để một trung tâm có thể hoạt động hiệu quả hơn thì chúng ta đã có được một cái nhìn tổng quan về hệ thống Trung tâm Giới thiệu việc làm của Việt Nam cũng như trên thế giới Nhưng để có thể đánh giá được hoạt động của các trung tâm chúng ta sẽ cần phải tiếp cận một cách chi tiết hơn vấn đề này thông qua các nội dung hoạt động mà các Trung tâm Giới thiệu việc làm đã thực hiện

II các nội dung hoạt động của các Trung tâm Giới thiệu việc làm

Theo quan điểm chung của ILO thì hoạt động của các Trung tâm Giới thiệu việc làm bao gồm có hai loại: Các hoạt động chính và các hoạt động bổ sung Các hoạt động chính là các hoạt động mà bắt buộc các Trung tâm Giới thiệu việc làm ở tất cả các quốc gia đều phải thực hiện Còn hoạt động bổ sung là hoạt động mà tuỳ thuộc vào qui định của từng quốc gia mà các Trung tâm Giới thiệu vịêc làm của quốc gia đó có phải thực hiện không

1 Các hoạt động chính của các Trung tâm Giới thiệu việc làm

Thông thường các trung tâm giới thiệu việc làm hiện đại thường tập trung vào năm hoạt động chính là:

Chắp nối người tìm việc và chỗ làm việc trống

Tạo lập và phổ biến thông tin thị trường lao động

Quản lý các chương trình làm việc chủ động

Quản lý các chương trình thất nghiệp và chi trả trợ cấp thất nghiệp

Quản lý các tổ chức dịch vụ việc làm tư nhân

Năm hoạt động trên là các hoạt động sương sống của một Trung tâm Giới thiệu việc làm, nội dung hoạt động của nó có vai trò quyết định đối với các hoạt động khác trong trung tâm

1.1 Hoạt động chắp nối việc làm

Chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng nói: “Nếu chúng ta biết sử dụng đúng người, đúng việc, phù hợp với khả năng của họ, chúng ta sẽ có nhiều tài năng hơn phục vụ cho đất nước” Song

để làm được điều này thì hoàn toàn không dễ, các trung tâm giới thiệu việc làm đã thực hiện chức năng này với mục đích chủ yếu là:

Giúp đỡ những người tìm việc lần đầu tìm được công việc phù hợp với họ

Giúp cho doanh nghiệp tìm được lao động thích hợp

Giúp những người đã có việc làm thay đổi công việc phù hợp với họ hơn

Giúp người lao động thất nghiệp tìm được việc làm mới

Họat động chắp nối này không thực sự “giải quyết” được việc làm cho người tìm việc Hoạt động được tiến hành trên nguyên tắc tự nguyện và tự do lựa chọn của người lao động và người sử dụng lao động, nó chỉ giúp giới thiệu người lao động, giới thiệu các ứng cử viên phù hợp đến với các doanh nghiệp, để người sử dụng lao động lựa chọn và đưa ra một cuộc hẹn Việc thoả thuận giữa người lao động và người chủ sử dụng lao động có đi đến kết quả cuối cùng không cũng không thuộc phạm vi quản lý của trung tâm

Một nguyên tắc nữa của hoạt động chắp nối là khách hàng tham gia hoạt động này không phải trả bất cứ một khoản phí dịch vụ nào

Để tiến hành được hoạt động chắp nối các trung tâm cần có các biện pháp chuyên môn để

có thể thu thập được nhiều nhất các thông tin từ cả hai phía: người lao động và người sử dụng

lao động Các trung tâm cần có các bản kê khai từ phía người lao động về: tuổi tác, nghề nghiệp, trình độ chuyên môn, yêu cầu công việc, yêu cầu về mức tiền công, các yêu cầu khác nếu có… Bên cạnh đó các trung tâm cũng cân có một bản kê khai các chỉ tiêu của các doanh nghiệp trong vấn đề tuyển dụng lao động, bản kê khai này cũng thường tập trung vào một số vấn đề như: yêu cầu nghề nghiệp, yêu cầu trình độ chuyên môn – kỹ thuật, số lượng lao động cần tuyển, và các chỉ tiêu khác nếu có Thông qua các bản kê khai này mà cán bộ phụ trách công tác chắp nối sẽ tìm ra các điểm trùng nhau trong các bản đăng ký (có thể làm thủ công hoặc thông qua hệ thống máy tính) và cán bộ phụ trách trong trung tâm sẽ tiến hành bố trí một cuộc gặp mặt giữa người lao động và người sử dụng lao động một cách thích hợp và thuận tiện cho cả hai bên

Khi cung cấp dịch vụ chắp nối và sắp xếp việc làm, người ta có thể: cung cấp thông tin và

tư vấn hoặc trợ giúp đặc thù liên quan đến việc làm Trong đó:

- Dịch vụ cung cấp thông tin và tư vấn: Các trung tâm thường cung cấp thông tin và tư vấn cho người tìm việc về: các công việc đặc biệt, bao gồm các yêu cầu kỹ năng, kinh nghiệm, trình độ học vấn, các điều khoản của việc làm, địa điểm; các xu hướng phát triển của thị trường lao động; các loại hình nghề nghiệp đặc thù; các cơ hội đào tạo nghề; các thông tin về các khoản trợ giúp tài chính… Còn đối với người cần tuyển lao động các trung tâm cung cấp cho họ các thông tin như: các kỹ năng, kinh nghiệm của người lao động, trình độ học vấn, các loại hình nghề nghiệp đặc thù… qua đó có thể giúp cho người lao động và ngưới sử dụng lao động nhanh chóng tiếp cận nhau hơn

