phổ Hải Phòng” của tac giả Đỗ Thị Tình, Trường Đại học Luật Hà Nội, Hà Nội, năm 2014.8 Luận văn thạc sĩ luật học: “Phong ngừa tội cướp tài sản trên địa ban tinhHải Dương” của tắc giả Ngu
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NOI
NGUYEN XUAN LUAN
PHONG NGUA TOI CUOP TAI SAN TREN DIA BAN THANH PHO
HA NOI
LUẬN VAN THAC SĨ LUẬT HOC
(Dinh hướng ứng dung)
HA NOI - 2018
Trang 2PHONG NGUA TOI CUOP TAI SAN TREN DIA BAN
THANH PHO HA NOI
Chuyên ngành : Tội phạm học và phòng ngừa tội phạm.
Trang 3LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan day là công trình nghiên cứu khoa học độc lập của riêng tôi Các kêt quả nêu trong luận văn chưa được công bô trong bât kỳ công trình nào khác Các sô liệu trong luận văn là trung thực, có nguôn gôc rõ ràng, được
trích dẫn đúng theo quy định
Tác gia
Nguyễn Xuân Luân
Trang 4trường Dai học Luật Hà Nội, đồng thời tôi cũng xin bay to sự biết ơn đối với các thay, cô đã trực tiếp tham gia giảng dạy lớp Cao học K24.
Tiếp theo tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành tới Tòa án nhân dân Tối Cao, Tòa
án nhán dân thành pho Hà Nội, Viện kiểm sát nhân dân Tối Cao, Viện kiểm sát nhân dân thành phố Hà Nội và Công an thành phố Hà Nội đã giúp đỡ tôi rất nhiễu dé tôi hoàn thành luận văn này.
Đặc biệt, với lòng kính trọng và biết ơn, tôi xin được bày to lời cam ơn đến GS.TS Lê Thị Sơn, người đã tận tình hướng dan và động viên tôi trong quátrình học tập và thực hiện luận văn này.
Hà nội ngày 14 thang 8 năm 2018
Tác giả luận văn
Nguyễn Xuân Luân
Trang 5DANH MUC CAC TU VIET TAT
Tòa án nhân dân tối cao
Viện kiểm sát nhân dân tối cao
Hình sự sơ thẩm
Trung học cơ sở
Trung học phổ thông
Bộ luật hình sựTổng cục Thống kê
Viện kiểm sát nhân dân
Tòa án nhân dân
Trang 6NOi giai doan 2013 20 6
Bang 1.2: Số vu va số người phạm tội cướp tài sản so với số vụ va số người phạm tội của nhóm các tội xâm phạm sở hữu trên địa bàn thành phố Hà Nội giai Goan 2013 200 6
Bảng 1.3: Số vụ và số người phạm tội cướp tài sản so với số vụ và số người phạm tội của tội phạm nói chung trên địa bàn thành phố Hà Nội giai đoạn 2013 — UL ew scx ac 11071100 ÔÚÔÔỌÔ0ÚT oe ba TR Te EC SO dem eye ee 8 Bảng 1.4: Chi số tội phạm va chỉ số người phạm tội cướp tài sản trên địa bàn thành phố Hà Nội giai đoạn 2013 — 2017 -c c2 9 Bang 1.5: Chi số tội phạm, chi số người phạm tội cướp tài sản trên dia bàn thành phố Hà Nội, thành phố Hải Phòng và thành phố Hồ Chí Minh và toàn quốc giai đoạn 2013 — 2Ï 7 HS SH KH nh n nh nh nh kế 10 Bang 1.6: Số vu, số người phạm tội bị khởi tố, xét xử sơ thâm về tội cướp tài sản trên địa bàn thành phố Hà Nội giai đoạn 2013 — 2017 . -+++<<+<++s 11 Bang 1.7: Co cau của tội cướp tai san theo loại tội phạm -. ‹- 13
Bang 1.8: Cơ cấu của tội cướp tài sản theo loại và mức hình phạt áp dung 14
Bang 1.9: Cơ cấu của cướp tài sản theo hình thức phạm tội - 15
Bảng 1.10: Cơ cau của tội cướp tài sản theo dang hành vi khách quan 16
Bảng 1.11: Cơ cau của tội cướp tài sản theo đặc điểm có hay không sử dụng công cụ, phương tiện phạm tỘI - - c5 3322 E33**EEE+£EEEEEEeeesseseesrsereerrs 17 Bảng 1.12: Cơ cau của tội cướp tài sản theo thời gian phạm tội 18
Bảng 1.13: Cơ cầu của tội cướp tài sản theo mức độ hậu quả về thé chất 19
Bảng 1.14: Cơ cầu của tội cướp tài sản theo loại tài sản bị chiếm đoạt 20
Bảng 1.15: Cơ cau của tội cướp tài sản theo động cơ phạm tội 21
Bảng 1.16: Cơ cau về giới tính và độ tuéi của người phạm tội cướp tài sản 22 Bảng 1.17: Cơ cấu theo đặc điểm phạm tội lần đầu hay tái phạm, tái phạm nguy
Trang 7Bảng 1.20 Cơ câu theo giới tính, độ tuôi và môi quan hệ cua nạn nhân với người [thi KHI cass cseins khí Long nein G14 1020001240101 LAS 80801810113 WHOS RAIS LIỐNð 2 3603511448184 LARA ARERR EAEOS 688013 8S 27Bang 1.21 Cơ cấu theo tình huống trở thành nạn nhân của tội cướp tài san 28Bảng 1.22 Mức độ tăng, giảm hàng năm của tội cướp tài sản trên địa bàn thànhphó Hà Nội giai đoạn 2013-20 17 2-5 + 2+E+E*EEEE2EEEEE1215112121211 11111 cEx 30Bảng 1.23 Mức độ tăng, giảm hàng năm của tội cướp tài sản và các tội xâmphạm sở hữu trên địa bàn thành phó Hà Nội giai đoạn 2013-2017 32Bang 1.24 Mức độ tăng, giảm hang năm của tội cướp tài sản và tội phạm nóichung trên địa bàn thành phố Hà Nội giai đoạn 2013-2017 «- 34 Bảng 1.25 Mức độ tăng, giảm hàng năm của số người phạm tội cướp tài sản thuộc trường hợp phạm tội lần đầu hay tái phạm, tái phạm nguy hiểm 36 Bảng 1.26: Mức độ tăng, giảm hàng năm của số người phạm tội cướp tài sản theo đặc điểm giới tínhh -¿- ¿2 2 k+SE+£EE+EEEEEEEEEEEEE112181121111111111e 111 xe 37 Bảng 1.27 Mức độ tăng, giảm hàng năm của số người phạm tội cướp tài sản trong từng độ tuôi ¿5s s St xE1111811111111111111111 1111111111111 11111 g1 xe 38 Bảng 1.28 Mức độ tăng, giảm hàng năm của số người phạm tội cướp tài sảntheo mức phạt tù được áp ụng ¿+ 1321133211131 111 1111111111 xe rey 39
Trang 8người phạm tội của nhóm các tội xâm phạm sở hữu trên địa bàn thành phố Hà
)[JEsti0s(0ii020 12001 Ô.Ô 7
Biểu đồ 1.2: So sánh số vụ và số người phạm tội cướp tài sản với số vụ và số người phạm tội của tội phạm nói chung trên địa bàn thành phố Hà Nội giai đoạn 0.11110002010097 0 TP 0 6 ãổ.ổ Rita AAO DR AO ORR RAS Rs OT 8 Biểu đồ 1.3: So sánh chi số tội phạm, chỉ SỐ người phạm tội cướp tài sản trên địa bàn thành phố Hà Nội, thành phố Hải Phòng và thành phố Hồ Chí Minh và toàn quốc giai đoạn 2013 — 2( 177 ¿- ¿5+ 2+k£Sk9EE2EE2E1212171571511211211211 111111 1xe, 10 Biểu đồ 1.4: Cơ cau của tội cướp tài sản theo loại tội phạm - 14
Biểu đồ 1.5: Cơ cấu của tội cướp tài sản theo loại và mức hình phạt đã áp dụng ¬ 15
Biểu đồ 1.6: Cơ cau của tội cướp tài sản theo hình thức phạm tội 16
Biểu đồ 1.7: Cơ cau của tội cướp tài sản theo dang hành vi khách quan 17
Biểu đồ 1.8: Cơ cấu của tội cướp tài sản theo đặc điểm có hay không sử dụng công cụ, phương tiện phạm tỘI - . + 223221133322 EE+£EEEEEEeeseeeesrerreerrs 18 Biểu đồ 1.9: Cơ cau của tội cướp tài sản theo thời gian phạm tội 19
Biểu đồ 1.10: Cơ cấu của tội cướp tài sản theo mức độ hậu quả về thé chất 20
Biểu đồ 1.11 Cơ cấu của tội cướp tai sản theo loại tài san bị chiếm đoạt 21
Biểu đồ 1.12: Cơ cấu của tội cướp tài sản theo động cơ phạm tội 22
Biểu đồ 1.13: Cơ cấu về giới tính của người phạm tội cướp tai sản 23
