LUẬN VĂN: Nâng cao chất lượng CTVĐND của Đảng bộ tỉnh Cà Mau thời kỳ đẩy mạnh CNH, HĐH đất nước pot

Bước vào thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa CNH, HĐH đất nước, đặc biệt là sự nghiệp CNH, HĐH nông nghiệp và phát triển nông thôn, công tác vận động nông dân CTVĐND của Đảng

LUẬN VĂN:

Nâng cao chất lượng CTVĐND của

Đảng bộ tỉnh Cà Mau thời kỳ đẩy

mạnh CNH, HĐH đất nước

Mở đầu

1 Tính cấp thiết của đề tài

Trong lịch sử dân tộc, giai cấp nông dân Việt Nam có vai trò rất quan trọng Nông dân là lực lượng hùng hậu, chủ yếu trên mặt trận chống đế quốc, phong kiến, giành chính quyền và giữ vững nền độc lập, tự do của dân tộc Họ là những người đầu tiên khai phá đất đai, mở mang bờ cõi, lập nên non sông đất nước Việt Nam hôm nay

Từ xa xưa, các triều đại phong kiến đã nhìn thấy vai trò và sức mạnh to lớn của giai cấp nông dân Vì thế, các triều đại phong kiến đã có nhiều biện pháp thu phục, lôi cuốn nông dân

Ngay từ những năm 20 của thế kỷ XX, khi xác định lực lượng của cách mạng Việt Nam, Chủ tịch Hồ Chí Minh chỉ rõ "công nông là gốc của cách mạng" Người đánh giá rất cao vai trò của nông dân Trong quá trình lãnh đạo cách mạng, Đảng ta luôn luôn coi trọng công tác vận động nông dân Đảng ta nhận thức rằng nước ta là nước nông nghiệp, tỷ lệ nông dân chiếm phần lớn trong dân cư, làm tốt công tác vận động nông dân có ý nghĩa quyết định thắng lợi của sự nghiệp cách mạng

Quán triệt tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm của Đảng ta về công tác dân vận, trong đó có công tác vận động nông dân, Đảng bộ Cà Mau ngay từ khi mới thành lập đã chú trọng vận động, thu hút các tầng lớp nông dân tham gia các phong trào cách mạng

Trải qua các cuộc kháng chiến chống xâm lược bảo vệ Tổ quốc, nông dân Cà Mau cùng với nhân dân cả nước đã đóng góp một phần rất lớn công sức của mình vào thắng lợi chung của dân tộc

Bước vào thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa (CNH, HĐH) đất nước, đặc biệt là sự nghiệp CNH, HĐH nông nghiệp và phát triển nông thôn, công tác vận động nông dân (CTVĐND) của Đảng bộ tỉnh Cà Mau có những tiến bộ nhất định Kết quả là đã thu hút nông dân vào công cuộc phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội, giữ vững an ninh quốc phòng trên địa bàn tỉnh

Song, bên cạnh những thành tựu đạt được, CTVĐND của Đảng bộ tỉnh Cà Mau trong thời gian qua, nhất là những năm gần đây còn những hạn chế, khuyết

điểm Nội dung, hình thức và phương pháp vận động nông dân còn nhiều bất cập, chưa đáp ứng được yêu cầu của thời kỳ mới Không ít cấp ủy đảng, chính quyền chưa nhận thức đầy đủ vị trí, vai trò của nông dân, nông nghiệp, nông thôn, chưa thật sự coi trọng CTVĐND Điều này làm cho phong trào nông dân của tỉnh phát triển chưa mạnh, đời sống nông dân còn nhiều khó khăn, chậm được khắc phục, tình hình nông thôn ở Cà Mau đang có những diễn biến phức tạp Một số nơi lòng tin của nông dân đối với tổ chức đảng, chính quyền giảm sút nghiêm trọng

Trước thực trạng ấy, để nâng cao đời sống nông dân, thực hiện thắng lợi sự nghiệp CNH, HĐH trên địa bàn tỉnh, góp phần thực hiện thắng lợi sự nghiệp CNH, HĐH đất nước, đòi hỏi Đảng bộ tỉnh Cà Mau cần nhanh chóng khắc phục những hạn chế trong CTVĐND

Chính vì vậy, việc phân tích đúng tình hình, luận giải những vấn đề bức xúc đang đặt ra trong nông thôn Cà Mau, đề ra những giải pháp có tính khả thi nhằm góp phần nâng cao chất lượng CTVĐND của Đảng bộ tỉnh Cà Mau thời kỳ đẩy mạnh CNH, HĐH đất nước là rất cần thiết và cấp bách

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài

Vấn đề nông dân và CTVĐND đã thu hút rất nhiều sự quan tâm của các nhà khoa học Đã có nhiều công trình nghiên cứu, bài viết liên quan đến vấn đề nông dân và CTVĐND Tuy nhiên, tùy từng góc độ và phạm vi nghiên cứu mà các công trình khoa học có những cách tiếp cận, giải quyết khác nhau

Xoay quanh vấn đề nông dân và CTVĐND có một số công trình, bài viết đáng chú ý sau:

- "Công tác vận động nông dân của Đảng bộ tỉnh Kiên Giang trong giai đoạn

hiện nay", Luận văn thạc sĩ khoa học Lịch sử của Giang Văn Phục, Học viện Chính

trị quốc gia Hồ Chí Minh, Hà Nội, 2000

- "Một số vấn đề về công tác vận động nông dân ở nước ta hiện nay" của Ban

Dân vận Trung ương, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2000

- "Công tác vận động nông dân của Đảng trong thời kỳ đẩy mạnh CNH,

HĐH đất nước", Luận án tiến sĩ Lịch sử của Lê Kim Việt, Học viện Chính trị quốc

gia Hồ Chí Minh, Hà Nội, 2002

- "Nâng cao chất lượng công tác vận động nông dân của các Đảng bộ xã ở tỉnh

Thái Bình trong giai đoạn hiện nay", Luận văn thạc sĩ khoa học Lịch sử của Phạm Đức

Hóa, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Hà Nội, 2003

- "Nông nghiệp và nông thôn trên con đường công nghiệp hóa, hiện đại hóa

và hợp tác hóa, dân chủ hóa" của Vũ Oanh, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 1998

- "Giai cấp nông dân là lực lượng hùng hậu trong sự nghiệp công nghiệp hóa,

hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn" của Nguyễn Đức Triều, Báo Nhân dân, ngày

9-10-2000

- "Hội Nông dân với nhà nông" của Mạnh Hà, Báo Hà Nội mới, ngày

1-8-2001

- "Chính sách và giải pháp cho nông dân, nông nghiệp và nông thôn hiện

nay" của Nguyễn Thanh Bạch, Tạp chí Nghiên cứu kinh tế, 1-1999

- "Thực trạng và giải pháp xóa đói, giảm nghèo ở nông thôn hiện nay" của Nguyễn Sinh Cúc, Tạp chí Cộng sản, số 25-2002

- "Một số vấn đề về lao động và việc làm trong nông nghiệp, nông thôn nước ta

hiện nay" của Phạm Xuân Dũng, Tạp chí Quản lý nhà nước, số 6-2000

Ngoài những công trình, bài viết trên còn có một số công trình, bài viết liên quan đến nông dân và CTVĐND Nhìn chung, các công trình, các bài viết nêu trên

đề cập đến các khía cạnh khác nhau, với mức độ khác nhau có liên quan đến CTVĐND Nhiều công trình đã giải quyết tương đối toàn diện vấn đề lý luận trong CTVĐND hoặc nêu lên thực trạng CTVĐND trên phạm vi của một địa phương Song, chưa có công trình nào nghiên cứu về CTVĐND của Đảng bộ tỉnh Cà Mau thời kỳ đẩy mạnh CNH, HĐH đất nước

3 Mục đích, nhiệm vụ, đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận văn

3.1 Mục đích

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận, khảo sát thực tế, luận văn đề xuất những giải pháp chủ yếu nhằm góp phần nâng cao chất lượng CTVĐND của Đảng bộ tỉnh Cà Mau thời kỳ đẩy mạnh CNH, HĐH đất nước

3.3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu của luận văn là CTVĐND của Đảng bộ tỉnh Cà Mau,

mà trực tiếp là của cấp ủy, tổ chức đảng các cấp ở Cà Mau

- Phạm vi nghiên cứu của luận văn bao gồm các chủ trương, nghị quyết của Đảng bộ tỉnh và tổ chức đảng các cấp trong CTVĐND từ khi đổi mới đất nước đến nay và từ nay đến năm 2010

4 Cơ sở lý luận, thực tiễn và phương pháp nghiên cứu của luận văn

- Cơ sở lý luận của luận văn dựa trên quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin,

tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối, quan điểm của Đảng ta và các Nghị quyết của Đảng bộ tỉnh Cà Mau về CTVĐND

- Cơ sở thực tiễn của luận văn là tình hình nông dân, nông thôn và thực trạng CTVĐND của Đảng bộ tỉnh Cà Mau trong thời gian qua Đồng thời, luận văn cũng căn cứ vào yêu cầu và nhiệm vụ của Đảng bộ và nhân dân tỉnh Cà Mau trong công cuộc CNH, HĐH nông nghiệp, nông thôn của tỉnh

- Phương pháp nghiên cứu: Phương pháp nghiên cứu chủ yếu của luận văn là kết hợp nghiên cứu lý luận với tổng kết thực tiễn, kết hợp chặt chẽ phương pháp lịch sử với lôgíc, phân tích và tổng hợp Đồng thời luận văn cũng sử dụng phương pháp khảo sát thực tế, xử lý số liệu thống kê

5 Đóng góp mới của luận văn

Qua nghiên cứu, luận văn làm rõ bối cảnh, điều kiện và đặc điểm của CTVĐND Cà Mau trước yêu cầu nhiệm vụ mới, chỉ ra những căn cứ khoa học- thực tiễn của việc nâng cao chất lượng CTVĐND của Đảng bộ tỉnh Cà Mau trong thời

kỳ đẩy mạnh CNH, HĐH đất nước

6 ý nghĩa thực tiễn của luận văn

Kết quả nghiên cứu của luận văn có thể dùng làm tài liệu tham khảo cho các cấp ủy, tổ chức đảng, chính quyền, Ban dân vận, Hội nông dân các cấp ở tỉnh Cà Mau trong CTVĐND Đồng thời có thể phục vụ cho việc học tập, giảng dạy ở Trường Chính trị tỉnh, các trung tâm bồi dưỡng chính trị cấp huyện của tỉnh Cà Mau

7 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, phụ lục, danh mục tài liệu tham khảo, luận văn gồm 3 chương, 6 tiết

1.1.1 Vai trò và đặc điểm của nông dân Cà Mau

1.1.1.1 Vai trò của nông dân Cà Mau

- Trong sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, nông dân Cà Mau là lực lượng chủ lực quân trên mặt trận chống xâm lược, bảo vệ quê hương, là chỗ dựa tin cậy của Đảng và chính quyền địa phương

Tỉnh Cà Mau - Vùng đất cuối cùng cực Nam của Tổ quốc, là nơi từng có vai trò quan trọng trong những cuộc đấu tranh liên tục chống thù trong giặc ngoài Bao thế hệ nông dân đã từng ủng hộ và tham gia hùng binh Tây Sơn, nghĩa quân Nguyễn Trung Trực, Đỗ Thừa Luông, Đỗ Thừa Tự ngày xưa, cho đến du kích Tân Hưng tây, khởi nghĩa Hòn Khoai, cảm tử quân bảo vệ Mặt trận Tân Hưng và đánh tàu Tây trên kinh xáng Mương Điều

