LUẬN VĂN: Đất nước ta từ kinh tế nghèo nàn lạc hậu đạng bước vào thời kỳ Công nghiệp hoá, đại hoá Mở đầu 1- Lý chọn đề tài Bước sang kỷ XXI, cách mạng khoa học công nghệ đại tiếp tục phát triển mạnh mẽ, tác động sâu sắc tới mặt đời sống xã hội Phát triển dựa vào khoa học công nghệ trở thành xu tất yếu quốc gia giới, điều đặt Việt Nam trưóc nhiều thời cơ, vận hội song nhiều thử thách nguy Hơn nữa, Việt Nam lại lên từ xuất phát điểm thấp: kinh tế nông nghiệp lạc hậu, khoa học, kỹ thuật chưa phát triển Liệu Việt Nam tận dụng hội đẩy lùi thách thức thời đại? Điều phụ thuộc vào người Việt Nam Tại đại hội đại biểu tồn quốc khố IX, khẳng định thành công bước đầu 15 năm đổi mới, Đảng ta nhận định: “Đất nước ta từ kinh tế nghèo nàn lạc hậu đạng bước vào thời kỳ Cơng nghiệp hố, đại hố" Thời kỳ phát triển địi hỏi tồn Đảng, tồn dân phải nỗ lực để vượt qua nhiều trở ngại, khó khăn sở kinh tế lẫn ý thức, tư đất nước có sản xuất nhỏ tồn từ hàng ngàn năm cịn phổ biến phẩm chất nảy sinh sản xuất tồn ảnh hưởng khơng nhỏ đến q trình đổi nước ta Chính vậy, việc tìm hiểu, nghiên cứu đặc điểm, phẩm chất truyền thống người Việt ảnh hưởng đời sống xã hội nay, đồng thời tìm phương hướng, giải pháp khắc phục tiêu cực yêu cầu cấp thiết mặt lý luận thực tiễn Với lý trên, chọn đề tài: “Những đặc điểm truyền thống người Việt Nam qúa trình cơng nghiệp hố, đại hố đất nước” Tình hình nghiên cứu đề tài Con người động lực quan trọng thúc đẩy nghiệp Cơng nghiệp hố, đại hố nước ta Do đó, để thực thắng lợi nghiệp to lớn này, việc nâng cao phát huy vai trò nhân tố người Việt Nam nhiệm vụ quan trọng Đảng Nhà nước ta Đã có nhiều cơng trình khoa học nước nước nghiên cứu xung quanh vấn đề người Việt Nam truyền thống nay, kể số cơng trình như: GS.VS.TSKH Phạm Minh Hạc, TS Hồ Sĩ Quý: Nghiên cứu người, đối tượng phương hướng chủ yếu, niên giám nghiên cứu NXB KHXH, Hà Nội 2001 TS Đoàn Văn Khái Vấn đề xây dựng nguồn lực người nghiệp Cơng nghiệp hố - Hiện đại hoá Việt Nam Đề tài nghiên cứu khoa học cấp bộ, HN 2001 Hoàng Chí Bảo ảnh hưởng văn hố việc phát huy nguồn lực người Tạp chí Triết học(1), tr13 - 17 (1993) Đỗ Đức Định (chủ biên) Cơng nghiệp hố - Hiện đại hố phát huy lợi so sánh NXB Chính trị quốc gia Hà Nội - 1999 Hồ Sĩ Quý: ý thức người sản xuất nhỏ ý thức thường ngày Tạp chí Triết học số - tháng năm 1986 Một vài suy nghĩ người Việt Nam từ sản xuất nhỏ lên Chủ nghĩa xã hội Tạp chí Cộng sản số năm 1987 Lê Thị Duy Hoa: Thông tin vấn đề tiếp nhận, xử lý thông tin tư người Việt Nam Luận án Tiến sĩ Triết học, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh 2002 Đỗ Thanh Mai: Tâm lý nông dân miền Bắc Việt Nam chuyển sang kinh tế thị trường - đặc trưng xu biến đổi Luận án tiến sĩ triết học, Học viện trị quốc gia Hồ Chí Minh - 2001 Những cơng trình có đóng góp quan trọng mặt lý luận cho việc nghiên cứu, làm rõ đặc điểm người Việt Nam giúp cho việc hoạch định sách, đưa giải pháp nhằm phát triển người Việt Nam tương lai Tuy vậy, vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu, bổ xung Luận văn tiếp tục phát triển hướng nghiên cứu đó: - Nghiên cứu sâu, có hệ thống nữa, đặc biệt góc độ triết học - Tìm giải pháp để phát triển đặc điểm ưu trội, hạn chế đặc điểm tiêu cực người Việt Nam q trình tồn cầu hố, Cơng nghiệp hố, đại hố Mục đích nhiệm vụ luận văn 3.1 Mục đích nghiên cứu: Làm sáng tỏ đặc điểm truyền thống người Việt Nam; ảnh hưởng nghiệp cơng nghiệp hố, đại hố; từ đề xuất số phương hướng giải pháp nhằm khắc phục mặt hạn chế, phát huy mặt tích cực người Việt Nam, góp phần hoàn thiện nhân cách người Việt Nam đáp ứng u cầu nghiệp Cơng nghiệp hố, đại hoá đất nước 3.2 Nhiệm vụ luận văn: Để thực mục tiêu trên, luận văn cần giải nhiệm vụ sau: - Phân tích đặc điểm truyền thống người Việt điều kiện tác động hình thành đặc điểm - đề xuất kiến nghị phương hướng giải pháp nhằm khắc phục mặt hạn chế, tiêu cực, phát huy mặt tích cực truyền thống người Việt điều kiện Cơ sở lý luận phương pháp nghiên cứu 4.1 Cơ sở lý luận Luận văn: Vận dụng nguyên lý, lý luận chủ nghĩa Mác - Lênin Tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm Đảng Cộng sản Việt Nam vấn đề người Đồng thời, luận văn kế thừa kết nghiên cứu quan, nhà khoa học nước lĩnh vực 4.2 Phương pháp: Luận văn sử dụng phương pháp luận Duy vật biện chứng đóng vai trị phương pháp luận chung Bên cạnh đó, Luận văn sử dụng phương pháp: Phân tích - Tổng hợp, Lơgíc - Lịch sử, Khái qt hố, Trừu tượng hố Ngồi ra, luận văn cịn ý đến phương pháp thống kê, điều tra xã hội học (để nghiên cứu mối quan hệ truyền thống với người Việt Nam nay), khảo sát thực tế 5- Phạm vi nghiên cứu đề tài: Tập trung nghiên cứu đặc điểm truyền thống người Việt ảnh hưởng xã hội ta ý nghĩa lý luận thực tiễn Bằng kết đạt được, luận văn góp phần cho việc hoạch định sách, giải pháp để xây dựng hoàn thiện nhân cách người Việt Nam - chủ thể tích cực nghiệp cơng nghiệp hố, đại hố đất nước Luận văn làm tài liệu tham khảo cho việc nghiên cứu, giảng dạy học tập môn Lý luận trị, mơn khoa học xã hội nhân văn trường Đại học, Cao đẳng Trung học chuyên nghiệp 7- Kết cấu luận văn Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, luận văn gồm chương, tiết Chương đặc điểm truyền thống người Việt Nam 1.1 sở hình thành đặc điểm truyền thống người việt nam “Đặc điểm truyền thống” bẩm sinh, "nhất thành bất biến", nảy sinh phát triển tác động nhân tố thường xuyên đến sống người Do phải ứng phó thích nghi với tác động đó, thói quen, tập qn, tính cách, lối sống, cách ứng xử lối tư định hình cộng đồng người định di tồn cho hệ sau Đặc điểm truyền thống cộng đồng cư dân thực chất thích ứng vơ thức hữu thức tác động lặp lặp lại sống cộng đồng điều kiện tự nhiên hồn cảnh lịch sử định Vì vậy, cách tiếp cận chúng tơi để tìm nội dung đặc điểm truyền thống xem xét nhân tố xuyên tác động đến mặt đời sống xã hội để từ tìm hệ coi đặc điểm truyền thống Những hệ sản phẩm tác động đơn lẻ yếu tố hay yếu tố khác mà kết có tính chất tổng hợp Tuy nhiên, để dễ nhận diện, xem xét nội dung đặc điểm truyền thống theo nhân tố có tác động việc hình thành nên đặc điểm truyền thống 1.1.1 Tác động mơi trường tự nhiên điều kiện địa lý a Môi trường tự nhiên điều kiện địa lý sở xuyên sống người Việt Nam, muôn vàn yếu tố địa lý tác động đến sống ngày, môi trường sông - nước phải coi yếu tố đặc biệt quan trọng, có tác động khơng nhỏ tới việc hình thành số đặc điểm truyền thống người Việt Tất nhiên, lãnh thổ Việt Nam bao gồm nhiều địa hình khác từ đồng ven biển đến trung du, cao nguyên núi rừng, vùng đồng sông nước nơi tập trung cư dân đông với mật độ cao địa bàn sinh tụ chủ yếu dân tộc đa số người Kinh Dựa vào chứng khảo cổ học, biết thời cổ đại, địa bàn sinh tụ chủ yếu cư dân Việt lưu vực hai sông lớn: sông Hồng sông Mã Các mũi khoan thăm dị địa chất thấy dấu vết trầm tích biến tuổi chừng - 3000 năm nhiều nơi thuộc đồng Bắc Bộ Sự vắng bóng hồn tồn di tích khảo cổ thời đại đồ đá vùng Thái Bình, Nam Định với tồn nhiều di tích cồn sị điệp ven biển Quỳnh Lưu cách xa bờ biển tới 10km cho phép nghĩ thời giờ, biển ăn sâu vào đất liền Địa bàn cư trú chủ yếu tổ tiên người Việt vùng đất bồi lấp, nằm bên đồi núi cao bên biển Địa bàn nơi giáp tiếp núi biển thông qua mưa lũ năm Điều kiện tự nhiên tạo nên hệ thống sơng ngịi nước dày đặc, có dạng hình nan quạt, xịe phía hạ nguồn Khi cư dân sinh sống chưa có khả đắp đê ngăn nước mùa mưa lũ năm nước tràn khắp chỗ trũng, tạo nên vô số đầm, hồ quanh năm đọng nước Những liệu địa lý cho hình dung khái quát địa hình mà tổ tiên người Việt sinh sống, làm ăn suốt nhiều thiên niên kỷ địa hình chi chít sơng ngịi, đầm hồ dày đặc Địa hình tác động đến sống hàng ngày người Các di tích khảo cổ học cho biết tất địa điểm cư trú thời cổ nằm gị bãi cao có nước bao quanh Nước tạo nên biên giới thiên nhiên quy định cụ thể vùng đất Sông - nước môi trường sinh sống chủ yếu người Việt Nam Từ xa xưa, khái niệm quê hương xứ sở, tổ quốc người Việt thể tên môi trường gắn chặt với sống mình: nước Dấu vết môi trường sông nước in đậm lên cách tư người Việt Có thể thấy nhiều từ, hình ảnh nước liên quan đến nước sử dụng tiếng Việt để khái quát cho tình huống, trạng thái ứng xử phổ biến Chẳng hạn người Việt khái quát cho tất tượng lo xa, chuẩn bị trước, đến tình xảy đến phải xử lý cách gấp gáp, vội vàng thành ngữ quen thuộc "nước đến chân nhảy" Hoặc để diễn đạt trường hợp cố gắng đến mức cao nhằm làm việc khả làm mong manh, người ta dùng ngạn ngữ "cịn nước cịn tát" Nhiều đặc điểm truyền thống hình thành tác động hoàn cảnh địa lý Biểu đặc điểm truyền thống tìm thấy hầu hết mặt đời sống xã hội, giá trị văn hóa số sở trường người Việt Nếu ăn, mặc, ở, lại nhu cầu tối cần thiết người lĩnh vực sắc văn hóa truyền thống biểu rõ thấy người Việt, chất đạm chủ yếu thức ăn truyền thống thủy sản Có thể tìm thấy di khảo cố học vô số dấu tích động vật nước vỏ sò, vỏ ốc, xương cá v.v , xương động vật thường hoi Nhà truyền thống người Việt nhà sàn, chủ yếu để phịng nước ngập Ngồi ra, đơng người Việt cịn có thói quen thuyền Những điểm tụ cư sau gọi vạ Đến tận kỷ XVIII - XIX, tượng cư trú thuyền, coi thuyền nhà phổ biến Người phương Tây có nhận xét: "Họ (chỉ người Việt - TG) thích nước, thích nước cạn Cho nên phần nhiều sơng ngịi đầy thuyền Những thuyền thay cho nhà cửa họ Thuyền sẽ, họ ni gia súc đó" [1] Giao thông thời cổ - trung đại Việt Nam chủ yếu giao thơng đường thủy Sơng ngịi trở thành đường lại Phương tiện lại truyền thống người Việt thuyền, bè Về phương diện văn hóa tinh thần, người Việt có vơ số tín ngưỡng, lễ nghi liên quan đến sơng nước thờ thủy thần, tục xăm mình, lễ hội đua thuyền Đặc biệt múa rối nước, nghệ thuật độc đáo đến tìm thấy Việt Nam, nghệ thuật sân khấu cư dân sơng - nước Có thể nói người Việt có truyền thống văn hóa sơng - nước quen với sơng nước, thạo nghề sơng nước, có tư cư dân sông nước nội dung quan trọng truyền thống Việt Nam Nhờ có đặc điểm truyền thống mà người Việt có khả đối phó linh hoạt với tình có lối ứng xử mềm dẻo phù hợp với hoàn cảnh sống gần/trên sông