Biểu đồ 1.14: Cơ cau vẻ độ tuôi của người phạm tội cướp tài sản 23
Biểu đồ 1.15: Cơ cấu theo đặc điểm phạm tội lần đầu hay tái phạm, tái phạm nguy hiỀm -¿- + s St ềSx 1 1E 1211181111112151111111111 1111111111111 11011111111 E0 24 Biểu đồ 1.16: Cơ cấu theo trình độ văn hóa của người phạm tỘI 25
Biểu đồ 1.17: Cơ cầu theo nghề nghiệp của người phạm tội cướp tài sản 26
Biểu đồ 1.18: Cơ cấu theo đặc điểm có hay không nghiện ma túy của người
Trang 9PHAM 8/9)È(GEddầdầdầầầầddẮẮIẮIẰAẶAẰAA 27Biểu đồ 1.19 Diễn biến của tội cướp tài sản trên địa bàn thành phố Hà Nội giai đoạn 2013-2017 về số vụ và số người phạm tội «2 2 s+c++xerxzExrxeei 31 Biểu đồ 1.20 So sánh diễn biến của số vụ phạm tội cướp tài sản và số vụ phạm các tội xâm phạm sở hữu trên địa bàn thành phố Hà Nội giai đoạn 2013-2017 32 Biểu đồ 1.21 So sánh diễn biến của số người phạm tội cướp tài sản và số người
phạm tội các tội xâm phạm sở hữu trên địa bàn thành phố Hà Nội giai đoạn
SUL ITI, or sce eran tma 1400504 es AMS RES 1200.080411 RET LEN 60835 öENTB,š köAZi420804 5 ti60:1/661 33Biểu đồ 1.22 So sánh diễn biến của số vụ phạm tội cướp tài sản và SỐ vụ phạm
tội nói chung trên địa bàn thành phố Hà Nội giai đoạn 2013-2017 34
Biểu đô 1.23 So sánh diễn biến của số người phạm tội cướp tài sản và số người phạm tội nói chung trên địa bàn thành phó Hà Nội giai đoạn 2013-2017 35 Biểu đồ 1.24 Diễn biến của cơ cấu theo đặc điểm phạm tội lần đầu hay tái phạm,
tái phạm nguy hiỂm 2 -©s+SE+E9EE+E£EEEEE2EEEE2EEEEE21212171211121 1171111 36
Biểu đồ 1.25: Diễn biến của cơ cấu theo giới tính của người phạm tội 37 Biểu đồ 1.26: Diễn biến của cơ cấu theo độ tudi của người phạm tỘI 38 Biểu đồ 1.27: Diễn biến của cơ cấu mức phạt tù có thời hạn được áp dụng đốiONL TSO l861121:10819182217519081.18-1:I077 00T“ 6 RRR 40
Trang 102 Tình hình nghiên cứu dé tài - 2 5< 5c s sss£ssss£ss£sessessessessesssse 2
3 Đối tượng và phạm Vi nghiên €ỨU . -° s- s sssssss=sessessessessesee 3
4 Mục đích và nhiệm vụ nghién CỨU << 5s s55 S5 595995 95599 3
5 Phương pháp luận và phương pháp nghiên CỨU s 5< << s «5s ss 4
7 Cơ cầu luận Văn < 5° se s£ s©s£ sES£Es£EsES£ E334 EsS9 51339 525582535524 56 4 Chương 1: TINH HÌNH TOI CƯỚP TÀI SAN TREN DIA BAN THÀNH PHO HA NỘI GIAI DOAN 2013 — 2017 s2-css©esse+esseresee 5 1.1 Thực trang của tội cướp tai sản trên địa bàn thành phố Ha Nội giaiere Lễ r¬,ENRỈ | uueeoxetvvstotintiestiortitoietsurgitGi001601004186iG0109011790306i074X00⁄0108782100i3i01ã036i00iip8/ENEY 51.1.1 Thực trạng về mức độ của tội cướp tài sản trên địa bàn thành phố HàGIL, poe [HINH LOS = De Ts sacs kànghh recs kg gHa HN tọnghàn ga gRAš WARS PARAS LAR REA SA 5
1.1.2 Thực trạng về tinh chat của tội cướp tài sản trên dia bàn thành phố
Hà Nội giai đoạn 2013 —2(JÍ7 - - G2212 1211 111111111111 11181111811 E811 grkg 131.2 Diễn biến của tội cướp tài sản trên địa bàn thành phố Hà Nội giaiđoạn 2013 — 2Ä(J Í 7 co << 5 9 4 9 9 0.0 000 0000080400090 291.2.1 Diễn biến về mức độ của tội cướp tải sản trên địa bàn thành phố Hà NộiOER PNA (UIT, UL Fo, cseare nce: Hưgng.4.0Ep001610:8 een Lữ Em sent cc a re asta ee ae 301.2.2 Diễn biến về tinh chất của tội cướp tài sản trên địa ban thành phố HàNội trong giai đoạn 2013 —2Ú [7 c 2c 3332211323111 35KET LUẬN CHƯNG | 2-5-5 £ se se sEseE£ se Eseseeseseseesee 41 Chương 2: NGUYÊN NHÂN CỦA TỘI CƯỚP TÀI SẢN TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHO HÀ NỘI TRONG GIAI DOAN 2013 - 217 42
2.1 Nguyên nhân về kinh tế - xã hội -5 ° s5 2 ses2=seseseseseeses 42
2.2 Nguyên nhân về giáo dục và tuyên truyền, phổ biến pháp luật 46
2.3 Nguyên nhân liên quan đến hoạt động quản lý nhà nước trong lĩnh
vực trật tự, an minh Xã Hiội do œ5 S5 99 99 9 0 0.9090 96909 96 502.4 Nguyên nhân liên quan đến hoạt động của các cơ quan tiến hành tốẰHITTDseeeennnnadrekorrrutthiptnigi01001000001600500N00000300400100800017019700G0f910001970000D0L4M5.ĐXGETGUBIEEXI-ĐSIONGIBNODSS000/08600X80M 52 2.5 Nguyên nhân từ phía người phạm (ỘÌ < 5= << 5 5=e< se se 53
Trang 112.6 Nguyên nhân từ phía nạn nha << 55 << 5 s59 5S 999599 55KET LUẬN CHƯNG 2 -2 < 5 5° s2 SE sEs£EsESSEsEsESEsESsEsersesersessse 57 Chương 3: DU BAO TOI PHAM VA CAC BIEN PHAP NANG CAO HIEU QUA PHONG NGUA TOI CUOP TAI SAN TREN DIA BAN THANH PHO HA NOL ssessssssssssscssesssssecsssccssscesssscssscessssssnsesssesseeesssssssssssseessnssssseeesseeses 59 3.1 Dự báo tội cướp tài sản trên địa bàn thành phố Hà Nội trong thờiDIAN ẦỚIỈ GGG- GG SG 0 9 0 0.00000400004004: 0000 0000090600890 59 3.2 Các biện pháp nâng cao hiệu quả phòng ngừa tội cướp tài sản trênđịa bàn thành phố Hà Nội . - 2-2 <5 s sss£ss+ss£seesexsessessessesee 61 3.2.1 Biện pháp về kinh tế - xã hội ¿2-2 2 £+E+EE+EE+EE2EE2ErEerxerxerxee 61 3.2.2 Biện pháp về giáo dục và tuyên truyền, pho biến pháp luật 63 3.2.3 Biện pháp về nâng cao hiệu quả hoạt động quản lý nhà nước trong lĩnhvực trật tự, an ninh xã hội .- 2 2+£++£+££+££EEEEEEEEeeeeeeeeeeeeeeee 673.2.4 Biện pháp nâng cao hiệu quả hoạt động của các cơ quan tiến hành tố
3.2.5 Biện pháp phòng ngừa từ phía người phạm tỘI ‹- ++++ss+s+ 69 3.2.6 Biện pháp phòng ngừa từ phía nạn nhân ¿55+ + £++++seex++seexs+ 71KET LUẬN CHƯNG 3 - << < se seEveEseEcsereeserseree 71
„0007.0057 — 73 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
Trang 12Sông Hồng, có vị trí 21.0278° vĩ độ Bắc và 105.8342° kinh độ đông, nam tiếp giáp vớicác tỉnh Thái Nguyên, Vĩnh Phúc ở phía Bắc; Hà Nam, Hòa Bình ở phía Nam; các tỉnhBắc Giang, Bắc Ninh, Hưng Yên ở phía Đông và Hòa Bình, Phú Thọ ở phía Tây Saukhi mở rộng địa giới hành chính vào thang 8 năm 2008, Thủ đô Hà Nội có quy mô diện
tích gấp trên 3,6 lần so với trước; đạt diện tích tự nhiên là 3.324,92 km” Thu đô Hà
Nội là trung tâm về chính trị, văn hoá và khoa học kĩ thuật, đồng thời là trung tâm lớn
về giao dịch kinh tế và quốc tế của cả nước Hà Nội được coi là đô thị đặc biệt của đấtnước và cũng là nơi tập trung đông dân cư đứng thứ 2 trong cả nước, với mật độ dân sốtrung bình là 2.279 người/km” và là một trong 17 thành phố lớn nhất thé giới
Trong những năm gan đây, nén kinh tế nước ta nói chung va của Hà Nội nóiriêng càng ngày càng phát triển mạnh mẽ, quá trình đô thị hóa diễn ra với tôc độ càngngày càng nhanh, cùng với sự mở cửa về mọi mặt để phù hợp với xu hướng hội nhập
