nghị luận về một số bài thơ, đoạn thơ 1

Nghị luận về một bài thơ, đoạn thơ GV: Nguyễn Thị Thu Hoài THPT Kỹ thuật Lệ Thủy... + Hai câu sau: Nhân vật trữ tình hiện ra giữa khung cảnh thiên nhiên thơ mộng với nỗi trăn trở, thao

Nghị luận về một bài thơ,

đoạn thơ

GV: Nguyễn Thị Thu Hoài THPT Kỹ thuật Lệ Thủy

I Nghị luận về một bài thơ.

1 Đề bài : Phân tích bài thơ "Cảnh khuya" của Hồ Chí Minh

"Tiếng suối trong nh tiếng hát xa, Trăng lồng cổ thụ bóng lồng hoa.

Cảnh khuya nh vẽ, ng ời ch a ngủ,

Ch a ngủ vì lo nỗi n ớc nhà."

a)Tìm hiểu đề:

-Nội dung nghị luận:Làm rừ giỏ trị nội dung,

nghệ thuật bài thơ

-Thao tỏc: Phõn tớch, so sỏnh, bỡnh giảng

-Phạm vi tư liờu dẫn chứng: Văn bản “Cảnh

khuya”, phong cỏch, quan điểm st Hồ Chớ

Minh, cỏc bài thơ cựng đề tài…

b) Lập dàn ý. GV: E hãy căn cứ vào những câu hỏi gợi ý

trong SGK lập dàn ý cho

đề bài trên ?

* Mở bài.

Giới thiệu khái quát về:

-Tỏc giả

- Hoàn cảnh ra đời

- Khỏi quỏt nội dung, nghệ thuật

*Th©n bµi:

-N i dung: ộ

+ Hai câu đầu: Bức tranh thiên nhiên: Cảnh đêm trăng rừng núi

về khuya thơ mộng, đẹp đẽ

Các hình ảnh: suối, trăng, hoa, cây cổ thụ…

Điệp từ “lồng” => Cảnh vật có sự hòa quyện tình tứ

So sánh: Tiếng suối trong như tiếng hát xa  cách so sánh mới

mẻ “Trong” không chỉ diễn tả màu sắc của nước (thị giác) mà còn là âm thanh, là sự chuyển động nhẹ nhàng của dòng nước

 ẩn dụ chuyển đổi cảm giác.

+ Hai câu sau: Nhân vật trữ tình hiện ra giữa khung cảnh thiên nhiên thơ mộng với nỗi trăn trở, thao thức vì “nỗi nước nhà” Hình ảnh một chiến sĩ, một vị lãnh tụ cách mạng

So sánh: Trong thơ xưa, con người xuất hiện với tâm thế một

ẩn sĩ, lánh đời, thoát tục…

-Ngh thu t: ệ ậ

+ C đi n: th th t tuy t, hình nh ổ ể ể ơ ứ ệ ả ướ ệ c l , bút pháp: g i ch không t … ợ ứ ả

+ Hi n đ i: Tinh th n, tâm th nhân v t tr tình ệ ạ ầ ế ậ ữ

*K t bài: ế

H Chí Minh Nh y c m, tinh t tr ồ ạ ả ế ướ ẻ ẹ c v đ p thiên nhiên

Canh cánh bên lòng n i lo vì dân, ỗ

vì n ướ c

Căn cứ vào cách khai thác đề bài trên hãy nêu các b ớc nghị luận về một tác phẩm thơ?