nước Điều thấy cư dân túy nông nghiệp Việt Nam nước bán đảo, vào góc đơng nam đại lục châu á, nhìn đại dương với bờ biển dài 3.260 km Nhưng cư dân nông nghiệp, sinh sống chủ yếu vùng đất - nước ven sông, ven biển, có khả vươn đại dương, nên thiếu tầm nhìn đại dương hoạt động đại dương Đây lại mặt hạn chế truyền thống nhân dân ta mà phải đến thời đại công nghiệp hóa, đại hóa có điều kiện khắc phục, phát huy ưu vị trí địa lý điều kiện thiên nhiên Việt Nam b Khi xét đến yếu tố địa lý điều kiện tự nhiên, thấy rõ Việt Nam xứ sở có điều kiện thuận lợi cho phát triển nông nghiệp Trước hết chủ yếu phải nói đến tiềm dồi đất đai Độ phì đất cao diện tích đất canh tác có điều kiện để phát triển Ngoài đồng nhỏ ven biển miền trung, có hai đồng châu thổ lớn sông Hồng sông Cửu Long Khác với quốc gia vùng Đông Nhật Bản, Hàn Quốc nước quỹ dự trữ đất đai giành cho nông nghiệp bị cạn kiệt từ sớm, Việt Nam riêng sông Hồng với hàng trăm tỷ m3 nước chở nặng phù sa đổ biển khiến cho đồng ngày mở rộng Do có điều kiện để khai hoang tăng thêm diện tích canh tác, nơng nghiệp Việt Nam dễ tìm thấy lối thoát trước áp lực tăng trưởng dân số khủng hoảng xuất Cùng với đất đai, khí hậu nhiệt đới gió mùa cho độ nóng độ ẩm cao Mỗi năm số nắng 1200 giờ, nơi nhiều 2000 Cân xạ quanh năm dương khiến tổng số nhiệt hoạt động (trên 100C) cao Lượng mưa trung bình hàng năm vùng đồng 1500 mm, miền núi lên đến 2000 - 3000 mm Lượng nước mưa vượt khả bốc hơi, nơi thừa - Các ngành nghề đào tạo Đại học hạn hẹp lạc hậu - Chất lượng giáo viên yếu, thiếu số lượng hạn chế chất lượng chuyên môn, trước hết ngoại ngữ, tin học thiếu khả tiếp cận khoa học – công nghệ - Thiếu gắn kết đào tạo sử dụng, đào tạo nghiên cứu khoa học - Chất lượng đào tạo thấp, thiếu nghiêm trọng kỹ thuật viên lành nghề nhà khoa học đầu đàn ngành then chốt - Chưa có khả đáp ứng nhân lực cho ngành công nghệ cao - Số lượng lao động đào tạo nghề nghiệp thấp Các trường dạy nghề vừa thiếu số lượng, vừa yếu sở vật chất, chưa tạo hấp dẫn hướng nghiệp cho học sinh Trung học phổ thơng - Chưa có cân đối đào tạo đại học, trung cấp dạy nghề (xem bảng 4) - Giáo dục đạo đức thẩm mỹ cấp giáo dục yếu hấp dẫn Bảng số [2,13] Nước Từ đại học trở lên/trên 1000 dân Việt Nam 10 Nhật Bản 71 Hàn Quốc 53 Philipin 37 Singapo 16 Bảng số [2,14] (Thống kê năm học 2002 – 2003 giáo dục đại học) Năm 1986 – 1987 2002 – 2003 Sinh viên 1.027.670 người 1.027.670 người Giáo viên ĐH CĐ 38.608 người 38.608 Chức danh Thạc sĩ 10.599 người 10.599 Tiến sĩ 5.743 người 5.743 Giáo sư, phó giáo sư 1.604 người 1.604 Bảng số [2,15] Khối Nông nghiệp Công nghiệp Dịch vụ 1998 25,75 33,35 41 2010 17 40 43 Năm (Tỷ trọng % khối GDP) 2.3.2 Phát triển khoa học kỹ thuật, áp dụng phổ biến rộng rãi thành tựu khoa học kỹ thuật vào sản xuất đời sống Như phân tích, trình độ sản xuất đại q trình cơng nghiệp hoá, đại hoá phát triển khoa học kỹ thuật áp dụng cách phổ biến, rộng rãi thành tựu khoa học kỹ thuật vào sản xuất đời sống Bởi ngày khoa học kỹ thuật tham gia trực tiếp vào sản xuất, vào mặt, lĩnh vực đời sống xã hội Để sản xuất, người hướng tới việc nhận thức quy luật khách quan vận dụng quy luật để đạo hoạt động thực tiễn, tạo nhiều cải vật chất cho xã hội, cho phép người tạo cơng cụ máy móc tinh vi hơn, mang lại hiệu suất lao động cao hơn, tiết kiệm nguyên vật liệu giảm thời