Tháng 1 năm 1930, chi bộ đảng đầu tiên được thành lập ở thị trấn Cà Mau (thuộc An Nam Cộng sản Đảng) Dưới sự lãnh đạo của Đảng, nông dân Cà Mau đã hòa nhập vào phong trào đấu tranh chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ của các lực lượng yêu nước khác, góp phần vào thắng lợi chung của dân tộc

Trong thời kỳ chống thực dân Pháp, cũng như trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, Cà Mau là một căn cứ địa quan trọng của vùng Tây Nam bộ Các cơ quan lãnh đạo của khu Tây Nam bộ, của Trung ương và các khu, tỉnh bạn gắn bó với nơi đây cùng chung sức bảo tồn, xây dựng và phát triển lực lượng cách mạng Nhiều cán bộ lãnh đạo cao cấp của Đảng, Nhà nước như đồng chí Lê Duẩn, Nguyễn Văn Linh, Võ Văn Kiệt đã từng hoạt động ở mảnh đất thân thương này

Nông dân Cà Mau vốn có truyền thống quật khởi, được tôi luyện trong quá trình chiến đấu gian khổ, bền bỉ do Đảng Cộng sản Việt Nam và Chủ tịch Hồ Chí

Minh vĩ đại lãnh đạo Nối chí cha ông, phát huy truyền thống yêu nước, nông dân

Cà Mau đã góp biết bao sức người, sức của cung ứng cho các chiến trường Hình ảnh những người mẹ, chị, vợ hàng ngày gói bánh tét, bánh dừa chở trên những con xuồng ba lá tiếp tế cho những anh bộ đội đã phần nào nói lên điều đó Trong kháng chiến chống Mỹ, sự hy sinh của người dân Cà Mau thật to lớn Sự hy sinh đó được nhà văn Nguyễn Tuân cô đúc bằng hình ảnh: Không ngày nào không có những giọt máu hòa vào những lòng kênh nước mặn

Đặc biệt Cà Mau là nơi có phong trào du kích rộng lớn, đã xây dựng các đơn vị chủ lực chiến đấu cho miền Tây Nam bộ, góp phần tạo nên những "quả đấm"

vũ trang, thúc đẩy phong trào chính trị, binh vận dồn địch vào thế bất lợi

Cũng như thực dân Pháp, Mỹ - Diệm biết rõ Cà Mau là vùng đất cách mạng lâu đời Dân Cà Mau là dân Cụ Hồ, đi theo Đảng và sống chết vì lý tưởng hòa bình, thống nhất đất nước, giải phóng dân tộc Cho nên, vừa ký Hiệp định Giơnevơ chưa ráo mực, chúng đã tăng cường lực lượng đánh vào vùng giải phóng Cà Mau và tiến hành nhiều chiến dịch lớn như "Thoại Ngọc Hầu", "Trương Tấn Bửu" Tàn bạo nhất là chúng thực hiện Luật 10/59 "đặt cộng sản ra ngoài vòng pháp luật", trên thực tế là chống cộng, đánh vào nhân dân và những người kháng chiến Đồng thời, chúng còn thành lập các tổ chức phản động để kìm dân và đàn áp phong trào cách mạng Nhưng dưới sự lãnh đạo của Đảng bộ, quân dân Cà Mau phát huy truyền thống quật khởi đứng lên dùng bào lực cách mạng chống lại bạo lực phản cách mạng, giành thắng lợi to lớn trong phong trào đồng khởi của tỉnh nhà vào cuối năm

1959

Cùng với lực lượng vũ trang của miền, lực lượng vũ trang địa phương của tỉnh, trong đó tuyệt đại đa số là con em nông dân đã góp sức làm nên thắng lợi của cuộc Tổng tiến công mùa xuân Mậu Thân 1968 và chiến thắng lịch sử 30 tháng 4 năm 1975 Thắng lợi của đại thắng mùa xuân năm 1975 là thắng lợi vĩ đại của toàn dân tộc, trong đó có sự đóng góp to lớn của Đảng bộ và quân dân Cà Mau

Đó là thắng lợi của ý chí, niềm tin tuyệt đối vào sự lãnh đạo của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh vĩ đại, thắng lợi của chủ nghĩa anh hùng cách mạng và sự

Nông dân Cà Mau từ bao đời nay không những kiên cường, bất khuất trong đấu tranh chống áp bức bóc lột, chống ngoại xâm, viết nên những trang sử oanh liệt của dân tộc, mà còn cần cù, kiên nhẫn, sáng tạo trong lao động sản xuất Họ không chỉ có vai trò quan trọng trong sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, mà còn đóng góp rất to lớn trong công cuộc đổi mới đất nước cũng như trong quá trình thực hiện CNH, HĐH đất nước hiện nay

Trong những năm đổi mới, nông dân Cà Mau đã ra sức khắc phục hậu quả của cơ chế tập trung quan liêu, bao cấp và mô hình hợp tác xã nông nghiệp kiểu cũ

đã tỏ ra lạc hậu với sự phát triển của xã hội Có thể nói chính sức mạnh của trí tuệ, của sự sáng tạo và tính năng động của nông dân Việt Nam nói chung, trong đó có nông dân Cà Mau trong việc thử nghiệm mô hình kinh tế và cách quản lý mới trong nông nghiệp đã tạo tiền đề góp phần cho việc đổi mới các quyết sách có tính cách mạng của Đảng và Nhà nước, của các cấp ủy đảng và chính quyền địa phương

Trong những năm qua, kinh tế nông nghiệp, nông thôn đóng góp lớn cho nền kinh tế tỉnh Xuất khẩu gạo, đặc biệt là thủy hải sản chiếm phần rất lớn trong cơ cấu kinh tế Đó là tiền đề quan trọng về vốn cho CNH, HĐH Ngoài ra, nông nghiệp, nông thôn và nông dân còn là thị trường lớn tiêu thụ các sản phẩm công nghiệp và ứng dụng khoa học - công nghệ Nông dân là lực lượng xung kích trên mặt trận kinh

tế, tiến công vào khoa học kỹ thuật, vào đói nghèo và lạc hậu

Với tinh thần cần cù, chịu khó và sáng tạo trong lao động, nông dân Cà Mau đã hăng hái đi đầu trong sản xuất kinh doanh, chuyển dịch cơ cấu kinh tế góp phần to lớn vào quá trình phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh Kinh tế nông nghiệp nông thôn chiếm hơn 70% GDP của toàn tỉnh Năm 2004, sản lượng lương thực của tỉnh đạt 400.000 tấn, giảm 450.000 tấn so với năm 2000 Sản lượng giảm là do chuyển phần lớn diện tích trồng lúa sang nuôi tôm Tuy sản lượng lương thực có

hộ dân có nhà ở kiên cố, bán kiên cố trên 50% Những mái nhà tranh, nhà lá đang dần được thay thế bằng những nhà ngói khang trang, làm thay đổi nhanh chóng bộ mặt nông thôn Cà Mau

Phong trào "đền ơn đáp nghĩa" cũng được nông dân tham gia mạnh mẽ Đánh giá kết quả phong trào "đền ơn đáp nghĩa" trong thời gian qua, Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh Cà Mau lần thứ XII khẳng định:

Nông dân cùng với các giai tầng khác trong xã hội ở Cà Mau đã đóng góp gần 15 tỷ đồng, cùng với nguồn đầu tư của Nhà nước xây dựng trên 2.200 ngôi nhà tình nghĩa, 365 hộ được cất nhà tình thương, góp phần giải quyết khó khăn về nhà ở, chăm sóc, phụng dưỡng chu đáo hơn đời sống thương binh, gia đình liệt sĩ, mẹ Việt Nam anh hùng và người

có công với nước [11, tr.26]

Nông dân Cà Mau là lực lượng quan trọng góp phần giữ vững và bảo tồn

những giá trị văn hóa dân tộc Những điệu hò, điệu lý, đặc biệt là đờn ca tài tử, hát

vọng cổ, cải lương được họ sáng tạo, giữ gìn và không ngừng phát huy loại hình nghệ thuật này Có thể nói không ai ở Cà Mau, nhất là những người nông dân mà không biết hát vọng cổ Họ là những nghệ nhân dân gian giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa Nam bộ, góp phần bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa Việt Nam

Trong điều kiện tình hình chính trị trong nước và quốc tế có nhiều diễn biến phức tạp, nhất là sau khi chế độ XHCN ở Liên Xô sụp đổ, khi các thế lực thù địch đang tìm mọi cách chống phá cách mạng nước ta, tình hình chính trị ở nông thôn Cà Mau vẫn ổn định Nông dân vẫn là lực lượng tin cậy của đảng bộ, chính quyền trong

tỉnh Nông dân vẫn là lực lượng to lớn chủ yếu tham gia xây dựng lực lượng vũ trang, bảo vệ an ninh Tổ quốc Nhiều phong trào của thanh niên nông thôn tham gia xây dựng lực lượng dân quân tự vệ, tổ tự quản, lực lượng dân phòng, phòng chống tội phạm, tệ nạn xã hội đã cùng bà con nông dân xây dựng xóm, ấp, khu dân cư an toàn, giữ gìn an ninh trật tự trên địa bàn nông thôn

Những thành tựu trong phát triển kinh tế nông nghiệp, nông thôn và những đóng góp to lớn của nông dân trong việc giữ vững ổn định chính trị - xã hội trong những năm đổi mới đã góp phần đưa Cà Mau cùng với cả nước thoát khỏi khủng hoảng kinh tế - xã hội, giữ vững ổn định chính trị và không ngừng phát triển về kinh

tế

Bước sang thời kỳ mới, thời kỳ đẩy mạnh CNH, HĐH, giai cấp nông dân

Cà Mau vẫn giữ vai trò quan trọng Có tiến hành CNH, HĐH nông nghiệp, nông thôn đạt kết quả thì tỉnh mới có điều kiện để thúc đẩy CNH, HĐH trên các lĩnh vực khác Tình hình nông thôn Cà Mau có ổn định và phát triển thì kinh tế - xã hội của tỉnh mới phát triển ổn định Trong thời kỳ CNH, HĐH từ nay đến năm 2010, nông dân vẫn là lực lượng lao động đông đảo, cung cấp nguồn lực lao động cho các ngành kinh tế khác Nông nghiệp, nông thôn vẫn là thị trường quan trọng tiêu thụ sản phẩm công nghiệp, là nguồn cung cấp lương thực, thực phẩm cho nhân dân trong tỉnh

1.1.1.2 Đặc điểm của nông dân Cà Mau

Cũng như nông dân Nam bộ, nông dân Cà Mau vừa có đặc điểm chung của nông dân Việt Nam, vừa có những nét riêng Do tính chất, đặc điểm về địa lý tự nhiên, do phong tục tập quán và những giá trị văn hóa riêng, có thể khái quát một số đặc điểm cơ bản của nông dân Cà Mau như sau:

- Nông dân Cà Mau có tinh thần cần cù, chịu khó trong lao động, đoàn kết, tương trợ lẫn nhau trong cuộc sống

Cũng như nông dân ở nhiều nơi, nông dân Cà Mau cần cù, chịu khó trong lao động Thiên nhiên Cà Mau có nhiều thuận lợi, nhưng cũng không ít khó khăn, khắc nghiệt Điều này đã hình thành ở người nông dân tính cần cù, chịu khó, chịu

khổ Họ mong muốn có cuộc sống yên bình, đủ ăn, đủ mặc, có cuộc sống ấm no, hạnh phúc

