Giải pháp hoàn thiện công tác quản lý thu, chi ngân sách tại huyện chợ mới, tỉnh bắc kạn

Việc học là công việc cả đời dù bạn ở vị trí nào, nhưng không ai có thể tự mình tìm tòi, học hỏi mà không cần tham khảo bất cứ tài liệu nào. Bởi vây, hôm nay mình xin giới thiệu cho các bạn 1 tài liệu vô cùng quý giá và bổ ích. Mong là sẽ giúp ích cho các bạn phần nào trong quá hình học tập cũng như làm việc. Chúc các bạn thành công

Doanh nghiệp Nhà nướcDoanh nghiệp tư nhânHội đồng nhân dânNhà nước

Ngân sách Nhà nướcVăn hóa thông tinQuản lý đất đaiQuản lý hành chính

Kế hoạchKhoa học kỹ thuậtKinh doanh

Mục tiêu quốc giaGiá trị gia tăngThu nhập cá nhânThu nhập doanh nghiệpTiểu thủ công nghiệpSản xuất nông, lâm nghiệpXây dựng cơ bản

Ủy ban nhân dân

DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 3.1 Đơn vị hành chính, diện tích, dân số các xã, thị trấn thuộc

huyện Chợ Mới 40

Bảng 3.2 Tình hình lao động và việc làm 41

Bảng 3.3 Các chỉ tiêu tăng trưởng kinh tế của huyện 3 năm qua 42

Bảng 3.4 Cơ cấu kinh tế của huyện Chợ Mới 3 năm qua 42

Bảng 3.5 Tình hình thu ngân sách trên địa bàn huyện Chợ Mới năm 2010 .51

Bảng 3.6 Tình hình thu ngân sách trên địa bàn huyện Chợ Mới năm 2011 52

Bảng 3.7 Tình hình thu ngân sách trên địa bàn huyện Chợ Mới năm 2012 53

Bảng 3.8 Kết quả thu ngân sách trên địa bàn các xã, thị trấn năm 2010 54

Bảng 3.9 Kết quả thu ngân sách trên địa bàn các xã, thị trấn năm 2011 54

Bảng 3.10 Kết quả thu ngân sách trên địa bàn các xã, thị trấn năm 2012 .55

Bảng 3.11 Tình hình chi cân đối ngân sách trên địa bàn huyện Chợ Mới năm 2010 58

Bảng 3.12 Tình hình chi ngân sách trên địa bàn huyện Chợ Mới năm 2011 .59

Bảng 3.13 Tình hình chi ngân sách trên địa bàn huyện Chợ Mới năm 2012 .60

Bảng 3.14 Tình hình chi ngân sách trên địa bàn các xã, thị trấn năm 2010 .61

Bảng 3.15 Tình hình chi ngân sách trên địa bàn các xã, thị trấn năm 2011 .61

Bảng 3.16 Tình hình chi ngân sách trên địa bàn các xã, thị trấn năm 2012 .62

DANH MỤC BIỂU ĐỒ Biểu đồ 3.1 Giá trị tổng sản phẩm huyện Chợ Mới năm 2010 - 2012 43

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của việc nghiên cứu đề tài

Trong tình hình hiện nay, các nước trên thế giới đang chịu ảnh hưởngcủa cuộc khủng hoảng kinh tế, việc nợ công, nợ nước ngoài của các nướcngày càng gia tăng, ở Việt Nam cũng chịu ảnh hưởng chung của nền kinh tếthế giới, nợ công ở mức cao, tỷ lệ bội chi ngân sách lớn, các mặt hàng tồn khocao, thị trường trong nước và quốc tế gặp nhiều khó khăn, việc tiêu thụ sảnphẩm gặp rất nhiều khó khăn, các yếu tố đầu vào cho sản xuất cao, trong khi

đó thị trường tiêu thụ khó, giá cả giảm, mức độ cạnh tranh với các mặt hàngcùng chủng loại ngày càng khốc liệt hàng loại các doanh nghiệp vừa và nhỏ

bị giải thể, phá sản kéo theo hệ lụy là tỷ lệ thất nghiệp tăng, đời sống của côngnhân giảm, tỷ lệ nợ quá hạn, nợ xấu cao

Từ các yếu tố trên đã khiến cho việc thu, chi ngân sách nhà nước bị ảnhhưởng, các nguồn thu bị giảm, việc chi cho các hoạt động phát triển kinh tế xãhội, chi cho đầu tư công buộc phải cắt giảm; việc quản lý thu, chi ngân sáchnhà nước còn nhiều hạn chế, có nhiều nguồn thu, các khoản chi bất hợp lý,ảnh hưởng đến nền kinh tế quốc dân

NSNN là một công cụ chính sách tài chính quan trọng của một quốcgia, là một khâu quan trọng trong điều tiết kinh tế vĩ mô Ngân sách huyện làmột bộ phận cấu thành NSNN, là công cụ để chính quyền huyện thực hiện cácchức năng nhiệm vụ quyền hạn trong quá trình quản lý kinh tế xã hội, an ninhquốc phòng Luật NSNN năm 2002 là cơ sở pháp lý cơ bản để tổ chức quản lýNSNN nói chung và ngân sách huyện nói riêng phục vụ cho công tác xâydựng và phát triển xã hội, đảm bảo cho sự phát triển trong sự nghiệp đổi mớicủa đất nước tuy nhiên thực tế hiện nay còn nhiều vấn đề, từ khâu xây dựng

dự toán đến quyết toán ngân sách, từ đó làm cho việc quản lý ngân sách chưathực sự hiệu quả, chưa đáp ứng được yêu cầu thực tế hiện nay

Huyện Chợ Mới là một huyện miền núi của tỉnh Bắc Kạn, có tỷ lệ hộnghèo cao (20,56 %), thu ngân sách hàng năm còn hạn hẹp (dao động từ 12đến 13 tỷ đồng), chủ yếu là ngân sách cấp trên cấp bổ sung cho các hoạt độngkinh tế- xã hội tại địa phương, bên cạnh đó việc chi ngân sách, quyết toánngân sách còn chậm, chưa đáp ứng kịp thời cho các hoạt động, trình độ cán

bộ làm công tác quản lý thu và chi ngân sách còn hạn chế, ảnh hưởng đếnviệc quản lý ngân sách nhà nước tại huyện