gian lao động Với phát triển khoa học, hàm lượng chất xám sản phẩm tăng lên, giá trị sản phẩm tăng lên, giảm bớt cường độ lao động số lao động thủ cơng Điều chứng tỏ phát triển khoa học kỹ thuật tác động đến phát triển kinh tế xã hội mà tác động đến hình thành người với phẩm chất thời đại cơng nghiệp Nói cách khác, khoa học kỹ thuật phát triển tạo nên sở vật chất cao sở hình thành ý thức hoàn thiện hơn, phù hợp với yêu cầu thời kỳ cơng nghiệp hố, đại hố đất nước Có thể nói, sống thời kỳ bùng nổ mạnh mẽ thành tựu khoa học triển khai nhanh chóng khoa học cơng nghệ vào sản xuất đời sống Sự phát triển công nghệ sinh học không đưa vào sản xuất nơng nghiệp giống trồng, vật ni có suất cao, chịu sâu bệnh mà vươn tới điều kỳ diệu biến đổi gen Công nghệ vật liệu đời tạo vật liệu với tính chất theo ý muốn, làm cho thiết bị máy móc cơng trình xây dựng bền hơn, đẹp Đặc biệt phát triển công nghệ thông tin đẩy nhanh q trình tự động hố cơng nghiệp mà cịn mở khả làm việc vơ thông minh não nhân tạo Việc áp dụng phổ biến rộng rãi thành tựu khoa học kỹ thuật vào sản xuất đời sống mục tiêu khoa học kỹ thuật, đồng thời hệ người sống mức cao hơn, điều kiện đại từ có điều kiện vào nghiên cứu khoa học công nghệ Như vậy, khoa học kỹ thuật tác nhân quan trọng làm hình thành hồn thiện người thời kỳ cơng nghiệp hoá, đại hoá đất nước Bảng số So sánh đầu tư cho Giáo dục Việt Nam Thái Lan Việt Thái Chênh Nam Lan TL/VN 2,7 5,4 gấp lần % so với tổng chi cho Chính phủ (1998-2000) 31 5% % riêng cho GD tiểu học so với tổng chi cho bậc 36 Các tiêu lệch Tỷ lệ chi cho giáo dục % so với GDP (1998-2000) GD khác (1998-2000) Tổng GDP 2001 (tỷ USD) 32,7 114,7 gấp 3,5 lần Chi tiêu cho GD (tỷ USD) 0,85 6,19 gấp 7,28 lần Dân số năm 2001 (triệu người) 79,2 61,1 17,6 lần Đầu tư cho GD/đầu người (USD) 10,78 100,40 gấp 9,36 Trích tạp trí GD tháng 1/2004 (Tr6- chuyên đề) 2.3.3 Phát triển kinh tế đẩy nhanh q trình cơng nghiệp hố, đại hố Để tâm lý tiểu nơng sớm khắc phục, phải sớm xoá bỏ tận gốc sản xuất nhỏ phân tán manh mún nước ta; phải phát triển sản xuất phát triển thị trường thực làm yếu tố động lực Nghĩa phải thể giá trị đặc trưng kinh tế thị trường: Bảo đảm tính tự chủ, tự chịu trách nhiệm chủ thể sản xuất, bảo đảm tự mua bán, cạnh tranh thị trường, bảo đảm cho quy luật kinh tế thị trường hoạt động cách khách quan Mặt khác phải mở rộng giao lưu, hợp tác nước biện pháp quan trọng để phá vỡ biệt lập, khép kín quan hệ xã hội - sở kinh tế- xã hội tâm lý phường hội, cục địa phương tính thiển cận hẹp hòi Đồng thời với việc áp dụng rộng rãi tiến khoa học - công nghệ vào sản xuất, làm cho sản xuất phát triển, tạo điều kiện biến đổi tự thân sản xuất tạo nên yếu tố khác để xoá bỏ sản xuất nhỏ Để nhận thức cụ thể giải pháp phát triển kinh tế đến hình thành nhân cách, ta xem xét tiêu chí cơng nghiệp hố, đại hố đây: Tiêu chí Cơng nghiệp hố Cơng nghiệp hố phạm trù khơng quán, thay đổi theo không gian thời gian nên chưa có định nghĩa chung đông đảo nhà khoa học chấp nhận Theo nghiên cứu nhà khoa học Trung Quốc giai đoạn chủ nghĩa xã hội phân chia sau, vào thu nhập bình qn tính theo đầu người: Bảng số Sự phân chia giai đoạn tăng trưởng chủ nghĩa xã hội Giai đoạn Thời kỳ Thu nhập bình qn (USD) Giai đoạn tiền Cơng nghiệp hố 140 –280 Giai đoạn hai công nghiệp 280 – 560 hoá - 560 – 1120 - 1120 –2100 