Báo cáo thực tập động cơ tại công ty cổ phần cơ khí ô tô 3 - 2 ppt

Tên giao dịch: CÔNG TY CỔ PHẦN CƠ KHÍ Ô TÔ 3-2 Đơn vị quản lý: Tổng công ty cơ khí giao thông vận tải Giám đốc công ty: Trần Nguyên Hồng Trụ sở chính: 18 Đường Giải Phóng Quận Đống Đa-Hà

Luận văn

tại công ty cổ phần cơ khí

ô tô 3 - 2

Tạ Ngọc Tuyên Page 1

Lời nói đầu

Thực tập cấu tạo là một một học nằm trong chương trình học của sinh viên Cơ khí ĐH GTVT Môn học giúp cho sinh viên tiếp cận dần với thực tế sản xuất, và trực tiếp tham gia vào chuỗi sản xuất từ đây hiểu rõ hơn và tìm thấy được những điểm tương đồng cũng như những điểm chưa trùng khớp giữa kiến thức được học trên lớp và thực tại sản xuất Qua tháng thực tập sinh viên xuống xưởng thực tập được tiếp cận với những máy móc, thiết bị hiện đại phục vụ cho công tác sản xuất cũng như bảo dưỡng sửa chữa Đây là một trong những ý nghĩa rất lớn của môn học Kết thúc môn học mọi sinh viên phải thực hiện viết báo cáo kết quả thực tập dựa trên điều kiện thực tế được thực tập tại sưởng điều này giúp sinh viên hiểu sâu sắc hơn những gì mình tiếp cập được Tuy nhiên do kinh nghiệm còn chưa nhiều, tiếp cận cũng như học hỏi chưa được nhiều nên nội dung của bản báo cáo còn đơn giản về nội dung và hình thức rất mong được sự chỉnh sửa của các thầy cô và các bạn để bản báo cáo được hoàn chỉnh hơn Em xin cảm ơn !

Tạ Ngọc Tuyên Page 2

PHẦN THỨ NHẤT : KHÁI QUÁT VỀ CÔNG TY

I QUÁ TRÌNH PHÁT TRIỂN CỦA CÔNG TY

1.Tên đầy đủ của công ty

Tên giao dịch: CÔNG TY CỔ PHẦN CƠ KHÍ Ô TÔ 3-2

Đơn vị quản lý: Tổng công ty cơ khí giao thông vận tải

Giám đốc công ty: Trần Nguyên Hồng

Trụ sở chính: 18 Đường Giải Phóng Quận Đống Đa-Hà Nội

Sản phẩm của công ty cơ khí ô tô 3-2

- Xe khách sản xuất theo tiêu chuẩn Việt Nam

- Sữa chữa bảo dưỡng các loại xe ô tô

- Sản xuất các loại phụ tùng ô tô, xe máy

- Sản phẩm cơ khí khác

Sản phẩm của công ty đẵ được nhiều khách hàng khen ngợi về chất lượng, tham gia hội chợ triển lãm Quốc tế hàng công nghiệp Việt Nam tại Giảng Võ năm 2001 Với phương châm “CHẤT LƯỢNG LÀ SỰ TỒN TẠI CỦA DOANH NGHIỆP”, năm 2001 Công ty đẵ tiến hành

tổ chức lại sản xuất, cải tiến dây chuyền công nghệ, thay thế hàng chục thiết bị mới và hiện đại, để mở rộng sản xuất và không ngừng nâng cao chất lượng sản phẩm Năm 2001, năm đầu tiên của thiên niên kỷ mới, Công ty tiến hành xây dựng và áp dụng hệ thống quản lý chất lượng theo tiêu chuẩn Quốc tế ISO 9001- 2000 nhằm đáp ứng mọi nhu cầu, đảm bảo quyền lợi của người tiêu dùng trong nước và tiến tới xuất khẩu trong tương lai

Ban đầu, nhà máy ôtô 3-2 được thành lập để dáp ứng nhu cầu sửa chữa

và sản xuất phụ tùng xe ôtô cho thị trường trong nước ( chủ yếu là Miền Bắc) Đây là một trong những nhà máy cơ khí ôtô đầu tiên ở Miền Bắc thời gian đất nước trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ và nó đẵ đáp ứng tốt nhu cầu của nhà nước trong thời kỳ đó

Thời kỳ đầu nhà máy chỉ có dưới 200 cán bộ công nhân viên với vài chục máy móc thô sơ chủ yếu phục vụ việc sửa chửa vặt và đột xuất

Sau ngày đất nước thống nhất Nhà máy tích cực tham gia vào công cuộc xây dựng đất nước và ngày càng phát triển lớn mạnh,toàn diện mà đỉnh cao là những năm cuối thập kỷ 80 Trong thời gian này só cán bộ công nhân viên của nhà máy lên tới 700 người, trong đó số cán bộ khoa học kỹ thuật có trình độ đại học và trung cấp chiếm 10%, số công nhân viên bậc cao đủ các ngành nghề, tính từ bậc 4 đến bậc 7/7 chiếm 18% Nhiều loại trang thiết bị mới tương đối hiện đại được nhà máy trang bị

dã tạo điều kiện để sản xuất các mặt hàng cơ khí chính xác như: Bộ đôi bơm cao áp, các loại xe IFA W50L, máy 3Đ12, Đ12, Đ20, Cấp chính xác cấp I Diện tích nhà xưởng được mở rộng, có hệ thống kho tàng và đường vận chuyển nội bộ hoàn chỉnh

Diện tích nhà sản xuất: Trên 800m2

Diện tích khu làm việc:1000m2

Diện tích kho tàng: Trên 1500m2

Tổng số thiết bị trên 200 chiếc

Về sửa chữa ô tô: Trước đây nhà máy chuyên sữa chữa các loại xe do các nước XHCN sản xuất như GAT69, Bắc Kinh, Von Ga đến cuối những năm 80 ngoài những loại xe cũ mà nhà máy đã sữa chữa lớn( có quy trình công nghệ ổn định) tất cả các xe thuộc các nước Tư Bản như TOYOTA, NISSAN, chất lượng ngày càng cao cả về mặt kỹ thuật lẫn

mỹ thuật

Tạ Ngọc Tuyên Page 5

Về sản xuất phụ tùng, nhà máy có đủ thiết bị và điều kiện công nghệ để sản xuất trên 30 loại phụ tùng cung cấp cho thị trường như: Bộ đôi bơm cao áp các loại, máy diêzen, Doăng đệm các loại, còi điện 12V, gương phản chiếu Nhờ có những sản phẩm này, nhà nước đã hạn chế một phần ngoại tệ để nhập vào nước ta Sản lượng những năm trước đó đạt trên 40 tấn phụ tùng một năm

Nhìn chung đây là thời kỳ thành công của nhà máy trong việc hình thành và phát triển của mình Nhà máy ô tô 3-2 đã xây dựng được niềm tin và uy tín trên trị trường Tuy nhiên bước vào thập kỷ 90 do có nhiều yếu tố tác động nên tình hình nhà máy có nhiều biến động

Giai đoạn từ măm 1990 đến nay: Bước sang thập kỷ 90 với chính sách

mở cửa nền kinh tế, nền kinh tế từ tập trung bao cấp sang nền kinh tế thị trường, trung tâm sửa chữa nhà nước, tư nhân hình thành với cơ chế mềm dẻo và thủ tục nhanh gọn hơn rất nhiều của nhà máy, đứng trước những thay đổi ban đầu đó nhà máy đã không thích nghi, vì thế việc làm không còn nhiều Những việc thu hút nhiều lao động , có doanh thu lớn hầu như không có, do đó việc sản xuất kinh doanh có tầm chiến lược bị hạn chế nhiều và rất khó khăn Mặt khác nhà xưởng, thiết bị máy móc cũ kỹ, lực lượng sản xuất không đồng bộ, bộ máy quản lý cồng kềnh không còn phù hợp với tình hình sản xuất trong giai đoạn mới Bên cạnh đó, nhà máy lại thiếu vốn cho đầu tư mới, đầu tư cho chiều sâu do đó đổi mới về tổ chức sản xuất kinh doanh quả thực dừng lại ở con số không Điều đó ảnh hưởng rất nhiều tới công tác tổ chức lại, sắp xếp công nghệ mới theo cơ chế thị trường Công nhân không có việc làm, thu nhập người lao động thấp, sản xuất và sửa chữa không đáp ứng được nhu cầu thị trường, sản phẩm sản xuất ra bị tồn kho Để đảm bảo cho sự tồn tại, nhà máy đã giải quyết cho công nhân nghỉ hưu

Tạ Ngọc Tuyên Page 6

mất sức, thôi việc sớm theo quyết định 197, nên từ 700 người vào cuối những năm 80 thì đến đầu năm 1999 chỉ còn hơn 200 người Nhận thấy

đủ điều đó tại Đại Hội lần thứ 19 Nhà Máy ô tô 3-2 đã đổi tên thành

công ty cơ khí ô tô 3-2 cho phù hợp với tầm vóc của mình

Tuy nhiên từ những năm1999 (Chính xác là từ sau Đại Hội Đảng Bộ lần thứ 20) đến nayCông ty cơ khí ôtô 3-2 đã thoát ra cuộc khủng hoảng

và có bước phát triển vượt bậc đúng với tiềm năng sẵn có của mình Rút kinh nghiệm từ tình hình thực hiện của đại hội trước Công ty đã sắp xếp lại bộ máy quản lý, các phòng ban và các phân xưởng, đồng thời với quyết tâm thực hiện đổi mới toàn thể công nhân viên cùng với

sự ủng hộ của cấp trên từng bước tháo gỡ những khó khăn tồn động trước đây Trong những năm gần đây công ty ngày càng làm ăn có hiệu quả Thu nhập và đời sống của người lao động trong công ty tăng lên rõ rệt, cán bộ công nhan viên có việc làm ổn định, nên nhìn chung mọi người rất phấn khởi hăng say trong công việc

Trong thời gian này công ty đã mạnh dạn nghiên cứu, thiết kế và đưa vào sản xuất hàng loạt các sản phẩm mới như: Đóng các loại thùng xe cho các liên doanh lắp ráp ôtô, cải tạo satxi thành ôtô tải lắp cẩu tự hành, ôtô đóng thùng kín chuyên dùng để chở hang

Tóm lại qua gần 10 năm rơi vào khủng hoảng, Công ty cơ khí ôtô 3-2 đến nay đã lấy lại vị thế của mình và đang có những thành công trong công cuộc sản xuất kinh doanh của mình Trong những năm tới công ty

cơ khí ôtô 3-2 với sự đoàn kết nhất trí và lòng quyết tâm cao của công nhân viên nhất định sẻ đưa công ty tới bước phát triển mới

Tạ Ngọc Tuyên Page 7

II CƠ CẤU TỔ CHỨC CHUNG CỦA CÔNG TY

Sơ đồ tổ chức chung của công ty

+ Giám đốc công ty cơ khí ô tô 3-2 là người được Bộ trưởng Bộ Giao

thông Vận tải bổ nhiệm, có nhiệm vụ và quyền hạn được quy định trong

điều lệ xí nghiệp quốc doanh Giám đốc chịu trách nhiệm cao nhất

trước Nhà nước và liên hiệp xí nghiệp cơ khí GTVT về mọi hoạt động

sản xuất kinh doanh và thực hiện mọi chính sách đối với người lao

+Giám đốc là người vừa chịu trách nhiệm chung quản lý toàn diện, vừa

trực tiếp phụ trách kế hoạch tài chính, tổ chức cán bộ, bảo vệ và công

tác có liên quan đến quốc phòng

+ Phó giám đốc là người cộng sự đắc lực của giám đốc chịu trách

nhiệm trước Giám đốc, Nhà nước về những phần việc được phân công

Giám đốc

Phó GĐ SX-KD Phó GĐ KT-CL

KT

Phòng Nhân chính

Ban bảo vệ PX Ô tô I

PX Ô

tô II

PX cơ khí I

PX cơ khí II

Tạ Ngọc Tuyên Page 8

+ Kế toán trưởng có chức năng giúp Giám đốc tổ chức, chỉ đạo thực hiện toàn bộ công tác kế toán, thống kê, thông tin kinh tế, hoạch toán kinh tế ở nhà máy theo cơ chế quản lý mới, đồng thời làm nhiệm vụ kiểm soát viên kinh tế tài chính Nhà nước tại nhà máy

+ Phó giám đốc và Kế toán trưởng do Giám đốc đề nghị và cấp trên bổ nhiệm

-Căn cứ đặc điểm kinh tế kỹ thuật, kế hoạch sản xuất, phương án sản phẩm dùng làm phương hướng phát triẻn sản xuất kinh doanh Công ty

cơ khí ôtô 3-2 tổ chức sản xuất thành 6 phân xưởng và 2 trung tâm dịch

Với yêu cầu tổ chức bộ máy quản lý tinh gọn, phù hợp với tổ chức sản xuất mới, nhà máy có 4 phòng:

1 Phòng SX-KD

2 Phòng KT-KCS

3 Phòng TC-KT

4 Phòng nhân chính

Tạ Ngọc Tuyên Page 9

5 Ban bảo vệ

Các phòng đều có một trưởng phòng và có thể có một phó phòng giúp việc

Mối quan hệ công tác giữa Giám đốc với Đảng uỷ và đoàn thể quần chúng:

+ Đối với Đẩng uỷ:

- Giám đốc nhà máy phải thực hiện nghiêm chỉnh nghị quyết của Đảng

+ Đối với các tổ chức quần chúng:

Giám đốc Nhà máy phải thực hiện nghiêm túc quy định của nhà nước

về quyền làm chủ của CNVC thông qua Đại hội CNVC, Hội đồng xí nghiệp và ban thanh tra công nhân, quan tâm đúng mức đối với những nguyên tắc phân phối thu nhập của tập thể lao động theo chính sách Nhà nước, cải thiện đời sống và phúc lợi xã hội của CNVC

Công đoàn và Đoàn thanh niên phải thường xuyên giáo dục vận động đoàn viên của mình, tích cực đống góp những ý kiến hay cho sản xuất kinh doanh, tích cực thực hiện những nghị quyết mà Đại hội CNVC đề

ra

Tạ Ngọc Tuyên Page 10

PHẦN THỨ HAI : NỘI DUNG THỰC TẬP

A- CẤU TẠO CHUNG CỦA ĐỘNG CƠ

Thân máy có chức năng cơ bản sau :

- Là nơi lắp đặt và bố trí hầu hết các cụm chi tiết của động cơ

- Là nơi lấy nhiệt từ thành vách xylanh

- Duy trì áp suất nén của piston và tiếp nhận áp suất nổ

Phân loại thân máy :

+ Phân loại theo kiểu làm mát

- Thân máy làm mát bằng nước: Thường ở động cơ ô tô, máy kéo

- Thân máy làm mát bằng gió: Thường gặp ở động cơ xe máy

+ Phân loại theo kết cấu kếu

- Thân xylanh – hộp trục khuỷu: Thân xylanh đúc liền hộp trục khuỷu

Tạ Ngọc Tuyên Page 12

- Thân máy rời: Thân xylanh làm rời với hộp trục khuỷu và lắp với

nhau bằng bulông hay gugiông

+ Phân loại theo tình trạng chịu lực khí thể:

- Thân xylanh hay xylanh chịu lực: Lực khí thể tác dụng lên lắp xylanh, qua gu giông nắp máy rồi chuyền xuống truyền xuống thân xylanh

- Vỏ thân chịu lực: Lực khí thể chuyền qua gu giông xuống vỏ thân, xylanh hoàn toàn không chịu lực khí thể

- Gugiông chịu lực: Lực khí thể hoàn toàn do gu giông chịu

Đặc điểm cấu tạo của thân máy cũng khác nhau tùy thuộc vào phương pháp lắp đặt trục khuỷu vào hộp trục khuỷu ( trục khuỷu treo, trục khuỷu đặt, trục khuỷu luồn )

ăn mòn cơ hóa thấp, có hệ số giãn nở vì nhiệt nhỏ và có khả năng tản nhiệt tốt

Phân loại xylanh thì có hai loại chính là xylanh liền thân và xylanh rời thân Xylanh rời thân có sủ dụng ống lót xylanh lại phân ra thành ống lót xylanh ướt & ống lót xylanh khô

- Tạo được dạng buồng cháy thích hợp

- Dễ dàng tháo lắp, điều chỉnh, bảo dưỡng và sửa chữa các cơ cấu và chi tiết lắp trên nắp xylanh

- Kết cấu đơn giản, dễ chế tạo và ứng suất nhiệt bé

- Đảm bảo đậy kín buồng cháy, không bị lọt khí, rò nước

Kết cấu của nắp máy phụ thuộc vào loại động cơ, hệ thống phối khí động cơ và kiểu làm mát của động cơ đó Ví dụ như nắp máy của động

cơ diesel thường phức tạp hơn nắp động cơ xăng rất nhiều do phải bố trí

Tạ Ngọc Tuyên Page 14

rất nhiều chi tiết như : đường nạp, thải, cụm xupap của cơ cấu phân phối khí dạng xupap treo Ngoài ra còn rất nhiều chi tiết như: Vòi phun, buồng cháy phụ, van khí nén, bugi sấy…

Với động cơ nhiều xylanh nắp máy có thể chế tạo riêng cho từng xylanh, cụm xylanh ( một vài xylanh ) hoặc nắp máy chung

4 Gioăng nắp máy và Cac te

Các te là nơi chứa dầu bôi trơn, bảo vệ phía dưới thân máy, bảo vệ trục khuỷu và làm mát động cơ Yêu cầu của nó là đảm bảo cung cấp đủ dầu trong quá trình tăng tốc hoặc phát hành

Về đặc điểm cấu tạo :

Đáy lắp với thân máy bằng vít, đệm máy làm bằng giấy nệm Ngoài ra

ở hai đầu cácte được lắp phớt ngăn chảy dầu Đáy dầu phải có kết cấu

có các tấm chắn sóng trong đáy dầu hoặc hai phái của bơm dầu để dầu không bị tạo sóng hoặc bị thổi khi bơm trong lúc động cơ tăng tốc hoặc dừng Đáy cácte thường có hai bậc Bậc trên ở ngay phía điểm thấp nhất của hành trình biên, trải dài khắp đáy dầu Toàn bộ dầu trở về đáy dầu

5 Piston

Chức năng của piston :

- Cùng các chi tiết khác tạo thành buồng cháy

- Nhận lực khí thể và truyền lực cho thanh truyền trong quá trình giãn

nở

- Nhận lực từ thanh truyền trong quá trình hút, nén hỗn hợp khí cháy và quá trình xả sản vật cháy

Yêu cầu :

Đối với vật liệu làm piston cần có một số yêu cầu sau:

- Có độ bền lớn khi nhiệt độ cao và tải trọng thay đổi

- Có trọng lƣợng riêng nhỏ

- Có hệ số giãn nở nhỏ nhƣng hệ số dẫn nhiệt lớn

- Chịu mài mòn tốt và chống ăn mòn hóa học của khí cháy

- Giá thành rẻ

Tạ Ngọc Tuyên Page 17

- Đỉnh bằng: Có diện tích chịu nhiệt nhỏ, kết cấu đơn giản Thường được sử dụng trong động cơ diezel buồng cháy dự bị và buồng cháy xoáy lốc (hình a)

- Đỉnh lồi: Có sức bền lớn, đỉnh mỏng nhẹ nhưng diện tích chịu nhiệt lớn Thường được sử dụng trong động cơ xăng 2 kỳ và 4 kỳ xupáp treo, buồng cháy chỏm cầu (hình b và c)

- Đỉnh lõm: Có thể tạo xoáy lốc nhẹ, tạo thuận lợi cho quá trình hình thành hòa khí và cháy Tuy nhiên sức bền kém và diện tích chịu nhiệt lớn Loại đỉnh này thường được sử dụng ở cả động cơ xăng và động cơ diesel (hình d) - Đỉnh chứa buồng cháy: Thường gặp trên động cơ diesel (hình e,f,g,h)

Kết cấu buồng cháy phải thỏa mãn các yêu cầu sau tùy từng trường hợp cụ thể, phải phù hợp với hình dạng buồng cháy và hướng của chùm tia phun nhiên liệu để tạo thành hỗn hợp tốt nhất

+ Đầu piston :

Đường kính đầu piston thường nhỏ hơn đường kính thân vì thân là phần dẫn hướng của piston

Kết cấu đầu piston phải đảm bảo những yêu cầu sau:

- Bao kín tốt cho buồng cháy: Nhằm ngăn khí cháy lọt xuống cacte dầu

và dầu bôi trơn từ cácte lọt lên trên buồng cháy

- Tản nhiệt tốt cho piston: Để tản nhiệt tốt thường dùng các kết cấu đầu piston sau:

+ Phần chuyển tiếp giữa đỉnh và đầu có bán kính chuyển tiếp R lớn + Dùng gân tản nhiệt dưới đầu piston

+ Tạo rãnh ngăn nhiệt ở đầu piston để giảm nhiệt lượng chuyền cho séc măng thứ nhất

Có nhiệm vụ hướng cho piston chuyển động trong xylanh, trên thân có

lỗ chốt là phần lắp chốt piston liên kết piston với thanh truyền động cơ + Chân piston

6 Vòng găng

a kết cấu vòng găng

Xéc măng ( hay vòng găng ) được bố trí bên trong rãnh của piston Đường kính ngoài của xéc măng lớn hơn đường kính ngoài của piston

Tạ Ngọc Tuyên Page 19

Khi lắp cụm piston- xéc măng vào xylanh lực đàn hồi của xéc măng sẽ

làm cho bề mặt làm việc của xéc măng áp vào vách xylanh Có hai loại

xéc măng khí & xéc măng dầu

Xéc măng khí có nhiệm vụ bao kín buồng cháy chánh lọt khí, xéc măng

dầu thì ngăn dầu từ hộp trục khuỷu sục lên buồng cháy Ngoài ra xéc

măng có nhiệm vụ quan trọng là truyền nhiệt từ đầu piston sang xylanh

& đƣa dầu bôi trơn cho piston, xéc măng, xylanh

Đặc điểm kết cấu :

+ Xéc măng khí :

Xéc măng khí có kết cấu đơn giản là một vòng hở miệng Kết cấu của

xéc măng khí đƣợc đặc trƣng bởi kết cấu của tiết diện và miệng xéc

măng

- Loại tiết diện hình chữ nhật ( hình b ) có kết cấu đơn giản, dễ chế tạo

nhƣng có áp suất nghiêng không lớn, thời gian rà khít với xylanh lâu

sau khi lắp

- Loại hình thang – vát (hình f) có tác dụng giữ muội than khi xéc măng

co bóp do đường kính xylanh không hoàn toàn đồng đều theo phương dọc trục, do đó tránh được hiện tượng bó kẹt xéc măng trong rãnh của

nó

Về kết cấu miệng có 3 loại : loại thẳng hình g, loại hình hình h, loại bậc hình i Loại thăng thì dễ chế tạo nhưng lọt khí và dễ xục dầu qua miệng, loại bậc bao kín rất tốt nhưng khó chế tạo

+ Xéc măng dầu :

Ở rãnh xec măng dầu của piston có rãnh thoát dầu Kết cấu của xéc măng dầu thường có 3 chi tiết riêng rẽ

Tạ Ngọc Tuyên Page 21

b Cách lắp vòng găng

+ Lắp vòng găng vào piston

Trong bộ đồ nghề tháo lắp oto thương được trang bị kìm lắp xec măng

để nong xéc măng đặt vào rãnh piston Nhiều khi thợ chỉ cần vài lá căn mỏng cài quanh chu vi xéc măng hoặc dùng tay banh miệng cũng có thể lắp xéc măng vào được rãnh Tuy nhiên phương pháp này có năng suất thấp và dễ gây gẫy xéc măng Để lắp nhanh và an toàn người ta có thể dùng chụp như hình vẽ :

Tạ Ngọc Tuyên Page 22

Chụp có dạng như một chiếc cốc, phần đầu chụp được làm côn để lồng xéc măng một cách dễ dàng, phần dưới chụp được tiện vừa khít với đầu piston Khi lắp, đặt chụp lên piston, lồng xéc măng theo thứ tự và rút chụp từ từ lên cao để đẩy xéc măng vào rãnh cảu nó

Ngoài ra ở sưởng bảo dưỡng số lượng lớn người ta có đồ gá chuyên biệt cho công việc này :

Tạ Ngọc Tuyên Page 23

Bên trên là hai cơ cấu gá hình a là cơ cấu gá kẹp dùng thủy lực, hình b

là cớ cấu gá kẹp bằng tay

+ Lắp nhóm piston xéc măng vào xylanh

Để lắp nhóm piston-séc măng vào được xi lanh, cần một dụng cụ đơn

giản song rất hiệu quả đó là vòng kẹp séc măng Trước khi kẹp phải

xoay miệng 2 séc măng kề nhau lệch một góc từ 120 ÷ 180 và không

được để miệng nằm trên phía bệ chốt nhằm tránh lọt khí Lồng vòng

kẹp quanh tròn toàn bộ các séc măng một cách cân đối Dùng tay bóp

chặt kẹp đồng thời dùng búa cao su gõ quanh chu vi, để cho séc măng

khít miệng Cuối cùng lấy chày gỗ gõ cho piston từ từ vào xi lanh

Trước đó nên dùng dầu nhờn sạch bôi lên bề mặt xi lanh cho dễ lắp và

giảm nhẹ ma sát khi quay máy

Tạ Ngọc Tuyên Page 25

b Kết cấu thanh truyền

Kết cấu gồm 3 phần : đầu nhỏ, đầu to & thân thanh truyền

+ Đầu nhỏ : Kết cấu đầu nhỏ thanh truyền phụ thuộc vào kích thước chốt piston & phương pháp lắp ghép với chốt

Tạ Ngọc Tuyên Page 26

Hình trên là kết cấu các loại đầu nhỏ thanh truyền

Đặc điểm kết cấu :

- Đầu nhỏ thường có dạng trụ rỗng

- Trong động cơ cỡ lớn đầu nhỏ thanh truyền có dạng cung tròn

đồng tâm, đôi khi có dạng ô van để tăng độ cứng vững

- Trong động cơ xăng đầu nhỏ thanh truyền có dạng trụ mỏng

- Ở một số động cơ người ta thường làm vấu lồi trên đầu nhỏ để

điều chỉnh trọng tâm thanh truyền cho đồng đều gữa các xylanh (hình

b)

+ Thân thanh truyền

Hình trên thể hiện các tiết diện mặt cắt thân nhanh truyền thường gặp

Tiết diện thân thay đổi từ nhỏ đến lớn từ đầu nhỏ đến đầu to

Loại tiết diện tròn đơn giản, thường dùng cho động cơ tầu thủy

Tiết diện chữ I được dùng rất phổ biết kể cả động cơ nhỏ & động cơ

Tạ Ngọc Tuyên Page 27

cỡ lớn Tiết diện chữ nhật hay oovan cũng dễ chế tạo và thường được

sử dụng trong động cơ cỡ nhỏ & xuồng máy cỡ nhỏ

+ Đầu to thanh truyền :

Tạ Ngọc Tuyên Page 28

8 Trục khuỷu

a Chức năng

Nhận lực từ piston qua thanh truyền tạo mô men quay và ngƣợc lại

nhận năng lƣợng từ bánh đà truyền lại cho thanh truyền và piston

+ Cổ khuỷu : Được gia công và sử lí bề mặt đạt độ cứng và độ bóng cao Thường các cổ trục cùng một đường kính Đặc biệt có động cơ

cỡ lớn đường kính cổ trục lớn dần từ đầu đến đuôi trục khuỷu để có sức bền đều Cổ khuỷu thường rỗng để làm rãnh dẫn dầu bôi trơn đến các cổ và chốt khác của trục khuỷu

+ Chốt khuỷu: Chốt khuỷu có độ cứng và độ bóng cao Đường kính chốt thường nhỏ hơn đường kính cổ, nhưng cũng có những trường hợp động cơ cao tốc do lực quán tính lớn đường kính chốt khuỷu có thể bằng đường kính cổ khuỷu Trong trường hợp đầu to thanh truyền làm liền khối lắp ổ bi kim ở một số động cơ 2 kỳ Do phải lắp lồng thanh truyền từ đầu trục khuỷu nên đường kính chốt phải lớn hơn đường kính cổ Chốt khuỷu có thể làm rỗng để giảm trọng lượng và chứa đầu bôi trơn lên bề mặt chốt khuỷu

Tạ Ngọc Tuyên Page 30

+ Má khuỷu :

Trên là các dạng má khuỷu khác nhau Má khuỷu tròn hoặc chữ nhệt thì dễ chế tạo Đôi khi người ta vát mà khuỷu chữ nhật để giảm trọng lượn má Má khuỷu dạng ovan chịu lực tốt

+ Đối trọng : Được sử dụng để căn bằng các lực quán tính ly tâm sinh

ra trong quá trình làm việc của động cơ Các kiểu đối trọng trong thực

tế :

Tạ Ngọc Tuyên Page 31

- Đối trọng liền với má khuỷu (hình 1 trái)

- Đối trọng đƣợc làm rời Đƣợc lắp bằng bu lông với trục khuỷu (hình

ngõng trục có mặt phớt chặn dầu tiếp đó là ren hồi dầu có chiều xoắn

ngƣợc với chiều quay của trục khuỷu để gạt dầu trở lại Sát với cổ

trục cuối cùng là đĩa chắn dầu

Ngoài ra ở một số động cơ đuôi trục khuỷu còn là nơi lắp chắn di

chuyển dọc trục, lắp bánh răng dẫn động một số cơ cấu khác nhƣ bơm

cao áp, bơm dầu

9 Cơ cấu phối khí

+ Cơ cấu phối khí có nhiệm vụ điều khiển quá trình thay đổi môi chất

công tác trong động cơ, thải sạch khí thải khỏi xylanh & nạp đầy hỗn

hợp hoặc không khí mới vào xylanh động cơ

+ Điều kiện làm việc : Chịu tải trọng cơ học cao, tải trọng nhiệt cao

đặc biệt tại xupap xả, chịu va đập

+ Yêu cầu làm việc của hệ thống phối khí : Đóng mở đúng thời điểm,

độ mở lớn, đóng kín, xupap thải không tự mở trong quá trình nạp, ít

mòn, ít ồn, dễ bảo dƣỡng sửa chữa, giá thành cạnh tranh

+ Phân loại cơ cấu phối khí : Có nhiều loại cơ cấu phối khí dùng trên

những động cơ khác nhau Tuy nhiên cơ cấu phối khí dùng cam-

xupap là cơ cấu đƣợc sử dụng phổ biến nhất Cơ cấu phối khí dùng

Tạ Ngọc Tuyên Page 32

cam- xupap được phân biệt qua cách bố trí xupap Có hai loại là

xupap treo & xupap đặt

- Động cơ diesel chỉ dùng phương án bố trí xupap treo Vì dung tích

buồng cháy nhỏ ( do tỷ số nén lớn ) Động cơ xăng có thể dùng xupap

treo hoặc xupap đặt, nhưng ngày nay cũng thường dùng cơ cấu xupap

treo vì có nhiều ưu điểm hơn là : Buồng cháy gọn, diện tích mặt

truyền nhiệt nhỏ => giảm tổn thất nhiệt

1 – Trục cam; 2 – Con đội; 3 – Đũa đẩy; 4 – Vít điều chỉnh; 5 – Trục

đòn bẫy; 6 – Đòn bẫy; 7 – Đế chặn lò xo; 8 - Lò xo xupáp; 9 - Ống dẫn

hướng; 10 – Xupáp; 11 – Dây đai; 12 – Bánh răng trục khuỷu

- Cơ cấu phân phối khí dùng xupáp đặt : Xupáp được lắp ở một bên

thân máy ngay trên trục cam và được trục cam dẫn động xupáp thông

qua con đội Xupáp nạp và xupáp thải của các xilanh có thể bố trí

theo nhiều kiểu khác nhau bố trí xen kẽ hoặc bố trí theo từng cặp một