bài giảng: SIÊU ÂM THEO DÕI PHÁT TRIỂN THAI potx

ĐỊNH NGHĨA THAI CHẬM PHÁT TRIỂN TRONG TỬ CUNG Thai chậm phát triển trong tử cung IUGR khi trọng lượng trẻ sơ sinh khi sinh ít hơn đường bách phân vị thứ 10 H...  Mặc dù là thai bị IUGR

SIÊU ÂM THEO DÕI

ĐẠI CƯƠNG

 TCPT ngày càng gặp nhiều hơn các loại bất thường thai khác

 TCPT trong tử cung gây nên nhiều nguy cơ

Hình 1 A hình tim l ớ n nh ẹ B ru ộ t non tăng âm trong m ộ t thai 30 tu ầ n b ị

ch ậ m phát tri ể n n ặ ng

Hình ảnh đặc Doppler đặc trưng của suy nhau thai

 Có sự hiện diện vết chữ V (notches), hình ảnh

 Cuối dòng tâm trương động mạch rốn bị đảo hoặc biến mất

 Tái phân bố động mạch

ĐỊNH NGHĨA THAI CHẬM PHÁT TRIỂN TRONG TỬ CUNG

 Thai chậm phát triển trong tử cung (IUGR) khi trọng lượng trẻ sơ sinh khi sinh ít hơn đường bách phân vị thứ 10 (H 2)

Hạn chế định nghĩa

 Có 10% trong cộng đồng sẽ bị IUGR nếu theo chuẩn mực này

 Mặc dù là thai bị IUGR, nhiều thai bị hậu quả của suy tử cung nhau vẫn có các các chí số đo sinh học trên đường bách phân vị thứ 10.

 Cân nặng các con trong các lần sinh trước

Ví dụ, thai nặng 2,9 kg ở tuổi thai 39 tuần thì có thể thai bị IUGR nếu người mẹ cao 1,80m, cân nặng 65kg và có tiền sử sinh con 4,2kg

Phân tích tuổi thai qua siêu âm

 Siêu âm tính tuổi thai trước đó đã làm giảm chẩn đoán sai IUGR và thai quá ngày

 Khi IUGR phát hiện được trên siêu âm, cần cân nhắc đến việc kết thúc thai

kỳ

 Trong trường hợp bệnh nhân có siêu âm trong thời gian 3 tháng đầu thai kỳ thì CRL nên được dùng để tính tuổi thai vì CRL có độ chính xác cao.

Đánh giá tuổi thai nhiều lần

 Việc đánh giá tuổi thai nên thực hiện nhiều lần sẽ tăng độ chính xác

 Đo các chỉ số sinh trắc học khác của thai góp phần đánh giá chính xác sự phát triển của thai và ước định tuổi thai

THAI CHẬM PHÁT TRIỂN TOÀN BỘ

 Thai chậm phát triển toàn bộ là khi các số đo HC và AC cùng giảm

THAI CHẬM PHÁT TRIỂN TOÀN BỘ

Thai nh ỏ bình th ườ ng

 Tốc độ phát triển thai phát triển theo đương bách phân vị tương ứng

 Siêu âm không có hình ảnh suy nhau thai hoặc bất thường thai

 Các giá trị siêu âm Doppler động mạch tử cung, động mạch rốn và thai trong giới hạn bình thường

THAI CHẬM PHÁT TRIỂN TOÀN BỘ

Thai nh ỏ b ệ nh lý

 Tốc độ phát triển thai tiếp tục giảm xuống thấp dưới đường bách phân vị (H 12.5)

 Suy tử cung nhau nặng sớm

 Hoặc bất thường thai, đặc biệt là trong các bất thường thể ba nhiễm

THAI CHẬM PHÁT TRIỂN TOÀN BỘ

 Hình 3: Đường biểu diễn phát triển thai nằm dưới đường bách phân vị phát triển bình thường Hình ảnh này gợi ý suy tử cung-nhau nặng hoặc do bất thường NST mà phổ biến nhất là các bất thường tam bội.