2100 - 3360 3360 - 5040 Giai đoạn ba: Kinh tế phát triển - Tiêu chí Hiện đại hoá xây dựng phương diện: Chính trị, kinh tế, xã hội, nhân văn, thể chế, nhà xã hội học Mỹ Yingker đưa với 10 tiêu chí Hiện đại hố sau: - Thu nhập bình qn tính theo đầu người đạt 300 USD - Tỷ trọng giá trị sản lượng nông nghiệp GNP mức 12-15% - Tỷ trọng giá trị khu vực dịch vụ GNP phải 45% - Tỷ trọng lực lương lao động phi nông nghiệp tổng lực lượng lao động phải 70% - Tỷ lệ người biết chữ 80 % - Tỷ lệ người học Đại học tổng số dân chiếm 10- 15% - Mỗi thầy thuốc phục vụ 1000 người - Tuổi thọ trung bình dân cư 70% - Tỷ lệ dân số đô thị chiếm 50% - Tỷ lệ tăng trưởng dân số 1% Từ tiêu chí Hiện đại hoá nêu mục tiêu 2020 Đảng ta, rút nhận xét là: - tiêu chí đầu biểu thị phát triển kinh tế trình độ cao, phân cơng lao động xã hội chuyển dịch mạnh mẽ - tiêu chí trình độ dân trí xã hội có kinh tế phát triển - Cuối tiêu chí cịn lại thể phúc lợi to lớn xã hội Chính động kinh tế phát triển hình thành nên phẩm chất động sáng tạo người, hình thành nên tâm lý dám nghĩ, dám làm, dám cạnh tranh, dám khẳng định mình, dám chịu trách nhiệm Đó phong cách cơng nghiệp, phong cách thị dân, lối sống có văn hố, lối làm ăn có tính tốn biết trọng chữ tín tuân theo pháp luật Nói cách khác, phát triển kinh tế -xã hội trình độ cao tạo nên phẩm chất cao đẹp người Đến lượt nó, người lại động lực để phát triển kinh tế xã hội mức độ cao 2.3.4 Tuyên truyền sâu rộng chủ nghĩa Mác Lênin- Tư tưởng Hồ Chí Minh Về vai trị lãnh đạo Đảng: Từ sau Cách mạng tháng 8, từ sau tiến hành đổi toàn diện đất nước, bên cạnh thành tựu kinh tế, lĩnh vực văn hố xã hội có nhiều biến đổi tích cực Những tàn dư chế độ phong kiến thực dân bị xoá bỏ, phẩm chất người xã hội chủ nghĩa hình thành, làm cho xã hội ta ngày tốt đẹp hơn, người văn minh hơn, nhân hậu Tuy nhiên mặt xấu, mặt tiêu cực biểu suy thoái đạo đức có chiều hướng phát triển nhanh số tầng lớp nhân dân, trực tiếp làm biến đổi thang giá trị đạo đức xã hội mà nguyên nhân chủ yếu tác động mặt trái chế thị trường lãnh đạo tư tưởng văn hố bị bng lỏng, kỷ cương phép nước khơng nghiêm Khơng cán Đảng viên suy thối biến chất biểu thói cửa quyền, quan liêu, xa rời quần chúng Nhất tệ nạn tham nhũng ngày trầm trọng quốc nạn giới quan chức, làm lòng tin nhân dân trở thành gương xấu quần chúng “Quan tham” kéo theo “Dân gian”, thói đời Nạn trốn thuế, làm hàng giả, kinh doanh kiểu chộp dựt, chạy theo đồng tiền giá v.v… Nhưng điều đáng quan ngại ô nhiễm bôi bẩn lên phẩm chất niên- Những người chủ tương lai đất nước Khơng niên ngày nay: - Phai nhạt lý tưởng, thờ với trị, chạy theo lối sống hưởng thụ, quan hệ tình dục phóng khống, nghiện hút, cờ bạc, ham mê văn hoá đồi truỵ, làm cho tỷ lệ mắc tệ nạn xã hội niên ngày tăng nhanh Để khắc phục suy thoái phẩm chất, đạo đức nói cần có quân tổng lực xã hội Đó kết hợp giáo dục nhà trường gia đình, quan pháp luật đồn thể trị Đặc biệt, vai trị có tính chất định lãnh đạo Đảng việc định sách, thể chế, huy động tổng lực xã hội để thực chiến lược văn hoá tư tưởng cách chủ động, hạn chế tối đa mặt trái kinh tế thị trường Muốn Chủ tịch Hồ Chí Minh nói: Trước hết Đảng ta phải sạch, phải đoàn kết gương mẫu Về công tác giáo dục tuyên truyền chủ nghĩa Mác Lênin tư tưởng Hồ Chí Minh, cần phải khẳng định: chủ nghĩa Mác Lênin tư tưởng Hồ Chí Minh mãi tảng