Phương pháp đánh giá tác động của biến đổi khí hậu và xác định các giải pháp thích ứng docx

Nội dung tập huấnGiới thiệu Tài liệu Hướng dẫn “Đánh giá tác động của biến đổi khí hậu và xác định các giải pháp thích ứng”:  Mục đích và phạm vi sử dụng của Hướng dẫn Kỹ thuật  Cách

Phương pháp Đánh giá Tác động của Biến đổi khí hậu và Xác định các Giải pháp Thích ứng

Nguyễn Hương Thùy Phấn Quảng Ngãi, 29-30 tháng 6, năm 2011

Nội dung tập huấn

Giới thiệu Tài liệu Hướng dẫn “Đánh giá tác

động của biến đổi khí hậu và xác định các giải pháp thích ứng”:

 Mục đích và phạm vi sử dụng của Hướng dẫn Kỹ thuật

 Cách tiếp cận đánh giá tác động của biến đổi khí hậu

 Nội dung và các bước thực hiện đánh giá tác động của biến đổi khí hậu

 Phương pháp xác định và chọn lựa các giải pháp thích ứng với biến đổi khí hậu

Chương trình tập huấn

nhiệm

BUỔI SÁNG 29/6 8:30-8:45 •Giới thiệu chương trình Giảng viên

10:00-10:15 Giải lao

10:15-11:30 •Phương pháp đánh giá tác động của biến

đổi khí hậu Giảng viên & học viên BUỔI CHIỀU

29/6 13:30-15:00 •Bài tập nhóm: Đánh giá tác động của biến

đổi khí hậu, xác định khả năng dễ bị tổn thương, sắp xếp thứ tự ưu tiên

Học viên làm việc theo nhóm

15:00-15:15 Giải lao

15:15-16:30 •Phương pháp xác định giải pháp thích ứng

với Biến đổi khí hậu Giảng viên & học viên

Chương trình tập huấn (tt)

nhiệm

BUỔI SÁNG 30/6 8:30-10:00 •Bài tập nhóm: Xác định và chọn lựa giải

pháp thích ứng

•Trình bày kết quả làm việc nhóm

Học viên làm việc theo nhóm

10:00-10:15 Giải lao

10:15-11:00 •Trình bày kết quả làm việc nhóm (tt) Học viên

11:00-11:30 • Kết luận và giải đáp thắc mắc Giảng viên & Học

viên

Xuất phát điểm của tài liệu hướng dẫn

Chương trình mục tiêu Quốc gia Ứng phó với biến đổi khí hậu (QĐ số 158/2008/ QĐ-Ttg) ngày

Quy trình lập Kế hoạch Hành động Ứng phó với

Biến đổi khí hậu theo Khung hướng dẫn

1 Khởi động và chuẩn bị triển khai

2 Xác định mục tiêu của kế hoạch hành động

3 Lập kế hoạch Xây dựng kế hoạch hành động

4 Thu thập thông tin và số liệu điều tra cơ bản

5 Đánh giá tác động của biến đổi khí hậu

6 Xác định các giải pháp ứng phó

7 Biên soạn dự thảo kế hoạch hành động

8 Tổ chức lấy ý kiến đóng góp

9 Phê duyệt và công bố kế hoạch hành động ứng

phó với biến đổi khí hậu

Tiêu chí xây dựng tài liệu hướng dẫn

Phù hợp với nhu cầu công việc của các cơ quan đã, đang và sẽ thực hiện các nhiệm vụ liên quan đến ứng phó với biến đổi khí hậu ở cấp tỉnh

Đơn giản, dễ hiểu

Dễ áp dụng

Phù hợp với thực tế Việt Nam

Nội dung Tài liệu Hướng dẫn

Phạm vi sử dụng tài liệu hướng dẫn

Tài liệu Hướng dẫn được biên soạn chủ yếu cho các

cơ quan, đơn vị, cá nhân

 Chịu trách nhiệm xây dựng, giám sát, điều phối kế hoạch hành động thích ứng với BĐKH cấp tỉnh, thành phố

 Chịu trách nhiệm quản lý nhà nước có công việc hàng ngày liên quan đến biến đổi khí hậu (ví dụ tài nguyên nước, nông nghiệp, nuôi trồng thủy sản, sản xuất và tiêu thụ năng lượng, v.v…)

Tài liệu Hướng dẫn giúp cho các cơ quan, đơn vị và cá nhân

 Tổ chức thực hiện đánh giá tác động của biến đổi khí hậu

 Sắp xếp thứ tự quan trọng của các tác động của biến đổi khí hậu

 Xác định các giải pháp thích ứng

 Chọn lựa giải pháp thích ứng phù hợp

Cách tiếp cận

Đánh giá tác động của biến đổi khí hậu là nghiên cứu

xác định các tác động (có lợi, bất lợi) của biến đổi khí

hậu lên môi trường và các hoạt động kinh tế xã hội của địa phương; chỉ ra tác động là gì, ở thời điểm nào, khu vực nào, mức độ rủi ro thiệt hại ra sao, đối tượng nào có khả năng bị tổn thương nhất và vì sao

Đánh giá tác động của biến đổi khí hậu nên được thực

hiện cho hai bối cảnh hiện tại (ứng với điều kiện kinh tế,

xã hội, môi trường hiện tại) và tương lai (ứng với điều

kiện kinh tế, xã hội, môi trường tương lai)

Đánh giá tác động của BĐKH nên được thực hiện theo các kịch bản biến đổi khí hậu và nước biển dâng khác nhau và các kịch bản phát triển kinh tế xã hội khác nhau

Cách tiếp cận (tt.)

Kết quả đánh giá tác động của biến đổi khí hậu cần

được cập nhật thường xuyên khi có thay đổi về kịch bản BĐKH và nước biển dâng hoặc khi có điều chỉnh định

hướng phát triển của ngành/địa phương

Đánh giá tổng thể cho toàn địa bàn trước, trên cơ sở kết quả nhận được sẽ tiến hành các đánh giá chuyên sâu

Đánh giá tác động của biến đổi khí hậu cần có sự tham gia của các bên liên quan và xem xét các yếu tố về giới nhằm đánh giá tác động một cách đầy đủ, chọn lựa giải pháp thích ứng đúng đắn và phù hợp, tránh mâu thuẫn lợi ích hoặc gây trở ngại cho khả năng thích ứng trong tương lai

Quy trình đánh giá tác động của biến đổi khí

hậu

1. Xác định kịch bản biến đổi khí hậu và nước biển dâng

2. Xác định các kịch bản phát triển kinh tế xã hội của địa

phương

3. Xác định các ngành và đối tượng ưu tiên và phạm vi

đánh giá

4. Lựa chọn các công cụ đánh giá

5. Đánh giá tác động do biến đổi khí hậu, nước biển dâng

theo kịch bản

6. Đánh giá mức độ rủi ro thiệt hại do các tác động của

biến đổi khí hậu

7. Đánh giá khả năng thích ứng và khả năng dễ bị tổn

thương

Bước 1: Xác định Kịch bản BĐKH và

nước biển dâng

• Kịch bản biến đổi khí hậu là giả định có cơ sở khoa học

về sự thay đổi của khí hậu

• Kịch bản biến đổi khí hậu chính thức cho Việt Nam đã

được Bộ TNMT ban hành vào tháng 6/2009 mô tả sự

thay đổi nhiệt độ, mưa và nước biển dâng trong thế kỹ

21 so với thời kỳ 1980-1999

• Kịch bản biến đổi khí hậu sẽ được cập nhật vào các năm

2010, 2015, v.v…

• Các thông số khí hậu được mô tả trong kịch bản gồm

mức tăng nhiệt độ trung bình năm (oC), mức thay đổi

lượng mưa năm (%) và mực nước biển dâng (cm)

Bước 1: Xác định kịch bản biến đổi khí hậu

và nước biển dâng (tt.)

Xác định kịch bản biến đổi khí hậu và nước biển dâng cho địa phương:

phương, ngành.

bổ sung

Kịch bản biến đổi khí hậu có tính bất định rất cao Kết

quả tính toán biến đổi khí hậu có chênh lệch rất lớn Nên xem xét các xu hướng (trends) và khoảng (ranges)

 Các định hướng, quy hoạch, kế hoạch tương lai

Có thể xem xét các kịch bản phát triển theo các xu

thế khác nhau:

 Phát triển cao: phát triển vượt mức các kế hoạch của địa

phương

 Phát triển trung bình với nhiều thách thức: phát triển chậm hơn

so với dự kiến, có nhiều rào cản kinh tế xã hội, v.v…

Bước 3: Xác định các đối tượng ưu tiên

và phạm vi đánh giá

Các ngành và đối tượng ưu tiên là các ngành và đối

tượng nhạy cảm với sự thay đổi khí hậu cần nhận được

ưu tiên đánh giá tác động của biến đổi khí hậu

Phạm vi không gian là giới hạn của vùng đánh giá tác động của biến đổi khí hậu

Phạm vi thời gian là các khoảng và mốc thời gian đánh giá tác động của biến đổi khí hậu Phạm vi thời gian

càng dài độ tin cậy trong đánh giá tác động càng giảm

Phương pháp:

 Tham khảo các nghiên cứu tương tự và ý kiến chuyên gia

 Lấy ý kiến các bên liên quan ở địa phương để ra quyết định sau cùng

Bước 4: Lựa chọn các công cụ đánh giá

Các công cụ đánh giá bao gồm các phương pháp định tính và định lượng để xác định:

 Các ảnh hưởng của biến đổi khí hậu

 Rủi ro thiệt hại do tác động của biến đổi khí hậu

 Khả năng thích ứng và khả năng dễ bị tổn thương

 Phụ lục A của Tài liệu Hướng dẫn giới thiệu một số công cụ đánh giá tác động của biến đổi khí hậu cho một số ngành tiêu biểu.

Tiêu chí để lựa chọn các công cụ đánh giá tác động là:

 Đáp ứng được mục tiêu đánh giá

 Cho kết quả với độ chính xác cần thiết

 Phù hợp với năng lực và thời gian cho phép của địa phương, v.v…

Bước 5: Đánh giá tác động do biến đổi khí

hậu, nước biển dâng theo kịch bản

• Sử dụng các công cụ đánh giá tác động để xác định các tác động lên môi trường và các hoạt động kinh tế, xã hội trong phạm vi không gian và thời gian đã được xác định

• Đánh giá tác động cho các tổ hợp kịch bản biến đổi khí hậu và phát triển kinh tế xã hội khác nhau (Phương

pháp phát triển và phân tích kịch bản)

Thể hiện kết quả vào các ma trận đánh giá tác động

Thể hiện rõ những yếu tố nào đã được xem xét đến

trong quá trình đánh giá, những yếu tố nào chưa được xét đến, lý do tại sao, những ảnh hưởng của việc chưa xét đến các yếu tố này là gì, v.v…

Bước 6: Đánh giá mức độ rủi ro thiệt hại do

tác động của biến đổi khí hậu

Rủi ro thiệt hại về môi trường, kinh tế, xã hội của một

tác động nào đó được xác định từ mức độ thiệt hại do

tác động đó gây ra (consequences) và xác suất xảy

Bước 7: Đánh giá khả năng thích ứng và

khả năng dễ bị tổn thương

Rà soát lại các kế hoạch và phương án thích ứng hiện

tại của ngành, nhóm đối tượng để xem xét khả năng thích ứng với các tác động của biến đổi khí hậu Nội

dung đánh giá: đã có phương án thích ứng với các tác động dự báo chưa? ai thực hiện? ở đâu? có hiệu quả không? có đủ để thích ứng với rủi ro theo đánh giá

chưa?

Xác định các khu vực, nhóm dân cư, hoạt động kinh tế

xã hội có khả năng dễ bị tổn thương cao: tổng hợp kết quả đánh giá rủi ro thiệt hại và kết quả đánh giá năng lực thích ứng

Thể hiện kết quả đánh giá vào các ma trận đánh giá tổn thương

Thảo luận nhóm Phần I: Đánh giá tác động

Học viên chia nhóm theo ngành: môi trường, nông nghiệp, y tế, quản lý đô thị…

Mỗi nhóm có tối đa 10 thành viên

Thảo luận phần I của câu hỏi thảo luận và trình bày kết quả thảo luận trên poster

Tham khảo poster của nhóm bạn và góp ý hoặc đặt câu hỏi

Thích ứng với tác động của biến đổi khí hậu

Các giải pháp thích ứng là các giải pháp giúp nâng cao năng lực thích ứng hoặc giảm nhẹ khả năng bị tổn thương do biến đổi khí hậu

Mục tiêu và nhu cầu thích ứng bao gồm:

 Tăng cường độ bền vững của cơ sở hạ tầng, các công trình lâu năm

 Tăng cường sự linh động của các hệ thống quản lý

 Tăng cường khả năng thích ứng với tác động của biến đổi khí hậu của các nhóm dân cư, các hoạt động kinh tế, các hệ sinh thái có khả năng dễ bị tổn thương

 Thay đổi các xu hướng dẫn đến tổn thương cao

 Nâng cao nhận thức về biến đổi khí hậu và ứng phó với tác động của biến đổi khí hậu v.v…

Xác định các giải pháp thích ứng

 Xác định các giải pháp thích ứng là chỉ ra các giải pháp đáp ứng được mục tiêu/nhu cầu thích ứng theo các tiêu chí cụ thể.

 Quy trình xác định giải pháp thích ứng bao gồm các bước chung của quy trình ra quyết định như sau

 Xác định mục tiêu/ nhu cầu thích ứng và xác định tiêu chí lựa chọn giải pháp

 Đề xuất các giải pháp thích ứng (động não, hội thảo tư vấn, sàng lọc v.v…)

 Đánh giá và chọn lựa các đề xuất theo tiêu chí(định lượng, định tính, kinh tế/phi kinh tế v.v…)

Các loại giải pháp thích ứng

Chấp nhận rủi ro thiệt hại (khi không thể tránh khỏi)

Tránh rủi ro thiệt hại- thí dụ di dân, thay đổi vị trí nhà ở / khu

công nghiệp, nâng cao năng lực hệ thống dự báo và cảnh báo thiên tai

Chia sẻ rủi ro thiệt hại do tác động của biến đổi khí hậu-

thí dụ đa dạng hóa sinh kế, tổ chức bảo hiểm

Ngăn chặn rủi ro thiệt hại bằng các giải pháp công trình-

thí dụ tăng dung tích hồ chứa, đưa ra các chương trình tiết kiệm năng

lượng hay tiết kiệm nước

Ngăn chặn rủi ro thiệt hại bằng các giải pháp thể chế -

thí dụ thay đổi quy trình và nội dung lập quy hoạch, xem xét lồng

ghép biến đổi khí hậu vào dự án, sửa đổi quy chế chọn lựa đầu tư

Tăng cường hiểu biết vấn đề: thí dụ nghiên cứu , quan trắc

Tiêu chí chọn lựa giải pháp thích ứng

 Có rất nhiều tiêu chí để chọn lựa các giải pháp thích

ứng phụ thuộc ưu tiên, chiến lược, định hướng của địa phương và sự chia sẻ trách nhiệm của các bên liên

quan

 Các tiêu chí thường được sử dụng: giải pháp có sẵn

(availability), chi phí hợp lý (costs), hiệu quả

(effectiveness), tiết kiệm (efficiency), khả thi (feasibility)

 Các tiêu chí có tính chiến lược: gắn kết (synergies), đa

mục tiêu (multiobjectives), linh hoạt (flexibility), tính học hỏi cao (learning), dễ chấp nhận(socio-political

acceptance) , không hối tiếc (no-regret)

Lưu ý khi xác định giải pháp thích ứng

 Khi xác định các giải pháp thích ứng cần xét đến tính bất định của các kịch bản biến đổi khí hậu và kịch bản phát triển Nên chọn các giải pháp luôn làm tăng cường khả năng thích ứng cho các ngành và đối tượng ưu

tiên ngay cả khi biến đổi khí hậu không xảy ra- các giải

pháp “đồng lợi ích”

 Các yếu tố về giới và xóa đói giảm nghèo cần được

lồng ghép trong quá trình xác định các giải pháp thích ứng

 Thường các giải pháp thích ứng hiệu quả đều ít nhiều dựa vào các sáng kiến và kinh nghiệm địa phương

Công cụ đánh giá tác động của biến đổi khí

hậu và chọn giải pháp thích ứng

Xác định vấn đề và mục tiêu:

 Động não

 Tổ chức lấy ý kiến, tham vấn

 Thảo luận nhóm mục tiêu

 Cây vấn đề

Xác định tiêu chí chọn lựa giải pháp thích ứng:

 Động não

 Tổ chức lấy ý kiến, tham vấn

 Thảo luận nhóm mục tiêu

 Cây vấn đề

Công cụ đánh giá tác động của biến đổi khí

hậu và chọn giải pháp thích ứng (tt)

 Đánh giá tác động và rủi ro thiệt hại do biến đổi khí hậu:

 Liệt kê danh sách

 Động não

 Cây vấn đề

 Tổ chức lấy ý kiến, tham vấn

 Biểu đồ phân tích quá trình ảnh hưởng

 Ý kiến chuyên gia

 Đánh giá tác động môi trường, đánh giá môi trường chiến lược

 Cân nhắc, phân tích sự không chắc chắn

 Phương pháp Monte-Carlo

 Mô hình toán chuyên sâu

 Các mô hình xác suất thống kê

Công cụ đánh giá tác động của biến đổi khí

hậu và chọn giải pháp thích ứng (tt)

 Xác định giải pháp thích ứng:

 Đánh giá giải pháp thích ứng:

Thảo luận nhóm Phần II: Xác định giải pháp thích ứng

Thảo luận phần II của câu hỏi thảo luận và trình bày kết quả thảo luận trên poster

Trình bày kết quả thảo luận nhóm cho toàn thể

học viên

Câu hỏi và trả lời

Kết luận

Đánh giá tác động của biến đổi khí hậu và xác định các giải pháp thích ứng là công đoạn quan trọng nhất trong quy trình lập kế hoạch ứng phó với biến đổi khí hậu

Sự ủng hộ và cam kết của chính quyền địa phương,

cách thức tổ chức thực hiện, cơ chế trao trách nhiệm,

điều phối và phối hợp các bên liên quan, công tác chia

sẻ thông tin, tham vấn và sự tham gia của cộng đồng là đặc biệt quan trọng trong quá trình lập kế hoạch ứng phó với biến đổi khí hậu

Khi đánh giá tác động và xác định các giải pháp thích

ứng cần tính đến những trường hợp khác nhau về sự

thay đổi khí hậu và các kịch bản phát triển có thể xảy ra trong tương lai

Kết luận (tt.)

Đánh giá tác động của biến đổi khí hậu không chỉ cần chuyên môn về biến đổi khí hậu mà còn cần sự am hiểu sâu sắc về lĩnh vực chịu tác động đang xem xét, vị trí địa lý, các đặc điểm khác của địa bàn

Các bên tham gia vào hoạt động đánh giá cần được tập huấn thêm về kiến thức cũng như kỹ năng liên quan

Các kỹ năng quan trọng nhất là kỹ năng tổ chức điều

phối dự án và kỹ năng lựa chọn & quản lý chuyên gia

Xin cảm ơn!