- Dịch vụ trợ giúp đặc thù liên quan đến việc làm: Ngoài việc cung cấp cho người tìm việc thông tin liên quan đến thị trường lao động, một số người tìm việc cần có sự trợ giúp thêm cụ thể như: Các khoá đào tạo ngắn hạn để giúp nhận biết mục đích của cá nhân đối với việc làm; trợ giúp trong việc chuẩn bị hồ sơ xin việc; đào tạo thêm các kỹ năng phỏng vấn; trợ giúp qua câu lạc bộ việc làm, ở đó các nhóm nhỏ người tìm việc cùng tập hợp lại để giúp nhau tìm kiếm việc làm, tiếp nhận tư vấn và trợ giúp

ở Việt Nam hoạt động chắp nối việc làm được coi là hoạt động quan trọng trong các hoạt động của Trung tâm Giới thiệu việc làm, các trung tâm không những đã chắp nối người lao

động với chỗ làm việc mà còn giới thiệu và tư vấn cho người lao động về chính sách lao động – việc làm và những địa điểm học nghề phù hợp Nhìn chung trong suốt thời gian qua các Trung tâm giới thiệu việc làm ở nước ta đã cố gắng hoàn thành tốt vai trò cầu nối trung gian giữa người lao động và người sử dụng lao động

1.2 Hoạt động tạo lập và phổ biến thông tin trên thị trường lao động

Trung tâm Giới thiệu việc làm có nhiệm vụ thu thập, xử lý và cung cấp thông tin trên thị trường lao động, việc cung cấp thông tin này không chỉ cho các đối tượng khách hàng là người lao động và người sử dụng lao động mà còn cung cấp thông tin cho một số nhóm các đối tượng khác như: các tổ chức kinh tế - xã hội, các nhà hoạch định chính sách phát triển kinh tế – xã hội, các nhà thống kê, các nhà nghiên cứu về lao động – việc làm… Xét trên thị trường lao động các Trung tâm Giới thiệu việc làm vừa là người cung cấp vừa là người sử dụng thông tin trên thị trường lao động

Với vai trò nhà cung cấp, trung tâm đóng góp vào dữ liệu về cung và cầu lao động cho địa phương và quốc gia thông qua:

- Trung tâm cung cấp thông tin về chỗ làm việc trống do người sử dụng lao động thông báo Các thông tin này thường tập trung vào một số các tiêu chí như: số lượng lao động mà các doanh nghiệp cần tuyển, yêu cầu về trình độ chuyên môn – kỹ thuật, mức lương mà người lao động có thể nhận được, địa điểm làm việc… Các thông tin này cũng được phân loại và chia theo khu vực, ngành nghề, kỹ năng, kinh nghiệm…

- Trung tâm cũng cung cấp các thông tin về người tìm việc cho các doanh nghiệp cần tuyển lao động Các thông tin này cũng thường được phân loại theo: kỹ năng, kinh nghiệm, trình độ học vấn, tuổi, nghề nghiệp…

- Trung tâm cung cấp thông tin về những người tự tạo việc làm

Với vai trò là người sử dụng thông tin trên thị trường lao động thì các trung tâm dùng thông tin trên thị trường lao động để:

- Trung tâm sẽ tiến hành tư vấn về nhu cầu đào tạo cho người lao động hoặc tư vấn về nhu cầu phát triển các khoá đào tạo cao hơn

- Tư vấn giúp khuyến khích sự dịch chuyển lao động giữa các địa phương giúp cân đối cơ cấu lao động giữa các vùng và tạo điều kiện phát triển kinh tế – xã hội giữa các vùng

- Trung tâm sẽ tiến hành tư vấn giúp phát hiện triển vọng về nghề nghiệp, bao gồm cả các

cơ hội tự tạo việc làm cho người tìm việc

Các trung tâm giới thiệu vịêc làm hiện đại đã quan tâm đến việc sử dụng máy tính để phân tích, truy cập và quản lý thông tin thị trường lao động, bao gồm cả việc phân chia theo các yêu cầu của địa phương

ở Việt Nam hoạt động cung cấp thông tin thị trường lao động là hoạt động đóng vai trò chủ chốt trong các hoạt động của trung tâm Giới thiệu việc làm Đây là hoạt động không đựợc phép thu phí Hầu hết các trung tâm Giới thiệu việc làm ở Việt Nam đều thực hiện đúng các yêu cầu trên của hoạt động, nhưng do điều kiện trang thiết bị yếu kém nên đến nay, việc thu thập và cung cấp thông tin được tiến hành không thường xuyên, giữa các trung tâm vẫn chưa

có sự giúp đỡ nhau trong việc cung cấp và bổ sung thông tin cho nhau

1.3 Hoạt động quản lý các chương trình làm việc chủ động

Các chương trình làm việc chủ động nhằm khắc phục những vấn đề cụ thể, đặc biệt những

gì liên quan đến việc thất nghiệp Hai sáng kiến thường gặp là:

- Các chương trình lao động công ích

- Các chương trình tái phát triển việc làm

1.3.1 Các chương trình lao động công ích

Trong trường hợp thất nghiệp gia tăng, Chính phủ có thể áp dụng sáng kiến lao động công ích nhằm giải quyết tình trạng trên

Việc làm được tạo ra do việc Chính phủ đầu tư cho các dự án, song các trung tâm Giới thiệu việc làm có thể trợ giúp Chính phủ thông qua:

- Đưa các khách hàng là những người đang cần tìm việc làm đến tham gia vào dự án trên

- Bố trí đào tạo cho người tìm việc những công việc phù hợp giúp cho họ có đủ điều kiện

để tham gia vào dự án trên

- Tư vấn cho người muốn tự tạo việc làm về các cơ hội có liên quan đến dự án (ví dụ như: cung cấp lương thực, thực phẩm, phương tiện đi lại trong địa phương, phương tiện để bảo dưỡng máy móc thiết bị)