quốc tế Bên cạnh những kết quả đã đạt được về phát triển kinh tế, văn hóa, giáo dục
thì mặt trái của sự phát triển này cũng đem lại nhiều khó khăn, thử thách, đòi hỏi phảiđược giải quyết
Do tốc độ đô thị hóa, công nghiệp hóa nhanh nên sỐ người nhập cư về Hà Nộingày cao đông nhưng lại tập trung chủ yếu ở khu vực thành thị Trong khi đó, ở nông
thôn đất nông nghiệp bị thu hồi, người nông dân được thanh toán tiền đền bù nhiềunhưng thay vào đó là tư liệu sản xuất không còn, việc giải quyết việc làm cho người lao
động vẫn chưa được đảm bảo nên dẫn đến có sự phát triển không đồng đều về đô thị vàmức sống của người dân, không chỉ giữa khu vực nội thành với khu vực ngoại thành
mà còn giữa các tầng lớp dân cư ở ngay trong nội đô thành phố Những năm gần đây,những giá trị truyền thống tốt đẹp về đạo đức, tình cảm dang dan bị xuống cấp, lãngquên và thay vào đó là sự tha hóa về đạo đức, lối sống, một bộ phận không nhỏ ngườidân có lối sống thực dụng, buông thả, số người tham gia vào các tệ nạn xã hội, phạmtội ngày càng gia tăng Trong các loại tội phạm xảy ra trên địa bàn thành phố Hà Nộitrong thời gian qua, tội cướp tài sản có diễn biến phức tạp Theo thống kê của Tòa ánnhân dân tôi cao, từ năm 2013 đên năm 2017, Tòa án nhân dân các cap trên địa ban
Trang 13thành tho Ha Nội đã đưa ra xét xử sơ thấm tổng số 32.609 vụ án với 55.189 ngườiphạm tội về các tội phạm nói chung Trong đó, số vụ án cướp tải sản bị xét xử là 914
vụ với 2.087 người phạm tội (chiếm ty lệ 2,8% về vụ va 3,8% về người phạm tội) Tộiphạm này có tính chất, mức độ nguy hiểm lớn cho xã hội, hậu quả của chúng để lại làkhông nhỏ, không những xâm phạm đến quyền sở hữu mà còn xâm hại đến sức khỏe
và tính mạng của công dân.
Do đó, việc nghiên cứu tình hình tội cướp tài sản trên địa bàn thành pho Hà Nội
để làm rõ “bức tranh toàn cảnh” về tội phạm đã xảy ra, qua đó tìm ra nguyên nhân và
đề xuất các biện pháp nâng cao hiệu quả phòng ngừa loại tội này là cần thiết Từ những
lý do đó, tác giả lựa chọn đề tài: “Phòng ngừa tội cướp tài sản trên địa bàn Thànhphố Hà Nội” làm đề tài luận văn thạc sĩ của mình
2 Tình hình nghiên cứu đề tài
Trong những năm gan đây đã có nhiều công trình nghiên cứu về tội cướp tài sản
từ góc độ tội phạm học ở cấp độ luận án tiến sĩ hoặc luận văn thạc sĩ, có thể kế đếnnhư:
1) Luận án tiến sĩ luật học: “Đấu tranh phòng chống tội cướp tài sản trên địa
bàn thành phố Hà Nội ” của tác giả Đỗ Kim Tuyến, Trường Đại học Luật Hà Nội, Hà
Nội, năm 2001.
2) Luận văn thạc sĩ luật học: “Đấu tranh phòng chống tội cướp tài sản trên địa
bàn tỉnh Quang Ngãi” của tác giả Võ Minh Tiến, Trường Đại học Luật Hà Nội, Hà
Trang 14phổ Hải Phòng” của tac giả Đỗ Thị Tình, Trường Đại học Luật Hà Nội, Hà Nội, năm2014.
8) Luận văn thạc sĩ luật học: “Phong ngừa tội cướp tài sản trên địa ban tinh
Hải Dương” của tắc giả Nguyễn Minh Hoàng, Trường Đại học Luật Hà Nội, Hà Nội,
năm 2015.
Các công trình nghiên cứu trên cũng đã đánh giá được tình hình tội phạm, giải
thích được nguyên nhân của tội cướp tai sản và đề xuất các biện pháp phòng ngừa tộicướp tài sản trên địa ban cả nước hay trên địa bàn một số địa phương hoặc dé xuất cácbiện pháp phòng ngừa tội cướp do người chưa thành niên thực hiện trên địa ban Ha
Nội.
Tuy nhiên, cho đến nay chưa có công trình nào nghiên cứu từ góc độ tội phạmhọc tội cướp tài sản trên địa bàn thành phố Hà Nội Vì vậy, việc nghiên cứu nghiên cứutình hình tội cướp tài sản trên địa bàn thành phố Hà Nội giai đoạn 2013 - 2017, xácđịnh những nguyên nhân của tội phạm này và trên cơ sở đó đề xuất những giải pháp
nâng cao hiệu quả phòng ngừa loại tội này trên địa bàn thành phố Hà Nội trong thời
gian tới là cần thiết cả về lý luận và thực tiễn
3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu: Luận văn nghiên cứu tình hình phạm, nguyên nhân của
tội cướp tải sản và các biện pháp phòng ngừa tội phạm này.
Về phạm vi nghiên cứu: Luận văn nghiên cứu dưới góc độ Tội phạm học tộicướp tài sản trên địa bàn thành phố Hà Nội trong khoảng thời gian 5 năm từ năm 2013
đến năm 2017
4 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
Mục đích nghiên cứu: Luận văn nghiên cứu nhằm đề xuất các biện pháp nângcao hiệu quả phòng ngừa tội cướp tài sản trên địa bàn thành phố Hà Nội trong thời giantỚI.
Nhiệm vụ nghiên cứu: Dé đạt được mục đích nghiên cứu, tác giả cần thực hiệnnhững nhiệm vụ cơ bản sau:
Trang 15- Đánh giá thực trạng, diễn biến của tội cướp tài sản trên địa bàn thành phố
Hà Nội trong giai đoạn 2013 - 2017;
- Xác định và giải thích nguyên nhân của tội cướp trên địa bàn thành phố
Hà Nội trong giai đoạn 2013 - 2017;
- Đưa ra dự báo tình hình tội cướp tài sản trên địa bàn thành phố Hà Nộitrong thời gian tới;
- Đề xuất một số giải pháp có cơ sở khoa học và thực tiễn, có tính khả thinhằm nâng cao hiệu quả phòng ngừa tội cướp tài sản trên địa bàn thành phố Hà Nộitrong thời gian tới.
5 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu
Phương pháp luận: Luận văn được thực hiện trên cơ sở phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử.
Phương pháp nghiên cứu: Trong luận văn, tác giả sử dụng kết hợp các phươngpháp nghiên cứu cụ thé, bao gồm: Phương pháp tiếp cận định lượng, tiếp cận tổng thé,tiếp cận bộ phận; phương pháp chọn mẫu xác xuất ngẫu nhiên đơn giản; phương phápthu thập dữ liệu như phương pháp phân tích thứ cấp đữ liệu, phương pháp thống kê để
xử ly dir liệu và một số phương pháp khác như phân tích, tong hợp, so sánh
6 Những kết quả mới của luận văn
Luận văn đánh giá được tình hình tội cướp tài sản trên địa bàn thành phó Hà Nộitrong thời gian từ năm 2013 đến năm 2017, giải thích được một số nguyên nhân cơ bảnlàm phát sinh tội phạm này trên địa bản thành phố Hà Nội trong giai đoạn 2013 - 2017,đồng thời đưa ra được dự báo về tình hình tội cướp tài sản trong thời gian tới cũng như
đề xuất được các biện pháp nâng cao hiệu quả phòng ngừa phù hợp với đặc điểm riêngbiệt và yêu cầu phòng ngừa tội phạm trên địa bàn thành phố Hà Nội trong thời gian tới
7 Cơ cầu luận văn
Ngoài phần mở dau, phan kết luận, phụ luc và danh mục tải liệu tham khảo,luận văn được chia làm ba chương:
Chương 1: Tình hình tội cướp tài sản trên địa bàn thành phố Hà Nội giai đoạn
2013 — 2017.