tư tưởng, kim nam cho hoạt động Đảng Đây tổng kết sâu sắc thực tiễn cách mạng Việt Nam khứ mà nguyên giá trị thời kỳ độ lên chủ nghĩa xã hội ngày trình tiến hành cơng nghiệp hố đại hố đất nước Chủ nghĩa Mác - Lênin tảng giới quan, phương pháp luận khoa học cách mạng, phép biện chứng vật Đó học thuyết giải phóng người, giải phóng nhân loại cách triệt để Cịn tư tưởng Hồ Chí Minh vận dụng sáng tạo Chủ nghĩa Mác - Lênin vào điều kiện cụ thể cách mạng Việt Nam Theo chủ tịch Hồ Chí Minh muốn có Chủ nghĩa xã hội phải xây dựng người xã hội chủ nghĩa Con người phải có đặc tính sau: a Có trí tuệ lĩnh cách mạng, vững vàng phấn đấu độc lập dân tộc Chủ nghĩa xã hội, đưa đất nước thoát khỏi nghèo nàn lạc hậu, rút ngắn khoảng cách trình độ phát triển nước ta so với nước tiên tiến giới b Có lối sống lành mạnh, tâm hồn nhân cách cao thượng Đó người “Cần, kiệm, liêm, chính, chí cơng, vơ tư”, biết sống trung thực, nhân nghĩa, tơn trọng kỷ cương phép nước Có ý thức tập thể, cộng đồng, phấn đấu lợi ích chung, tạo hài hồ lợi ích cá nhân tập thể làm cho phát triển toàn diện hài hoà cá nhân với cộng đồng phát triển tự tất người Cần kiên chống lại thoái hoá biến chất đạo đức, vẩn đục tâm hồn tầm thường nhân cách c Cần giáo dục lao động (trong có học tập sáng tạo dạng lao động), tạo nên ý thức thường xuyên thói quen người Chống thói ăn bám, dựa dẫm, ỉ lại, coi thường lao động chân tay phải chống lại cách chọn ngành nghề vụ lợi, ngại vào lĩnh vực khó khăn, sợ làm việc nơi vùng sâu, vùng xa … Trên định hướng giáo dục tư tưởng Bên cạnh cần có biện pháp đồng với như: - Phát huy sức mạnh truyền thông đại chúng việc nêu cao gương người tốt, việc tốt cách sinh động đấu tranh trực diện, kiên với thói hư tật xấu xã hội - Cần làm dấy lên cách mạnh mẽ phong trào cách mạng quần chúng niên lập nghiệp, niên tình nguyện, câu lạc giám đốc trẻ, giải Sao đỏ chất lượng Để kích thích động sáng tạo quần chúng, tránh tuyên truyền rỗng, hô hào xuông - Gắn giáo dục với việc thực chế, sách, pháp luật Nhà nước, nội quy, quy chế cộng đồng Mọi người phải bình đẳng trước pháp luật, cán Đảng viên phải người gương mẫu Kết luận Từ việc vận dụng lý luận, tư triết học phân tích thực tiễn, vấn đề đặt luận văn kết luận sau: Thứ nhất, đặc điểm truyền thống người Việt Nam hình thành từ hàng ngàn năm lịch sử, đấu tranh với thiên nhiên, trình dựng nước giữ nước Những truyền thống mang tính ổn định kế thừa, khơng ngừng phát triển biến đổi theo dịng lịch sử Trong đó, biến đổi sở vật chất xã hội nguyên hình thành ý thức - đặc điểm người Trong thời điểm định, dựa định hướng giá trị xã hội, đặc điểm truyền thống thay đổi để phù hợp với hoàn cảnh xã hội Trong tính đặc thù lịch sử dựng nước giữ nước dân tộc Việt Nam, tích hợp nhiều chất quý báu; đồng thời sản sinh đặc điểm hạn chế phát triển Từ đó, đánh giá lại đặc điểm ưu trội hạn chế truyền thống để tìm phù hợp khơng phù hợp đất nước ta bước vào thời kỳ công nghiệp hoá, đại hoá việc làm tất yếu vô quan trọng Bởi lẽ, yếu tố người vừa động lực, vừa mục tiêu tiến trình cách mạng Vì vậy, việc nghiên cứu để hiểu rõ đặc điểm ưu trội truyền thống hạn chế người Việt Nam giúp ta phát huy tốt vai trò động lực người q trình cơng nghiệp hố, đại hoá Vận dụng phương pháp luận triết học Mác – Lênin, Luận văn làm rõ thêm sở hình thành đặc điểm truyền thống người Việt