- Cung cấp bổ sung các thông tin tư vấn về các cơ hội tìm việc làm khác khi mà dự án đã kết thúc

Trong điều kiện ở Việt Nam thì các sáng kiến này dường như không được áp dụng

1.3.2 Các chương trình tái phát triển việc làm

Việc sa thải công nhân tạo ra nhu cầu cần sắp xếp lại số lao động dôi dư Các Trung tâm Giới thiệu việc làm có thể giúp cho quá trình sắp xếp lao động dôi dư thông qua:

- Hoạt động tư vấn cho các doanh nghiệp về cách sa thải để tránh tình trạng sa thải hàng loạt và giúp cho người lao động giữ được việc làm mà mình đang có

- Giúp đăng ký lao động dôi dư ngay tại doanh nghiệp và nếu có thể cần tiến hành vài ba tháng trước khi sa thải để các trung tâm có nhiều hơn các cơ hội bố trí công việc phù hợp với

số lao động bị sa thải

- Lao động trước và sau khi bị sa thải các trung tâm cần chuẩn bị tái phát triển việc làm cho số lao động dôi dư bằng cách thông báo cho họ các thông tin hữu ích cho họ như:

Các chỗ làm việc hiện đang trống

Các cơ hội đào tạo lai mà họ có thể tham gia

Các cơ hội cho lao động bị sa thải tự tạo việc làm

Cung cấp các kỹ thuật để tìm được một việc làm mới

Cung cấp dịch vụ lưu động bằng cách lập ra các văn phòng làm việc tạm thời ở tại ngay các doanh nghiệp sắp sa thải công nhân

Trong điều kiện như Việt Nam hiện nay việc sắp xếp doanh nghiệp Nhà nước đã dẫn đến

-Trung tâm tiến hành thu những khoản đóng góp vào quỹ bảo hiểm Tuy nhiên, cũng có thể toàn bộ hoạt động thu liên quan đến bảo hiểm xã hội thuộc trách nhiệm của phòng bảo hiểm xã hội

- Trung tâm có thể tiến hành kiểm tra và xác nhận tư cách hợp pháp của người thất nghiệp khi được nhận trợ cấp

- Trung tâm có thể được sự đồng ý của phòng bảo hiểm xã hội chi trả cho người có quyền hưởng thụ hưởng trợ cấp

- Phải tiến hành duy trì sổ sách ghi tên những người tiếp tục được nhận trợ cấp thất nghiệp một cách chủ động

- Trung tâm chỉ tiến hành hoạt động trợ cấp thất nghiệp trong điều kiện người lao động phải tiếp tục tìm việc làm

ở Việt Nam theo qui định của bộ luật lao động thì chưa có trợ cấp thất nghiệp, còn hoạt động chi trả bảo hiểm xã hội thì do các phòng bảo hiểm xã hội chịu trách nhiệm

1.5 Hoạt động quản lý các Trung tâm Giới thiệu việc làm tư nhân

Việc chia sẻ công việc giữa các Trung tâm Giới thiệu việc làm công và các Trung tâm Giới thiệu việc làm tư nhân đang ngày một tăng Điều này cần có những chỉ dẫn rõ ràng về quyền lợi và nghĩa vụ của hai tổ chức và khung qui định để đảm bảo tổ chức giới thiệu việc làm tư nhân không hoạt động vì mục đích công

- Xây dựng và ban hành danh sách các mức phí mà trung tâm tư nhân có thể thu và có quyền thanh tra, giám sát hoạt động tài chính của các trung tâm này để có thể đảm bảo đúng yêu cầu đề ra

- Các Trung tâm giới thiệu việc làm công cần có các biện pháp để phòng chống và hạn chế vấn đề gian lận trong hoạt động tài chính của các tổ chức tư nhân

- Các trung tâm Giới thiệu việc làm công yêu cầu các Trung tâm Giới thiệu việc làm tư nhân gửi bao cáo định kỳ và chuyển các thông tin về thị trường lao động nên Chính phủ

Theo qui định của Bộ luật Lao động thì các Trung tâm giới thiệu việc làm công có trách nhiệm cùng với các cơ quan khác của ngành lao động – thương binh và xã hội quản lý hoạt động của các Trung tâm giới thiệu việc làm tư nhân Nhưng kết quả hoạt động trong thời gian qua đã cho thấy hoạt động là không hiệu quả vì: trong thời gian qua các tổ chức giới thiệu việc làm tư nhân được thành lập nhưng hoạt động không hiệu quả, việc thu lệ phí hoạt động trong các trung tâm là không thống nhất với nhau, rất nhiều trung tâm “ma” được thành lập nhằm thu lợi nhuận từ phía khách hàng… vì vậy trong thời gian tới hoạt động này cần có nhiều điều chỉnh cho phù hợp

2 Các hoạt động bổ sung

Các hoạt động bổ sung là các hoạt động mà không bắt buộc các Trung tâm Giới thiệu việc làm phải thực hiện, tuỳ thuộc vào điều kiện của từng quốc gia hay tuỳ thuộc vào quy định của từng nước mà các Trung tâm Giới thiệu việc làm có phải thực hiện các hoạt động bổ sung không Các hoạt động bổ sung thường bao gồm các hoạt động sau:

Các chương trình phát triển kỹ năng và đào tạo nghề

Các chương trình xúc tiến việc làm

Dịch vụ sản xuất nhỏ

Dịch vụ đặc thù cho nhóm người đặc biệt

Cụ thể nội dung từng lĩnh vực hoạt động như sau:

2.1 Các chương trình phát triển kỹ năng và đào tạo nghề

Chương trình phát triển kỹ năng và đào tạo nghề nhằm giúp phát triển kỹ năng theo định hướng khách hàng, hoạt động này thường được tiến hành với các nhóm đối tượng khách hàng là:

- Những người lần đầu bước vào thị trường lao động chưa có kinh nghiệm làm việc họ cần

có những khoá học trong thời gian ngắn nhưng có thể cung cấp cho họ những kỹ năng cơ bản

và cần thiết cho công việc của họ trong tương lai

- Đào tạo cho các lao động lành nghề nâng cao các kỹ năng nghề nghiệp của mình để có thể hoàn thành tốt hơn công việc của mình

Hoạt động phát triển kỹ năng và đào tạo nghề là hoạt động mà các Trung tâm giới thiệu việc làm ở Việt Nam cho là hoạt động chính vì:

- Thứ nhất, điều kiện lao động nước ta có trình độ tay nghề thấp nên vấn đề đào tạo là cần thiết, nó đáp ứng cho nhu cầu phát triển kinh tế – xã hội và nhu cầu công nghiệp hoá - hiện đại hoá đất nước

- Thứ hai, đây là hoạt động được phép thu phí và nó là một nguồn thu hỗ trợ hoạt động của các trung tâm trong suốt thời gian qua

- Thứ ba, hoạt động đào tạo nghề ở đây được gắn với vấn đề taọ việc làm nên nó tạo ra sự chủ động hơn cho các trung tâm trong việc cung ứng lao động có tay nghề cho thị trường lao động

Nhìn chung hoạt động này ở các Trung tâm Giới thiệu việc làm ở Việt Nam trong thời gian qua đều được thực hiện tốt

2.2 Hoạt động xúc tiến tự tạo việc làm

ở nhiều nước, việc làm hưởng lương trong các cơ quan Nhà nước, trong các doanh nghiệp quốc doanh và trong khu vực tư nhân thường không đáp ứng đủ số lượng lao động thất nghiệp ngày càng tăng Do vậy cần khuyến khích người tìm việc tự tạo công việc cho chính mình Các trung tâm giới thiệu việc làm có thể trợ giúp việc xúc tiến tự tạo việc làm bằng cách:

- Cung cấp thông tin và tư vấn về các cơ hội tự tạo việc làm, đặc biệt là các cơ hội tự tạo việc làm ngay tại địa phương

- Đào tạo và nâng cao các kỹ năng, dạy nghề hoặc cung cấp các thông tin về những nơi đào tạo các kỹ năng hoặc dạy nghề trên, qua đó người tìm việc có thể lựa chọn một công việc phù hợp với khả năng và trình độ của mình

- Đào tạo về quản lý kinh doanh như: cách xây dựng các dự án tài chính – kế toán, tiếp thị, các hệ thống kiểm tra… hoặc cung cấp thông tin, tư vân, giới thiệu về những nơi đào tạo các

dự án đó

- Cung cấp các thông tin về các chương trình cho vay vốn hiện có trong trung tâm, đặc biệt

là các thông tin về các nguồn vốn được vay với lãi suất thấp, các nguồn vốn được vay kèm theo các khoá đào tạo nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng các nguồn vốn được vay…

- Tư vấn về cách tiếp cận các cơ quan tổ chức, cơ quan khác có thể trợ giúp việc xúc tiến

tự tạo việc làm, nhất là các cơ quan tổ chức hoạt động trong lĩnh vực tài chính

ở Việt Nam hoạt động xúc tiến tự tạo việc làm là chưa được phát triển trong các Trung tâm Giới thiệu việc làm Khách hàng vẫn chưa có nhiều cơ hội để tíêp xúc với loại hình dịch

vụ hoạt động trong các trung tâm (họ thường được tiếp xúc với các dự án hỗ trợ xúc tiến tự tạo việc làm thông qua chính các tổ chức hỗ trợ dự án, đặc biệt các dự án hỗ trợ về vốn thì họ thường được tiếp xúc thông qua ngân hàng hoặc các tổ chức tài chình khác)

2.3 Hoạt động tổ chức sản xuất nhỏ

Trong các Trung tâm Giới thiệu việc làm có thể tiến hành những hoạt động tổ chức sản

xuất nhỏ với mục đích là:

- Cung cấp các loại hình việc làm cho người tìm việc như là một phần trong chiến lược

giải quyết việc làm cho người lao động

- Cung cấp các cơ hội thực hành cho học viên như là một phần lồng ghép giữa chương

trình dạy nghề với chương trình thực hành

- Cung cấp những cơ hội việc làm tạm thời cho những người đã tốt nghiệp các khoá đào tạo tại trung tâm nhưng vẫn chưa tìm được việc làm

- Đây là hoạt động được phép thu phí nên nó sẽ hỗ trợ các trung tâm trong việc đa dạng hoá các nguồn thu phục vụ cho các hoạt động khác trong trung tâm Hơn nữa hoạt động này cũng góp phần tận dụng những trang thiết bị dạy nghề có sẵn trong các trung tâm, qua đó sẽ góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động của các trang thiết bị trong trung tâm

ở Việt Nam hầu hết các Trung tâm Giới thiệu việc làm đều tổ chức triển khai hoạt động tổ chức sản xuất nhỏ vì: nó vừa giúp học viên có điều kiện nâng cao tay nghề dựa vào các trang thiết bị đã có sẵn, hơn nữa nó sẽ góp phần nâng cao các nguồn thu hiện có trong trung tâm Song hoạt động này chỉ được tiến hành hạn chế trong một số ngành, nghề đơn giản

2.4 Các dịch vụ đặc thù cho những nhóm người đặc biệt

Chương trình thị trường lao động chủ động có thể bao gồm việc cung cấp dịch vụ đặc thù cho những nhóm đối tượng đặc biệt như:

- Giải quyết việc làm cho người lao động bị tàn tật (thường là làm công ăn lương hoặc tự tạo việc làm)

- Đáp ứng nhu cầu của học sinh mới dời khỏi ghế nhà trường chưa có các định hướng nghề nghiệp, chưa có kinh nghiệm làm bất cứ một công việc gì