THAI CHẬM PHÁT TRIỂN TOÀN BỘ

 Thái độ với thai chậm phát triển toàn bộ:

 Khi có các dấu hiệu nghi ngờ TCPT nên gởi bệnh nhân đến các chuyên gia thai nhi

 Siêu âm nhắc lại để kiểm tra sự phát triển của thai trong 2-3 tuần để xác định chẩn đoán.

THAI CH Ậ M PHÁT TRI Ể N T Ừ NG PH Ầ N

Hình ảnh siêu âm của TCPT từng phần

Là hình ảnh suy tử cung nhau bao gồm

 Các bất thường của bánh nhau (hốc hoá, calci hoá, đặc hoá)

 Giảm thể tích nước ối

 Hình ảnh tim lớn nhẹ,

 Hồi âm ruột tăng

 Dãn ruột non

THAI CH Ậ M PHÁT TRI Ể N T Ừ NG PH Ầ N

Kháo sát Doppler đặc hiệu của suy tử cung nhau :

 Dấu hình chêm (notches) của động mạch tử cung,

 Doppler động mạch rốn đoạn cuối thì tâm thu bị đảo ngược hoặc biến mất

 Có hiện tượng tái phân bố động mạch

THAI CH Ậ M PHÁT TRI Ể N T Ừ NG PH Ầ N

Các chỉ số sinh lý học thai nhi

1 đến 2 cử động Không cử động

Cử động thở

(trong 30phút)

Có ít nhất một cử động thở trong 60s

Có ít nhất một cử động thở trong 30-60s

< 30s

Thể tích ối Khoang ối lớn nhất >2cm Khoang ối lớn nhất 1-2cm Khoang ối lớn nhất <1cm

Nhịp tim thai (>20phút) Có ít nhất 5 nhịp tăng

15l/p kéo dài 15s

2-4 nhịp tăng 15l/p kéo dài 15s

Không có nhịp tăng

SỰ PHÁT TRIỂN THAI

TRONG ĐA THAI

PHÁT TRI Ể N THAI TRONG ĐA THAI

 Khám bụng ít có giá trị trong đa thai

 siêu âm có hệ thống thích hợp hơn.

 Trường hợp song thai 2 bánh nhau: đánh giá siêu âm nên thực hiện mỗi 4-5 tuần

 Trường hợp song thai một nhau hoặc có hiện tượng thai chậm phát triển ở một hoặc cả 2 thai thì siêu âm mỗi 2-3 tuần để đánh giá và theo dõi phát triển thai

Hội chứng truyền máu thai-thai

 TTTS (Twin-to-twin transfusion syndrome) xảy ra trong sinh đôi cùng trứng do sự phân bố không đồng đều mạch máu của bánh nhau cho hai thai

 TTTS xáy ra khoảng 10-15% thai đôi cùng trứng một bánh nhau

 Không chẩn đoán được ở tuổi thai trước 16 tuần.

Hội chứng truyền máu thai-thai

Siêu âm thai cho máu

“mắc kẹt” (“stuck twin’) (h 4)

 siêu âm Doppler màu thì thai cho máu có dấu hiệu đặc trưng là suy tử cung- nhau

Hội chứng truyền máu thai-thai trong song thai

Siêu âm thai nhận máu

 Thai phát triển bình thường,

Hình 4: Hình ảnh thai bị bó của thai cho máu trong một trường hợp TTTS trầm trọng Đặc

trưng của hình ảnh là thiểu ối và thai chậm phát triển nặng Màng thai nằm phủ bó sát bụng thai và dây rốn.

H 5: Hình ảnh của một thai nhận máu trong song thai có hội chứng truyền máu trầm trọng

Hình ảnh đặc trưng là đa ối và bàng quang lớn.