Nam, giá trị đặc điểm ưu trội, hạn chế người Việt Nam Từ đó, hy vọng có đóng góp nhận thức đặc điểm truyền thống người Việt Nam đề xuất giải pháp để phát huy ưu trội, khắc phục hạn chế tiến trình đẩy nhanh cơng nghiệp hố, đại hố đất nước Thứ hai, phát huy truyền thống ưu trội khơng có tác dụng làm giảm mặt hạn chế mà tạo nên tính tích cực người Việt Nam Đó phương châm giáo dục chủ tịch Hồ Chí Minh: ln lấy người tốt, việc tốt để làm gương Trong truyền thống ưu trội, nét bật đáng quý người Việt Nam lòng yêu nước, tinh thần tự hào dân tộc chí khí cách mạng quật cường Trong lịch sử đấu tranh huy hồng mình, nhiều lần tinh thần u nước Việt Nam “xuất thần” tạo nên kỳ diệu Từ lịng u nước vơ hạn, nảy sinh phẩm chất tốt đẹp khác Chắc chắn, lòng yêu nước Việt Nam động lực, cứu cánh q trình cơng nghiệp hố, đại hố đất nước Thứ ba, việc hình thành nên người Việt Nam phù hợp với trình cộng nghiệp hoá, đại hoá cần phải làm đồng từ hai phía: - Một phải nhanh chóng tạo sở vật chất kỹ thuật chủ nghĩa xã hội chuyển dịch nhanh chóng cấu kinh tế sở ứng dụng rộng rãi tiến khoa học kỹ thuật vào sản xuất đời sống Điều có ý nghĩa để tạo người có tác phong cơng nghiệp, người thị phẩm chất cần có người xã hội đại - Hai phải đầu tư cho giáo dục, coi giáo dục quốc sách Mặt khác, phải phát huy sức mạnh tổng hợp nhiều tác nhân khác xã hội vào việc xây dựng người mới, làm hạn chế mặt tiêu cực truyền thống mặt chưa tốt sản sinh từ hoàn cảnh – từ mặt trái chế thị trường từ mơi trường đơn điệu máy móc cơng nghiệp Tác nhân gia đình, đồn thể trị, quan luật pháp … Trong vai trị lãnh đạo Đảng vơ quan trọng Bởi vì, từ tầm nhìn chiến lược mình, Đảng người định chiến lược phát triển kinh tế xã hội văn hoá thời kỳ cơng nghiệp hố, đại hố Hai mặt tác động qua lại có mối liên hệ biện chứng với nhau; mối quan hệ vật chất ý thức trình phát triển Tóm lại, vị trí trung tâm người cơng cơng nghiệp hố, đại hố nên có nhiều cơng trình nghiên cứu xoay quanh chủ đề này, đặc biệt nghiên cứu đa dạng có hệ thống đề tài KX – 07 số cơng trình khoa học có tiếng khác Tuy nhiên, việc nghiên cứu đề tài “Những đặc điểm truyền thống người Việt Nam trình cơng nghiệp hố, đại hố đất nước” có tính đặc thù “thuật dùng người”, đề tài vừa có tính lý luận triết học sâu sắc, vừa có tính thực tiễn phong phú, dựa thuật dùng binh ông cha ta đánh giặc ngày xưa: “Biết địch, biết ta, trăm trận đánh, trăm trận thắng” Sự hấp dẫn chủ đề này, tác giả luận văn mong muốn mở rộng việc nghiên cứu vấn đề góc cạnh khác người Đó khơng hài hồ sống vật chất tinh thần người đại thời kỳ phát triển cao cơng nghiệp Phải chăng, hình ảnh viễn tưởng người tương lai thể cân đối nghiêm trọng: đầu to, chân tay bị teo lại, đặc biệt trái tim thu lại nhỏ xíu.!!! ... thức thời đại? Điều phụ thuộc vào người Việt Nam Tại đại hội đại biểu toàn quốc khố IX, khẳng định thành cơng bước đầu 15 năm đổi mới, Đảng ta nhận định: ? ?Đất nước ta từ kinh tế nghèo nàn lạc hậu. .. chủ động bình đẳng, nhận biết sâu sắc đất nước diện nước nghèo lạc hậu giới Trong nghiệp xây dựng đất nước, khắc phục nghèo nàn lạc hậu, vươn lên văn minh đại, người giữ vai trò định cần biết... người Việt Nam, góp phần hồn thiện nhân cách người Việt Nam đáp ứng yêu cầu nghiệp Công nghiệp hoá, đại hoá đất nước 3.2 Nhiệm vụ luận văn: Để thực mục tiêu trên, luận văn cần giải nhiệm vụ sau: