Ga ngữ văn 11 kntt câu chuyện và điểm nhìn trong truyện kể chí phèo

Mức độ yêu cầu cần đạt- HS nhận biết được bản chất bi kịch của cuộc đời nhân vật Chí Phèo- HS nhận biết được giá trị hiện thực và giá trị nhân đạo của tác phẩm- HS nhận biết và phân tích

Trang 1

BÀI 1: CÂU CHUYỆN VÀ ĐIỂM NHÌN TRONG TRUYỆN KỂ

TIẾT : CHÍ PHÈO

I MỤC TIÊU

1 Mức độ yêu cầu cần đạt

- HS nhận biết được bản chất bi kịch của cuộc đời nhân vật Chí Phèo

- HS nhận biết được giá trị hiện thực và giá trị nhân đạo của tác phẩm

- HS nhận biết và phân tích được những điểm đặc sắc trong nghệ thuật tự sự của nhà văn thể hiện qua việc thay đổi trình tự tự nhiên của câu chuyện: luân phiên phối hợp các điểm nhìn; lựa chọn chi tiết độc đáo; đi sâu khám phá đời sống tâm lí của nhân vật; sử dụng ngôn ngữ trần thuật đa thanh và kết thúc bỏ ngỏ

- HS nhận biết được và phân tích được một số yếu tố nổi bật của truyện ngắn hiện đại qua đọc tác phẩm

- HS biết đồng cảm với những số phận bất hạnh, trân trọng các nỗ lực gìn giữ nhân tính phẩm giá khi con người phải đối diện với hoàn cảnh sống bi đát

2 Năng lực

Trang 2

a Năng lực chung

- Năng lực giải quyết vấn đề, năng lực tự quản bản thân, năng lực giao tiếp, năng lực hợp tác

b Năng đặc thù

- Năng lực thu thập thông tin liên quan đến văn bản Chí Phèo

- Năng lực trình bày suy nghĩ, cảm nhận của cá nhân về văn bản Chí Phèo

- Năng lực hợp tác khi trao đổi, thảo luận về thành tựu nội dung, nghệ thuật, ý nghĩa văn bản

- Năng lực phân tích, so sánh đặc điểm nghệ thuật của văn bản với các văn bản khác có cùng chủ đề

3 Phẩm chất

- Biết trân trọng tình người, khát vọng hạnh phúc và niềm lạc quan kể cả trong nghịch cảnh

II THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU

1 Chuẩn bị của giáo viên

- Giáo án

- Phiếu bài tập, trả lời câu hỏi

- Tranh ảnh về nhà văn hình ảnh

- Bảng phân công nhiệm vụ cho HS hoạt động trên lớp

- Bảng giao nhiệm vụ học tập cho HS ở nhà

2 Chuẩn bị của HS: SGK, SBT Ngữ Văn 11, soạn bài theo hệ thống câu hỏi

hướng dẫn bài học, vở ghi

III.TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

A.KHỞI ĐỘNG

a Mục tiêu: Tạo hứng thú cho HS, thu hút HS sẵn sàng thực hiện nhiệm vụ học tập

từ đó khắc sâu kiến thức nội dung bài học Chí Phèo

b Nội dung: GV tổ chức cho HS chia sẻ về những thông tin liên quan đến bài học

c Sản phẩm: Câu trả lời của HS những thông tin liên quan đến bài học

Trang 3

d Tổ chức thực hiện

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV đặt câu hỏi gợi mở: Có thể bạn đã từng nghe thấy người ta gọi tính cách hay

cách ứng xử của một ai đó là “Chí Phèo” Cách gọi ấy đã hàm ẩn sự đánh giá như thế nào đối với tính cách hay cách ứng xử này?

- GV mở đoạn video về Chí Phèo

https://www.youtube.com/watch?v=hvV8R-ZVc6U&t=29s ( từ 0s đến 44s)

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS lắng nghe yêu cầu của GV

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

- GV mời một số HS trình bày hiểu biết của mình về tính cách hay cách ứng xử của

một ai đó là “Chí Phèo”:

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

GV gợi ý: Từ trước đến nay, mỗi khi nói về một người nào đó với các hành xử cù nhây người ta sẽ thường gắn liền với Chí Phèo Thực chất đây là một nhân vật lấy nguyên tác từ trong chính tác phẩm cùng tên của nhà văn Nam Cao Hàm ý chỉ những người có tính cách cù nhây, ăn vạ…

- GV dẫn dắt vào bài: Chí Phèo là tác phẩm thành công của Nam Cao viết về đề tài

người nông dân Nhân vật Chí Phèo thể hiện tấn bi kịch tinh thần lớn nhất của con người, đó là bi kịch bị tha hoá Những thế lực tàn bạo đã tước đoạt của người nông dân chất phác hiền lành những khát vong và ước mơ về một cuộc sống lương thiện, biến họ thành kẻ lưu manh Và khi lương tâm thức tỉnh, họ đã phải tự kết thúc đời mình khi nhận ra rằng mình không còn con đường trở về với cuộc sống lương thiện Trong bài học hôm nay chúng ta sẽ cùng nhau tìm hiểu về tấn bi kịch đó qua đoạn trích Chí Phèo.

B HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

Hoạt động 1: Đọc văn bản

a Mục tiêu: Nắm được những thông tin về thể loại và đọc văn bản Chí Phèo

Trang 4

b Nội dung: HS sử dụng SGK, chắt lọc kiến thức để tiến hành trả lời câu hỏi liên

quan đến văn bản Chí Phèo

c Sản phẩm học tập: Câu trả lời của HS và kiến thức HS tiếp thu được liên quan đến

văn bản Chí Phèo

d Tổ chức thực hiện

HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS DỰ KIẾN SẢN PHẨM

Nhiệm vụ 1: Tìm hiểu về tác giả tác

phẩm

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học

tập

GV mời đại diện các nhóm dựa vào nội

dung đã đọc hãy trình bày hiểu biết của em

về tác giả Nam Cao và đoạn trích Chí

Phèo?

I Tìm hiểu chung

1 Tác giả

a Cuộc đời – sự nghiệp

- Nam Cao tên khai sinh là Trần Hữu Tri ( 1917 -1951) Quê ở làng Đại Hoàng, tổng Cao Đà, huyện Nam Sang, Phủ Lý Nhân ( nay là xã Hòa Hậu, huyện Lý Nhân) tỉnh Hà Nam

- Trước CM8 ông từng làm nhiều nghề để kiếm sống: dạy học, gia sư, viết văn…

- Đề tài của ông thường xoay quanh cuộc sống cơ hàn của người nông dân

và các bi kích của tầng lớp tri thức nghèo ở thành thị

- Sau CM ông tích cực tham gia hoạt động báo chí văn nghệ phục vụ cuộc sống mới

b Tác phẩm

- Tác phẩm chính của ông gồm có: Chí Phèo ( 1941), Giăng sáng (1942), Lão Hạc (1943), Đời thừa (1943),

Trang 5

- HS tiếp nhận nhiệm vụ.

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS đọc thông tin trong SGK, chuẩn bị

trình bày trước lớp

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và

thảo luận

- GV mời 2 – 3 HS phát biểu, yêu cầu cả

lớp nhận xét, bổ sung

Dự kiến sản phẩm: HS dựa vào SHS, tóm

tắt về nêu vài nét cơ bản về tác giả, tác

phẩm

Truyện người hàng xóm (1944), Sống mòn (1944), Đôi mắt (1948)…

- Truyện ngắn Chí Phèo được xây dựng trên một số nguyên mẫu tại làng Đại Hoàng Tác phẩm có tên là Cái lò gạch cũ

- Năm 1941 nhà xuất bản Đời mới tại

Hà Nội in một tập truyện ngắn riêng của Nam Cao, người viết lời tựa cho cuốn sách đã đổi tên thành Đôi lứa xứng đôi

- Khi in lại trong tập Luống Cày,Nam Cao đã đặt tên mới cho tác phẩm là Chí Phèo

Trang 6

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện

nhiệm vụ học tập

- GV nhận xét, đánh giá, chốt kiến thức

Hoạt động 2: Khám phá văn bản

a Mục tiêu: Nhận biết và phân tích được văn bản Chí Phèo

b Nội dung: HS sử dụng SGK, chắt lọc kiến thức để tiến hành trả lời câu hỏi liên

quan đến văn bản Chí Phèo

c Sản phẩm học tập: Câu trả lời của HS và kiến thức HS tiếp thu được liên quan đến

văn bản Chí Phèo

d Tổ chức thực hiện:

HOẠT ĐỘNG CỦA GV – HS DỰ KIẾN SẢN PHẨM

Nhiệm vụ 1: Bố cục và tóm tắt văn

bản

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ

học tập

- GV mời đại diện các nhóm dựa vào

nội dung đã đọc ở nhà để trả lời các câu

hỏi liên quan đến văn bản Chí Phèo

+ Xác định bố cục của đoạn trích?

+ Tóm tắt cốt truyện của đoạn trích?

- Các nhóm tiếp nhận nhiệm vụ

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học

tập

- Các nhóm thảo luận để trả lời.

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động

và thảo luận

- GV mời đại diện các nhóm lên bảng

yêu cầu các nhóm khác nhận xét, góp

I Bố cục và tóm tắt văn bản

- Bố cục: 4 phần

+ Phần 1: Từ đầu đến hết phần tóm tắt đoạn tỉnh lược thứ nhất: Tiếng chửi của Chí Phèo và sự hé lộ lai lịch đặc biệt về nhân vật

+ Phần 2: Tiếp đó đến phần tóm tắt đoạn tỉnh lược thứ hai: hành xử của Chí Phèo sau khi ra từ và quá trình Chí Phèo trở thành công cụ trong tay Bá Kiến

+ Phần 3: Tiếp đến máu vẫn còn ứ ra : sự thức tỉnh của Chí Phèo sau khi gặp Thị

Nở và hành động đòi lương thiện + Phần 4: Còn lại: Phản ứng của mọi người về cái chết của Chí Phèo

- Tóm tắt cốt truyện Chí Phèo

Chí Phèo bị bỏ rơi ngay từ khi chào đời

Trang 7

ý, bổ sung.

- GV nhận xét, chốt kiến thức.

Nhiệm vụ 2: Hình ảnh làng Vũ Đại

học tập

- Dựa vào kiến thức và văn bản đã

chuẩn bị ở nhà hãy cho biết:

+ Hình ảnh làng Vũ Đại được hiện lên

như thế nào qua nét bút của Nam Cao?

+ Mối xung đột nào đã được thể hiện

trong tác phẩm?

- HS tiếp nhận nhiệm vụ

tập

Chí lớn lên ở làng Vũ Đại , đi ở đợ cho nhà Bá Kiến rồi bị đi tù vì một lí do không rõ Khi ra tù Chí Phèo biến thành một con người khác cả về nhân hình lẫn nhân tính Việc đầu tiên hắn làm là sang nhà Bá Kiến đòi nợ Chí trượt dài trên con đường tha hóa cho đến khi gặp Thị Nở Nhờ có tình thương của Thị Nở, Chí Phèo muốn sống một cuộc đời lương thiện như những người bình thường khác trong làng

Vũ Đại Thị Nở không thắng được những định kiến xã hội về Chí Phèo nên cự tuyệt tình cảm của hắn Chí Phèo tìm đến nhà

Bá Kiến để đòi lương thiện Hắn giết chết

Bá Kiến rồi đòi tự sát nhưng rốt cuộc cái chết ấy không được dân làng Vũ Đại đồng cảm

II Hình ảnh làng Vũ Đại

- Hình ảnh làng Vũ Đại

+ Là không gian nghệ thuật của tác phẩm,

là một lát cắt điển hình cho nông thôn Bắc Bộ Việt Nam trước CMT8

+ Xã hội làng Vũ Đại là một xã hội có tôn

ti, trật tự nghiêm ngặt

Vị trí xã hội

Nhân vật Đặc điểm

Trang 8

- GV mời đại diện 1 nhóm lên bảng yêu

cầu các nhóm khác nhận xét, góp ý, bổ

sung

- GV nhận xét, chốt kiến thức

Kiến( Cụ tiên chỉ)

lý” uy thế ngất trời

cường hào

ác bá: đội Tảo, Tư Đạm, Bát Tùng

Kết bà kết cánh đối chọi lẫn nhau

và đối chọi với Bá Kiến làm thành thế

“quần ngư tranh thực”

3 Dân làng

Vũ Đại

Nông dân, thấp cổ

bé họng, suốt đời

bị đè nén

đáy: Chí Phèo, Năm Thọ, Binh Chức

Cùng hơn cả dân cùng, cuộc sống như thú vật

- Xung đột

+ Trong cái xã hội phân tầng bậc nghiêm ngặt ấy Nam Cao đã trình bày hai xung đột cơ bản:

 Xung đột thứ nhất: Xung đột nội bộ của bọn cường hào ác bá.Chúng ngấm ngầm chia rẽ dùng mọi thủ đoạn nhè từng chỗ hở để trừng trị nhau

 Xung đột thứ hai: Xung đột giữa bọn cường hào ác bá và những người nông dân hiền lành lương thiện Chúng bóc lột người nông dân đến tận xương tủy, dồn

họ vào đường cùng để rồi rơi vào bi kịch

Trang 9

Nhiệm vụ 3: Nhân vật Bá Kiến

học tập

+ Nhân vật Bá Kiến hiện lên là nhân

vật như thế nào?

+ Nhà văn đã sử dụng những biện

pháp nghệ thuật nào để bộc lộc bản

tính của Bá Kiến? Nếu tác dụng của

những biện pháp đó?

tập

sung

tha hóa, bi kịch bị tước đoạt quyền làm người

Chỉ với một vài chi tiết chọn lọc kĩ lưỡng sắp đặt rải rác tưởng như ngẫu nhiên mà lại có tính quy luật Nam Cao đã dựng lên một làng Vũ Đại sống động hết sức ngột ngạt, đen tối Đó chính là hoàn cảnh điển hình vừa sản sinh vừa tác động làm bộc lộ tính cách điển hình đó là Chí Phèo

III Nhân vật Bá Kiến

- Bá Kiến là một nhân vật tiêu biểu cho

bộ mặt của giai cấp thống trị ở làng Vũ Đại Nam Cao đã khắc họa sâu sắc bản chất của Bá Kiến:

+ Ngoại hình: Giọng nói rất sang, cái cười hơn người, lối nói ngọt nhạt…

+ Bên cạnh đó để khắc họa chi tiết về nhân vật này tác giả còn sử dụng nghệ thuật độc thoại nội tâm để phơi bày bản chất: Thói ghen tuông “cụ chỉ muốn cho tất cả những thằng trai trẻ đi ở tù”

+ Dùng lời bình trực tiếp để miêu tả

“Thoáng nhìn qua cụ đã hiểu ra cơ sự rồi”

Từ ngôn ngữ, giọng nói tiếng cười, cái nhìn của Bá Kiến đều thể hiện sự khôn ngoan, lọc lõi hơn người và khác người của một kẻ có kinh nghiệm bốn đời làm

Trang 10

Nhiệm vụ 4: Nhân vật Chí Phèo

học tập

tổng lí

- Trong mối quan hệ với Chí Phèo

+ Bá Kiến ghen với anh canh điền khỏe mạnh đã đẩy Chí vào tù – nguyên nhân trực tiếp dẫn đến sự tha hóa của Chí

+ Chí đến nhà Bá Kiến để rạch mặt ăn vạ

để xin đi ở tù Cả hai lần Bá Kiến đều thắng Chí Phèo Vì những hành vi lưu manh của Chí nằm trong cơ trí trị dân của

Bá Kiến

+ Lần 3: Chí Phèo đòi Bá Kiến lương thiện Bá Kiến làm gì có lương thiện để trả cho Chí, Bá Kiến cười, cái cười thất sách Nó nằm ngoài cái cứng và cái mềm của bá Kiến cho nên Bá Kiến phải chết vì

cơ trí bất lực, bất lực trước khát vọng chân chính của người lao động Sự bất lực của Bá Kiến là nguyên nhân sâu xa dẫn đến bi kịch đau đớn nhất của Chí

Xây dựng nhân vật Bá Kiến tác giả đã bóc trần bản chất của giai cấp địa chủ Bá Kiến vừa là nguyên nhân trực tiếp vừa là nguyên nhân sâu xa dẫn Chí đến những bi kịch đau đớn nhất của người lao động nghèo trong xã hội cũ Nhân vật Bá Kiến

có ý nghĩa điển hình cho giai cấp địa chỉ phong kiến đồng thời góp phần tô đậm tính cách bi kịch của Chí Phèo

Trang 11

+ Nguồn gốc lai lịch của nhân vật Chí

Phèo?

+ Quá trình tha hóa của Chí đã được

miêu tả như thế nào dưới ngòi bút của

Nam Cao?

+ Vì sao lại nói cuộc gặp gỡ với Thị

Nở là đỉnh cao của sự thức tỉnh nhân

tính của Chí?

+ Nguyên nhân dẫn đến cái chết của

Chí Phèo? Liệu đó có phải là một sự

giải thoát?

tập

sung

IV Nhân vật Chí Phèo

a Nguồn gốc lai lịch

Chí là hình tượng hội tự đầy đủ của những dặc sắc thiên truyện Chí được giới thiệu một cách đặc biệt bằng những tiếng chửi

- Nguồn gốc lai lịch

+ Chí không cha không mẹ không họ hàng

+ Tuổi thơ bơ vơ : đi ở hết nhà này đến nhà nọ

+ Tuổi hai mươi: Khỏe mạnh Chí làm canh điền cho nhà Bá Kiến

+ Bản chất:

 Lương thiện: Có ước mơ về một gia đình nho nhỏ, chồng cuốc mượn, vợ dệt vải

 Có lòng tự trọng: Bị bà ba gọi đi bóp chân, Chí chỉ thấy nhục chứ chẳng thấy yêu

- Con đường tha hóa của Chí

+ Bá Kiến đẩy Chí vào tù Bảy, tám năm trong tù, nhà tù đã nhào nặn Chí biến thành một con người hoàn toàn khác + Ra tù Chí thay đổi cả nhân tính lẫn nhân hình

 Nhân hình: Đầu trọc lốc, cái răng cạo trắng hớn, cái mặt thì đen mà rất cơng cơng, hai mắt gườm gườm trông gớm

Trang 12

chết Chí đã bị xã hội cướp đi bộ mặt của một con người

 Nhân tính: Chí từ người nông dân hiền lành lương thiện đã trở thành con quỷ dữ của làng Vũ Đại và bị xã hội từ chối

+ Chí ngật ngưỡng bước ra từ trang sách của Nam Cao vớ tiếng chửi lảm nhảm Chí chửi trời, chửi đời, chửi cha mẹ đứa nào đẻ ra thằng Chí Phèo Tiếng chửi của Chí có một cái gì đó giống như sự vật cã tuyệt vọng của một con người thèm được giao tiếp Chí thèm được người ta chửi vì chửi lại hắn nghĩa là còn thừa nhận hắn là người Thế nhưng vẫn chỉ có một mình Chí trong sa mạc cô đơn

+ Chí đến nhà Bá Kiến đòi rạch mặt ăn vạ

để liều chết với bố con nhà Bá Kiến Hành động của Chí tha hóa cho nên kết quả hết sức thảm hại “Chí ra về cũng thấy lòng nguôi ngoai”

+ Chí xin đi tù để kiếm bát cơm manh áo Mục đích đáng trân trọng nhưng hành động lại lưu manh “còn phải đâm dăm ba thằng” cho nên kết quả cũng thảm hại và cũng từ đó Chí Phèo trở thành tay sai đi đòi nợ cho Bá Kiến hung hãn, ngang ngược và triền miên trong những cơn say + nỗi khổ không phải là không có thước

Tiêu đề	Câu Chuyện Và Điểm Nhìn Trong Truyện Kể Chí Phèo
Trường học	Trường Trung Học Phổ Thông
Chuyên ngành	Ngữ Văn
Thể loại	Giáo Án

Định dạng
Số trang	17
Dung lượng	197,88 KB