2 Cách làm bài nghị luận một bài thơ

- Giới thiệu khỏi quỏt về bài thơ (hoàn cảnh sỏng tỏc, tỏc giả, tỏc phẩm…)

- Làm rừ giỏ trị nội dung, nghệ thuật tỏc phẩm bằng cỏch phõn tớch, bỡnh giảng cỏc từ ngữ, hỡnh ảnh, thủ phỏp nghệ thuật…

- Khỏi quỏt lại giỏ trị tỏc phẩm

II Nghị luận về một đoạn thơ

- Các b ớc nghị luận cũng giống nh nghị luận về một bài thơ

- Căn cứ vào văn bản của đoạn thơ cần nghị luận Hiểu rõ

vị trí và ý nghĩa của đoạn thơ

Đề bài: Phân tích đoạn thơ sau trong bài "Việt Bắc" của

Tố Hữu:

"Những đ ờng Việt Bắc của ta

Vui lên Việt Bắc, đèo De, núi Hồng".

1- Tìm hiểu đề

- Đoạn thơ miêu tả khí thế ra trận của nhân dân ta trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp Đây là một đoạn thơ hay,

đạt đ ợc những giá trị nghệ thuật đặc sắc

: HS đọc kỹ đoạn thơ, căn cứ vào gợi ý SGK nêu yêu cầu của đề bài và lập dàn ý cho đề

bài trên?

Nhớ về những niềm vui chiến thắng trên khắp mọi miền của

đất n ớc (4 dòng cuối)

Về nghệ thuật: sử dụng nhuần nhuyễn thể thơ lục bát; giọng thơ sôi nổi, hào hùng; hình ảnh, từ ngữ giàu sức gợi cảm; sử dụng linh hoạt các biện pháp tu từ.

Thân bài

- Khí thế của cuộc k/chiến chống thực dân Pháp ở VB Cảnh t ợng đó

đ ợc đặc tả sinh động qua hình ảnh các con đ ờng

VB trong những đêm kháng chiến, nổi bật là sức mạnh và niềm lạc quan của những lực l ợng k/chiến.

Mở bài: Giới

thiệu đoạn

thơ, vị trí,

dẫn nguyên

văn đoạn

thơ.

Dàn ý

Kết luận:Đoạn thơ thể hiện cảm hứng ngợi ca Việt Bắc, ngợi ca cuộc kháng chiến chống Pháp oanh liệt của nhân dân

ta

2- Lập dàn ý

Cách làm bài nghị luận về một đoạn thơ:

-Giới thiệu khái quát về tác giả, tác phẩm, đoạn trích

-Đặt đoạn trích vào chỉnh thể tác phẩm

Phân tích, làm rõ nội dung, nghệ thuật

- Khái quát giá trị đoạn trích->giá trị tác phẩm

IV Luyện tập

Đề bài: Hãy phân tích đoạn thơ sau trong bài

"Tràng giang" của Huy Cận:

"Lớp lớp mây cao đùn núi bạc, Chim nghiêng cánh nhỏ: bóng chiều sa Lòng quê dợn dợn vời con n ớc

Không khói hoàng hôn cũng nhớ nhà"

Thảo luận nhóm

Chia lớp làm 4 nhóm Các nhóm thảo luận làm bài tập trên trong 5 phút

Đáp án :

HS có thể trình bày theo nhiều cách khác nhau, song cần

đảm bảo các ý sau:

- Cảnh chiều xuống trên sông: đẹp nh ng buồn

- Tâm trạng của nhà thơ: Nỗi buồn nhớ nhà, nhớ quê h

ơng

- Nghệ thuật:

+ Hình ảnh đối lập, gợi cảm: núi mây hùng vĩ/cánh chim

bé nhỏ

+ âm điệu phù hợp: dập dềnh, mênh mang nh sóng n ớc trên Tràng giang

+ Tứ thơ mới mẻ có sự kết hợp giữa bút pháp cổ điển của thơ Đ ờng với bút pháp lãng mạn của thơ mới

4- Củng cố: Nắm chắc kỹ năng và các b ớc nghị luận về một bài thơ, đoạn thơ.

5- Dặn dò : Về nhà hoàn thành các bài viết

đã lập dàn ý ở trên, học thụôc phần ghi nhớ Soạn bài tiếp theo "Tây Tiến" của Quang Dũng

C¶m ¬n c¸c thÇy c« gi¸o