Chương 2: Nguyên nhân của tội cướp tài sản trên địa ban thành phố Hà Nội.Chương 3: Dự báo tình hình tội phạm và các biện pháp nâng cao hiệu quảphòng ngừa tội cướp tài sản trên địa bàn thành phố Hà Nội
Trang 161.1 Thực trạng của tội cướp tài sản trên dia bàn thành pho Ha Nội giaiđoạn 2013 — 2017.
“Tinh hình toi phạm là thực trạng và diễn biến của tội phạm đã xảy ra trong
don vị không gian và don vị thời gian nhất định”
Để đánh giá được tình hình tội cướp tài sản trên địa bàn thành phố Hà Nội tronggiai đoạn 2013 — 2017, cần phải phân tích các thông số phản ánh thực trang và diễnbiến của tội phạm nay Dé làm rõ vẻ tình hình tội cướp tai sản trên địa bàn và trong giaiđoạn nói trên, tác giả sử dụng số liệu thống kê chính thức của Tòa án nhân dân tối cao,Viện kiểm sát nhân dân thành phó Hà Nội và số liệu do tác giả thu thập từ 109 bản ánhình sự sơ thâm về tội phạm này được lựa chọn ngẫu nhiên từ tất cả các bản án về tộicướp tai san trong phạm vi nghiên cứu.
“Thực trạng của tội phạm là tình trạng thực tế hiện của tội phạm đã xảy ra
trong đơn vị không gian và thời gian nhất định xét về mức độ và tính chất”
1.1.1 Thực trạng về mức độ của tội cướp tài sản trên địa bàn thành phố HàNội giai đoạn 2013 — 2017.
Dé có cái nhìn tương đối toàn diện thực trạng về mức độ của tội phạm, cần phảiđánh giá mức độ của tội phạm rõ và mức độ của tội phạm an
1.1.L1 Về tội phạm rõ
“Tội phạm rõ là tội phạm đã được xử lý về hình sự và đã được đưa vào thống kêtoi phạm” “
Đề đánh giá thực trạng của tội cướp tài sản trên địa bàn thành phố Hà Nội trong
giai đoạn 2013 — 2017, trước hết chúng ta cần tìm phân tích các số liệu thống kê về số
vụ và SỐ người phạm tội bị xét xử sơ thấm về tội cuop tài sản trong từng năm và bìnhquân năm trên địa bàn thành phố trong thời gian từ năm 2013 đến năm 2017, được théhiện cụ thê như sau:
Ị Trường Đại học Luật Hà Nội (2012), Giáo trình Tội phạm học, Nxb Công an nhân dân, Hà Nội, tr L00.
? Trường Đại học Luật Hà Nội (2012), Giáo trình Toi phạm học, Nxb Công an nhân dân, Hà Nội, tr I 12.
3 Truong Đại học Luật Ha Nội (2012), Gido trình Tội phạm học, Nxb Công an nhân dan, Ha Nội, tr.102.
Trang 17Bảng 1.1: Số vụ và số người phạm tội cướp tài sản trên địa bàn thành phó Hà Nội
giai đoạn 2013 - 2017
Năm Tội cướp tài sản
Số vụ phạm tội Số người phạm tội
về tội cướp tài sản Như vậy, trung bình mỗi năm có 183 vụ cướp tài sản và 417 ngườiphạm tội cướp tài sản bị phát hiện và xử lý.
Ngoài ra, dé làm rõ thực trạng về mức độ của tội cướp tài sản trên địa bàn thànhphố Hà Nội giai đoạn 2013 — 2017 cần so sánh số vụ và số người phạm tội cướp tài sảnvới số vụ và số người phạm tội trong cùng giai đoạn ở các phạm vi khác như sau:
Thứ nhất, so sánh số vụ và số người phạm tội cướp tài sản với số vụ và số ngườiphạm tội của nhóm các tội xâm phạm sở hữu trên địa bàn thành phố Hà Nội trong giai
đoạn 2013 — 2017 Cụ thé được thé hiện như sau:
Bảng 1.2: Số vụ và số người phạm tội cướp tài sản so với số vụ và số người phạmtội của nhóm các tội xâm phạm sở hữu trên địa bàn thành phố Hà Nội giai đoạn
2013 — 2017
Giai đoạn Tội cướp tài sản Các tội xâm phạm sởhữu Tỷ lệ %
aut - Sévu (1) Sé6 người | Số vụ (3) |Số người phạm| Số vu |Số người
2017 phạm tội (2) tội 4) — | đ/@) | QM)
Tong 914 2087 10950 15852 8,3 13,1
(Nguon: TANDTC)
Trang 18Biểu đồ 1.1: So sánh số vụ và số người phạm tội cướp tài sản với số vụ và sốngười phạm tội của nhóm các tội xâm phạm sở hữu trên địa bàn thành phố Hà
Nội giai đoạn 2013 — 2017
Số vu phạm tội Số người phạm tội
# Tội cướp tàisản Các tội xâm phạm sở hữu
(Nguôn: TANDTC)Qua Bảng số liệu 1.2 và Biểu đồ 1.1 cho thấy, trong giai đoạn 2013 - 2017 Tòa
án các cấp trên địa bàn thành phố Hà Nội đã đưa ra xét xử sơ thâm 10950 vụ với 15852
người phạm tội thuộc nhóm các tội xâm phạm sở hữu Trong đó, sé Vụ cướp tài sản là
914 vụ, chiếm 8,3%; Số người phạm tội cướp tài sản là 2087 người, chiếm 13,1%
Trong nhóm các tội phạm xâm phạm sở hữu theo quy định của BLHS năm 1999 thì cótới 13 tội danh Riêng tội cướp tài sản chiếm 8,3% về số vụ và 13,1% về số ngườiphạm tội trong giai đoạn 2013 — 2017 trên địa ban thành phố Hà Nội như vậy cũngkhông hề nhỏ
Thnk hai, so sánh số vụ và số người phạm tội cướp tài sản với số vụ và số ngườiphạm tội các tội phạm nói chung trên địa bàn thành phố Hà Nội trong giai đoạn 2013 —
2017 được thé hiện như sau:
Trang 19Bang 1.3: SO vụ và sô người phạm tội cướp tài sản so với sô vụ và sô người phạmtội của tội phạm nói chung trên địa bàn thành phố Hà Nội giai đoạn 2013 — 2017
Giai đoạn Tội cướp tài sản Tội phạm nói chung Tỷ lệ %
2013- | sấyuI) | Sốngười |Sốvu@)| Sốngười | Sovu Số người
2017 phạm tội (2) phạm tội (4) | ()/G) | Ø)J/4)
Tổng 914 2087 32609 55189 2,8 3,8
(Nguôn: TANDTC)Can cu vao Bang số liệu 1.3 có thé minh họa bằng biểu đồ thé hiện số tuyệt đối
về tong SỐ VỤ, SỐ người phạm tội cướp tài sản so với tổng SỐ VỤ, SỐ người phạm tội củatội phạm nói chung như sau:
Biểu đồ 1.2: So sánh số vụ và số người phạm tội cướp tài sản với số vụ và sốngười phạm tội của tội phạm nói chung trên địa bàn thành phố Hà Nội giai đoạn
Số vụ phạm tội Số người phạm tội
# Tội cướp taisan Cac tội phạm nói chung
(Nguôn: TANDTC)
Từ bảng số liệu và biéu đồ trên, ta thấy được số vụ và số người bị xét xử về tộicướp tài sản chiếm tỷ lệ không cao trong tông số vụ và và tổng số người bị xét xử vềcác tội phạm nói chung Trong cả giai 2013 — 2017, số vụ cướp tài sản đưa ra xét xửchỉ chiêm khoảng 2,8% tông sô vụ các tội phạm nói chung bị đưa ra xét xử, với tông sô
Trang 20đoạn 2013 — 2017 với mức độ của tội cướp tải sản trên toàn quốc và trên địa bàn một
số thành phó lớn, như thành phố Hỗ Chí Minh và Hải Phòng thông qua so sánh chỉ sốtội phạm và chỉ số người phạm tội
Trước tiên, cần xác định chỉ số tội phạm trên địa bàn thành phố Hà Nội.“C#ỉ số
tội phạm được xác định để tìm hiểu mức độ phổ bién của tội phạm trong dân cư” Vẫn
đề này được xác định trên cơ sở sé vụ phạm tội cướp tải sản và người phạm tội cướp
tài sản đã bị đưa ra xét xử hàng năm và tính theo tỷ lệ trên 100.000 dân.
Bảng 1.4: Chỉ số tội phạm và chỉ số người phạm tội cướp tài sản trên địa bàn
thành phố Hà Nội giai đoạn 2013 — 2017
Năm | Sốvụ | Số người| Số dân | Chỉ số tội phạm |Chỉ số người phạm tội
phạm tội (1) (2) (3) (4) (5) =2*100.000/4 (6) =3*100.000/4
(Nguon: TAND thành pho Hà Nội, TANDTC, TCTK)
Từ bang số liệu trên ta thấy chi số tội phạm và chi số người phạm tội cướp taisản trên địa bàn thành phố trong giai đoạn 2013 — 2017 là tương đối cao Trong giaiđoạn nghiên cứu thì chỉ số tội phạm là 2,5 và chỉ số người phạm tội là 5,8 (có nghĩa là
cứ 100.000 dân thì có khoảng hơn 2 vụ phạm tội cướp tai sản và khoảng hơn 5 người phạm tội cướp tài sản).
Đề đánh giá được thực trạng của tội cướp tài sản trên địa bàn thành phố Hà Nội,chúng ta có thê so sánh chỉ sô tội phạm và chỉ sô người phạm tội cướp tài sản trên địa
* Dương Tuyết Miên (2013), 76i phạm học đương đại, NXB Chính trị-Hành chính, Hà Nội, tr.185.
Trang 21bàn thành phố Hà Nội với chỉ số tương ứng ở một số thành phố tương đồng khác như:thành phố Hồ Chí Minh, thành phố Hải Phòng và chỉ số tội phạm trên cả nước giaiđoạn 2013 — 2017 Dưới đây là bảng chỉ số tội phạm, chỉ sỐ người phạm tội của tộicướp tài sản trên địa bàn thành pho Hà Nội, thành phố Hải Phòng, thành phố Hồ ChíMinh và toàn quốc trong giai đoạn 2013-2017
Bảng 1.5: Chỉ số tội phạm, chỉ số người phạm tội cướp tài sản trên địa bàn thànhphố Hà Nội, thành phố Hải Phòng và thành phố Hồ Chí Minh và toàn quốc giai
đoạn 2013 — 2017.
Giai đoạn Hà Nội Hải Phòng Tp Hồ Chí Minh | Toàn quốc
“M3- [ENisi[ Chisổ |Chisốtội Chisd | Chisổ| Chisd | Chisố |Chisổ
2017 tội phạm| người phạm người |tộiphạm| người tội |người
phạm tội phạm tội phạm tội | phạm | phạm
tội
TB 2,5 5,8 1,7 3,3 2,0 4,6 1,5 3,5
(Nguon: TAND thành pho Hà Nội, TANDTC; Tổng cục Thông kê)
Từ Bảng số liệu 1.5 trên, ta có biéu đồ dưới đây:
Biểu đồ 1.3: So sánh chỉ số tội phạm, chỉ số người phạm tội cướp tài sản
trên địa bàn thành phố Hà Nội, thành phố Hải Phòng và thành phố Hồ Chí Minh
và toàn quốc giai đoạn 2013 — 2017
Trang 22Nhin vao bang số liệu và biểu đồ ta có thé rút ra mức độ phổ biến của tội Cướptải sản trong dân cư trên địa bàn thành phố Hà Nội trong sự so sánh với chỉ số tội phạm
va chỉ số người phạm tội của tội cướp tai sản ở thành phố Hải Phòng, thành phố HồChi Minh và toàn quốc trong 05 năm (2013 - 2017) như sau: Mức độ phô biến của tộicướp tai sản trong dân cư ở thành phố Hà Nội cao hon ở thành phố Hải Phòng, thành
phố Hồ Chí Minh và toàn quốc, cụ thể: Chỉ số tội phạm và chỉ SỐ người phạm tội của
tội cướp tai sản ở Hà Nội là 2,5 và 5,8; thành phố Hải Phòng là 1,7 va 3,3; thành phố
Hồ Chí Minh là 2 và 4,6 và toàn quốc là 1,5 và 3,5
1.1.1.2 Về tội phạm an
“Tôi phạm ẩn là các tội phạm đã thực té xảy ra nhưng không được thể hiệntrong thong kê tội phạm vì không được phát hiện, không được xử lý hoặc không được
đưa vào thong kê tội phạm”
Như vậy, để đánh giá chính xác, đầy đủ thực trạng của tội cướp tài sản trên địaban thành phố Hà Nội giai đoạn 2013-2017 đòi hỏi ngoài việc xem xét thực trạng củatội phạm rõ được xác định qua các số liệu thống kê tội phạm đã bị xét xử thì phải đánh
giá đến cả mức độ an của tội phạm này Trên cơ sở những số liệu thu thập được, tác giả
đã phân tích và đưa ra đánh giá mức độ ân của tội cướp tài sản trong giai đoạn
2013-2017 trên địa bàn thành phố Hà Nội cụ thể như sau:
Bảng 1.6: Số vụ, số người phạm tội bị khởi tố, xét xử sơ thâm về tội cướp tài sản
trên địa bàn thành phố Hà Nội giai đoạn 2013 — 2017
(Nguôn: VKSND thành phô Ha Nội)
7 Trường Đại học Luật Ha Nội (2012), Gido trình Tội phạm học, Nxb Công an nhân dân, Hà Nội, tr 103.
Trang 23Từ bảng số liệu trên, ta thấy trong giai đoạn 2013 - 2017, các Cơ quan cảnh sátđiều tra trên địa bàn thành phố Hà Nội đã tiến hành khởi tố 968 vụ án với 2141 người
về tội cướp tài sản Tuy nhiên, số vụ án và số người phạm tội được đưa ra xét xử chỉ là
914 vụ với 2087 người phạm tội Tức là số vụ án và số người phạm tội được đưa ra xét
xử chỉ đạt 94,4% về vu và 97,5% về người trong tong số vụ án và tổng số người phạmtội bị khởi tố Do vậy, sẽ có tới 5,6% số vụ và 2,5% số người thực hiện hành vi cướptài sản bị phát hiện nhưng không bị đưa ra xét xử nên không được đưa vào thống kê tội
phạm.
Hơn nữa qua quá trình công tác thực tế tại đơn vị, tác giả còn nhận thấy cónhiều vụ cướp tài sản xảy ra nhưng sau khi tiến hành xác minh ở giai đoạn tin báo, tốgiác về tội phạm thì lại bị tạm dừng giải quyết vì một số lý do như: Không có nhânchứng chứng kiến trực tiếp, nạn nhân hoặc người tố giác sau khi trình báo hay tố giáckhông hợp tác với cơ quan điều tra Những vụ việc này không được khởi tố nênkhông có trong số liệu thống kê án khởi tố Như vậy, ta thấy trong giai đoạn 2013 —
2017 trên địa bàn thành phố Hà Nội, tỷ lệ an về số vụ phạm tội cướp tai sản là không
dưới 5,6% và tỷ lệ ân về số người phạm tội cướp tài sản là không dưới 2,5%
Qua đây ta thấy do đặc thù của tội phạm cướp tài sản là loại tội phạm rất nghiêm
trọng và đặc biệt nghiêm trọng nên thường khó che giấu, mức độ bộc lộ thông tin lớn,khả năng lan truyền thông tin nhanh nên ty lệ an là tương đối thấp Mức độ ân của tội
phạm cướp tài sản là do ngoài số vụ tồn đọng chưa được Tòa án đưa ra xét xử thì còn
có một số trường hợp vụ án bị tạm đình chỉ điều tra do đã hết thời hạn điều tra màkhông xác định được bị can, đình chỉ điều tra vụ án, đình chỉ điều tra bị can do người
thực hiện hành vi nguy hiểm cho xã hội đã chết Bên cạnh đó, cũng phải kế đến nhữngtrường hợp tội phạm đã xảy ra trên thực tế nhưng người dân không trình báo hay bị tạmdừng trong giai đoạn giải quyết tin báo, tố giác về tội phạm
Việc phát hiện tội phạm ẩn có ý nghĩa quan trọng trong công tác đấu tranhphòng, chống tội phạm cướp tài sản nói riêng và tội phạm nói chung Mặc dù số liệu vềtội phạm ẩn của tội cướp tài sản chỉ mang tính tương đối nhưng thông qua những sốliệu này cùng với số liệu về tội phạm rõ đã cho chúng ta thấy rõ hơn “bức tranh” củathực trạng của tội trộm cắp tài sản trên địa bàn thành phố Hà Nội giai đoạn 2013-2017
Trang 241.1.2 Thực trạng về tính chất của tội cướp tài sản trên địa bàn thành phố HàNội giai đoạn 2013 —2017
Thực trạng của tội phạm xét về tính chat “J2 đặc điểm thứ hai của thực trạngcủa tội phạm Đặc điểm này được nghiên cứu trên cơ sở nghiên cứu các cơ cấu của tội
phạm "6 “Co cấu và tinh chat của toi phạm có quan hệ chặt ché với nhau Trong do, cơ
cấu tội phạm là yếu tổ phản ánh tinh chất của tội phạm Qua cơ cau của tội phạm theo
tiêu thức nhất định có thé rút ra được nhận xét về tinh chất của tội phạm"”
“Cơ cấu của tình hình tội phạm là tỷ trọng, moi tương quan giữa nhân to bộphận và tổng thể của tình hình tội phạm theo tiêu thức (tiêu chí) nhất định trong
khoảng thời gian và trên địa bàn nhất định”Ẻ
Trên cơ sở khảo sát, nghiên cứu 109 bản án hình sự sơ thấm xét xử về tội Cướptài sản (được lựa chọn ngẫu nhiên) trong thời gian 5 năm (2013 — 2017) và số liệuthống kê của Tòa án, cơ cấu của tội cướp tài sản được xác định theo những tiêu thức
sau:
- Cơ cấu theo loại tội phạm
Theo quy định tại Điều 133 và quy định tại khoản 3, Điều 8 BLHS năm 1999 thì
tội cướp tài sản là loại tội phạm rất nghiêm trọng trở lên Qua việc nghiên cứu 109 ban
án HSST với 317 người phạm tội bị xét xử về tội cướp tài sản trên địa bàn thành phố
Hà Nội trong 5 năm tác giả có bảng thống kê sau:
Bảng 1.7: Cơ cau của tội cướp tài sản theo loại tội phạmTổng Tội rất Tội đặc biệt
nghiêm trọng nghiém trong
317 người phạm tội 314 3
Tỷ lệ % 99% 1%
(Nguôn: 109 bản án HSST)
Từ bảng số liệu trên, ta có thé minh họa bang biéu đỗ sau:
a Trường Đại học Luật Hà Nội (2012), Giáo trình Toi phạm học, Nxb Công an nhân dân, Hà Nội, tr 117.