- Đáp ứng nhu cầu của thanh niên mới bước vào thị trường lao động lần đầu, chưa có kinh nghiệm làm việc và tìm kiếm việc làm lần đầu

- Trợ giúp những người lao động nước ngoài mới trở về nước tái hoà nhập vào thị trường lao động ở địa phương

- Trợ giúp lao động nữ có việc làm phù hợp và không bị đối xử thiếu công bằng

- Các chương trình trợ giúp lao động dôi dư tìm lại việc làm…

ở Việt Nam hầu như chưa có loại hình dịch vụ đặc thù cho những nhóm người đặc biệt Trên đây là những nội dung hoạt động của các trung tâm Giới thiệu việc làm do tổ chức lao động quốc tế (ILO) qui định Tuỳ thuộc vào điều kiện và hoàn cảnh mà việc qui định nội dung các hoạt động trong các Trung tâm Giới thiệu việc làm ở từng nước phải phù hợp có như vậy mới đáp ứng được nhu cầu phát triển của thị trường lao động

Để nâng cao hiệu quả hoạt động của hệ thống Trung tâm Giới thiệu việc làm ở Việt Nam trong giai đoạn tới thực hiện được mục tiêu giải quyết việc làm đã đặt ra, chúng ta sẽ đi tham khảo kinh nghiệm của một số nước trong vấn đề phát triển hệ thống Trung tâm Giới thiệu việc làm

III Bài học kinh nghiệm về phát triển hệ thống trung tâm giới thiệu việc làm áp dụng cho việt nam

1 Kinh nghiệm về phát triển hệ thống Trung tâm Giới thiệu việc làm ở một số nước

1.1 Nhật Bản

ở Nhật Bản các Trung tâm Giới thiệu việc làm được thành lập dưới dạng các văn phòng,

mỗi văn phòng thường có 3 phòng và 4 bộ như sau:

Nhìn vào cơ cấu tổ chức của một văn phòng giới thiệu việc làm ở Nhật Bản ta nhận thấy

có một sự rõ ràng, dành mạch trong việc phân công công việc, cơ cấu tổ chức rất đơn giản, gọn nhẹ Khách hàng của văn phòng có thể rất dễ tiếp xúc đối với từng bộ phận hoạt động của văn phòng Hơn nữa để đạt được thành công trong lĩnh vực giải quyết việc làm các văn phòng việc làm ở Nhật Bản đã có những cải tiến trong hoạt động của mình như:

- Các văn phòng đã sử dụng phương pháp sắp xếp việc làm trên cơ sở phân chia người đi tìm việc làm thành 3 loại: tự lựa chọn, cần tư vấn, cần sự hỗ trợ đặc biệt để có các giải pháp phù hợp

- Hình thành một hệ thống cán bộ chuyên trách để mở rộng và tăng cường các chức năng

có liên quan đến hướng nghiệp, sắp xếp và hướng dẫn việc làm cũng như thu thập thông tin về chỗ làm việc

- Tăng cường sự phối hợp giữa các văn phòng trong một mạng lưới thống nhất để thúc đẩy

sự phối hợp, trao đổi thông tin về việc làm, để mở rộng phạm vi thị trường và phạm vi không gian tìm kiếm việc làm

- Các văn phòng, trung tâm và Bộ lao động được đặt trong một hệ thống máy tính được nối mạng nên các trung tâm sẽ thu thập được toàn bộ các thông tin về việc các doanh nghiệp

có nhu cầu cần tuyển lao động trong cả nước như vậy sẽ chủ động trong quá trình sắp xếp việc làm

Chính có những cách quản lý tiên tiến như vậy mà các Trung tâm Giới thiệu việc làm ở Nhật Bản luôn hoàn thành nhiệm vụ giải quyết việc làm của mình

1.2 Hoa Kỳ

Năm 1933 ở Hoa kỳ đã xuất hiện các văn phòng lao động địa phương để người lao động

và người sử dụng lao động gặp nhau để tìm việc

Thời kỳ 1960 – 1980 Chính phủ đã thông qua nhiều đạo luật liên quan đến đào tạo và giải quyết việc làm cho lao động khi đi xin việc, đào tạo kỹ năng và công nghệ mới cho người lao động, giúp đỡ người yếu thế khi tìm kiếm việc làm

Từ năm 1980 – 1990 có rất nhiều chương trình liên quan đến người lao động, song người lao động không biết đâu là chương trình nào và cần phải liên hệ với trung tâm nào để có thể tìm được việc làm Người lao động thường phải đi nhiều nơi để tìm việc làm, điều này đã gây tốn kém cho người lao động Chính vì thế, Bộ Lao động Hoa Kỳ đã đưa ra các quyết định mới

về dịch vụ việc làm

Năm 1994 Bộ đã đề xuất lấy khoản tiền của Nhà nước để xây dựng trung tâm dịch vụ việc

làm một cửa để tạo điều kiện cho người lao động, người lao động chỉ phải vào một cửa để có

thể đáp ứng nhu cầu của mình về: cơ hội tìm việc làm, đào tạo nghề, các cơ hội giáo dục khác…

Hiện nay ở Hoa Kỳ đã hình thành một mạng lưới các Trung tâm Giới thiệu việc làm rộng khắp: trong cả nước có khoảng 2000 trung tâm giới thiệu việc làm toàn diện và có khoảng 600 trung tâm giới thiệu việc làm không toàn diện (tức là các trung tâm chỉ thực hiện một vài hoạt động chủ yếu)

Từ năm 1994 đến nay hệ thống trung tâm giới thiệu việc làm ở Hoa Kỳ đã có khoảng 25 triệu người truy cập, trong đó có nhiều người đã tìm được việc làm Nhóm chưa tìm được việc làm vẫn tiếp tục nhận được sự hỗ trợ của cán bộ trong trung tâm và được miễn phí

Theo Luật pháp Hoa kỳ các công ty tư nhân cũng có quyền tham gia vào hoạt động giới thiệu việc làm như: ở Washincton có các công ty phát triển nguồn nhân lực, chuyên cung ứng lao động cho các doanh nghiệp, tổ chức dưới hình thức cho thuê lao động Đây là một trong những hình thức đã rất thành công ở Hoa Kỳ

1.3 Trung Quốc

Các Trung tâm Giới thiệu việc làm ở Trung quốc được thành lập từ những năm 1992 bao gồm: trung tâm giới thiệu việc làm nhà nước và trung tâm giới thiệu việc làm dân doanh Các trung tâm giới thiệu việc làm nhà nước thường mang tính công ích, với cơ chế giao dịch miễn

phí Trong khi đó, các trung tâm giới thiệu việc làm dân doanh hoạt động hoàn toàn theo qui chế thị trường, chính nhờ có hoạt động này mà tại nhiều khu đô thị mới người lao động đã quen dần với hành vi thị trường khi tìm kiếm việc làm, người lao động đã chủ động tự tham gia tìm việc thông qua sự trợ giúp của các trung tâm chứ không trông chờ vào Nhà nước như trong thời kỳ bao cấp

Một đặc điểm nữa cần chú ý trong hoạt động của các trung tâm giới thiệu việc làm tại Trung Quốc là trong nhiều trường hợp các cấp chính quyền địa phương đứng ra tổ chức các trung tâm này, nhưng người quản lý lại là các tổ chức xã hội như: Công đoàn, đoàn thanh niên, hội phụ nữ… Đây cũng là cách để lôi kéo sự tham gia của nhiều bên có liên quan vào việc quản lý hoạt động của các Trung tâm Giới thiệu việc làm

2 Bài học kinh nghiệm áp dụng cho Việt Nam

Trong thời gian qua hệ thống Trung tâm Giới thiệu việc làm ở nước ta tuy mới hình thành

song đã thu được rất nhiều kết quả quan trọng, có đóng góp rất lớn trong việc hoàn thiện và phát triển thị trường lao động ở nước ta Nhưng bên cạnh những thành công đã đạt được thì hệ thống Trung tâm Giới thiệu việc làm ở nước ta không tránh khỏi còn nhiều khó khăn và hạn chế Qua nghiên cứu kinh nghiệm phát triển Trung tâm Giới thiệu việc làm ở một số nước trên thế giới chúng ta có thể rút ra các bài học kinh nghiệm về phát triển Trung tâm Giới thiệu việc làm áp dụng cho Việt Nam như sau:

- Chúng ta cần học tập Nhật Bản trong việc tổ chức hoạt động của các trung tâm, nên có

sự phân công công việc rõ ràng đối với từng cán bộ trong trung tâm

- Nhà nước cần có các biện pháp khuyến khích hơn nữa các tổ chức chính tị – xã hội tham gia vào hoạt động giới thiệu việc làm có như vậy mới có thể tăng cường tính hiệu quả trong hoạt động này

- Nhà nước cần khuyến khích và tạo điều kiện hơn nữa cho việc các doanh nghiệp tư nhân tham gia vào hoạt động giới thiệu việc làm, có như vậy với có thể làm giảm sức ép đối với việc giải quyết việc làm cho các Trung tâm Giới thiệu việc làm công và góp phần nâng cao chất lượng hoạt động của các trung tâm…

Trên đây chúng ta đã có được cái nhìn khái quát về hệ thống Trung tâm Giới thiệu việc làm và có được các bài học kinh nghiệm để có thể góp phần phát triển hệ thống Trung tâm Giới thiệu việc làm ở Việt Nam Song để có thể đưa ra được các giải pháp tốt nhất nhằm phát triển hệ thống Trung tâm Giới thiệu việc làm ở nước ta trong tương lai thì việc đánh giá thực trạng phát triển của các trung tâm này trong giai đoạn hiện nay là rất cần thiết

I Lịch sử hình thành và phát triển của hệ thống trung tâm giới thiệu việc làm ở việt nam

1 Cở sở ra đời của tổ chức Giới thiệu việc làm ở Việt Nam

Sau 10 năm đổi mới thực hiện nền kinh tế thị trường theo định hướng Xã hội chủ nghĩa, nước ta đã thu được nhiều thành quả quan trọng: thu nhập bình quân đầu người tăng, mức sống của dân cư tăng, tốc độ tăng trưởng kinh tế cao và ổn định, tỷ lệ lạm phát giảm và ở mức thấp… Tuy nhiên, Việt Nam vẫn còn là một nước nghèo trên thế giới và trong khu vực, Việt Nam cũng là một nước đông dân trên thế giới Chính vì vậy vấn đề nổi cộm trong xã hội Việt Nam hiện nay là tình trạng thất nghiệp và thiếu việc làm Chống thất nghiệp và giải quyết việc làm đã trở thành mối quan tâm của Chính phủ, Công đoàn, các tổ chức xã hội cũng như của bản thân người lao động Song giải quyết việc làm là một vấn đề bức xúc, có ý nghĩa kinh tế, chính trị và xã hội Nó không chỉ là trách nhiệm của Nhà nước, các ngành, các cấp, các tổ chức kinh tế- xã hội, nghề nghiệp, mà còn là trách nhiệm của mỗi cá nhân, và bản thân người lao động Tuy vậy, cần có một tổ chức thực hiện những hoạt động dịch vụ việc làm góp phần tích cực giải quyết cân đối cung- cầu lao động và thúc đẩy thị trường lao động phát triển đúng hướng Đó là các tổ chức Giới thiệu việc làm ở Việt Nam

Sự ra đời và hoạt động của các tổ chức Giới thiệu việc làm ở Việt Nam cũng đã được khẳng định trong Nghị quyết cuả Đảng, pháp luật của Nhà nước:

Trong Văn kiện Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VIII đã khẳng định: “Bảo đảm công ăn, việc làm cho dân là một mục tiêu hàng đầu, không để thất nghiệp trở thành bệnh kinh niên Nhà nước chú trọng đầu tư tạo việc làm, đồng thời tạo điều kiện cho các thành phần kinh tế và người lao động tự tạo thêm việc làm; khuyến khích các tổ chức và cá nhân cùng Nhà nước tổ chức tốt dịch vụ giới thiệu việc làm, đào tạo nghề nghiệp”

Mặt khác, trong điều 18 của Bộ Luật Lao động nước Cộng Hoà Xã Hội Chủ Nghĩa Việt Nam đã ghi rõ:

Tổ chức dịch vụ việc làm được thành lập theo qui định của pháp luật có nhiệm vụ tư vấn, giới thiệu, cung ứng và giúp tuyển lao động, thu thập và cung ứng thông tin về thị trường

2 Sự hình thành và phát triển của hệ thống Trung tâm Giới thiệu việc làm ở Việt Nam

2.1 Thời kỳ tiền thân của hệ thống Trung tâm Giới thiệu việc làm

Từ Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VI, nước ta chuyển sang nền kinh tế hàng hoá nhiều thành phần, có sự quản lý của Nhà nước, theo định hướng Xã Hội Chủ Nghĩa Đáp ứng yêu cầu khách quan của nền kinh tế hàng hoá nhiều thành phần Nhà nước đã tạo môi trường pháp

lý thông qua việc ban hành pháp luật, chính sách tạo mở việc làm, thu hút nhiều lao động… Đồng thời Nhà nước còn hỗ trợ một phần tài chính để khuyến khích các tổ chức nâng cao hiệu quả hoạt động dịch vụ việc làm Từ sự chuyển đổi nền kinh tế đã hình thành thị trường lao động Việt Nam và cũng xuất hiện những nhu cầu khách quan cho sự ra đời của các tổ chức Giới thiệu vịêc làm hiện nay

Hơn nữa, nhu cầu học nghề và giải quyết việc làm của lao động xã hội ngày càng lớn và trở nên ngày càng bức xúc Trước nhu cầu cấp thiết đó, ở một số thành phố lớn như Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh… đã xuất hiện các văn phòng môi giới việc làm, sau đó được định hướng của Nhà nước các văn phòng đầu tiên đã hình thành các Trung tâm Dạy nghề và Giới thiệu việc làm

Đến năm 1989, thực hiện Nghị quyết 176/HĐBT về sắp xếp lại các lao động trong các đơn

vị sản xuất kinh doanh, Bộ Lao động- Thương binh và Xã hội đã chỉ đạo thí điểm một số

Trung tâm Dạy nghề và giới thiệu việc làm cho lao động dôi dư Đồng thời tổ chức sản xuất qui mô nhỏ để tạo việc làm cho số lao động đã được đào tạo đang chờ giới thiệu vịêc làm Các trung tâm giới thiệu việc làm ra đời đáp ứng được yêu cầu của thị trường lao động nhanh chóng phát triển thành một hệ thống

Tháng 3/1993, Bộ Trưởng Bộ Lao động- Thương binh và Xã hội đã ký quyết định số 146/LĐTBXH-QĐ ban hành quy chế tổ chức và hoạt động của trung tâm, đồng thời thống nhất tên gọi các Trung tâm Xúc tiến việc làm

2.2 Thời kỳ phát triển của hệ thống Trung tâm Giới thiệu việc làm ở Việt Nam

Từ khi có Quyết định 146/QĐ của Bộ Trưởng Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội, các trung tâm có cơ sở pháp lý đảm bảo cho sự tồn tại và phát triển của mình Mặt khác, ra đời từ yêu cầu khách quan của sự hình thành và phát triển của thị trường lao động lại được Nhà nước khẳng định tính đúng đắn nên từ một số trung tâm ra đời ban đầu đã phát triển thành một hệ thống các trung tâm Xúc tiến việc làm Các trung tâm Xúc tiến việc làm hầu như đã có mặt ở khắp các địa phương trong cả nước, đã giúp cho người lao động dễ có điều kiện tiếp xúc, tăng

cơ hội nâng cao trình độ nghề nghiệp và tìm kiếm việc làm cho họ

Ngày 31/10/1995 Chính phủ đã ban hành Nghị định 72/CP, trong đó có một số điều hướng dẫn về tổ chức, hoạt động và thống nhất tên gọi là Trung tâm Dịch vụ việc làm

Ngày 11/7/2003 tại Quyết định 793/QĐ-BLĐTBXH của Bộ trưởng Bộ Lao động- Thương binh và Xã hội về việc phê duyệt phương án thực hiện dự án: “Quy hoạch hệ thống Trung tâm Giới thiệu việc làm giai đoạn 2004-2010” đã đổi tên các Trung tâm Dịch vụ việc làm thành các Trung tâm Giới thiệu việc làm

Tính đến cuối năm 2004 cả nước đã có hơn 170 Trung tâm Giới thiệu việc làm (được thành lập theo Nghị định 72/CP) so với 100 trung tâm năm 1994 Vậy trong vòng 10 năm số lượng Trung tâm Giới thiệu vịêc làm ở Việt Nam đã tăng lên gần gấp đôi, tuy nhiên không chỉ tăng lên về số lượng mà chất lượng các Trung tâm Giới thiệu việc làm cũng tăng lên rõ rệt, để hiểu rõ hơn vấn đề này em sẽ đi sâu vào đánh giá hoạt động của các Trung tâm G iới thiệu việc làm ở Việt Nam giai đoạn 1998 - 2004

1 Mạng lưới các Trung tâm Giới thiệu việc làm trong cả nước

Tổng hợp của các trung tâm giới thiệu việc làm của các tỉnh thành phố đến cuối năm 2004

cả nước có 222 trung tâm giới thiệu việc làm trong đó có 177 trung tâm được thành lập theo Nghị định số 72/CP ngày 31/10/1995 của Chính phủ qui định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Bộ Luật Lao động, số trung tâm được thành lập theo Nghị định 72/CP hiện đang hoạt động là 132 trung tâm, có đến 40 trung tâm đã chuyển đổi chức năng hoạt động mà chủ yếu thành các trường dạy nghề Số trung tâm thành lập theo Nghị định 72/CP hiện nay không còn hoạt động là 14 trung tâm

Trong 177 Trung tâm Giới thiệu việc làm cả nước, đồng bằng sông Hồng là vùng có số lượng nhiều nhất là: 59 trung tâm (chiếm 33,33%); tiếp đến là đồng bằng sông Cửu Long và Vùng kinh tế Đông Nam Bộ với 26 trung tâm (chiếm 14,69%); ít nhất là Tây Bắc và Tây Nguyên với 8 trung tâm được phân bổ cho hai vùng (chỉ chiếm hơn 4%); cụ thể phân bố các trung tâm ở các vùng kinh tế được thể hiện trong bảng 01 như sau:

Bảng 01: Phân bố các Trung tâm Giới thiệu việc làm theo các vùng đến năm 2004

Đơn vị tính: trung tâm

STT Vùng kinh tế Số trung tâm thành lập theo

NĐ72/CP đang hoạt động

Tỷ lệ (%)

Nguồn: Vụ Lao động – Việc làm; Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội

Từ số liệu trên cho ta thấy có sự phân bố các trung tâm không đồng đều giữa các vùng kinh tế: đồng bằng sông Hồng, đồng bằng sông Cửu Long và Đông Nam Bộ là các vùng có số lượng trung tâm nhiều nhất vì đây là các vùng kinh tế trọng điểm của cả nước, lao động tập trung ở các vùng này là đông nên cần có một mạng lưới các Trung tâm Giới thiệu việc làm lớn để đáp ứng nhu cầu giải quyết việc làm của người lao động Trong khi đó Tây Nguyên và Tây Bắc là hai vùng có số lượng trung tâm rất ít vì: do lao động ở vùng này thường phân bố dải dác gây ra khó khăn trong việc tổ chức giới thiệu việc làm nên các Trung tâm Giới thiệu việc làm thường không tập trung nhiều ở hai vùng này Mặt khác, do điều kiện vật chất còn rất hạn chế chính vì vậy việc tập trung quá nhiều các Trung tâm Giới thiệu việc làm trong vùng sẽ không đảm bảo việc cung cấp đủ các trang thiết bị cần thiết cho hoạt động của các

trung tâm

Chính vì có sự phân bố không đồng đều các trung tâm trong các vùng kinh tế không những đã gây khó khăn trong việc qui mạng lưới trung tâm và đã dẫn đến sự chênh lệch rất lớn trong việc phân bổ số lượng lao động bình quân cho một trung tâm giữa các vùng trong cả

nước, cụ thể là:

Bảng 02: Số lượng lao động bình quân trên một trung tâm ở các vùng kinh tế

tính đến năm 2004

Đơn vị tính: lượt lao động

STT Vùng kinh tế Số lượng lao động / trung tâm

1 Đông Bắc 333.580

Nguồn: Vụ Lao động – Việc làm; Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội

Kết hợp số liệu ở bảng 01 và 02 ta thấy không những số lượng các trung tâm được phân bố không đều mà số lượng lao động phân bố bình quân cho một trung tâm cũng có khoảng cánh rất lớn giữa các vùng với nhau Trong cả nước chỉ có Vùng Đồng Bằng Sông Hồng và Vùng Nam Trung Bộ là có số lượng lao động phân bố trên một trung tâm là thấp nhất điều này sẽ tạo ra thuận lợi cho các trung tâm khi tiến hành hoạt động giới thiệu việc làm của mình Trong khi đó Vùng Tây Bắc và Vùng Tây Nguyên là hai vùng có số lượng trung tâm ít nhất lại là các vùng có sự phân bổ lao động cho một trung tâm là lớn nhất (nó gấp từ 3 – 4 lần so với vùng Đồng Bằng Sông Hồng và Nam Trung Bộ, và gấp 2 lần so với số lượng trung bình của

cả nước), chính điều này sẽ gây ra sức ép lớn trong hoạt động của các trung tâm đặc biệt là gây ra nhiều khó khăn đối với người lao động khi liên hệ với trung tâm

Xét theo chủ thể quản lý hoạt động của trung tâm: trong hơn 170 Trung tâm Giới thiệu việc làm đang hoạt động hiện nay thì số trung tâm thuộc Sở Lao động – Thương binh và Xã hội quản lý là lớn nhất có đến 61 trung tâm và được phân bố đều trong 61 tỉnh thành của cả nước, tiếp đến là số trung tâm thuộc sự quản lý của các tổ chức chính trị - xã hội, cụ thể là:

Bảng 03: Phân bố mạng lưới các Trung tâm Giới thiệu việc làm theo cơ quan

quản lý tính đến năm 2004

Đơn vị tính: trung tâm

STT Cơ quan quản lý

Số trung tâm thành lập theo NĐ72/CP

Tỷ lệ (%)

đang hoạt động

1 Sở Lao động – Thương binh và Xã hội 61 34.46

2 Tổng liên đoàn lao động Việt Nam 41 23.16

3 Đoàn thanh niên cộng sản HCM 15 8.47

4 Hội liên hiệp phụ nữ Việt Nam 10 5.65