Trước khi cách mạng thành công, ước mơ giản dị đó của người nông dân

Cà Mau cũng không có được Dưới sự áp bức, bóc lột của thực dân và địa chủ, người dân Cà Mau, hầu hết là bần cố nông phải sống cuộc đời tối tăm, dốt nát Sống trên đồng ruộng trù phú, màu mỡ, lao động đầu tắt mặt tối mà vẫn thiếu ăn, thiếu mặc Biết bao nhiêu người đã phải chết dần, chết mòn, chết oan uổng trong đồn điền của địa chủ thực dân, phong kiến Thiếu ăn, người tá điền phải đi vay, vay rồi không

có tiền trả cho chúng phải làm tôi mọi suốt đời hoặc phải bán vợ, đợ con Bệnh không có tiền mua thuốc uống, chết không có đất chôn Cuộc sống quanh năm thật

cơ cực, không ra kiếp người

Cà Mau là vùng đất trẻ mới được mở mang khai khẩn cách đây khoảng trên

300 năm Vào thế kỷ XVII, XVIII về cơ bản, đây là vùng đất còn hoang dã, sình lầy, với rừng thiêng nước mặn, cá sấu, muỗi mòng, rắn rết Khung cảnh thiên nhiên cây cối sầm uất, nguy hiểm, là môi trường vô cùng lạ lùng, bí hiểm và đầy đe dọa, gây ra nỗi khiếp sợ cho những lưu dân mới đến đây lập nghiệp:

"Đến đây đất nước lạ lùng

(Nghe) con chim kêu cũng phải sợ, (thấy) con cá vẫy vùng cũng phải kinh"

Hoặc: Chèo ghe sợ sấu cắn chưn

Xuống bưng sợ đỉa, lên rừng sợ ma"

Đối diện với một môi trường thiên nhiên vừa có nhiều thuận lợi, đất đai màu mỡ, vừa có nhiều khó khăn như vậy, những lớp lưu dân đầu tiên đã phải đổ nhiều mồ hôi và cả máu để khai khẩn đất đai, xây dựng và bảo vệ xóm làng Trong cuộc chống chọi với thiên nhiên đầy gian khổ, nguy nan, họ đã đùm bọc giúp đỡ lẫn nhau, từ đó tình hữu ái giai cấp giữa những người lao động đã hình thành, tạo nhân

tố bền vững của tình đoàn kết, của cộng đồng các dân tộc ở Cà Mau trong các thời

kỳ lịch sử

- Nông dân Cà Mau có lòng yêu nước nồng nàn, gắn bó với Đảng, với Bác Hồ:

Giai cấp nông dân Việt Nam nói chung, đặc biệt là giai cấp nông dân Cà Mau có lòng yêu nước nồng nàn Họ là những người gắn bó với làng xóm, quê hương sâu sắc, gắn bó với mảnh đất mà cha ông đã đổ bao mồ hôi, cả xương máu

để khai phá, gìn giữ

Những lưu dân phiêu bạt về đất Cà Mau tuy nghèo khổ, nhưng rất dũng cảm, có nghị lực, nghĩa khí và lòng tự tin, không bao giờ khuất phục trước cường quyền, luôn căm thù bọn áp bức, bóc lột, bọn cướp nước cũng như bọn bán nước và cương quyết đấu tranh cho chính nghĩa, cho độc lập tự do

Người Cà Mau, chủ yếu là nông dân mang ý chí quật khởi và tinh thần thượng võ của dân tộc, là những con người chân thành, trọng nghĩa, đầy lòng nhân

ái Những phẩm chất tốt đẹp mang tính truyền thống này đã được kế thừa và phát huy từ thế hệ này sang thế hệ khác Chính vì lẽ đó mà người dân Cà Mau từ trước đến nay không những cần cù, kiên nhẫn, sáng tạo trong lao động sản xuất, dũng cảm chinh phục thiên nhiên mà còn kiên cường, bất khuất trong đấu tranh chống áp bức, bóc lột, chống ngoại xâm, viết lên những trang sử oai hùng

Từ khi Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời giương cao ngọn cờ giải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp, Đảng đã giải phóng cho nông dân Cà Mau khỏi lầm than,

áp bức của đế quốc và phong kiến Nông dân Cà Mau có được đời sống ấm no như hôm nay là nhờ có sự lãnh đạo của Đảng, của Bác Hồ Vì vậy, nông Cà Mau hết lòng, hết dạ trung thành với sự nghiệp cách mạng, xả thân chiến đấu, lập nên biết bao kỳ tích anh hùng hơn 70 năm qua, góp phần cùng cả nước giành độc lập, tự do

và tiến lên xây dựng một nước Việt Nam xã hội chủ nghĩa giàu đẹp, văn minh

- Nông dân Cà Mau có tâm hồn phóng khoáng, trọng tình nghĩa, có tư duy kinh tế thị trường năng động, dám nghĩ, dám làm:

Do đặc điểm địa lý, kết cấu làng xã của vùng nông thôn Nam bộ mà nông dân Cà Mau có điểm khác so với nông dân Bắc bộ và Trung bộ ở Bắc bộ, nông dân sống theo kết cấu làng xã bền chặt, sống trong luỹ tre làng, cộng với thiên nhiên khắc nghiệt, đất đai chật hẹp nên nông dân Bắc bộ có tâm lý "tích cốc phòng cơ, tích y phòng hàn", tiết kiệm, có tư tưởng khép kín và tính cố kết làng xã khá bền

Điều này cũng có tính lịch sử của nó Bởi vì từ đầu thế kỷ XVII, nhiều dân nghèo người Việt ở Bắc bộ và Trung bộ, phần lớn là nông dân vì không chịu nổi ách áp bức, bóc lột tàn bạo và những cuộc chiến tranh dai dẳng của hai tập đoàn phong kiến Trịnh, Nguyễn đã phải rời bỏ quê cha đất tổ, tiến dần về phương Nam tìm đường sinh sống Họ đã đến vùng đất Nam bộ lập các cộng đồng dân cư ngày nay Chính điều đó cộng với sự ưu đãi của thiên nhiên làm cho họ là những người thích tự do, không khuất phục trước cường quyền nhưng cũng rất trọng tình, trọng nghĩa khí

Do đất rộng, lại nhiều kênh rạch, nông dân Cà Mau sống phân rải và thưa thớt Vì vậy, mức độ cố kết cộng đồng dân cư lỏng lẻo, phong tục tập quán không nặng nề, ràng buộc như nông dân ở Bắc hay Trung bộ Họ yêu thích tính cách tự do, mộc mạc Họ không thích màu mè, chải chuốt trong lời ăn tiếng nói, không câu nệ, không thích những hình thức lễ nghi ràng buộc

Đây là đặc điểm đáng chú ý khi tiến hành CTVĐND Đặc điểm này đòi hỏi cán bộ làm CTVĐND phải vất vả hơn những nơi khác, tần suất tiếp xúc với nông dân phải nhiều hơn, phải lăn lộn với phong trào, phải hòa đồng, cởi mở với bà con nông dân Đồng thời do tính cách tự do, không thích câu nệ của họ, nên phương pháp vận động nông dân không được áp đặt, dùng mệnh lệnh đối với nông dân, mà phải gợi mở, vận động, thuyết phục họ

Trong sinh hoạt văn hóa, người dân Cà Mau có tâm hồn bay bổng, sáng tác những lời ca, tiếng hát, hò, vè ca ngợi lao động, chống thiên tai, thú dữ và ngoại xâm như hò đối đáp, cổ nhạc tiêu biểu là bản vọng cổ của cụ Cao Văn Lầu thuộc lớp cư dân đến vùng đất trẻ bán đảo Cà Mau đầu thế kỷ XX "Dạ cổ Hoài Lang" của

cụ Cao Văn Lầu là điệu cổ nhạc đặc sắc ở Nam Bộ Bản vọng cổ ra đời được người dân Cà Mau sử dụng thành thạo và tự hào về sản phẩm bản địa của mình, góp phần vào kho tàng văn hóa Việt Nam Đặc biệt là truyện cười bác Ba Phi được lan truyền rộng rãi, đã tạo cho cuộc sống vui tươi, thoải mái trong lao động của người dân vùng đất mới này

Do sớm tiếp xúc với kinh tế thị trường lại không phải chịu nhiều tác động của cơ chế tập trung quan liêu, bao cấp, nên người nông dân Cà Mau có tư duy kinh

tế nhanh nhạy, năng động Họ là những người dám nghĩ dám làm, không khuất phục trước khó khăn Từ kinh nghiệm thực tiễn, nếu thấy làm có hiệu quả là họ làm ngay, không ngần ngại Những năm trước, có những vùng chuyên trồng lúa, chưa chuyển dịch sang nuôi tôm, nhưng thấy trồng lúa thu nhập không bằng nuôi tôm nên

họ đã tìm mọi cách cho nước mặn vào nuôi tôm, kết quả đạt rất khả quan, đời sống của nông dân ở vùng đó đã nâng lên rõ rệt

Vài năm gần đây, tình hình nuôi tôm thiên nhiên gặp nhiều khó khăn nên nông dân Cà Mau đã tìm mô hình mới Đó là mô hình nuôi tôm sú công nghiệp Sản xuất theo mô hình này đòi hỏi vốn lớn, kỹ thuật cao Song, quyết là làm, họ đã mạnh dạn vay vốn, không ngừng học tập kỹ thuật vận dụng vào sản xuất, kết quả là nhiều hộ nông dân đã giàu lên từ mô hình sản xuất này

Dám nghĩ, dám làm là một điểm mạnh của nông dân Cà Mau Để phát huy điểm mạnh này, các cấp ủy đảng, chính quyền cần hỗ trợ mạnh mẽ về vốn, kỹ thuật cho nông dân Có như vậy mới phát huy được tiềm năng trong nông dân, góp phần phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh

Tuy nhiên, cũng như nông dân Việt Nam nói chung, nông dân Cà Mau cũng chịu ảnh hưởng khá nặng nề lối tư duy theo kinh nghiệm, tư tưởng trông chờ ỷ lại, dựa vào thiên nhiên Nhận thức về kinh tế thị trường của họ cũng còn hạn chế Nhìn chung, trình độ học vấn của nông dân Cà Mau còn thấp, thiếu kiến thức khoa học kỹ thuật Vì vậy, việc áp dụng tiến bộ khoa học - công nghệ vào sản xuất còn hạn chế Trong lao động cũng như trong việc chấp hành đường lối, chính sách của Đảng, Nhà nước còn thể hiện tính tùy tiện, thiếu triệt để, ý thức pháp luật chưa cao Điển

Đây cũng là điểm hạn chế của nông dân Việt Nam nói chung, của nông dân

Cà Mau nói riêng Vận động nông dân không thể không tính đến đặc điểm này

Cà Mau là tỉnh có nhiều đồng bào dân tộc cùng sinh sống, nhưng chủ yếu là dân tộc Kinh, Hoa, Khơme Trình độ học vấn giữa các dân tộc còn thấp và không đều nhau Tập tính của các dân tộc là không giống nhau Vì vậy, khi tiến hành CTVĐND phải tính đến những yếu tố này Cán bộ nông vận phải là người hiểu được tâm tư, phong tục, tập quán của nông dân các nhóm dân tộc Đặc biệt là phải biết tiếng dân tộc Có như vậy mới gần gũi, vận động, thuyết phục được họ

1.1.2 Công tác vận động nông dân của Đảng bộ Cà Mau đối với sự

phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh

1.1.2.1 Chất lượng công tác vận động nông dân của Đảng bộ tỉnh Cà Mau - quan niệm và tiêu chí đánh giá

- Quan niệm về công tác vận động nông dân của Đảng:

Công tác dân vận là một trong những vấn đề lớn của cách mạng Việt Nam

Vì vậy, ngay từ khi mới thành lập, Đảng ta đã đặt lên hàng đầu nhiệm vụ tập hợp tất

cả lực lượng nông dân, không để sót một người nào, góp thành lực lượng toàn dân

để thực hiện những mục tiêu của cách mạng

Theo Từ điển tiếng Việt - Tường giải và liên tưởng định nghĩa công tác dân

vận là "công tác tuyên truyền, tổ chức, động viên và lãnh đạo quần chúng trong một cuộc đấu tranh" [64, tr.213] Theo Chủ tịch Hồ Chí Minh, "Dân vận là vận động tất

cả lực lượng của mỗi một người dân, không để sót một người dân nào, góp thành

lực lượng toàn dân, để thực hành những công việc nên làm, những công việc Chính phủ và Đoàn thể đã giao cho" [50, tr.698]

Từ những quan niệm trên, có thể thấy công tác dân vận là sự kết hợp giữa công tác tư tưởng, tuyên truyền, giáo dục với công tác tổ chức, xây dựng lực lượng cách mạng, xây dựng phong trào quần chúng Công tác dân vận thực chất là xây dựng lực lượng cách mạng của Đảng, của giai cấp vô sản trong quá trình thực hiện nhiệm vụ của mình Trong công tác dân vận nói chung, vận động nông dân là một

bộ phận rất quan trọng, vì nước ta là nước nông nghiệp, gần 80% dân số là nông dân Đảng muốn hoàn thành sứ mệnh lịch sử của mình, muốn lãnh đạo toàn xã hội phải tiến hành CTVĐND

Theo Chủ tịch Hồ Chí Minh:

Vận động nông dân là phải vận thế nào để toàn thể nông dân động,

nghĩa là: làm cho nông dân hiểu rõ quyền lợi của dân tộc và của giới mình; làm cho nông dân vào Hội nông dân cứu quốc cho đông để phấn đấu cho mục đích của mình và tích cực tham gia công cuộc kháng chiến kiến quốc [50, tr.711]

Từ những dẫn giải nêu trên, có thể hiểu: CTVĐND của Đảng là một hoạt

động nhằm tuyên truyền, giáo dục, nâng cao giác ngộ cách mạng, ý thức chính trị cho nông dân; tập hợp, thu hút nông dân và tổ chức các phong trào nông dân thực hiện đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước; là quá trình xác lập mối quan hệ gắn bó giữa Đảng và giai cấp công nhân với giai cấp nông dân

- Quan niệm về công tác vận động nông dân của Đảng bộ tỉnh Cà Mau

Trên cơ sở hiểu CTVĐND của Đảng nêu trên, có thể hiểu CTVĐND của Đảng

bộ tỉnh Cà Mau là hoạt động của cấp ủy, tổ chức đảng các cấp nhằm tuyên truyền giáo

dục, nâng cao giác ngộ cách mạng, ý thức chính trị cho nông dân; tập hợp, thu hút nông dân và tổ chức các phong trào nông dân thực hiện đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước, của tổ chức đảng và chính quyền địa phương, góp phần thực hiện thắng lợi mục tiêu kinh tế - xã hội của tỉnh

Từ những phân tích trên, có thể thấy nội hàm khái niệm CTVĐND bao gồm:

- Hoạt động tuyên truyền, giáo dục, thuyết phục, nâng cao giác ngộ cách mạng, ý thức chính trị cho nông dân

viên của các tổ chức nhân dân (Liên Việt, Việt Minh ) đều phải phụ trách dân

vận" [50, tr.699]

Đối với đảng bộ tỉnh Cà Mau, vận động nông dân là trách nhiệm chủ yếu của mỗi cấp ủy, tổ chức đảng, chính quyền, đoàn thể và đội ngũ cán bộ, đảng viên ở nông thôn Các cấp ủy, tổ chức đảng ở địa phương phải lãnh đạo chặt chẽ hệ thống chính trị tiến hành CTVĐND, thường xuyên chăm lo CTVĐND

Hiện nay, ở nước ta cũng như ở Cà Mau, để tiến hành CNH, HĐH đất nước,

để khối liên minh công nhân - nông dân - trí thức vững chắc thì CTVĐND còn là trách nhiệm của các doanh nghiệp, các hội nghề nghiệp, của giai cấp công nhân và đội ngũ trí thức

Mối quan hệ giữa Đảng với giai cấp nông dân phụ thuộc vào chất lượng CTVĐND của các cấp ủy, tổ chức đảng và toàn bộ hệ thống chính trị; phụ thuộc vào sự đúng đắn của chủ trương, đường lối, chính sách đối với nông dân, nông nghiệp, nông thôn

* Chất lượng CTVĐND của Đảng bộ tỉnh Cà Mau là kết quả tổng hợp chất lượng của nhiều hoạt động, bao gồm công tác tuyên truyền, giáo dục; công tác tổ chức phong trào cách mạng của nông dân; phương thức lãnh đạo, chỉ đạo; năng lực định hướng chính trị và việc hoạch định các chủ trương, đường lối, chính sách của các cấp ủy, tổ chức đảng đối với nông dân, nông nghiệp, nông thôn

Như vậy, chất lượng CTVĐND của Đảng bộ tỉnh Cà Mau phụ thuộc vào chất lượng hoạt động của từng tổ chức trong hệ thống chính trị các cấp mà trước hết

phụ thuộc vào chất lượng lãnh đạo của từng cấp ủy, tổ chức đảng các cấp, phụ thuộc vào chất lượng hoạt động của bộ máy chính quyền, của các đoàn thể nhân dân và phụ thuộc vào chất lượng đội ngũ cán bộ, đảng viên của Đảng Cho nên, đánh giá chất lượng CTVĐND của các cấp ủy, tổ chức đảng ở tỉnh Cà Mau chính là đánh giá vai trò lãnh đạo của cấp ủy, tổ chức đảng đối với chính quyền, các đoàn thể nhân dân trong quá trình tiến hành CTVĐND ở mỗi địa phương Phải căn cứ vào chất lượng, hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị, của đội ngũ cán bộ, đảng viên ở nông thôn

* Tiêu chí đánh giá chất lượng CTVĐND của Đảng bộ tỉnh Cà Mau:

- Một là, chỉ tiêu đạt được trong phát triển kinh tế - xã hội ở nông thôn và đời sống của nông dân được nâng lên

Đây là tiêu chí quan trọng để đánh giá chất lượng CTVĐND của các cấp ủy,

tổ chức đảng ở Cà Mau Bởi vì suy cho cùng, chất lượng CTVĐND là phải cuốn hút được nông dân vào công cuộc phát triển kinh tế - xã hội, không ngừng nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho nông dân Nông dân chỉ tin Đảng, đi theo Đảng khi Đảng chăm lo lợi ích, mang lại cuộc sống ấm no cho họ

- Hai là, quy mô, chất lượng và kết quả phong trào nông dân trong tỉnh

Nhiệm vụ của CTVĐND là phải thu hút rộng rãi mọi lực lượng nông dân tạo thành lực lượng cách mạng rộng lớn Tập hợp mọi lực lượng nông dân là nhằm thực hiện thắng lợi nhiệm vụ của tổ chức đảng và chính quyền các cấp ở địa phương

Một khi lực lượng nông dân tham gia phong trào càng đông đảo, tích cực thì đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước, cũng như những chủ trương của tổ chức đảng và chính quyền địa phương đối với vấn đề nông dân, nông nghiệp, nông thôn càng được thực hiện có hiệu quả Khi nông dân càng tích cực, tự giác tham gia phong trào thì kinh tế - xã hội càng phát triển; tình hình chính trị càng

ổn định Để nông dân tích cực và tự giác tham gia phong trào cách mạng, tổ chức đảng, mỗi cán bộ, đảng viên phải thật sự tích cực tuyên truyền vận động, thuyết phục họ, phải chăm lo lợi ích cho họ Như vậy, chất lượng của phong trào nông dân là tiêu chí đánh giá chất lượng CTVĐND của mỗi cấp ủy, tổ chức đảng

tự nguyện, hăng hái thực hiện chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước và của tổ

chức đảng, chính quyền địa phương Chủ tịch Hồ Chí Minh cho rằng: "Vận động nông

dân là phải vận thế nào để toàn thể nông dân động" Điều này có nghĩa, đánh giá kết

quả CTVĐND phải căn cứ vào sự chuyển biến tích cực cả về nhận thức, thái độ, niềm tin, sự giác ngộ chính trị của nông dân Đó là cơ sở vững chắc để đường lối, chủ trương chính sách của Đảng, của Nhà nước trở thành hiện thực, là nhân tố quan trọng góp phần ổn định chính trị và sự phát triển kinh tế - xã hội ở địa phương

- Bốn là, quyền làm chủ thực sự của nông dân được đảm bảo

Đây là một trong những tiêu chí quan trọng để đánh giá chất lượng CTVĐND của cấp ủy, tổ chức đảng ở Cà Mau Quyền làm chủ của nhân dân là bản chất của chế độ xã hội chủ nghĩa và của Nhà nước ta Bảo đảm quyền làm chủ thực

sự của nông dân vừa là trách nhiệm, vừa là mục tiêu phấn đấu của mỗi cấp ủy, tổ chức đảng, chính quyền và các đoàn thể nhân dân Bảo đảm và phát huy quyền làm chủ thực sự của nông dân là nhằm phát huy mọi tiềm năng sáng tạo của nông dân trong việc thực hiện đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng, của chính quyền Đánh giá chất lượng CTVĐND của Đảng nói chung, của mỗi cấp ủy, tổ chức đảng

ở Cà Mau phải căn cứ vào việc nông dân có thực sự được làm chủ hay không

1.1.2.2 Vị trí, tầm quan trọng của công tác vận động nông dân trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh Cà Mau

Công tác vận động nông dân có vị trí đặc biệt, là một bộ phận quan trọng trong công tác dân vận của Đảng

Các nhà kinh điển của chủ nghĩa Mác luôn nhấn mạnh tầm quan trọng của khối liên minh giữa giai cấp công nhân với giai cấp nông dân, coi đó là điều kiện tiên quyết để giai cấp vô sản giành thắng lợi Vì vậy, giai cấp công nhân mà đại diện

của nó là Đảng Cộng sản phải thường xuyên vận động, thu hút, tập hợp nông dân, lôi cuốn họ tham gia vào con đường cách mạng vô sản Khi nói về công tác vận động quần chúng nói chung, vận động nông dân nói riêng, Lênin cho rằng:

Toàn bộ công tác thường xuyên, hàng ngày, hiện tại của tất cả các

tổ chức và tất cả các nhóm của đảng ta, tức là công tác tuyên truyền, cổ động và tổ chức đều phải hướng vào việc củng cố và mở rộng mối quan

hệ với quần chúng Công tác ấy khi nào cũng cần thiết, nhưng ở thời kỳ cách mạng thì, hơn lúc nào hết, càng không thể coi là đủ được [40, tr.5] Khi phân tích vị trí, vai trò quan trọng của giai cấp nông dân và CTVĐND trong cách mạng vô sản, Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định:

Cuộc cách mạng vô sản không thể thắng lợi ở các nước nông nghiệp và nửa nông nghiệp nếu như giai cấp vô sản cách mạng không