4 Nguyễn Ngọc Hoa (2006), Tôi phạm và cau thành tội phạm, NXB Công an nhân dân, Hà Nội, tr.223.
8 Dương Tuyét Mién (2013), 7ôi phạm hoc đương đại, NXB Chính trị-Hành chính, Hà Nội, tr.189.
Trang 25thuộc loại tội rất nghiêm trọng chiếm tuyệt đối với 99%, còn đặc biết nghiêm trọng chỉ
chiếm 1% Như vậy, tội phạm cướp tài sản trong thời gian qua trên địa bàn thành phố
Hà Nội có tính chất nguy hiểm phổ biến là rất nghiêm trọng
- Cơ cầu theo loại và mức hình phạt đã áp dụng
Từ nguồn thống kê chính thức của Tòa án nhân dân tối cao, ta có bảng số liệuchỉ tiết về cơ cấu tội cướp tài sản theo loại và mức hình phạt đã áp dụng đối với ngườiphạm tội cướp tai sản giai đoạn 2013— 2017 như sau:
Bảng 1.8: Cơ cấu của tội cướp tài sản theo loại và mức hình phạt áp dụng
Trang 26Từ bảng sô liệu trên ta có biêu đô minh họa sau:
Biểu đồ 1.5: Cơ cau của tội cướp tài sản theo loại và mức hình phạt đã áp dụng
Qua Bảng số liệu 1.8 và Biểu d6 1.5 cho ta thấy: Trong cả giai đoạn từ năm
2013 đến năm 2017, loại hình phạt đã áp dụng đối với người phạm tội cướp tài sảnchiếm ưu thé tuyệt đối là hình phạt tù có thời hạn với tỷ lệ chiếm 99,9%, còn loại hìnhphạt tù chung thân và tử hình chỉ chiếm tỷ lệ có 0,1% Trong loại hình phạt tù có thờihạn thì mức hình phat tù trên 03 năm đến 07 năm chiếm ty lệ đa số 43,5%, tiếp đến làmức hình phạt tù đến 03 năm chiếm tỷ lệ là 31%, mức hình phạt tù trên 07 năm đến 15năm chiếm tỷ lệ thấp hơn là 24,8% và cuối cùng là mức hình phạt tù trên 15 năm đến
20 năm chiếm tỷ lệ nhỏ nhất là 0,6%
- Cơ cầu của toi cướp tài san theo hình thức phạm lội:
Qua khảo sát 109 bản án HSST tội cướp tài sản trên địa bản thành phố Hà Nộitrong thời gian 5 năm (2013 — 2017), ta có bảng số liệu như sau:
Bảng 1.9: Cơ cấu của cướp tài sản theo hình thức phạm tội
Trang 27phạm, có 72 vụ chiếm tới 66%, còn số vụ phạm tội thực hiện dưới hình thức phạm tộiđơn lẻ là 37 vụ, chỉ chiếm 34% Theo số liệu thống kê của Tòa án nhân dân tối cao,
trong thời gian từ năm 2013 đến năm 2017, Tòa án nhân dân các cấp trên địa bàn thành
phố Hà Nội xét xử 914 vụ cướp tài sản với 2087 người phạm tội, trung bình một năm
xét xử 183 vụ với 417 người phạm tội; trung bình 01 vụ cướp tài sản có 2,3 ngườiphạm tội Điều này cho thấy tính chất nguy hiểm, phức tạp của các vụ cướp tài sản, xu
hướng những năm gan đây thì số vụ cướp tai sản xảy ra dưới hình thức đồng phạmngày càng tăng Đối với hình thức phạm tội riêng lẻ chiếm tỷ lệ là 34% cũng cho thấymức độ liều lĩnh của người phạm tội
- Cơ cấu của tội cướp tài sản theo dạng hành vi khách quan
Qua nghiên cứu 109 bản án HSST vẻ tội cướp tài sản trên dia bàn thành phố HàNội cho ta có bảng số liệu thống kê sau:
Bang 1.10: Cơ cau của tội cướp tài sản theo dạng hành vi khách quan
Tổng số Dùng vũ lực De dọa dung vũ lực ngay tức khắc
109 vụ 88 21
Tỷ lệ % 80,7% 19,3%
(Nguôn: 109 bản án HSST)
Trang 28Từ bảng sô liệu trên ta có thê minh họa băng biêu đô như sau:
Biểu đồ 1.7: Cơ cau của tội cướp tài sản theo dạng hành vi khách quan
80,7%
= Sử dụng vũ lực
ø De dọa dùng vũ lực ngay tức khắc
(Nguôn: 109 bản án HSST)
Như vậy, qua Bảng số liệu 1.10 và Biéu đô 1.7 cho thay các vụ cướp tài sản trên
địa bàn thành phố Hà Nội được thực hiện dưới dạng hành vi dùng vũ lực là phổ biến
chiếm tới 80,7% Còn số vụ thực hiện dưới hành vi đe dọa dùng vũ lực ngay tức khắcchỉ chiếm 19,3%
- Cơ cấu của lội cướp tài sản theo đặc điểm có hay không sử dụng công cu, phương tiện thực hiện tội phạm.
Qua việc đánh giá 109 bản án HSST về tội cướp tài sản trên địa bàn thành phố
Hà Nội, cho ta được bảng thống kê như sau:
Bang 1.11: Cơ cau của tội cướp tài sản theo đặc điểm có hay không sử dụng công
cụ, phương tiện phạm tội
Tổng số Có sử dụng công cụ, phương tiện Không sử dụng
Trang 29Từ bang số liệu trên ta có thé minh họa bang biểu dé như sau:
Biểu đồ 1.8: Cơ cau của tội cướp tài sản theo đặc điểm có hay không sử dụng công
cụ, phương tiện phạm tội
cướp tài sản trên địa bàn thành phố Hà Nội sử dụng công cụ, phương tiện để thực hiệnhành vi phạm tội, có 92 vụ chiếm tỷ lệ tới 84,4% Có 17 vụ phạm tội mà người phạmtội không sử dụng công cụ, phương tiện (chỉ dùng chân, tay) để thực hiện hành vi cướp
tài sản chiếm tỷ lệ 15,6% Trong tổng số 92 vụ có sử dụng công cụ, phương tiện để
thực hiện hành vi phạm tội thi ta thấy người phạm tội chủ yếu sử dụng các loại vũ khíthô sơ như: Dao, kiếm, tuýp sắt (chiếm 57,6%) Tiếp đến là những vật có sẵn trong tựnhiên như: Gạch, đá, gậy gỗ (chiếm 33,7%) Còn lại là các loại vũ khí, phương tiệnkhác như: Rìu, búa, bình xịt hơi cay, dùi cui điện chiếm 8,7%
- Cơ cầu của tội cướp tài sản theo thời gian phạm tội
Qua thống kê về thời gian thực hiện tội phạm từ việc nghiên cứu 109 bản ánHSST về tội cướp tai sản trên địa ban thành phố Hà Nội, ta có bảng số liệu như sau:
Bang 1.12: Cơ cau của tội cướp tài sản theo thời gian phạm tội
Tổng số Từ 6 giờ Từ 18 giờ Từ 23 giờ
đến trước 18 giờ đến trước 23 giờ | đến trước 06 giờ109vụ = 100% 26 vu = 23,8% 73 vụ = 67% 10 vu=9,2%
(Nguôn: 109 ban án HSST)Qua bảng số liệu trên ta có thé minh hoa bằng biéu đồ như sau:
Trang 30Biểu đồ 1.9: Cơ cau của tội cướp tài sản theo thời gian phạm tội
9.2% 23.8%
ø Từ 06 giờ đến trước 18 giờ
ø Từ 18 giờ đến trước 23 giờ
mT 23 giờ đến trước 06 giờ
(Nguôn: 109 bản án HSST)Như vậy, qua 109 ban án HSST về tội cướp tài sản trên địa bàn thành phố HàNội cho thấy: Khoảng thời gian tội cướp tài sản diễn ra nhiều nhất là từ 1§ giờ đếntrước 23 giờ, chiếm ty lệ là 67% bởi lúc này là thời gian tối dẫn đến việc thực hiệncướp tài sản dé dàng hơn Tiếp đến là khoảng thời gian từ 06 giờ đến trước 18 giờ,chiếm tỷ lệ là 23,8% Cuối cùng là trong thời gian từ 23 giờ đến trước 06 giờ, chiếm tỷ
lệ là 9,2 %.
- Cơ cấu của toi cướp tài sản theo mức độ hậu quả về thể chất
Qua nghiên cứu 109 bản án HSST về tội cướp tài sản trên địa bàn thành phố HàNội, cho ta bảng số liệu như sau:
Bang 1.13: Cơ cau của tội cướp tài sản theo mức độ hậu quả về thể chấtTổng số vụ | Không có thương tích | Tỷ lệ thương tật đến | Tỷ lệ thương tật
Trang 31Qua bảng số liệu và biéu đồ trên cho thấy, đa số các vụ phạm tội cướp tài sản
trên địa ban thành phố Hà Nội trong giai đoạn 2013 — 2017 đều gây tôn hại cho sức
khỏe của người khác (chiếm 80,7%), trong đó mức độ tý lệ thương tật đến 11% chiếm78,9%, còn mức độ tỷ lệ thương tật trên 11% chiếm 1,8% Số vụ cướp tài sản không
gây hậu quả về thé chất (không có thương tích) là 21 vụ chiếm 19,3% Bởi lẽ như vậy
là do đa phần các vụ cướp tài sản đều được thực hiện bởi hành vi dùng vũ lực dé tấncông nạn nhân và việc nhiều vụ phạm tội người phạm tội có sử dụng công cụ, phươngtiện (trong đó có nhiều loại vũ khí, phương tiện như: Dao, kiếm, tuýp sắt, gậy gỗ ) đểthực hiện hành vi phạm tội nên gây tôn hại cho sức khỏe của người khác là điều khótránh khỏi.
- Cơ cẩu của tội cướp tài sản theo loại tài sản bị chiếm đoạt
Qua khảo sát 109 bản án HSST về tội cướp tài sản trên địa bàn thành phố HàNội giai đoạn 2013 — 2017, ta có bảng số liệu như sau:
Bang 1.14: Cơ cau của tội cướp tài sản theo loại tài sản bị chiếm đoạtTổng Tiền Điện thoại Xe máy Tài sản khác
Trang 32Biểu đồ 1.11 Cơ cau của tội cướp tài sản theo loại tai sản bị chiếm đoạt
trên thì xe máy cũng là tài sản được các đối tượng cướp tài sản chiếm đoạt nhiều
(chiếm 16%), cuối cùng là các loại tai sản khác (chiếm 7%)
- Cơ cầu của toi cướp tài sản theo động cơ phạm tội
Qua nghiên cứu 109 bản án HSST về tội cướp tài sản trên địa bàn thành phố Hà
Nội, cho ta bảng thống kê số liệu như sau:
Bang 1.15: Cơ cau của tội cướp tài sản theo động cơ phạm tội
Tông sô Muôn có tiên ăn
chơi, tiêu xài
Muôn có tiên mua
Trang 33Biểu đồ 1.12: Cơ cấu của tội cướp tài sản theo động cơ phạm tội
= Muốn có tiền ăn chơi, tiêuxài
= Muốn có tiền mua ma túy,
đánh bạc
= Động cơ khác: Nợ, chơi điện tử
70%
(Nguôn: 109 bản án HSST)Qua Bảng số liệu 1.15 và Biểu đồ 1.12, có thể thấy được rằng các vụ phạm tộicướp tải sản trên địa bàn thành phố Hà Nội, động cơ chủ yếu dẫn đến việc phạm tội do
do người phạm tội muốn có tiền để ăn chơi, tiêu xài cá nhân chiếm 70%; tiếp đến làmuốn có tiền để mua ma túy, đánh bạc chiếm 20%; cuối cùng là các động cơ khác như:
Nợ nan, chơi điện tử chiếm 10%
- Cơ cầu của tội cướp tài sản theo mot số đặc điềm nhân thân người phạm toi+ Về giới tính, độ tuổi:
Qua nghiên cứu số liệu thống kê của Tòa án cho ta bảng số liệu sau
Bảng 1.16: Cơ cau về giới tính và độ tuổi của người phạm tội cướp tài sảnTổng số người Giới tính Độ tuôi
phạm tội Nam Nữ | Từđủ1l4 |Từ đủ 16 đến| Từ đủ 18 | Trên
đến dưới | dưới 18 tuổi |dén 30 tuổi 30 tuổi
16 tuổi
2087 2046 41 11 124 384 1568
Tỷ lệ % 98% 2% 0,5% 5,9% 18,3% 75,1%
(Nguôn: TANDTC)
Trang 34Biểu đồ 1.13: Cơ cấu về giới tính của người phạm tội cướp tài sản
phạm trong các vụ cướp tai sản với vai trò là người xúi giuc, người giup sức Tuy
Trang 3516 tuổi đến dưới 18 tuôi là 124 người, chiếm 5,9%; cuối cùng là số người phạm tội từ
đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuôi chỉ chiếm một phan rất nhỏ là 11 người, chiếm 0,5% Nhưvậy, đa số người phạm tội cướp tài sản đều là những người trong độ tudi trưởng thành
và đều trong độ tuổi lao động
+ Về đặc điểm phạm tội lan dau hay tái phạm, tai phạm nguy hiểm:
Qua nghiên cứu số liệu thống kê của Tòa án cho ta bảng số liệu sau:
Bảng 1.17: Cơ cau theo đặc điểm phạm tội lần đầu hay tái phạm, tái phạm
nguy hiểmTổng số người Phạm tội lần đầu Tái phạm, tái phạmphạm tội nguy hiểm
2087 = 100% 2038 = 97,7% 49= 2,3%
(Nguồn: TANDTC)Qua bảng số liệu trên ta có biểu đồ minh họa như sau:
Biểu đồ 1.15: Cơ cau theo đặc điểm phạm tội lần đầu hay tái phạm, tái phạm
nguy hiểm
2,3%
8 Phạm tội lần đầu
= Tái phạm, tái phạm nguy hiém
(Nguôn: TANDTC)
Trang 36Từ bảng số liệu và biểu đồ trên, ta thấy được: Trong giai đoạn 2013 — 2017 trênđịa bàn thành pho Hà Nội, số người phạm tội cướp tài sản chủ yếu thuộc trường hợpphạm tội lần đầu, chiếm tỷ lệ 97,7% Còn số người phạm tội cướp tài sản thuộc trườnghợp tái phạm, tái phạm nguy hiểm chiếm tỷ lệ không đáng ké là 2,3%.
+ Vé trình độ văn hóa, nghề nghiệp của người phạm tội cướp tài sản:
Từ việc nghiên cứu 109 bản án HSST với 317 người phạm tội cướp tai sản cho
ta bảng số liệu như sau:
Bảng 1.18: Cơ cau theo trình độ văn hóa, nghề nghiệp của người phạm tội cướp
tài sảnTrình độ văn hóa Nghề nghiệp
Không | Cap TH Cấp Cấp Không Nghệ Có nghệ | Họcbiết THCS | THPT | nghề nghiệp nghiệp sinh
chữ nghiệp | không ổn
định
4 103 172 38 112 165 34 6 12% | 32,5% 54% 11,8% 35% 52% 10,7% 1,9%
Tổng: 317 người phạm tội
(Nguôn: 109 bản án HSST)
Từ bảng sô liệu trên ta có thê minh họa băng biêu đô như sau:
Biểu đồ 1.16: Cơ cấu theo trình độ văn hóa của người phạm tội
Trang 37Qua bang số liệu và biểu đồ trên cho thấy người phạm tội cướp tài sản trên địabàn thành phố Hà Nội trong giai đoạn 2013 — 2017, có trình độ văn hóa cấp THCSchiếm đa số là 54%, sau đó đến cấp tiêu học chiếm 33%, cấp THPT chiếm tỷ lệ là11,8%, cuối cùng là không biết chữ chiếm 1,2% Các số liệu này cho thấy số ngườiphạm tội cướp tai sản trên dia bàn thành phố Hà Nội trong giai đoạn 2013 — 2017 cótrình độ văn hóa không cao.
Biểu đồ 1.17: Cơ cau theo nghề nghiệp của người phạm tội cướp tài sản
số với 87%, còn tỷ lệ người phạm tội có nghề nghiệp ổn định chiếm 10,7%, số ngườiphạm tội là học sinh chiếm tỉ lệ 1,9% Vấn đề đặt ra ở đây là người phạm tội cướp tàisản không chỉ là những người không nghề nghiệp hoặc nghề nghiệp không 6n định mà
còn cả những người có nghề nghiệp ôn định
+ Về hoàn cảnh gia đình
Qua nghiên cứu 109 vụ án với 317 người phạm tội bị xét xử sơ thâm về tội cướptài sản trên địa bàn thành phó Hà Nội, tác giả thay có 63 người phạm tội có hoàn cảnhgia đình phức tạp như: Vợ chồng ly hôn, không có bố, mẹ hoặc bố hoặc mẹ chết, hay
bố, mẹ đi tù chiếm 20%
- Cơ cầu theo đặc điểm nghiện ma túy hay không nghiện ma túy
Từ việc nghiên cứu 109 bản án HSST với 317 người phạm tội cướp tai sản trên
địa bàn thành phố Hà Nội giai đoạn 2013 - 2017, ta có bảng sau:
Trang 38Bang 1.19: Cơ cau theo đặc điểm có hay không nghiện ma túy của người phạm tộiTong số người phạm tội Nghiện ma túy Không nghiện ma túy
3 17 người phạm tội 46 194
Tỷ lệ % 14,5% 85,5%
(Nguôn: 109 bản án HSST)Qua Bảng số liệu 1.19 nêu trên ta có biểu đồ minh họa như sau:
Biểu đồ 1.18: Cơ cấu theo đặc điểm có hay không nghiện ma túy của người
phạm tội 14.5%
# Có nghiện ma túy
= Không nghiện ma tty
55,5%
(Nguôn: 109 bản án HSST)Qua bảng số liệu và biểu đỗ trên cho thấy số người nghiện ma túy phạm tội
cướp tài sản chiếm tỷ lệ 14,5% Tuy so với tổng thế trong cơ cấu thì đây là một con sốkhông cao nhưng rất đáng kể, phần nào giải thích được nguyên nhân từ phía người
phạm tội.
- Cơ cấu của tội cướp tài sản theo mot số đặc điểm của nạn nhân
Qua khảo sát 109 bản án HSST xét xử về tội cướp tài sản, có tổng số 124 người
là nạn nhân của tội cướp tài sản, ta có bảng sau:
Bang 1.20 Cơ cấu theo giới tính, độ tuổi và mối quan hệ của nạn nhân với người
phạm tội
Tong số Giới tính Độ tuôi Mối quan hệ
Nam Nữ Dưới I8 | Trên 1§ | Quenbiết |Không quen
124 84 40 13 111 46 78
Ty lệ % 67,7% | 32,2% 10% 90% 37% 63%
(Nguon: 109 ban án HSST)
Trang 39+ Về giới tính: Trong tông số 214 nạn nhân thì có tới 84 nạn nhân là nam giớichiếm 67,7%, còn lại 40 nạn nhân là nữ chiếm 32,2% Như vậy, tuy nạn nhân của tộicướp tài sản đa số là nam giới nhưng số nạn nhân là nữ giới cũng không hè nhỏ
+ Về độ tuôi: Số lượng nạn nhân trên 18 tuôi chiếm đa số (chiếm 90%), số còn
lại nạn nhân dưới 18 tuổi chiếm 10%
+ Về mối quan hệ với người phạm tội: Trong 214 nạn nhân tội cướp tài sảnđược nghiên cứu thì có tới 78 nạn nhân là không quen biết với người phạm tội chiếm63% Như vậy, đa phần nạn nhân và người phạm tội trong các vụ cướp tài sản là khôngquen biết nhau Tuy nhiên, số nạn nhân quen biết với người phạm tội cũng chiếm tới37%.
Bên cạnh đó, tác giả còn nghiên cứu tình huống trở thành nan nhân của tội cướptài sản trên địa bàn thành phó Hà Nội
Bảng 1.21 Cơ cau theo tình huống trở thành nạn nhân của tội cướp tài sảnTổng số nạn| Lái xe ôm, taxi bị Do vay, Đi, ngồi ở nơi vắng | Tình huốngnhân điều đến nơi vắng | mượn tiền vẻ vào buổi tối khác
124 16 29 71 8
Ty lệ % 13% 23% 57% 6%
( Nguôn: 109 ban án HSST)Qua bảng số liệu có thé thay, trong tổng số 214 nạn nhân của tội cướp tài sản thì
có 71 người trở thành nạn nhân của tội cướp do đi, ngồi ở nơi vắng vẻ vào buổi tối
chiếm 57%; 29 người trở thành nạn nhân của tội cướp tải sản do có vay, mượn tiền của
từ “tín dụng đen” sau đó các đối tượng đến đòi tiền, chiếm 23%; 16 người trở thànhnạn nhân do bị điều đến nơi vắng chiếm 13% (những người này đều là những người lái
xe ôm hoặc lái xe taxi); 8 người trở thành nạn nhân do những tình huống khác chiếm6%.
Trên cơ sở nghiên cứu cơ cấu của tội cướp tài sản trên địa bàn thành phố Hà Nộigiai đoạn 2013 — 2017, ta có thể rút ra một số đặc trưng về tội cướp tài sản trên địa bànThành phố Hà Nội, cụ thể như sau:
- Tội cướp trên địa bàn Hà Nội đa số tập trung vào loại tội rất nghiêm trọngchiếm tỉ lệ 99% tông các loại tội phạm
Trang 40- Mức hình phạt tù có thời hạn được áp dụng đối với người phạm tội cướp tàisản chiếm đa số là mức hình phạt tù trên 03 năm đến 07 năm chiếm tỷ lệ 43,5%.
- Số vụ cướp có sử dụng công cu, phương tiện phạm tội chiếm tỉ lệ 84,4%
- Số vụ cướp tài sản đưới hình thức đồng phạm là cao với tỉ lệ 66%
- Thời gian thực hiện tội phạm xảy ra vào khoảng từ 18h đến 23h chiếm tỉ lệcao với 67%.
- Dạng hành vi khách quan mà người phạm tội thực hiện là dùng vũ lực chiếm tỉ
lệ 80,7%.
- Động cơ phạm tội chủ yếu đó là để có tiền tiêu xài cá nhân chiếm 70%
- Tội phạm cướp tài sản phần lớn là do nam giới thực hiện chiếm tuyệt đại đa sốvới 98% và độ tuổi người phạm tội từ trên 18 tudi trở lên chiếm 93,4%
- Người phạm tội cướp tài sản chủ yếu thuộc trường hợp phạm tội lần đầu chiếm
- Nạn nhân của tội phạm là nam giới chiếm 67,7%
- Nạn nhân với người phạm tội có mối quan hệ quen biết chiếm tỉ lệ đáng ké với37%.
1.2 Diễn biến của tội cướp tài sản trên địa bàn thành phố Hà Nội giai đoạn 2013 —2017.
“Diễn biến của tội phạm là sự thay đổi thực trạng của tội phạm xéf về mức độ và
về tinh chất theo thời gian trong don vị không gian xác định ”” O đây được hiểu là “Sw
thay đổi thực trạng (đặc điểm định lượng và đặc điểm định tính) của tội phạm (tội
phạm nói chung, nhóm tội phạm hoặc toi phạm cu thé) theo thời gian trong don vị thời
gian va don vị không gian nhất định ”'” Phân tích diễn biến của tội cướp tài sản cho
Ọ Trường Đại học Luật Hà Nội (2012), Gido trình Tội phạm học, Nxb Công an nhân dân, Hà Nội, tr I20.
'° Nguyễn Ngọc Hoà (2006), 7ổi phạm và cau thành tội phạm, NXB Công an nhân dân, Hà Nội, tr.226.
