quan niệm, cách nghĩ của bản thân trước một vấn đề đặt ra trong đời sống hoặc văn học Vận dụng cao: - Vận dụng những hiểu biết về bối cảnh lịch sử - văn hoá được thể hiện trong bài thơ đ
Trang 1XÂY DỰNG MA TRẬN, ĐẶC TẢ ĐỀ KIỂM TRA GIỮA HK2
MÔN NGỮ VĂN 10
1 Ma trận
TT Kĩ năng Nội dung/đơn vị kĩ năng
g
% điể
m
Nhận biết
(Số câu)
Thông hiểu
(Số câu)
Vận dụng
(Số câu)
Vận dụng cao
(Số câu) TN
KQ TL TNKQ TL TNKQ TL TNKQ TL
Tiến
g việt Tìm và nêu tác dụng của các BPTT đã học 0 1 0 0 0 1 0 0 10
2 Viết Viết bài luận phân tích,
đánh giá đặc sắc 1 tp thơ hiện đại
Tỉ lệ điểm từng loại câu hỏi 0% 30
% 0% 20% 0 30 % 0 20%
100
Trang 22 Bản đặc tả minh họa
TT Kĩ
năng Đơn kiến vị
thức/Kĩ năng
Mức độ đánh giá Số câu hỏi theo mức độ nhận thức
Nhận biết Thông hiểu Vận Dụng Vận dụng cao
1 1 Đọc
hiểu 1 Truyện ngắn Nhận biết:
- Nhận biết được các biểu hiện của thể thơ, từ ngữ, vần, nhịp, đối và các biện pháp nghệ thuật trong bài thơ
- Nhận biết được bố cục, những hình ảnh, chi tiết tiêu biểu trong bài thơ
- Nhận biết được nhân vật trữ tình, chủ thể trữ tình trong bài thơ
- Nhận biết được bối cảnh lịch
sử - văn hóa được thể hiện trong bài thơ
- Nhận biết được những biểu hiện trực tiếp của tình cảm, cảm xúc trong bài thơ
Thông hiểu:
- Phân tích được giá trị biểu đạt, giá trị thẩm mĩ của từ ngữ, vần, nhịp và các biện pháp tu từ được
sử dụng trong bài thơ
- Phân tích được ý nghĩa, giá trị của hình ảnh, chi tiết tiêu biểu trong bài thơ
- Hiểu và lí giải được tình cảm, cảm xúc của nhân vật trữ tình thể hiện trong bài thơ
- Nêu được cảm hứng chủ đạo, chủ đề, thông điệp của bài thơ
- Phát hiện và lí giải các giá trị đạo đức, văn hóa từ bài thơ
Vận dụng:
- Rút ra được bài học về cách nghĩ, cách ứng xử do bài thơ gợi
ra
- Nêu được ý nghĩa hay tác động của tác phẩm đối với tình cảm,
2 câu
TL 2 câu TL 2 câu Tl 1 câu TL
Trang 3quan niệm, cách nghĩ của bản thân trước một vấn đề đặt ra trong đời sống hoặc văn học
Vận dụng cao:
- Vận dụng những hiểu biết về bối cảnh lịch sử - văn hoá được thể hiện trong bài thơ để lí giải
ý nghĩa, thông điệp của bài thơ
- Đánh giá được nét độc đáo của bài thơ thể hiện qua cách nhìn, cách cảm nhận riêng của tác giả
về con người, cuộc sống; qua cách sử dụng từ ngữ, hình ảnh, giọng điệu
Tiếng việt Nhận biết:
Xác định và nêu tác dụng của các phép tu từ đã học:
2 câu
3 Viết Viết văn
bản nghị luận phân tích, đánh giá một đoạn trích/
tác phẩm văn học
(TP thơ hiện đại)
Nhận biết:
- Giới thiệu được đầy đủ thông tin chính về tên tác phẩm, tác giả, thể loại,… của đoạn trích/tác phẩm
- Đảm bảo cấu trúc, bố cục của
một văn bản nghị luận
Thông hiểu:
- Trình bày được những nội dung khái quát của đoạn trích/
tác phẩm văn học
- Triển khai vấn đề nghị luận thành những luận điểm phù hợp
Phân tích được những đặc sắc
về nội dung, hình thức nghệ thuật và chủ đề của đoạn trích/
tác phẩm
- Kết hợp được lí lẽ và dẫn chứng để tạo tính chặt chẽ, logic của mỗi luận điểm
- Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp tiếng Việt
Vận dụng:
1 câu TL
Trang 4- Nêu được những bài học rút ra
từ đoạn trích/ tác phẩm
- Thể hiện được sự đồng tình / không đồng tình với thông điệp của tác giả (thể hiện trong đoạn trích/ tác phẩm)
- Có cách diễn đạt độc đáo, sáng tạo, hợp logic
Vận dụng cao:
- Đánh giá được ý nghĩa, giá trị của nội dung và hình thức đoạn trích/ tác phẩm
- Thể hiện rõ quan điểm, cá tính trong bài viết
- Vận dụng hiệu quả những kiến thức Tiếng Việt lớp 10 để tăng tính thuyết phục, sức hấp dẫn cho bài viết
Trang 5I PHẦN ĐỌC (5,0 điểm)
Đọc ngữ liệu và trả lời các câu hỏi
Tổ quốc (Nguyễn Sĩ Đại 1 )
(cho Hoàng và Nhật) 2
(1) Tổ quốc là khi mẹ sinh con
Có cái mũi dọc dừa, màu da vàng như nắng
Đêm trở dạ có bà con chòm xóm
Bếp lửa hồng ấm suốt cả đời ta
(2) Con lớn như măng trong sự tích đằng ngà 3
Hồn trẻ Việt tự mang hồn Thánh Gióng
Nết phúc hậu dịu dàng cô Tấm
Nghĩa đồng bào ôm trọn biển và non
(3) Là ngọt ngào tiếng Việt môi son
Ôi tiếng Việt bao thăng trầm xa xót
Cánh cò bay lả vào câu hát
Chạm trang Kiều, tiếng Việt hóa lung linh
(4) Là mùa Xuân lắc thắc mưa phùn
Chân bấm ngõ làng đi hội Tết
Hội vui mở suốt giang sơn trời đất
Giêng Hai nao thương nhớ cũng la ngà
(5) Là mùa Hè sen ngát những ao quê
Sông Ngân chảy mơ huyền đêm cổ tích
Mùa Thu gió thổi đằm hương mật
Hơi thở con căng ngực đất lành
1 Nguyễn Sĩ Đại sinh năm 1956 tại quê hương Hà Tĩnh, từng tham gia quân đội trong chiến tranh chống Mỹ Ông tốt nghiệp khoa Văn Đại học Tổng hợp Hà Nội, là tiến sĩ văn học, Hội viên Hội Nhà văn Việt Nam Ông có thơ đăng báo từ năm 1975
Ngoài làm thơ ông còn viết phê bình và nghiên cứu văn học Hiện ông đang phụ trách báo Nhân dân chủ nhật
2 Bài “Tổ quốc” của nhà thơ Nguyễn Sĩ Đại in trong tập “Trái tim người lính” in năm 1998 Bài thơ được thi sĩ viết để tặng hai con trai của ông Lúc đó, con trai lớn của ông sau khi tốt nghiệp đại học đang công tác tại nước ngoài
3 Đằng ngà (còn gọi là tre ngà): tên một loại cây tre, thường được tròng để làm tường rào, thân cây thẳng, có nhiều đốt, cây
có màu vàng óng rất đẹp
SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
TRƯỜNG THPT LINH TRUNG
TỔ NGỮ VĂN
KIỂM TRA CUỐI HK2 NĂM HỌC 2023 - 2024 MÔN: NGỮ VĂN - KHỐI:10
(Thời gian: 90 phút, không kể thời gian phát đề)
Trang 6(6) Tổ quốc là biên trấn áo mong manh
Tây rồi Bắc đổi mùa ràn rạt gió
Bao thế kỷ những đợi chờ hóa đá
Đất nước vĩnh hằng cánh võng trước thềm khơi
(7) Là dòng máu cha ông tha thiết chảy muôn đời
Thấm vào đất, vào con, vào sắc cờ cháy rực
Là tất cả những gì yêu dấu nhất
Không gọi được thành lời, thì gọi Tổ quốc ơi!
(Trích thơ Nguyễn Sĩ Đại, “Trái tim người lính” in năm 1998 Nguồn
https://giaoducthoidai.vn/den-voi-bai-tho-hay-mot-quan-niem-moi-ve-to-quoc-)
Câu 1: Xác định thể thơ của bài thơ trên?
Câu 2: Theo tác giả, Tổ quốc được gợi lên qua những hình ảnh, chi tiết nào?
Câu 3: Hai câu thơ sau gợi những đặc điểm, phẩm chất tốt đẹp nào của con người Việt Nam?
Hồn trẻ Việt tự mang hồn Thánh Gióng
Nết phúc hậu dịu dàng cô Tấm
Câu 4: Nêu chủ đề của bài thơ
Câu 5: Em cảm nhận gì về hình ảnh Tổ quốc được gợi ra qua đoạn thơ sau?
Tổ quốc là khi mẹ sinh con
Có cái mũi dọc dừa, màu da vàng như nắng
Câu 6: Đoạn thơ sau gợi cho em suy nghĩ, cảm xúc gì về Tổ quốc?
Là dòng máu cha ông tha thiết chảy muôn đời
Thấm vào đất, vào con, vào sắc cờ cháy rực
Là tất cả những gì yêu dấu nhất
Không gọi được thành lời, thì gọi Tổ quốc ơi!
(trả lời bằng đoạn văn ngắn 5-7 câu)
Câu 7: Là một công dân trẻ của đất nước Việt Nam, em hãy nêu một việc làm cụ thể của bản thân
để thể hiện tình yêu của mình đối với Tổ quốc? lí giải vì sao em lại chọn như vậy?
Câu 8: Tìm và nêu tác dụng của 1 Biện pháp tu từ trong mỗi câu sau:
a Con lớn như măng trong sự tích đằng ngà 3
Hồn trẻ Việt tự mang hồn Thánh Gióng
b Là dòng máu cha ông tha thiết chảy muôn đời
Thấm vào đất, vào con, vào sắc cờ cháy rực
II VIẾT (5.0 điểm)
Anh/chị hãy viết bài văn phân tích, đánh giá về nội dung chủ đề và nét đặc sắc nghệ thuật của bài thơ “Tổ quốc” (Nguyễn Sĩ Đại)
HẾT
Trang 7TRƯỜNG THPT LINH TRUNG
NĂM HỌC 2023 - 2024
-o0o -
KIỂM TRA CUỐI HK2
Môn: Ngữ văn - Khối: 10 Thời gian: 90 phút
HƯỚNG DẪN CHẤM
2 Tổ quốc được gợi lên qua những hình ảnh, chi tiết:
Tổ quốc là khi mẹ sinh con Có cái mũi dọc dừa, màu da vàng như nắng
Là ngọt ngào tiếng Việt môi son
Là mùa Hè sen ngát những ao quê
Tổ quốc là biên trấn áo mong manh
Là dòng máu cha ông tha thiết chảy muôn đời
Là tất cả những gì yêu dấu nhất
( Nêu được từ ngữ, 1 hình ảnh: 00đ Nêu được từ 2-3 từ ngữ, hình ảnh: 0,25 Nêu được từ 4 từ ngữ, hình ảnh trở lên: 0,5)
0.5
3 Hai câu thơ sau gợi những đặc điểm, phẩm chất tốt đẹp của con người Việt
Nam:
Hồn trẻ Việt tự mang hồn Thánh Gióng Nết phúc hậu dịu dàng cô Tấm
+ Tinh thần yêu nước, chống giặc ngoại xâm để bảo vệ Tổ quốc + Sự dịu dàng, nhân hậu, bao dung độ lượng, vị tha, giàu đức hi sinh.v.v
(Lưu ý: chấp nhận cách diễn đạt tương đương)
0.5
4 Nêu chủ đề của bài thơ:
+ Chủ đề tình yêu quê hương đất nước
0.5
5 Em cảm nhận về hình ảnh Tổ quốc được gợi ra qua đoạn thơ sau:
- Tổ quốc không xa lạ, mà là những gì gần gũi, thân thuộc nhất với chúng ta Tổ quốc chính là màu da, vóc dáng, là những người thân yêu
ở xung quanh chúng ta
0,5
6 Đoạn thơ sau gợi cho em suy nghĩ, cảm xúc về Tổ quốc:
Là dòng máu cha ông tha thiết chảy muôn đời
1.0
Trang 8Thấm vào đất, vào con, vào sắc cờ cháy rực
Là tất cả những gì yêu dấu nhất
Không gọi được thành lời, thì gọi Tổ quốc ơi!
- Cảm xúc tự hào khi mình được là một người con của nước Việt, chảy trong mình dòng máu của con người Việt Nam
- Tình cảm yêu mến tha thiết, sâu sắc đối với quê hương đất nước mình
- Thôi thúc chúng ta ra sức phấn đấu để bảo vệ hòa bình, độc lập của quê hương tổ quốc mình Góp phần xây dựng và bảo vệ Tổ quốc
- Hình thức: đảm bảo một đoạn văn 5-7 câu
7 - HS nêu được 1 hành động cụ thể để bày tỏ lòng yêu Tổ quốc (ví dụ:
chăm chỉ học tập để có kiến thức; tích cực tìm hiểu về lịch sử đất nước; quảng bá những điều tốt đẹp về đất nước mình; phản đối, ngăn chặn những hành động xấu, phá hoại của kẻ xấu v.v.)
- Có lí giải hợp lí
0,5
8a
- Phép so sánh: Con lớn như măng
- Tác dụng:
+ Nhấn mạnh quá trình lớn lên, trưởng thành của con cũng như cây măng tre, mạnh mẽ, khỏe khoắn, bất chấp mọi hoàn cảnh dù có khó khăn khắc nghiệt + Tăng sức gợi hình gợi cảm cho câu./ tăng tính nhịp điệu cho câu
0.5
8b - Phép liệt kê: vào đất, vào con, vào sắc cờ cháy rực
- Tác dụng:
+ Nhấn mạnh sự cảm nhận sâu sắc của con về Đất nước Tình yêu đối với quê hương Tổ quốc đã truyền từ thời cha ông qua các thế hệ, vào tất cả những con người Việt Nam, tạo nên một tình yêu lớn lao
+ Tăng tính hình tượng và tính biểu cảm cho câu văn
(Lưu ý: Ngoài ra còn có phép:
+ Điệp: vào;
+ Ẩn dụ: sắc cờ cháy rực (thể hiện lòng yêu nước nồng nàn và lòng căm thù
giặc sâu sắc)
HS có thể nêu 1 trong các BPTT trên đều chấp nhận
0.5
Anh/chị hãy viết bài văn phân tích, đánh giá nét đặc sắc về nội dung chủ đề và nghệ thuật của bài thơ “Tổ quốc” (Nguyễn Sĩ Đại)
5.0
Trang 9Nêu định hướng/ khái quát về nội dung và dặc sắc NT của bài thơ
TB Nêu chủ đề và
phân tích đánh
giá chủ đề
- Nêu chủ đề: bài thơ thể hiện một quan niệm mới mẻ về Tổ quốc: Tổ quốc gần gũi, gắn bó với con người và những gì thân thương nhất, bình dị nhất
- Phân tích đánh giá chủ đề: Cảm hứng về Tổ quốc là dòng chảy mạnh mẽ của thơ ca Việt Đây là đề tài quen thuộc trong được nhiều tác giả khai thác
Nhưng Nguyễn Sĩ Đại đã thể hiện một quan điểm rất mới mẻ
về Tổ quốc: Tổ quốc gần gũi, gắn bó với con người và những
gì thân thương nhất, bình dị nhất
Bài thơ là món qùa mà tác giả viết để dành tặng cho 2 con trai của mình lời thơ vẫn tiếp nối và hòa vào nguồn mạch chủ lưu trong dòng chảy cảm hứng về Tổ quốc, là lời nhắn nhủ chung dành cho tất cả những người con đất Việt
1.0
Cảm hứng chủ