được quần chúng nông dân ủng hộ tích cực Đó là một sự thực hiển

nhiên đối với cả hai cuộc cách mạng - cách mạng tư sản dân quyền và cách mạng vô sản [48, tr.413]

Đối với nước ta là nước nông nghiệp, đại đa số dân cư là nông dân thì việc thu hút nông dân tham gia cách mạng càng có ý nghĩa quan trọng Đảng ta luôn nhận thức rằng: ở nước ta, giai cấp nào nắm được nông dân, lôi kéo được nông dân, được nông dân ủng hộ thì sẽ nắm được quyền lãnh đạo xã hội

Cùng với những quan điểm, chủ trương đúng đắn về vấn đề nông dân, Đảng

ta thường xuyên quan tâm đổi mới nội dung, phương thức vận động nông dân Trong hoàn cảnh khó khăn, Đảng vẫn quan tâm vận động, tuyên truyền, nâng cao giác ngộ cách mạng cho nông dân, dựa vào lực lượng nông dân, được nông dân tin yêu, ủng hộ Nhờ vậy mà phong trào nông dân không ngừng phát triển, góp phần quan trọng vào việc giải quyết các nhiệm vụ của cách mạng, góp phần thúc đẩy cách mạng không ngừng tiến lên

Đối với Cà Mau, CTVĐND có vai trò rất quan trọng đối với quá trình phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh Bởi vì Cà Mau là một tỉnh nông nghiệp, đại đa số dân

cư là nông dân Nông dân là lực lượng lao động cơ bản, đông đảo nhất của tỉnh

Hơn 70% lao động của tỉnh nằm ở khu vực nông thôn, 70% GDP của tỉnh được đóng góp từ lĩnh vực nông nghiệp Là một tỉnh nông nghiệp, nên muốn CNH, HĐH nông nghiệp, nông thôn thì các cấp ủy đảng, chính quyền trước hết phải quan tâm đến nông dân, chăm lo cho nông dân và phải thu hút được nông dân tham gia các phong trào cách mạng ở địa phương

Công tác vận động nông dân quan trọng còn ở chỗ nếu không thu hút, tập hợp được nông dân thì không có lực lượng cách mạng, mà lực lượng chủ yếu, trực tiếp tiến hành CNH, HĐH nông nghiệp, nông thôn chính là nông dân Nếu không tập hợp, thu hút được đông đảo nông dân thì công cuộc CNH, HĐH nông nghiệp, nông thôn của Cà Mau sẽ thất bại Tình hình chính trị - xã hội sẽ mất ổn định

Thực tiễn những năm qua cho thấy, ở đâu, khi nào các đảng bộ, chính quyền tập hợp được đông đảo nông dân, tổ chức được nhiều phong trào nông dân thì ở đó tình hình kinh tế - xã hội phát triển, chính trị ổn định Mối quan hệ Đảng với dân bền chặt

Hiện nay, Cà Mau đang tiến hành CNH, HĐH toàn diện các lĩnh vực kinh

tế - xã hội, đặc biệt là CNH, HĐH nông nghiệp, nông thôn Công cuộc CNH, HĐH nông nghiệp, nông thôn Cà Mau có nhiều thuận lợi, song cũng gặp không ít khó khăn Vì vậy, đảng bộ, chính quyền các cấp phải thu hút mọi lực lượng nông dân, động viên nông dân tích cực tham gia vào phong trào cách mạng ở địa phương Mỗi cấp ủy đảng, chính quyền phải làm tốt CTVĐND nhằm lôi kéo nông dân tích cực phát triển nông nghiệp toàn diện, góp phần đẩy nhanh CNH, HĐH nông nghiệp, nông thôn, vì mục tiêu dân giàu nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh

Do nhận thức được tầm quan trọng của CTVĐND nên các cấp ủy, tổ chức đảng ở

Cà Mau luôn khẳng định CTVĐND là trách nhiệm, là một trong những nhiệm vụ quan trọng của mình Các cấp ủy, tổ chức đảng ở Cà Mau không ngừng đổi mới nội dung, phương thức vận động nông dân cũng như đổi mới nội dung, phương thức lãnh đạo đối với Hội nông dân, thực hiện tốt chính sách đối với giai cấp nông dân Nhờ vậy, nông dân hăng hái sản xuất, góp phần quan trọng vào việc phát triển kinh

tế - xã hội của tỉnh

Lợi dụng sự kém hiểu biết của nông dân, các lực lượng phản động đã lôi kéo, kích động nông dân chống lại chính quyền Nông dân và địa bàn nông thôn ở nước ta đang là mục tiêu tập trung chú ý của các thế lực thù địch Sự kích động của

kẻ thù đối với nông dân ở ba vùng: Tây Bắc, Tây Nguyên, Tây Nam Bộ là một ví

dụ Cà Mau là một tỉnh thuộc Tây Nam Bộ, vấn đề dân tộc Khơme còn tiềm ẩn những nhân tố không thể xem thường được Thực tế trong những năm qua, ở Cà Mau, những vấn đề phức tạp liên quan đến đồng bào dân tộc Khơme xảy ra ở không

ít nơi, điển hình như vụ 24 hộ dân tộc Khơme lấn chiếm trái phép đất của Nông trường 402 và một số hộ dân tộc Khơ me đã tranh chấp đất với ủy ban nhân dân xã Khánh Bình Tây Những vụ việc trên cần phải được giải quyết dứt điểm, nếu không sẽ khó lường những vấn đề phức tạp khác có thể xảy ra

Cuộc đấu tranh giai cấp ở nước ta hiện nay đang diễn ra gay go, quyết liệt trên nhiều lĩnh vực, nhưng tập trung là lĩnh vực kinh tế Đối với đảng bộ và nhân dân

Cà Mau thì nội dung chủ yếu của cuộc đấu tranh giai cấp là thực hiện thắng lợi sự nghiệp CNH, HĐH theo định hướng XHCN, thực hiện công bằng xã hội, ngăn chặn

và khắc phục những tư tưởng và hành động tiêu cực, sai trái; đấu tranh làm thất bại

Cuộc cách mạng khoa học công nghệ và toàn cầu hóa kinh tế đang phát triển ngày càng mạnh mẽ Những mặt tích cực và tiêu cực của nó đang tác động vào mọi mặt đời sống kinh tế - xã hội ở nông thôn Cà Mau

Đối với nông nghiệp, nông thôn và nông dân ở Cà Mau, cách mạng khoa học công nghệ và toàn cầu hóa kinh tế sẽ tạo cơ hội cho người nông dân tiếp cận với tiến bộ khoa học kỹ thuật, công nghệ tiên tiến, góp phần nâng cao năng suất lao động,

có điều kiện mở rộng thị trường và giao lưu kinh tế, nâng cao chất lượng sản phẩm, tăng khả năng cạnh tranh của hàng hóa nông nghiệp trên trường quốc tế Cuộc cách mạng khoa học công nghệ và toàn cầu hóa kinh tế là cơ hội để rút ngắn khoảng cách chênh lệch về trình độ kỹ thuật sản xuất, thúc đẩy nhanh quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn, phá vỡ thế độc canh, đóng kín, cải tạo và xóa bỏ những thói quen, tập quán lạc hậu trong sản xuất và đời sống , góp phần xây dựng nông thôn Cà Mau văn minh, hiện đại

Song, bên cạnh những thời cơ, thuận lợi thì cách mạng khoa học công nghệ

và toàn cầu hóa kinh tế đang là những thách thức lớn đối với kinh tế nông nghiệp, nông thôn và đời sống của nông dân Cà Mau Đó là sự đòi hỏi cao về chất lượng lao động của người nông dân Người nông dân phải có trình độ văn hóa và tay nghề chuyên môn nhất định mới có thể tiếp nhận, xử lý thông tin và làm chủ quy trình công nghệ trong sản xuất Về mặt này người nông dân Cà Mau còn nhiều hạn chế Đây là một thách thức đối với nông dân và công cuộc CNH, HĐH nông nghiệp, nông thôn của tỉnh

Cách mạng khoa học công nghệ và toàn cầu hóa kinh tế làm sâu sắc thêm hố ngăn cách giàu nghèo giữa các nhóm xã hội Đó là nguy cơ gây nên những căng thẳng trong quan hệ xã hội giữa các nhóm dân cư, ảnh hưởng không nhỏ tới khối đại đoàn kết dân tộc và khối liên minh công - nông - trí thức ở Cà Mau

Cách mạng khoa học công nghệ cùng với toàn cầu hóa có thể làm biến đổi phong tục, tập quán truyền thống tốt đẹp, làm thay đổi bản sắc văn hóa của dân tộc, lối sống, quan hệ xã hội của một bộ phận dân cư ở nông thôn Sự giao lưu văn hóa, văn minh giữa thành thị và nông thôn, giữa nơi này và nơi khác cũng kéo theo sự giao lưu của những tiêu cực xã hội như lối sống thực dụng, ma túy, mại dâm làm vẩn đục bầu không khí tinh thần và các quan hệ xã hội ở nông thôn Cà Mau

Có thể nói, những mặt tích cực và tiêu cực của cách mạng khoa học công nghệ và toàn cầu hóa kinh tế đang tác động trực tiếp đến nông dân, đến mọi hoạt động ở nông thôn và CTVĐND ở Cà Mau Điều này đòi hỏi CTVĐND của Đảng

bộ tỉnh Cà Mau phải đáp ứng yêu cầu giải quyết tốt mối quan hệ giàu nghèo, phân tầng xã hội, nâng cao giác ngộ chính trị và chất lượng lao động cho nông dân, củng

cố khối đại đoàn kết toàn dân, giữ gìn các giá trị văn hóa truyền thống và những chuẩn mực đạo đức tốt đẹp ở nông thôn

- Những thành tựu và khuyết điểm của công cuộc đổi mới đất nước từ năm

1986 đến nay có tác động lớn đối với CTVĐND

Gần 20 năm đổi mới, đất nước ta đạt được những thành tựu rất quan trọng Trong đó bộ mặt ở nông thôn thay đổi đáng kể Đời sống của nông dân không ngừng được nâng cao Tình hình chính trị xã hội ở nông thôn phát triển tương đối

ổn định Từ đó nông dân càng tin sự lãnh đạo của Đảng, tin vào thắng lợi của công cuộc đổi mới và CNXH Đây là những nhân tố quan trọng, tạo điều kiện thuận lợi cho CTVĐND

Tuy nhiên, công cuộc đổi mới cũng còn tồn tại nhiều khuyết điểm Tình hình kinh tế - xã hội ở nông thôn Cà Mau chuyển biến còn chậm, chưa ổn định Nhiều vấn đề bức xúc đặt ra ở nông thôn như lao động việc làm, đất canh tác, chế biến và tiêu thụ nông sản, tình trạng thoái hóa, mất dân chủ của một số cán bộ, đảng viên ở nông thôn đang tác động trực tiếp đến đời sống, tâm trạng và niềm tin của

nông dân Cà Mau Chưa kể những nguy cơ mà Đảng ta đã nêu ra đến nay vẫn còn

đó, đặc biệt là nguy cơ tham nhũng chưa được ngăn chặn và đẩy lùi một cách có hiệu quả Những khó khăn trên đã gây tâm lý hoang mang cho nông dân Nó làm cho CTVĐND gặp nhiều trở ngại Tình hình trên đặt ra cho CTVĐND của Đảng bộ tỉnh Cà Mau trong thời kỳ mới là phải vận động nông dân tiếp tục phát huy những thành quả của công cuộc đổi mới, kiên quyết khắc phục những khó khăn, tồn tại để phấn đấu vươn lên