đạo Bài thơ thể hiện tình cảm yêu thương thiết tha dành cho quê hương Tổ quốc mình, tình yêu và niềm kiêu hãnh, tự hào đối
với tiếng nói ông cha Tác giả đã khắc sâu định nghĩa về Tổ quốc trong lòng những người con Cho dù sống ở nơi thật xa xôi, nhưng tình yêu và nỗi nhớ của những người con với Tổ quốc vẫn luôn hiện hữu trong trái tim
0,5
Đánh gía đặc
sắc Nghệ thuật - Chủ thể trữ tình: (0.25) chủ thể trực tiếp (ta) Đại từ
nhân xưng “ta”, mặc dù ở đây là lời của người cha nói với các con về Tổ quốc nhưng tác giả không xưng là cha, mà dùng “ta” để chỉ chung tất cả mọi người
- Từ ngữ, hình ảnh (0,75):
+ vận dụng sáng tác chất liệu của văn học dân tộc Cụ
thể: khơi gợi, nhắc nhớ đến những sáng tác dân gian đặc sắc : Truyền thuyết “Thánh Gióng” và tinh thần quật khởi giữ nước của dân tộc Việt; Truyện cổ tích “Tấm Cám” ngợi ca tấm lòng nhân hậu; Truyện “Sự tích trăm trứng” lý giải nguồn gốc của từ “đồng bào” – anh em cùng một bọc, cùng một mẹ sinh ra; Gợi nhắc tới sự phong phú, tinh tế của tiếng Việt thấm đẫm trong kho tàng văn hóa dân gian, hội tụ trong lời ru bên võng của mẹ, đẹp lung linh nhất, kết tinh kỳ diệu nhất là ở kiệt tác “Truyện Kiều” của Nguyễn Du
+ Sử dụng nhiều từ láy: chòm xóm, dịu dàng, ngọt ngào, xa xót, lung linh.v v
- BPTT (0,5): sử dụng linh hoạt các BPTT như so sánh,
liệt kê Đặc biệt, điệp từ “Tổ quốc” được nhắc lại nhiều lần cùng phép liệt kê đã góp phần khẳng định những ấn tượng
2.0
Trang 10của nhân vâth trữ tình về Tổ quốc mình Đó là nhưunxg gì gần gũi thân quen nhất
- Thể thơ, gieo vần, ngắt nhịp (0,5): thể loại tự do,
gồm bảy khổ thơ bốn câu, mỗi câu 7 - 10 âm tiết, ngắt nhịp
linh hoạt, nhịp điệu thơ êm dịu, thân thương Gieo vần chân
(ta-ngà; non-son; lành – manh; khơi – đời – ơi);
Liên hệ mở rộng, sáng tạo, tổng kết đánh giá
- Từ trước đến nay, Tổ quốc thường được hiểu là đất nước trong quan hệ với những người dân có tình cảm gắn bó, được bao đời trước xây dựng, gìn giữ và để lại
- Còn ở đây, nhà thơ đưa ra một quan niệm mới về Tổ quốc, không hướng ngoại chung chung như nhiều người quan niệm Trái lại thiên về hướng nội, rất gần gũi với mỗi người, mỗi gia đình Tổ quốc là nhữung
gì gần gữi, thân quen nhất với mỗi con người chúng ta
0,5
KB - Khẳng định giá trị bài thơ
- Nêu cảm nhận cá nhân: Gợi tình yêu mến, tự hào về quê hương đất nước lời nhắn nhủ phải biết trân trọng, yêu mến những vẻ đẹp truyền thống của
đất nước.v.v
0.5 đ
HẾT