- Nền kinh tế thị trường định hướng XHCN phát triển ngày càng mạnh mẽ

cả bề rộng và chiều sâu và do đó, những mặt tích cực và tiêu cực của nó cũng sẽ tác động mạnh mẽ hơn đối với CTVĐND

Trước khi đổi mới, nền kinh tế nước ta là nền kinh tế tập trung quan liêu, bao cấp Cơ chế kinh tế này đã triệt tiêu động lực của nền kinh tế, làm cho nền kinh tế nước

ta lâm vào khủng hoảng, đời sống nhân dân gặp rất nhiều khó khăn

Từ khi chuyển từ cơ chế tập trung quan liêu, bao cấp sang cơ chế thị trường thì nền kinh tế nước ta không ngừng phát triển, đời sống của nhân dân không ngừng được nâng lên

Nền kinh tế thị trường phát triển cả bề rộng và chiều sâu, do đó những tác động cả tích cực và tiêu cực của nó sâu sắc hơn, mạnh mẽ hơn Về mặt tích cực, cơ chế thị trường làm thay đổi tư duy, khắc phục tình trạng trì trệ trong xã hội nông thôn, thúc đẩy tính năng động, sáng tạo cho nông dân, tạo điều kiện thuận lợi cho nông dân phát triển sản xuất, giao lưu hàng hóa, mở rộng thị trường hơn nữa Đó chính là những điều kiện thuận lợi cho CTVĐND đạt kết quả Song kinh tế thị trường cũng có những tác động tiêu cực đối với CTVĐND Cơ chế thị trường làm phức tạp hóa thêm nội dung của CTVĐND: Cơ chế thị trường đẩy nhanh sự phân hóa giàu nghèo, làm thay đổi mối quan hệ gắn kết trong nội bộ giai cấp nông dân Quan hệ tình cảm xóm làng có nguy cơ bị suy giảm, tệ nạn xã hội phát triển; nguy

cơ thiếu việc làm ngày càng tăng lên Niềm tin của nông dân sẽ giảm nếu như những hiện tượng tiêu cực không được ngăn chặn một cách có hiệu quả

Tất cả những mặt tích cực, những thành tựu và những mặt tiêu cực, những tồn tại yếu kém của công cuộc đổi mới đất nước, của kinh tế thị trường cũng in đậm

1.2.2 Yêu cầu, nhiệm vụ của Đảng bộ, nhân dân Cà Mau trong thời kỳ mới

- Những thuận lợi và khó khăn trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn Cà Mau

Trong Văn kiện Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh Cà Mau lần thứ XII đã nêu nhiệm vụ tổng quát đến năm 2005 là:

Kiên định mục tiêu đi lên chủ nghĩa xã hội, giữ vững ổn định chính trị, xã hội; phát huy sức mạnh toàn dân, ra sức khai thác tốt tiềm năng, lợi thế tài nguyên để tăng trưởng kinh tế với nhịp độ cao, chất lượng, hiệu quả gắn với mở rộng thị trường tiêu thụ sản phẩm; tăng cường xây dựng kết cấu hạ tầng, tạo sự chuyển dịch nhanh cơ cấu kinh tế, cơ cấu lao động theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa; xây dựng quan hệ sản xuất phù hợp theo định hướng xã hội chủ nghĩa; tăng trưởng kinh tế gắn liền với từng bước nâng cao đời sống vật chất và văn hóa của nhân dân; bảo vệ vững chắc quốc phòng, an ninh Nâng cao năng lực lãnh đạo của Đảng bộ và sự điều hành của bộ máy Nhà nước các cấp góp phần cùng cả nước thực hiện thắng lợi các nhiệm vụ, mục tiêu do Đại hội IX đề ra vì "dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ và văn minh [22, tr.47-48]

Quán triệt quan điểm của Đảng "về đẩy nhanh công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn thời kỳ 2001-2010", cũng như chủ trương đẩy nhanh CNH, HĐH của Đảng bộ Cà Mau, các cấp ủy, chính quyền các cấp trong tỉnh đã có

sự lãnh đạo, chỉ đạo đúng đắn Nhờ đó, nông thôn Cà Mau đã khởi sắc và có nhiều thay đổi Bộ mặt nông thôn và đời sống nông dân Cà Mau có sự tiến bộ đáng kể

Một số nơi ở vùng sâu còn tình trạng gia đình đông con, dẫn đến cho con nghỉ học sớm ảnh hưởng đến trình độ dân trí ở nông thôn Đây là trở ngại lớn cho việc đẩy mạnh CNH, HĐH nông nghiệp, nông thôn Cà Mau Ngoài ra trình độ tổ chức, quản lý của cán bộ còn bất cập, đặc biệt là cán bộ cơ sở; bộ máy quản lý còn trì trệ Cơ sở hạ tầng kinh tế, xã hội chưa đáp ứng yêu cầu của công cuộc CNH, HĐH nông nghiệp, nông thôn; các ngành nghề dịch vụ chưa phát triển; tỷ trọng nông nghiệp trong cơ cấu kinh tế của tỉnh còn khá lớn (56%) (công nghiệp, xây dựng 23%; dịch vụ 21%) Đây là những khó khăn rất lớn cho CNH, HĐH nông nghiệp nông thôn Cà Mau

Vì vậy CTVĐND phải có những biện pháp thích hợp thu hút mọi lực lượng nông dân tham gia tích cực nhiều phong trào cách mạng ở nông thôn nhằm thực hiện thắng lợi sự nghiệp CNH, HĐH tỉnh, góp phần thực hiện thành công công cuộc CNH, HĐH đất nước

Trong nhiệm kỳ trước, mặc dù phải đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức như hậu quả nặng nề của cơn bão số 5, thời tiết khắc nghiệt, tác động của cuộc khủng hoảng tài chính, kinh tế trong khu vực và châu á nhưng dưới sự lãnh đạo của đảng bộ các cấp, sự nỗ lực phấn đấu của toàn dân, toàn quân đã đưa kinh tế - xã hội của tỉnh đạt được những thành tựu quan trọng:

Tổng sản phẩm trong tỉnh (GDP) tăng bình quân hàng năm 8,4% (cao hơn mức bình quân của cả nước) GDP bình quân đầu người 4,9 triệu đồng, tăng 44% so với năm 1996 (tương đương 350 USD) Đời sống mọi mặt của người dân không

đã xác định một số chỉ tiêu phấn đấu trong nhiệm kỳ 2001 - 2005 là:

- Nhịp độ tăng tổng sản phẩm trong tỉnh (GDP) bình quân hàng năm khoảng 12,5%

- Giá trị sản xuất công nghiệp tăng bình quân hàng năm 19%

- Giá trị sản xuất ngư - nông - lâm nghiệp tăng bình quân hàng năm 14,5%, trong đó thủy sản tăng 18%

- Đến năm 2005:

+ GDP bình quân đầu người: 570 USD

+ Cơ cấu kinh tế:

Ngư - nông - lâm nghiệp : 48%

Công nghiệp và xây dựng : 29%

- 50% số xã, phường, thị trấn đạt chuẩn văn hóa

Để đạt được những mục tiêu nêu trên, Đảng bộ và nhân dân Cà Mau đã xác định cho mình một số nhiệm vụ sau:

Đẩy mạnh nhịp độ tăng trưởng và chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng CNH, HĐH

Tiếp tục hoàn chỉnh quy hoạch đất ngư, nông, lâm nghiệp; xác định vùng ngọt hóa sản xuất 2 vụ lúa, một vụ mùa; vùng ngập mặn chuyên tôm, lúa - tôm, rừng - tôm

Điều chỉnh từng bước quy hoạch sản xuất lúa, tôm, rừng theo hướng phát huy lợi thế, hiệu quả, bền vững, bảo đảm môi trường sinh thái, ổn định đời sống nhân dân

Đẩy mạnh thực hiện Nghị quyết của Tỉnh ủy (khóa XI) về phát triển kinh tế thủy sản và chương trình phát triển kinh tế thủy sản đến năm 2005 và 2010 Trọng tâm là đổi mới công nghệ, tạo ra năng suất, chất lượng và hiệu quả ngày càng cao Xây dựng chiến lược sản phẩm, chiến lược thị trường Tiếp tục đầu tư đồng bộ đội tàu đánh bắt xa bờ để hoạt động có hiệu quả Phát triển nuôi tôm theo hướng thâm canh, bán thâm canh, nuôi sinh thái và phát triển các loài thủy sản có giá trị cao Phát triển mạnh mạng lưới sản xuất tôm giống bảo đảm 60% yêu cầu trong tỉnh Phát triển đồng bộ giữa khai thác, nuôi trồng, chế biến với dịch vụ Coi trọng công tác bảo vệ nguồn lợi thủy sản Tiếp tục nâng cấp, đầu tư công nghệ chế biến thủy sản xuất khẩu Xây dựng một số cơ sở công nghiệp mới phù hợp với khả năng nguyên liệu và thị trường

Chuyển mạnh cơ cấu sản xuất nông nghiệp và kinh tế nông thôn, phát triển nông nghiệp hàng hóa theo hướng thâm canh, luân canh, đa dạng hóa sản phẩm phù hợp với lợi thế của từng vùng, tiểu vùng, đưa nhanh tiến bộ khoa học công nghệ vào sản xuất để nâng cao năng suất, chất lượng, tăng giá trị thu nhập trên một đơn vị diện tích Phát triển mạnh ngành nghề, dịch vụ ở nông thôn Tăng cường công tác phòng chống bão lụt, giảm nhẹ thiên tai

Giữ ổn định sản xuất một triệu tấn lúa với chất lượng và giá trị cao

Phát triển các cơ sở sản xuất giống cây trồng, vật nuôi Coi trọng đổi mới giống lúa chất lượng cao, kháng sâu bệnh, thích nghi vùng sinh thái, ứng dụng rộng rãi công nghệ sau thu hoạch

Chăm sóc, bảo vệ vốn rừng hiện có, tiếp tục trồng mới kết hợp khoanh nuôi tái sinh, thực hiện tốt các dự án trồng rừng được Chính phủ phê duyệt Hạn chế tối

Thực hiện tốt chương trình điện khí hóa, bảo đảm chuyển tải điện an toàn,

ổn định phục vụ sản xuất, đời sống Đẩy mạnh thực hiện cơ giới hóa, điện khí hóa trong sản xuất, đời sống

Tích cực công tác chuẩn bị, phối hợp với Trung ương và tạo mọi điều kiện thuận lợi trong quá trình triển khai dự án đầu tư cụm công nghiệp khí, điện, đạm

Đẩy mạnh phát triển thương mại, dịch vụ, đảm bảo hàng hóa lưu thông, hướng mạnh xuất khẩu, mở rộng thị trường nông thôn, liên kết với thị trường trong nước Chú trọng công tác quy hoạch xây dựng phát triển chợ nông thôn

Trên cơ sở kết cấu hạ tầng hiện có, cần tiếp tục tập trung đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng những lĩnh vực trọng điểm như: Tiếp tục nâng cấp và mở rộng quốc

lộ 63, sân bay Cà Mau, cảng Năm Căn, cảng dịch vụ thủy sản Hòn Khoai, cảng cá

Cà Mau, xây dựng mới cảng cá Sông Đốc, làng cá Khánh Hội (U Minh) Đẩy mạnh phong trào xây dựng giao thông nông thôn theo hướng bê tông hóa cầu, lộ, chú trọng đầu tư các xã vùng sâu, vùng khó khăn

Đẩy nhanh tiến độ điện khí hóa nông thôn, đảm bảo đến cuối năm 2005 số

hộ sử dụng điện đạt 80% trở lên

Tất cả yêu cầu, nhiệm vụ nêu trên đang đặt ra cho CTVĐND của Đảng bộ tỉnh Cà Mau những nhiệm vụ nặng nề Nó định hướng cho nội dung của CTVĐND, đòi hỏi CTVĐND phải bám sát mục tiêu, yêu cầu, nhiệm vụ mà Nghị quyết Đảng

bộ tỉnh lần thứ XII đề ra Đồng thời đó cũng là căn cứ để đổi mới phương pháp, hình thức tập hợp, vận động nông dân Vấn đề đặt ra cho CTVĐND là phải thực hiện tốt việc nghiên cứu tổng kết thực tiễn làm cơ sở khoa học giúp các cấp ủy đảng

có những quyết định phù hợp Phải tổ chức tốt việc quán triệt đường lối, nghị quyết,

chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước trong đội ngũ cán bộ, đảng viên và nhân dân, nhất là Nghị quyết Đại hội lần thứ IX của Đảng

2.1.1.1 Đặc điểm địa lý - tự nhiên

Cà Mau là một trong những tỉnh thuộc đồng bằng sông Cửu Long, nằm ở phần đất cực Nam của Tổ quốc; phía Bắc giáp tỉnh Kiên Giang, phía Đông Bắc giáp tỉnh Bạc Liêu, phía Đông và Nam giáp biển Đông, phía Tây giáp Vịnh Thái Lan Cà Mau có bờ biển dài 252km, với diện tích tự nhiên 5.211km2 Dân số khoảng 1,2 triệu người, có 3 dân tộc cùng sinh sống, trong đó dân tộc Kinh chiếm 96,25%, dân tộc Khơme chiếm 2,6%, dân tộc Hoa chiếm 1,15% Tỉnh có 9 đơn vị hành chính: 1 thành phố (thành phố Cà Mau) và 8 huyện (Cái Nước, Đầm Dơi, Trần Văn Thời, Thới Bình, U Minh, Năm Căn, Ngọc Hiển, Phú Tân)

Cà Mau là vùng đất trẻ mới được mở mang khai khẩn cách đây khoảng 300 năm Vùng đất này do hai dòng hải lưu ở biển Đông và Vịnh Thái Lan đón nhận phù sa của sông Cửu Long bồi đắp dần theo năm tháng tạo nên vùng đất màu mỡ này

Cà Mau có khí hậu cận xích đạo, nắng nóng và mưa nhiều, độ ẩm cao, nhiệt

độ ít thay đổi Nhiệt độ trung bình là 260C Cà Mau có 3 phía giáp biển nên khí hậu

ôn hòa, ít khi xảy ra bão lụt Cà Mau có 2 mùa: mùa khô kéo dài từ tháng 11 đến tháng 4; mùa mưa từ tháng 5 đến tháng 10

Cà Mau là mảnh đất màu mỡ và bằng phẳng nên rất thuận lợi cho phát triển nông nghiệp Cà Mau không phải chỉ độc canh cây lúa mà còn kết hợp trồng các loại cây lương thực, cây ăn trái có giá trị kinh tế (từ lâu Cà Mau được coi là một trong những vựa lúa của Nam bộ) Hiện nay Cà Mau đã chuyển đổi một phần đất trồng lúa sang nuôi tôm hoặc kết hợp tôm - lúa, đây là sự chuyển dịch có tính cách mạng trong sản xuất ở Cà Mau

Tỉnh Cà Mau có hệ thống sông ngòi, kênh rạch đan xen chằng chịt, trong đó

có nhiều con sông lớn như sông Tam Giang, Bảy Háp, Ông Đốc, Cái Tàu, Trèm Trẹm và rất nhiều kênh rạch nhỏ dọc ngang đan chéo nhau, tạo thành hệ thống giao thông đường thủy liên hoàn khắp mọi vùng trong tỉnh thuận tiện cho việc lưu thông vận chuyển bằng phương tiện thủy, ghe xuồng nhỏ có thể đi tới những xóm

ấp xa xôi, hẻo lánh Tuy nhiên, do đất thấp, sông ngòi nhiều nên giao thông bằng đường bộ gặp nhiều khó khăn

Cà Mau còn có thế mạnh nữa là rừng đước, rừng tràm, loại rừng ngập nước,

có khả năng sinh lợi rất lớn Ngoài việc cung cấp cây, gỗ làm vật liệu xây dựng, rừng Cà Mau còn cung cấp than củi và nhiều loại đặc sản như mật ong, trăn, rắn, rùa Đặc biệt, mặt nước trong các cánh rừng giống như một cái hồ thiên nhiên nuôi tôm cá Rừng ngập nước của Cà Mau là loại rừng rất quý hiếm, các nhà khoa học coi đây là một hệ sinh thái tuần hoàn khép kín Lá rừng tự phân hủy trong nước sản sinh các phiêu sinh vật, nguồn thức ăn quanh năm cho tôm, cá và các loại động vật khác

Với đặc điểm, sông ngòi chằng chịt và các cánh rừng ngập nước như vậy nên Cà Mau rất giàu về tôm cá và các loài thủy hải sản khác Năm 2004, sản lượng thủy hải sản lên tới 241.000 tấn, riêng sản lượng tôm là 91.100 tấn Với bờ biển dài, bãi rộng bằng phẳng, có nhiều cửa sông làm nơi trú ẩn và sinh sản của các loài tôm

cá nên triển vọng phát triển nghề nuôi tôm cá và đánh bắt hải sản ở Cà Mau rất lớn

2.1.1.2 Thành tựu kinh tế - xã hội những năm qua

Cà Mau là tỉnh sản xuất nông nghiệp chiếm tỷ trọng cao Nông dân chiếm 80% dân số của tỉnh, hầu hết sống bằng các nghề nông, lâm, ngư nghiệp và dịch vụ

ở nông thôn Những năm qua, dưới sự lãnh đạo của đảng bộ, chính quyền, giai cấp nông dân Cà Mau luôn phát huy truyền thống yêu nước, cần cù lao động, sáng tạo,

tự lực, tự cường, đoàn kết nỗ lực quyết tâm góp phần quan trọng vào việc thắng lợi các mục tiêu kinh tế - xã hội của tỉnh Tốc độ tăng trưởng kinh tế đạt khá trong nhiều năm liền GDP của tỉnh năm 2000: 8,4%; 2001: 9,31%; 2002: 11,14%; 2003: 11,43%; 2004: 11,95%

- Trong những năm qua, cơ cấu kinh tế của Cà Mau có bước chuyển dịch mạnh từ nông - ngư - lâm nghiệp - dịch vụ chuyển sang ngư - nông - lâm nghiệp và dịch vụ

Hiện nay giá trị sản xuất nông nghiệp chiếm trên 80% cơ cấu kinh tế nông thôn Cơ giới hóa khâu làm đất đạt 83%, toàn tỉnh có 126 cơ sở xay xát lúa gạo với công suất 2.450 tấn/ngày, một nhà máy lau gạo xuất khẩu công suất 48.000 tấn/năm, một nhà máy đường có công suất 1.000 tấn mía/ngày, 13 lò đường thủ công có công suất 650 tấn/ngày, bảo đảm chế biến 80-96% lượng mía cây trong tỉnh

Có thể nói, trong mấy năm qua, lĩnh vực nông nghiệp và kinh tế nông thôn

đã vươn lên đáng kể, sản lượng lương thực tăng nhanh và liên tục, góp phần bảo đảm an ninh lương thực quốc gia, giải quyết việc làm, tăng thu nhập và ổn định đời sống đại bộ phận nông dân trong tỉnh

Việc trồng và bảo vệ rừng có chuyển biến rõ nét góp phần tăng vốn rừng và khai thác hiệu quả tài nguyên rừng và đất rừng Môi trường sinh thái nhiều khu vực đang được hồi phục Tình trạng cháy rừng, chặt phá cây rừng giảm rõ rệt

Những năm qua kinh tế thủy sản tăng nhanh, từng bước phát huy vai trò ngành kinh tế mũi nhọn của tỉnh Tổng số tàu đánh bắt hiện có 4.548 chiếc với công suất 350.000 CV, trong đó tàu đánh bắt xa bờ là 1.063 chiếc, công suất 272 CV

Cùng với đội tàu đánh bắt xa bờ, Cà Mau đã chuyển đổi sản xuất từ đất nông nghiệp sang nuôi tôm (diện tích nuôi trồng thủy sản hiện nay 210.923 ha, chiếm 40,60% diện tích đất tự nhiên), tôm - lúa kết hợp Các cơ sở hạ tầng phục vụ nuôi trồng và khai thác thủy hải sản từng bước được đầu tư gồm: thủy lợi, hệ thống cảng cá, tàu dịch vụ hậu cần nghề cá, tàu kiểm ngư, các cơ sở hậu cần phục vụ khai thác xa bờ, các cơ sở thu mua, chế biến thủy hải sản Hệ thống trại sản xuất và ươm tôm giống phát triển khá mạnh (hiện nay có trên 400 trại sản xuất tôm giống) Tổng lượng tôm giống sản xuất trong tỉnh đạt 2-3 tỷ con/năm, đáp ứng khoảng 50% nhu cầu tôm giống hiện tại Ngoài ra, tỉnh đang đầu tư xây dựng ba trại tôm giống,

cá nước ngọt tại huyện Thới Bình, U Minh và Trần Văn Thời Công tác bảo vệ nguồn lợi thủy sản được quan tâm Giá trị sản xuất thủy sản tăng bình quân hàng năm 6%

- Về công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp: công nghiệp chế biến thủy sản phát

triển khá mạnh Hiện nay Cà Mau có 18 nhà máy chế biến thủy sản đông lạnh, công suất 50.000 tấn/năm, bảo đảm chế biến 80% sản lượng tôm khai thác, nuôi trồng; ba nhà máy bột cá chế biến thức ăn gia súc, công suất 15.000 tấn/năm, bảo đảm chế biến 50% lượng cá tạp

Chế biến nước mắm 1.500.000 lít/năm, 108 cơ sở sản xuất nước đá với công suất 980.000 tấn/năm; 45 kho đông lạnh, công suất 3.280 tấn Ngoài ra một số ngành công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp phát triển phục vụ thiết thực cho nông nghiệp, nông thôn như điện, điện lạnh, cơ khí, đóng tàu, chế biến mía đường, khai thác nước ngầm, xây dựng dân dụng khu công nghiệp khí - điện - đạm Khánh An (U Minh) đang được xây dựng mở ra triển vọng mới cho Cà Mau

- Về kết cấu hạ tầng được đầu tư mạnh, nhất là những công trình phục vụ nông nghiệp, nông thôn Lưới điện phát triển khá nhanh Hiện nay điện lưới quốc gia kéo đến 100% số xã trong tỉnh Tỷ lệ hộ dân sử dụng điện tăng từ 7,2% năm

1995 lên hơn 60% năm 2003, trong đó địa bàn nông thôn tăng từ 2% năm 1995 lên 50% năm 2003

Hệ thống thủy lợi được đầu tư tập trung, phát huy hiệu quả nhanh Những công trình thủy lợi trọng điểm như đê biển, đê sông xung yếu, nạo vét, đào mới một

số kênh trục được Nhà nước đầu tư, cùng với phong trào nhân dân làm thủy lợi, thủy nông nội đồng, xây dựng cống thời vụ, đã tạo điều kiện thâm canh, tăng năng suất, mở rộng diện tích lúa, rau màu và phục vụ nuôi tôm

Cơ sở hạ tầng nông thôn phát triển mạnh làm thay đổi nhanh chóng bộ mặt nông thôn của tỉnh Đến nay, 100% số huyện trong tỉnh, 45% số xã, thị trấn có đường ô tô đến trung tâm Đường bộ nông thôn được đầu tư xây dựng bằng bê tông

và cầu bê tông, cầu gỗ được làm mới chắc chắn thay thế cầu khỉ ngày càng nhiều Hiện nay tỉnh có khoảng 3.000 km đường bộ nông thôn, trong đó đường đá 875km, đường bê tông 850 km; xây dựng mới 3.155 cây cầu, trong đó có 32% là cầu kiên

cố Đồng thời tỉnh đang đầu tư xây dựng lại hệ thống giao thông đường thủy để việc

đi lại, chuyên chở hàng hóa được dễ dàng Hệ thống giao thông đường thủy có vai

trò rất quan trọng, là phương tiện giao thông chủ yếu trong tỉnh Vì vậy ca nô, vỏ lải, tầu khách được bố trí khắp các tuyến đường tiện dụng cho việc giao lưu kinh tế, văn hóa

Có thể nói, phong trào nhân dân tham gia xây dựng giao thông nông thôn là một trong những phong trào hành động cách mạng rộng lớn, được duy trì liên tục, đạt hiệu quả kinh tế - xã hội thiết thực, tạo điều kiện đi lại thuận tiện cho nhân dân, góp phần đổi mới bộ mặt nông thôn

Nhờ sản xuất phát triển, giao thông thuận tiện nên giao lưu kinh tế được mở rộng, hàng hóa khu vực nông thôn của tỉnh phong phú, dồi dào đáp ứng các nhu cầu tiêu dùng và phục vụ sản xuất của bà con nông dân

- Về văn hóa - xã hội:

Những năm qua, văn hóa - xã hội ở vùng nông thôn Cà Mau có nhiều tiến

bộ đáng kể Đời sống nông dân không ngừng được cải thiện Sự nghiệp giáo dục phát triển cả quy mô và chất lượng Trường lớp, trang thiết bị dạy và học ở vùng nông thôn được đầu tư khá mạnh, có 80% số trường học được xây dựng kiên cố và bán kiên cố, các xã đều có trường tiểu học, liên xã có trường trung học cơ sở Trình

độ dân trí ở nông thôn được nâng lên, toàn tỉnh đã đạt phổ cập tiểu học, 25% số xã đạt phổ cập trung học cơ sở, tỷ lệ trẻ em đến trường đạt trên 90% Sự phát triển của giáo dục không chỉ nâng cao dân trí mà còn có tác dụng tích cực đối với kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội ở vùng nông thôn

Mạng lưới y tế chăm sóc sức khỏe cho nhân dân được tăng cường và mở rộng, 100% số xã có trạm y tế và cơ bản có bác sĩ phục vụ chăm sóc sức khỏe cho nhân dân Công tác truyền thông dân số, dịch vụ kế hoạch hóa gia đình, chăm sóc

và giáo dục trẻ em, phòng chống các bệnh xã hội nguy hiểm được coi trọng và thực hiện có kết quả, nhất là các đối tượng ở nông thôn, góp phần giảm tỷ lệ tăng dân số

tự nhiên, giảm tỷ lệ trẻ em suy dinh dưỡng (từ 35% còn 33,5%)

Phong trào văn nghệ - thể dục thể thao trong nông dân phát triển khá mạnh, nhiều câu lạc bộ văn hóa, đờn ca tài tử, nhiều đội bóng đá, bóng chuyền được hình thành Phong trào "Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa' ở khu dân cư"

được đẩy mạnh Đến nay có 300 ấp, khóm, 6 xã - phường, trên 161.000 hộ nông dân được công nhận gia đình văn hóa (đạt 70,35% số hộ) Bên cạnh đó, một số thiết chế, công trình văn hóa được đầu tư xây dựng tạo thành những điểm giáo dục truyền thống, sinh hoạt văn hóa và tham quan du lịch Một số sân thể thao được xây dựng và có tác động tích cực đến phong trào thể thao của quần chúng Những tiến

bộ đó đã làm cho sinh hoạt văn hóa của nông dân Cà Mau thêm phong phú, lành mạnh, hạn chế tác động tiêu cực của mê tín dị đoan và các tệ nạn xã hội khác

- Hệ thống chính trị ở cơ sở được củng cố, kiện toàn một bước Với việc triển khai thực hiện các Nghị quyết của Đảng từ Đại hội VI đến Đại hội IX, nhất là thực hiện các Nghị quyết Trung ương 3 - khóa VII (1992) "Về một số vấn đề cơ bản

và cấp bách trong công tác xây dựng Đảng hiện nay", đặc biệt là Nghị quyết Trung ương 5 - khóa IX "về đổi mới, nâng cao chất lượng hệ thống chính trị ở xã, phường, thị trấn", tình hình hệ thống chính trị ở nông thôn Cà Mau có sự chuyển biến tích cực Trình độ, năng lực của đội ngũ đảng viên được nâng lên, từng bước đáp ứng được yêu cầu lãnh đạo thực hiện nhiệm vụ chính trị ở cơ sở

2.1.1.3 Những hạn chế, tồn tại

Bên cạnh những thành tựu, công cuộc đổi mới ở vùng nông thôn tỉnh Cà Mau cũng còn những hạn chế, tồn tại

- Một là, cơ cấu kinh tế nông nghiệp và nông thôn chuyển dịch chậm, mang

nhiều yếu tố tự phát Sản xuất nông nghiệp còn phân tán, thâm canh chưa cao, giá trị thu nhập trên đơn vị diện tích còn thấp, chưa gắn kết sản xuất với thị trường, gắn kết giữa nhà máy với người sản xuất ở các vùng nguyên liệu

- Hai là, ngoài công nghiệp chế biến đông lạnh thủy sản, các ngành công

nghiệp khác ở nông thôn phát triển chậm; ngành nghề truyền thống chưa phát triển,

có ngành nghề bị mai một do không có đầu ra Trình độ dân trí tuy có nâng lên, nhưng nhìn chung còn thấp nên ảnh hưởng đến việc tiếp thu, ứng dụng khoa học -

kỹ thuật vào sản xuất, lao động chủ yếu theo kinh nghiệm truyền thống, tỷ lệ lao động qua đào tạo còn thấp Lao động nông nhàn còn phổ biến ở nông thôn

- Ba là, kết cấu hạ tầng phục vụ sản xuất ở nông thôn chưa đồng bộ, thiếu

tập trung, hiệu quả thấp Công tác chỉ đạo, quy hoạch và xây dựng các khu dân cư chưa được quan tâm đúng mức

- Bốn là, đầu tư ứng dụng khoa học - công nghệ vào sản xuất chưa tương

xứng, nhiều loại nông sản chủ yếu tiêu thụ dạng thô, giá trị thấp; công nghệ sản xuất, chế biến còn nhiều mặt lạc hậu nên năng suất, chất lượng, hiệu quả, khả năng cạnh tranh thấp, thiếu bền vững

- Năm là, quan hệ sản xuất chưa đáp ứng yêu cầu phát triển nông nghiệp

hàng hóa

- Sáu là, đời sống vật chất và văn hóa của nhân dân ở nhiều vùng nông thôn

còn thấp kém, khoảng cách chênh lệch về thu nhập của các hộ dân cư giữa vùng nông thôn với thành thị ngày càng cao

- Bảy là, chất lượng khám điều trị bệnh của tuyến y tế cơ sở chưa đáp ứng

yêu cầu, gây tình trạng quá tải ở các trung tâm y tế huyện Tinh thần thái độ phục vụ của y bác sĩ có tiến bộ nhưng cần tiếp tục nâng lên Tỷ lệ sinh ở nông thôn còn cao

- Tám là, hệ thống chính trị ở cơ sở hiện nay còn nhiều mặt yếu kém, bất

cập trong công tác lãnh đạo, quản lý, tổ chức thực hiện và vận động quần chúng Tình trạng tham nhũng, quan liêu, mất đoàn kết nội bộ vừa vi phạm quyền làm chủ của nhân dân vừa không giữ đúng kỷ cương phép nước xảy ra ở một số nơi

Chức năng, nhiệm vụ của các tổ chức trong hệ thống chính trị chưa được xác định rành mạch, trách nhiệm phân giao thiếu rõ ràng, nội dung và phương thức hoạt động chậm đổi mới phù hợp với tình hình thực tế của cơ sở

Đội ngũ cán bộ cơ sở nông thôn nhìn chung trình độ, năng lực còn hụt hẫng

so với yêu cầu phát triển của xã hội; một bộ phận cán bộ, đảng viên yếu kém về đạo đức, lối sống; trách nhiệm trước Đảng, trước dân chưa cao

Những tồn tại, hạn chế nói trên đã và đang tác động tiêu cực đến CTVĐND của Đảng bộ tỉnh Cà Mau thời kỳ CNH, HĐH đất nước

2.1.2 Thực trạng đời sống nông dân Cà Mau

2.1.2.1 Về mức sống và thu nhập

Những năm qua, sự tiến bộ trong sản xuất, kinh doanh của nông dân cũng như những thành tựu của công cuộc đổi mới đã góp phần làm cho đời sống của đại

bộ phận nông dân Cà Mau được cải thiện, nâng lên rõ rệt, số hộ nghèo giảm đáng kể,

số hộ khá giàu tăng nhanh, hộ đói không còn, bộ mặt nông thôn có nhiều khởi sắc Nhiều hộ nông dân đã tích luỹ vốn phục vụ cho sản xuất, mua sắm phương tiện và

đồ dùng sinh hoạt Nhà ở khang trang hơn, kiên cố hơn Nhiều gia đình đã mua sắm được những vật dụng có giá trị như vô tuyến, xe gắn máy, tủ lạnh, số hộ có điện thoại ngày càng tăng

Tuy nhiên, một bộ phận không nhỏ nông dân có đời sống thiếu thốn, cả về vật chất và tinh thần, nhất là vùng đồng bào dân tộc Khơme Bình quân thu nhập đầu người trong một năm của các hộ nông dân còn thấp Năng suất 1 ha canh tác lúa bình quân đạt trên 5 tấn/năm, giá trị thu được bình quân khoảng 13-15 triệu đồng/ha/năm Trong khi đó năng suất bình quân ha canh tác của các tỉnh đồng bằng sông Cửu Long là khoảng 10 tấn/năm, thu nhập bình quân khoảng 20-25 triệu đồng/ha/năm

Phó Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng, trong lần về thăm và làm việc ở Cà Mau

Hiện nay, ở cả nước nói chung, Cà Mau nói riêng, điều kiện sinh hoạt và làm việc của nông dân còn rất vất vả, nặng nhọc, công cụ sản xuất thô sơ và lạc hậu, chủ yếu là lao động chân tay Vẫn còn một số hộ nông dân sống trong những căn nhà tạm bợ, phương tiện giao thông ở nông thôn còn rất khó khăn Nhìn chung, một

bộ phận nông dân của tỉnh có thu nhập thấp, đời sống còn bấp bênh Đây là vấn đề đặt ra đòi hỏi các cấp ủy đảng, chính quyền phải có những biện pháp thiết thực để giúp đỡ những hộ nông dân này vượt qua khó khăn, nâng cao đời sống