Do đó việc tăng cường công tác thu và quản lý chi ngân sách huyệnChợ Mới mang tính chất quyết định sự quản lý, điều hành ngân sách huyện,góp phần tăng nguồn thu ngân sách; tiết kiệm chi, sử dụng ngân sách đúngmục đích, có hiệu quả và chống thất thoát, lãng phí các nguồn ngân sách; gópphần từng bước chủ động được các nguồn thu, chi từ đó đáp ứng được yêucầu phát triển kinh tế xã hội của địa phương, nâng cao mọi mặt của đời sống

xã hội

Tình hình thực tế về thu, chi ngân sách tại huyện Chợ Mới, tỉnh BắcKạn, còn nhiều bất cập, thu ngân sách hàng năm có tăng nhưng còn hạn chế,các nguồn thu không mang tính ổn định, bền vững, việc xây dựng kế hoạchthu, chi còn dựa nhiều vào việc chủ quan, chưa thực sự khách quan; công tác

dự tính, dự báo các nguồn thu chưa sát, số lượng các doanh nghiệp trên địabàn huyện còn ít, chủ yếu là các doanh nghiệp nhỏ, do vậy ảnh hưởng khôngnhỏ đến nguồn thu của huyện, thu không đủ chi, phần lớn ngân sách tỉnh trợcấp; việc quản lý chi ngân sách còn nhiều điểm bất cập, các nguồn chi (đặcbiệt là chi hỗ trợ các hoạt động không tự chủ của khối Đoàn thể huyệnkhông kịp thời, chưa đáp ứng được yêu cầu thực tế); chi đầu tư phát triểncòn hạn chế, tình trạng nợ đọng vốn đầu tư xây dựng cơ bản còn tiếp diễn,chi cho sự nghiệp kinh tế còn hạn chế, nhiều năm trả lại nguồn vốn cho tỉnh;việc thanh quyết toán ngân sách hàng năm còn chậm (đặc biệt là quyết toánngân sách xã); trình độ cán bộ chuyên môn, nghiệp vụ phần nào còn hạn chế,

có xã không thể quyết toán được, phải nhờ đến cán bộ phòng Tài chính- kếhoạch huyện giúp đỡ, do đó ảnh hưởng không nhỏ đến việc quản lý thu, chingân sách.

Xuất phát từ tình hình thực tế nêu trên, tôi chọn và nghiên cứu đề tài

ra những điểm tồn tại, hạn chế cần khắc phục trong công tác quản lý thu, chingân sách của huyện Chợ Mới Từ đó đề xuất giải pháp hoàn thiện công tácquản lý thu, chi ngân sách huyện Chợ Mới, tỉnh Bắc kạn; giúp cho công tácquản lý thu, chi ngân sách huyện có hiệu quả hơn, góp phần phát triển kinh tế

xã hội của huyện Chợ Mới, tỉnh Bắc Kạn

- Đề xuất một số giải pháp chủ yếu nhằm hoàn thiện công tác quản lýthu, chi ngân sách tại huyện Chợ Mới

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

* Đối tượng nghiên cứu

Công tác quản lý thu, chi ngân sách tại huyện Chợ Mới

* Phạm vi nghiên cứu

Về không gian: Nghiên cứu trong phạm vi huyện Chợ Mới, tỉnh

Bắc Kạn

Về thời gian: Tài liệu tổng quan được thu thập số liệu trong khoảng

thời gian từ năm 2005 đến nay, số liệu về thu và chi ngân sách chủ yếu trong

3 năm từ năm 2010 - 2012

Về nội dung: Đề tài nghiên cứu những mặt đạt được, hạn chế, tồn tại,

những điểm khiếm khuyết trong công tác quản lý ngân sách tại huyện ChợMới, tỉnh Bắc Kạn Để từ đó đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện công tácquản lý thu, chi ngân sách tại huyện Chợ Mới

4 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của luận văn

Luận văn là công trình khoa học có ý nghĩa lý luận và thực tiễn; là tàiliệu tham khảo tốt giúp các nhà quản lý, cán bộ chuyên môn trong lĩnh vựcquản lý ngân sách huyện Chợ Mới, tỉnh Bắc Kạn thực hiện tốt công tác quản

lý ngân sách nhà nước tại địa phương

Góp phần làm sáng tỏ một số vấn đề về cơ sở lý luận, thực tiễn về côngtác thu, chi ngân sách tại huyện Chợ Mới trong giai đoạn 2010- 2012

Trên cơ sở lý luận chung, bản thân tác giả đã vận dụng gắn lý luận vớithực tiễn Căn cứ vào tình hình thực tế, tìm hiểu khái quát thực trạng công tácquản lý thu, chi ngân sách tại huyện Chợ Mới; phân tích các chỉ tiêu cơ bản

về thu chi ngân sách trên địa bàn huyện Đánh giá những mặt được, những tồntại hạn chế trong công tác quản lý ngân sách nhà nước Phân tích nhữngnguyên nhân của kết quả đạt được, nguyên nhân của hạn chế, tồn tại; làm cơ

sở để đề xuất những giải pháp nhằm hoàn thiện công tác quản lý thu, chi ngânsách tại huyện Chợ Mới

Có các nhóm giải pháp mới áp dụng vào thực tiễn; các giải pháp có tínhđột phá cao, mang lại hiệu quả trong công tác quản lý ngân sách tại huyệnChợ Mới

5 Bố cục của luận văn

Ngoài phần mở đầu và phần kết luận, luận văn bao gồm 4 chương,như sau:

Chương 1: Một số vấn đề lý luận cơ bản và thực tiễn liên quan đến

ngân sách nhà nước và quản lý ngân sách tại huyện Chợ Mới, tỉnh Bắc Kạn

Chương 2: Phương pháp nghiên cứu

Chương 3: Thực trạng công tác quản lý thu, chi ngân sách tại huyện

Chợ Mới, tỉnh Bắc Kạn

Chương 4: Giải pháp hoàn thiện công tác quản lý thu, chi ngân sách tạihuyện Chợ Mới, tỉnh Bắc Kạn

Chương 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VÀ THỰC TIỄN LIÊN QUAN ĐẾN NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC VÀ QUẢN LÝ NGÂN SÁCH TẠI

Ngân sách nhà nước là một phạm trù kinh tế lịch sử gắn liền với sự rađời của Nhà nước, gắn liền với sự xuất hiện và phát triển của kinh tế hàng hóa

tiền tệ, (Học viện Tài chính (2003), giáo trình lý thuyết tài chính, Nxb Tài

chính, Hà Nội)

Đặc trưng chủ yếu của ngân sách Nhà nước là tính dự toán các khoảnthu, chi bằng tiền mặt của Nhà nước trong một thời gian nhất định, thường làmột năm

Ngân sách nhà nước phản ánh các quan hệ kinh tế phát sinh gắn liềnvới quá trình tạo lập, phân phối, sử dụng quỹ tiền tệ tập trung của Nhà nướckhi Nhà nước tham gia phân phối các nguồn tài chính quốc gia nhằm thựchiện các chức năng của Nhà nước trên cơ sở luật định

1.1.1.1 Chu trình ngân sách

Chu trình ngân sách Nhà nước có ba khâu nối tiếp nhau là: Lập ngânsách; chấp hành ngân sách và quyết toán ngân sách Nhà nước Trong mộtnăm ngân sách, đồng thời có cả ba khâu: Chấp hành ngân sách của chutrình hiện tại; quyết toán ngân sách của chu trình trước và lập ngân sáchcủa chu trình sau

Vì vậy, để phát huy vai trò tích cực của kế hoạch ngân sách trong thựctiễn, khi lập ngân sách phải đáp ứng các yêu cầu nhất định và dựa vào nhữngcăn cứ nhất định với phương pháp và trình tự có tính khoa học và thực tiễn.

*) Chấp hành ngân sách

Sau khi ngân sách được phê chuẩn và năm ngân sách bắt đầu, việc thựchiện ngân sách được triển khai, nội dung của quá trình này là tổ chức thuNSNN và bố trí cấp kinh phí của NSNN cho các nhu cầu đã được phê chuẩn.Việc chấp hành NSNN thuộc về tất cả pháp nhân và thể nhân dưới sự điềuhành của Chính phủ, trong đó Bộ Tài chính có vị trí quan trọng

- Tổ chức chấp hành dự toán thu: Mục tiêu của chấp hành dự toán thu làtrên cơ sở không ngừng bồi dưỡng phát triển nguồn thu, tìm mọi biện pháp độngviên khai thác, đảm bảo tỷ lệ động viên chung mà Quốc hội đã phê chuẩn, đápứng nhu cầu chi tiêu của Nhà nước đã được hoạch định trong dự toán chi

- Tổ chức chấp hành dự toán chi: Mục đích của việc chấp hành dự toánchi là đảm bảo đầy đủ, kịp thời nguồn kinh phí của ngân sách cho hoạt độngcủa bộ máy Nhà nước và thực hiện các chương trình kinh tế- xã hội đã đượchoạch định trong năm kế hoạch Thực chất của việc chấp hành dự toán chi là

tổ chức việc cấp phát kinh phí sao cho tiết kiệm và đạt hiệu quả cao

- Xây dựng dự toán thu, chi; tháng, dự toán thu, chi quý; tháng thựcchất là kế hoạch tiến độ thực hiện nhiệm vụ của dự toán thu, chi năm Dự toán

thu, chi quý, tháng có ý nghĩa quan trọng trong việc chấp hành ngân sách.Thông qua việc lập dự toán thu, chi quý, tháng có thể đánh giá được khả nănghoàn thành dự toán NSNN, tìm ra được những mặt yếu kém, tồn tại để tìmbiện pháp khắc phục Yêu cầu xây dựng dự toán thu, chi quý, tháng có thểđánh giá được khả ngăng phát triển nguồn thu quý, tháng trên cơ sở phân tíchcác hoạt động kinh tế, dự kiến khả năng hình thành các nguồn thu mới, đồngthời xác định được tiến độ, phạm vi mức độ cần tiến hành cấp phát phạm vivốn của ngân sách Nhà nước trong điều kiện khả năng thu còn hạn chế.

*) Quyết toán ngân sách Nhà nước

Quyết toán NSNN là khâu cuối cùng trong chu trình quản lý NSNN.Thông qua quyết toán NSNN có thể cho ta thấy bức tranh toàn cảnh về hoạtđộng kinh tế- xã hội của Nhà nước trong thời gian qua, hình dung được hoạtđộng NSNN với tư cách là công cụ quản lý vĩ mô của Nhà nước Từ đó rút ranhững kinh nghiệm cần thiết trong việc điều hành NSNN Do đó, yêu cầu củaquyết toán NSNN là đảm bảo tính chính xác, trung thực và kịp thời

Để có một chu trình ngân sách hợp lý, phản ánh đầy đủ quá trình hoạtđộng của NSNN cần phải coi trọng và không ngừng cải tiến các khâu trongchu trình đó, nhằm làm cho hoạt động của NSNN ngày càng lành mạnh

1.1.1.2 Đặc điểm ngân sách nhà nước

Hoạt động thu, chi của NSNN luôn gắn chặt với quyền lực kinh tế,chính trị của Nhà nước và thực hiện các chức năng của nhà nước, được Nhànước tiến hành trên cơ sở những luật lệ nhất định

Hoạt động NSNN là hoạt động phân phối lại các nguồn tài chính, nóthể hiện ở hai lĩnh vực thu, chi của Nhà nước

NSNN luôn gắn chặt với sở hữu Nhà nước, luôn chứa đựng những lợiích chung, lợi ích công cộng

NSNN cũng có những đặc điểm như quỹ tiền tệ khác; nét khác biệt củaNSNN với tư cách là một quỹ tiền tệ tập trung của Nhà nước, nó được chia

thành nhiều nhiều quỹ nhỏ có tác dụng riêng, sau đó mới được chi dùng chonhững mục đích đã định.

Hoạt động của thu, chi của NSNN được thực hiện theo nguyên tắckhông hoàn trả trực tiếp là chủ yếu

1.1.1.3 Vai trò của ngân sách nhà nước

Ngân sách nhà nước có vai trò rất quan trọng trong toàn bộ hoạt độngkinh tế, xã hội, an ninh, quốc phòng và đối ngoại của đất nước Vai trò củangân sách nhà nước luôn gắn liền với vai trò của nhà nước theo từng giai đoạnnhất định Đối với nền kinh tế thị trường, ngân sách nhà nước đảm nhận vaitrò quản lý vĩ mô đối với toàn bộ nền kinh tế, xã hội

Ngân sách nhà nước là công cụ điều chỉnh vĩ mô nền kinh tế xã hội;định hướng phát triển sản xuất; điều tiết thị trường, bình ổn giá cả, điều chỉnhđời sống xã hội

1.1.1.4 Hệ thống ngân sách nhà nước

Hệ thống các cấp ngân sách Nhà nước là tổng thể các cấp ngân sáchgắn bó hữu cơ với nhau, có mối quan hệ ràng buộc chặt chẽ với nhau trongquá trình thực hiện nhiệm vụ thu, chi của từng cấp ngân sách

Hệ thống NSNN theo luật ngân sách, gồm ngân sách Trung ương vàngân sách địa phương Ngân sách địa phương bao gồm ngân sách của các đơn

vị hành chính các cấp có Hội đồng nhân dân và ủy ban nhân dân Theo quyđịnh của Luật Tổ chức HĐND và UBND

1.1.1.5 Các yếu tố ảnh hưởng đến thu ngân sách Nhà nước

Thu nhập GDP bình quân đầu người: Đây là nhân tố quyết định đếnmức động viên của ngân sách Nhà nước

Tỷ xuất lợi nhuận trong nền kinh tế: Là chỉ tiêu phản ánh hiệu quảcủa đầu tư phát triển kinh tế, tỷ xuất này càng lớn thì nguồn tài chính cànglớn, do đó thu ngân sách phụ thuộc vào mức độ trang trải các khoản chiphí của nhà nước

Tiềm năng về tài nguyên thiên nhiên: Là yếu tố làm tăng thu ngân sáchnhà nước, ảnh hưởng đến việc nâng cao tỷ xuất thu ngân sách nhà nước.

Tổ chức bộ máy thu ngân sách nhà nước: Ảnh hưởng trực tiếp đến kếtquả thu ngân sách nhà nước; bộ máy các cơ quan được giao nhiệm vụ thungân sách Nhà nước hoạt động có hiệu quả thì tận dụng tối đa nguồn thu vàongân sách Nhà nước và ngược lại

1.1.1.6 Các yếu tố chủ yếu ảnh hưởng đến chi ngân sách Nhà nước

Nói chung, Ngân sách Nhà nước chịu ảnh hưởng bới các nhân tố chủyếu sau:

- Chế độ xã hội là nhân tố cơ bản

- Sự phát triển của lực lượng sản xuất

- Khả năng tích lũy của nền kinh tế

- Mô hình tổ chức bộ máy của nhà nước và những nhiệm vụ kinh tế- xãhội của nhà nước trong từng thời kỳ

1.1.2 Ngân sách huyện

Ngân sách huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh (gọi chung là ngânsách huyện), bao gồm ngân sách cấp huyện và ngân sách các xã, phường, thịtrấn Ngân sách các xã, phường, thị trấn (gọi chung là ngân sách xã), ( Quốc

Hội nước cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (2003), Luật Tổ chức Hội

đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân, Nxb chính trị quốc gia, Hà Nội).

1.1.2.1 Quy định phân cấp nguồn thu, nhiệm vụ chi ngân sách huyện

Theo luật ngân sách; theo luật ngân sách năm 2002, nội dung phân địnhnhiệm vụ thu chi của ngân sách huyện bao gồm các nội dung sau:

- Các nguồn thu của ngân sách huyện gồm:

+ Các khoản thu ngân sách huyện hưởng 100%

Thuế nhà, đất; Thuế tài nguyên, không kể thuế tài nguyên thu từ dầu,khí; Thuế môn bài; Thuế chuyển quyền sử dụng đất; Thuế sử dụng đất nôngnghiệp; Tiền sử dụng đất; Tiền cho thuê đất; tiền cho thuê và bán nhà thuộc

sở hữu nhà nước; lệ phí trước bạ; Tiền thu từ hoạt động xổ số kiến thiết; Thuhồi vốn của ngân sách địa phương tại các tổ chức kinh tế, thu từ quỹ dự trữ tàichính của địa phương, thu nhập từ góp vốn của địa phương; Viện trợ khônghoàn lại của các tổ chức quốc tế, các tổ chức khác, các cá nhân ở nước ngoàitrực tiếp cho địa phương; Các khoản phí, lệ phí thu từ các hoạt động sựnghiệp và các khoản thu khác nộp vào ngân sách địa phương theo quy địnhcủa pháp luật; Thu từ quỹ công ích và thu hoa lợi công sản khác; Huy động từcác tổ chức, cá nhân theo quy định của pháp luật; Đóng góp tự nguyện củacác tổ chức, cá nhân ở trong nước và ngoài nước; Thu kết dư ngân sách địaphương theo quy định tại điều 63 của Luật ngân sách năm 2002, cụ thể: "Kết

dư ngân sách các cấp khác ở địa phương được chuyển vào thu ngân sách nămsau"; Các khoản thu khác theo quy định của pháp luật

+ Các khoản thu phân theo tỷ lệ phần trăm (%) giữa ngân sách cấp tỉnh

và ngân sách huyện

+ Thu bổ sung từ ngân sách cấp tỉnh

+ Thu từ huy động đầu tư xây dựng công trình XDCB theo quy định

- Nhiệm vụ chi của ngân sách huyện gồm:

+ Chi đầu tư phát triển: Đầu tư xây dựng các công trình kết cấu hạ tầngkinh tế- xã hội do địa phương quản lý; Đầu tư hỗ trợ các doanh nghiệp, các tổchức kinh tế, các tổ chức tài chính của nhà nước theo quy định của pháp luật;Các khoản chi khác theo quy định của pháp luật

+ Chi thường xuyên:

Các hoạt động sự nghiệp kinh tế, giáo dục và đào tạo, y tế, xã hội, vănhóa thông tin, văn học nghệ thuật, thể dục thể thao, khoa học và công nghệ,môi trường, các hoạt động sự nghiệp khác do địa phương quản lý: Giáo dụcphổ thông, giáo dục nầm non, bổ túc văn hóa, đào tạo nghề cho lao động, bồidưỡng nghiệp vụ chuyên môn, trợ cấp, cứu đói, cứu hộ, cứu nạn, phòng chốngcác tệ nạn xã hội, phát thanh, truyền hình, tổ chức các đợt biểu diễn nghệ

thuật quần chúng, bồi dưỡng huấn luyện viên, vận động viện các đội củahuyện, tổ chức các giải thể thao trong khuôn khổ của huyện, chi hỗ trợ choviệc nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ, chi cho các hoạt động bảo

vệ môi trường

Chi hỗ trợ các hoạt động quốc phòng, an ninh (Phần do cấp trên giaocho huyện) như: chi cho các đợt diễn tập khu vực phòng thủ của cụm xã,huyện; chi hỗ trợ huấn luyện dân quân tự vệ, hỗ trợ cho việc đảm bảo an ninhtrật tự

Các hoạt động sự nghiệp kinh tế: Sự nghiệp khuyến nông, khuyếnnông, thủy lợi, lâm nghệp, như: Hỗ trợ cho phát triển sản xuất nông Lâmnghiệp, xây dựng các mô hình kinh tế, duy tu, bảo dưỡng các công trình kênhmương thủy lợi, các hồ đập, các chương trình khuyến nông, khuyến lâm,khoanh nuôi bảo vệ rừng đầu nguồn, rừng phòng hộ, phòng chống cháy rừng,chi cho việc ngăn chặn khai thác và vận chuyển trái phép lâm sản Sự nghiệpgiao thông, địa chính, như: duy tu, bảo dưỡng các công trình giao thông dohuyện quản lý (đường giao thông nông thôn, cầu, công ), chi cho quản lý đấtđai, lập bản đồ địa chính, lưu trữ ban đồ địa chính Chi cho các sự nghiệp kinh

tế khác

Hoạt động của các cơ quan nhà nước; cơ quan Đảng cộng sản ViệtNam; Mặt trận tổ quốc và các đoàn thể (Hội Nông dân; Hội Cựu chiến binh;Hội Liên hiệp phụ nữ; Đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh)

Hỗ trợ cho các tổ chức chính trị xã hội - nghề nghiệp; tổ chức xã hội, tổchức xã hội - nghề nghiệp ở địa phương theo quy định của pháp luật

Thực hiện các chính sách xã hội đối với các đối tượng do địa phươngquản lý

Chương trình quốc gia do chính phủ giao cho địa phương quản lý.Trợ giá theo chính sách của nhà nước

Các khoản chi khác theo quy định của pháp luật

+ Chi bổ sung cho ngân sách xã.

+ Chi chuyển nguồn từ ngân sách huyện năm trước sang ngân sáchhuyện năm sau

1.1.2.2 Nguyên tắc cơ bản về quản lý ngân sách nhà nước

- Nguyên tắc về sự đầy đủ, trọn vẹn.

Nguyên tắc đầy đủ, trọn vẹn là một trong những nguyên tắc quan trọngnhất của quản lý ngân sách Nhà nước, cụ thể là: mọi khoản thu, chi phải đượcghi đầy đủ vào kế hoạch ngân sách Nhà nước, mọi khoản chi phải được vào

sổ và quyết toán rành mạch, có như vậy mới phản ánh đúng mục đích chínhsách và đảm bảo tính minh bạch của các tài khoản thu, chi

Nguyên tắc này nghiêm cấm các cấp, các ngành, các tổ chức Nhà nướclập và sử dụng quỹ đen Mọi khoản thu chi của ngân sách Nhà nước đều phảiđưa vào kế hoạch ngân sách để quốc hội phê chuẩn, theo điều 15, Luật ngânsách năm 2002

- Nguyên tắc thông nhất trong quản lý ngân sách nhà nước

Nguyên tắc thống nhất trong quản lý ngân sách được thể hiện, như sau:Mọi khoản thu, chi của ngân sách Nhà nước phải tuân thủ theo quyđịnh của Luật ngân sách năm 2002; Phải được lập dự toán hàng năm và được

cơ quan Nhà nước có thẩm quyền phê duyệt

Các khâu trong chu trình ngân sách Nhà nước khi triển khai thực hiệnphải đặt dưới sự kiểm tra giám sát của các cơ quan quyền lực nhà nước cáccấp (Quốc Hội và Hội đồng nhân dân các cấp)

Hoạt động ngân sách nhà nước phải có sự thống nhất với các hoạt độngkinh tế- xã hội, bởi các hoạt động ngân sách Nhà nước phục vụ cho các hoạtđộng kinh tế- xã hội, đồng thời mang tính chất kiểm chứng đối với các hoạtđộng kinh tế- xã hội và ngược lại, các hoạt động kinh tế- xã hội là nền tảngcủa hoạt động ngân sách nhà nước

- Nguyên tắc cân đối ngân sách

Ngân sách Nhà nước được lập và thu, chi ngân sách phải được cân đối,theo nguyên tắc này đòi hỏi các khoản chi chỉ được phép thực hiện khi đã có

đủ các nguồn thu bù đắp

- Nguyên tăc công khai hóa

Thu, chi ngân sách Nhà nước phải được công khai hóa, việc thu chingân sách Nhà nước là một chương trình hoạt động của chính phủ được cụ thểhóa bằng số liệu Ngân sách Nhà nước phải được quản lý rõ ràng, rành mạch,công khai để mọi người dân có thể biết khi cần thiết Nguyên tắc này được thểhiện trong suốt chu trình ngân sách Nhà nước và phải được áp dụng cho tất cảcác cấp, các ngành, từ Trung ương đến địa phương khi tham gia vào chu trìnhngân sách Nhà nước

- Nguyên tắc rõ ràng, trung thực và chính xác

Là cơ sở, tiền đề cho mỗi người dân có thể nhìn nhận, đánh giá đượcchương trình hoạt động của chính quyền địa phương, các chương trình hoạtđộng này phải phản ánh việc thực hiện chính sách tài chính của địa phương

Nguyên tắc này đòi hỏi việc xây dựng ngân sách Nhà nước phải rõràng, rành mạch, có hệ thống Các dự toán thu, chi phải được tính toán mộtcách chính xác, phải đưa vào kế hoạch ngân sách Việc lập dự toán và quyếttoán phải rõ ràng, trung thực và chính xác

1.1.2.3 Nội dung quản lý ngân sách huyện

*) Lập dự toán ngân sách huyện

Mục đích của việc lập dự toán ngân sách huyện là đảm bảo cho việctính toán đúng, đủ ngân sách trong kỳ kế hoạch, có cơ sở khoa học và căn cứthực tế về các chỉ tiêu thu, chi ngân sách trong kỳ kế hoạch

- Yêu cầu trong quá trình lập ngân sách phải đảm bảo

+ Kế hoạch ngân sách phải bám sát kế hoạch phát triển kinh tế -xã hội;phải tổng hợp theo từng lĩnh vực thu, chi và theo cơ cấu giữa chi thườngxuyên và chi đầu tư phát triển

+ Dự toán ngân sách phải thực hiện theo đúng yêu cầu của Luật ngânsách; thể hiện được theo đúng yêu cầu, xác định phạm vi, mức độ của nội dungcác khoản thu, chi phân định thu, chi giữa các cấp ngân sách, cân đối ngân sáchnhà nước và thời gian quy định; phải kèm theo báo cáo thuyết minh.

+ Dự toán ngân sách huyện và cấp xã phải cân bằng thu, chi

- Căn cứ lập dự toán ngân sách huyện hàng năm

+ Nhiệm vụ phát triển kinh tế- xã hội và đảm bảo quốc phòng, an ninhcủa huyện trong năm kế hoạch và những năm tiếp theo

+ Lập NSNN phải dựa trên kế hoạch phát triển kinh tế- xã hội củahuyện trong năm kế hoạch, bởi đó là cơ sở, căn cứ để đảm bảo các nguồn thucho NSNN và là nơi sử dụng các khoản chi NSNN

+ Lập NSNN phải tính các kết quả phân tích, đánh giá tình hình thựchiện dự toán ngân sách một số năm trước, đặc biệt là năm báo cáo

+ Phải căn cứ vào các luật, pháp lệnh thuế, chế độ thu; tiêu chuẩnđịnh mức cụ thể về thu, chi tài chính nhà nước; định mức phân bổ ngânsách; chế độ tiêu chuẩn, định mức chi ngân sách do cấp có thẩm quyền quyđịnh Những quy định về phân cấp quản lý kinh tế - xã hội; phân cấp quản

lý ngân sách

+ Việc lập dự toán ngân sách trong thời kỳ ổn định ngân sách căn cứvào tỷ lệ phần trăm (%) phân chia các khoản thu và mức bổ sung cân đối từngân sách cấp tỉnh đã được giao Căn cứ vào phân cấp ngân sách, dự toán thu,chi ngân sách huyện do UBND tỉnh giao

*) Chấp hành ngân sách huyện

- Chấp hành thu ngân sách huyện

Theo luật ngân sách nhà nước năm 2002, quy định chấp hành ngân sáchNhà nước có nội dung như sau:

+ Chỉ có cơ quan tài chính, cơ quan thuế và cơ quan khác được giaonhiệm vụ thu ngân sách (gọi là cơ quan thu) được tổ chức thu NSNN

+ Cơ quan thu có nhiệm vụ, quyền hạn như sau: Phối hợp với các cơquan nhà nước hữu quan tổ chức thu đúng pháp luật; chịu sự chỉ đạo, kiểm tracủa Ủy ban nhân dân và sự giám sát của Hội đồng nhân dân về công tác thungân sách tại địa phương; phối hợp với Mặt trận tổ quốc Việt Nam và các tổchức thành viên tuyên truyền, vận động tổ chức, cá nhân thực hiện nghiêmchỉnh nghĩa vụ nộp ngân sách theo quy định của Luật ngân sách và các quyđịnh khác của pháp luật; Tổ chức quản lý, thực hiện thu thuế và các khoản thukhác phải nộp vào ngân sách Nhà nước do tổ chức, cá nhân nộp.

+ Cơ quan thu các cấp trong phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn của mình cótrách nhiệm đôn đốc, kiểm tra các tổ chức, cá nhân có nghĩa vụ nộp ngân sáchphải nộp đầy đủ, đúng hạn các khoản nộp vào ngân sách Nhà nước; Trườnghợp tổ chức, cá nhân vì nguyên nhân khách quan mà không thể nộp đúng hạncác khoản phải nộp vào ngân sách Nhà nước thì phải báo cáo cơ quan có thẩmquyền và chỉ được nộp chậm khi cơ quan có thẩm quyền cho phép Nếu tổchức, cá nhân nộp chậm mà không được phép, căn cứ vào yêu cầu của cơquan thu, các ngân hàng, kho bạc Nhà nước phải trích từ tài khoản tiền gửicủa tổ chức, cá nhân nộp chậm để nộp ngân sách Nhà nước hoặc áp dụng cácbiện pháp hành chính khác để thu cho ngân sách

- Phân bổ dự toán chi ngân sách

Sau khi UBND giao dự toán ngân sách, các đơn vị dự toán cấp I tiếnhành phân bổ và giao giao dự toán ngân sách cho các đơn vị sử dụng ngânsách trực thuộc Dự toán chi thường xuyên giao cho đơn vị sử dụng ngân sáchtheo từng loại của mục lục ngân sách nhà nước, theo nhóm mục: Chi thanhtoán cá nhân; chi công tác nghiệp vụ, chuyên môn, nghiệp vụ; chi mua sắm,sửa chữa; chi khác

+ Chi thường xuyên: Nguyên tắc quản lý chi thường xuyên của ngânsách huyện, cụ thể: Nguyên tắc quản lý theo dự toán; nguyên tắc tiết kiệm,hiệu quả; nguyên tắc chi trực tiếp qua Kho bạc Nhà nước

Nội dung chi thường xuyên: Chi cho các hoạt động sự nghiệp kinh tế,giáo dục và đào tạo, y tế, xã hội, văn hóa thông tin, văn học nghệ thuật, thểdục thể thao, khoa học và công nghệ, môi trường, các hoạt động sự nghiệpkhác do địa phương quản lý; Chi cho các hoạt động hành chính Nhà nước;Chi hỗ trợ các hoạt động quốc phòng, an ninh, trật tự an toàn xã hội (Phần docấp trên giao cho huyện); chi khác.

+ Chi đầu tư phát triển: Nguyên tắc quản lý chi đầu tư phát triển: Trênnguyên tắc quản lý cấp phát vốn đầu tư xây dựng cơ bản như, cấp phát vốntrên cơ sở thực hiện đúng trình tự đầu tư và xây dựng, đảm bảo đầy đủ các hồ

sơ thiết kế, dự toán Việc cấp phát vốn thanh toán vốn đầu tư và xây dựng cơbản phải đảm bảo đúng kế hoạch, mục đích Cấp phát vốn đầu tư xây dựng cơbản thực hiện theo đúng tiến độ hoàn thành kế hoạch, trong phạm vi đã đượcphê duyệt và thực hiện bằng hai phương pháp (cấp phát không hoàn trả và cóhoàn trả) Cấp phát vốn phải thực hiện giám đốc bằng đồng tiền với việc sửdụng vốn đúng mục đích và có hiệu quả

Nội dung chi đầu tư phát triển: Đầu tư xây dựng các công trình kết cấu hạtầng kinh tế- xã hội do địa phương quản lý; Đầu tư hỗ trợ các doanh nghiệp, các

tổ chức kinh tế, các tổ chức tài chính của nhà nước theo quy định của pháp luật;Các khoản chi khác theo quy định của pháp luật Dự toán chi đầu tư phát triểngiao cho chủ đầu tư được phân bổ theo nguồn vốn và dự án công trình

*) Cân đối thu chi ngân sách huyện

- Cân đối thu chi trong lập dự toán NSNN

+ Lập dự toán căn cứ trên cơ sở tăng trưởng kinh tế, đảm bảo các mụctiêu phát triển kinh tế - xã hội, đảm bảo quốc phòng- an ninh trên địa bànhuyện căn cứ theo tiêu chuẩn, định mức theo thời kỳ ổn định ngân sách vàlập chi tiết theo mục lục ngân sách

+ Lập dự toán ngân sách chủ động cân đối ngân sách Nhà nước, dựtoán chi ngân sách huyện được bố trí dự phòng từ 2% đến 5% tổng chi ngân

sách, nhằm đáp ứng các nhu cầu chi phí phát sinh đột xuất trong năm ngânsách, (Bộ Tài chính (2003), Thông tư 59/2003/TT-BTC ngày 23/6/2003 của

Bộ Tài chính về hướng dẫn nghị định 60/2003/NĐ-CP)

+ Khi có biến động lớn về ngân sách huyện so với dự toán đã đượcphân bổ thì phải điều chỉnh tổng thể, thực hiện điều chỉnh theo quy định củaLuật ngân sách năm 2002

- Cân đối thu chi trong chấp hành NSNN

Khi có sự thay đổi về thu, chi trong quá trình chấp hành ngân sách Nhànước, thì Chủ tịch UBND huyện thực hiện như sau:

+ Nếu tăng thu hoặc tiết kiệm chi so với dự toán được duyệt thì số tăngthu hoặc tiết kiệm chi được dùng để chi trả nợ, chi một số khoản cần thiếtkhác hoặc bổ sung quỹ dự trữ tài chính, nhưng không cho phép chi về quỹtiền lương (trừ trường hợp đặc biệt được cấp có thẩm quyền cho phép)

+ Nếu giảm thu so với dự toán thì phải sắp xếp lại để giảm một sốkhoản chi tương ứng Nếu có nhu cầu chi đột xuất ngoài dự toán (Bất khảkháng) mà nguồn dự phòng không đủ chi thì phải xắp xếp lại các khoản chi

+ Khi thực hiện việc tăng hoặc giảm thu, chi, thì Chủ tịch Ủy ban nhândân huyện phải báo cáo Hội đồng nhân dân huyện vào kỳ họp gần nhất

+ Trong việc cân đối thu, chi ngân sách Nhà nước, phân cấp quản lýngân sách Nhà nước phải đảm bảo các nguyên tắc theo Luật Ngân sáchquy định

*) Điều chỉnh dự toán ngân sách huyện

Điều chỉnh ngân sách của cấp xã trong trường hợp dự toán ngân sáchhuyện chưa phù hợp với ngân sách Nhà nước, hoặc chưa phù hợp với ngânsách cấp tỉnh, cụ thể như sau:

+ Phòng Tài chính huyện báo cáo Ủy ban nhân dân huyện, yêu cầu Hộiđồng nhân dân cấp xã điều chỉnh dự toán ngân sách sau khi nhận được quyếtđịnh dự toán ngân sách của Hội đồng nhân dân cấp xã

Ủy ban nhân dân huyện có trách nhiệm báo cáo với Ủy ban nhân dântỉnh, sở Tài chính, sở Kế hoạch- đầu tư dự toán ngân sách điều chỉnh, đã đượcHội đồng nhân dân huyện quyết định, Ủy ban nhân dân cấp xã có trách nhiệmbáo cáo với Ủy ban nhân dân huyện, phòng Tài chính- kế hoạch huyện về dựtoán ngân sách đã được Hội đồng nhân dân thông qua.

Trong trường hợp có biến động lớn về ngân sách địa phương so với dựtoán đã phân phối cần phải điều chỉnh tổng thể, Ủy ban nhân dân huyện trìnhHội đồng nhân dân huyện quyết định điều chỉnh dự toán ngân sách địaphương, đối với trường hợp có yêu cầu cấp bách về quốc phòng- an ninh hoặc

lý do đặc biệt khác cần điều chỉnh thu, chi của một số cơ quan trực thuộc hoặccủa ngân sách cấp xã, nhưng không biến động lớn đến tổng thể ngân sách địaphương thì Ủy ban nhân dân huyện trình Hội đồng nhân dân huyện quyết định

điều chỉnh dự toán ngân sách địa phương, (Bộ Tài chính (2003), Luật ngân

sách nhà nước và các văn bản hướng dẫn thực hiện quyển I, Nxb Tài chính,

Hà Nội 2003)

*) Quyết toán ngân sách

Quyết toán ngân sách Nhà nước là khâu cuối cùng trong chu trình ngânsách nhằm tổng kết, đánh giá việc chấp hành ngân sách

Quyết toán là phản ánh cuối cùng về tình hình thực hiện thu, chi theo

dự toán hàng năm

Tại điều 68, Nghị định 60/2003/NĐ-CP ngày 6/6/2003 của chính phủ,quyết toán ngân sách và báo cáo quyết toán ngân sách phải đảm bảo cácnguyên tắc sau:

+ Số quyết toán ngân sách Nhà nước là số thu đã được thực nộp hoặchạch toán thu ngân sách Nhà nước qua kho bạc Nhà nước

+ Số quyết toán chi ngân sách Nhà nước là số chi đã thực thanh toánhoặc đã hạch toán chi theo quy định tại điều 62 của Luật ngân sách Nhà nước

và các khoản chi chuyển nguồn sang năm sau để chi tiếp theo quy định tạikhoản 2 điều 66 của nghị định này

+ Số liệu trong báo cáo quyết toán ngân sách phải chính xác, trungthực, đầy đủ Nội dung của báo cáo quyết toán ngân sách phải theo đúng cácnội dung trong dự toán được giao và theo Mục lục ngân sách nhà nước; Thủtrưởng đơn vị sử dụng ngân sách phải chịu trách nhiệm trước pháp luật vềtính chính xác, trung thực, đầy đủ của báo cáo quyết toán của đơn vị, chịutrách nhiệm về những khoản thu, chi hạch toán, quyết toán sai chế độ.

+ Báo cáo quyết toán của các đơn vị dự toán và ngân sách các cấpchính quyền địa phương không được quyết toán chi lớn hơn thu

+ Ngân sách cấp dưới không được quyết toán các khoản kinh phí ủyquyền của ngân sách cấp trên vào báo cáo quyết toán ngân sách cấp mình.Cuối năm, cơ quan Tài chính được ủy quyền lập báo cáo quyết toán kinh phí

ủy quyền theo quy định gửi cơ quan Tài chính ủy quyền và cơ quan quản lýngành, lĩnh vực cấp ủy quyền

+ Báo cáo quyết toán năm gửi các cơ quan nhà nước có thẩm quyềntheo quy định phải gửi kèm báo cáo thuyết minh nguyên nhân tăng, giảm cácchỉ tiêu thu, chi ngân sách so với dự toán

+ Kho bạc Nhà nước các cấp có trách nhiệm tổng hợp số liệu quyếttoán gửi cơ quan Tài chính cùng cấp để cơ quan Tài chính lập báo cáo quyếttoán Kho bạc Nhà nước xác nhận số liệu thu, chi ngân sách trên báo cáoquyết toán của ngân sách các cấp, đơn vị sử dụng ngân sách

- Yêu cầu về báo cáo quyết toán

+ Báo cáo quyết toán năm gửi các cấp có thẩm quyền để thẩmđịnh, phê duyệt phải có xác nhận của kho bạc nhà nước huyện về tổng số

+ Đơn vị dự toán cấp trên xét duyệt quyết toán và thông báo kết quả xétduyệt cho các đơn vị cấp dưới trực thuộc Các đơn vị dự toán cấp trên là đơn

vị dự toán cấp I, phải tổng hợp và lập báo cáo quyết toán năm của đơn vịmình và báo cáo quyết toán của các đơn vị dự toán cấp dưới trực thuộc, gửi

cơ quan Tài chính cùng cấp

+ Cơ quan Tài chính cùng cấp thẩm định quyết toán năm của các đơn

vị dự toán cấp I, xử lý theo thẩm quyền hoặc trình cấp có thẩm quyền xử lýsai phạm trong quyết toán của đơn vị dự toán cấp I, ra thông báo thẩm địnhquyết toán gửi đơn vị dự toán cấp I Trường hợp đơn vị dự toán cấp I đồngthời là đơn vị sử dụng ngân sách, cơ quan Tài chính duyệt quyết toán và thôngbáo kết quả xét duyệt quyết toán cho đơn vị dự toán cấp I

- Trình tự lập, gửi, thẩm định quyết toán thu, chi ngân sách hàng năm của ngân sách cấp huyện được quy định như sau:

+ Mẫu, biểu báo cáo quyết toán năm của ngân sách nhà nước nói chung

và ngân sách huyện nói riêng thực hiện theo chế độ kế toán nhà nước và cácvăn bản hướng của Bộ trưởng Bộ Tài chính

+ Ban Tài chính xã lập quyết toán thu, chi ngân sách cấp xã trình Uỷban nhân dân xã xem xét gửi Phòng Tài chính huyện; đồng thời Uỷ ban nhândân xã trình Hội đồng nhân dân xã phê chuẩn Sau khi được Hội đồng nhândân xã phê chuẩn, Uỷ ban nhân dân xã báo cáo bổ sung, quyết toán ngân sáchgửi Phòng Tài chính huyện

+ Phòng Tài chính huyện thẩm định quyết toán thu, chi ngân sách xã;lập quyết toán thu, chi ngân sách cấp huyện; tổng hợp, lập báo cáo quyết toánthu ngân sách nhà nước trên địa bàn huyện và quyết toán thu, chi ngân sáchhuyện (bao gồm quyết toán thu, chi ngân sách cấp huyện và quyết toán thu,chi ngân sách cấp xã) trình Uỷ ban nhân dân cấp huyện xem xét gửi Sở Tàichính; đồng thời Uỷ ban nhân dân huyện trình Hội đồng nhân dân huyện phêchuẩn Sau khi được Hội đồng nhân dân huyện phê chuẩn, Uỷ ban nhân dânbáo cáo bổ sung, quyết toán ngân sách gửi Sở Tài chính

1.2 Cơ sở thực tiễn

1.2.1 Một số kinh nghiệm quản lý ngân sách trên thế giới và bài học rút ra cho Việt Nam

1.2.1.1 Một số kinh nghiệm quản lý ngân sách trên thế giới

*) Kinh nghiệm của Hàn Quốc trong việc quản lý ngân sách nhà

nước, (Bộ Tài chính (2007), Báo cáo kết quả khảo sát kinh nghiệm của Hàn

Quốc về quản lý tài chính- Ngân sách).

(Kinh nghiệm của quản lý ngân sách tài chính của thành phố Seoul vàtỉnh Gyoenggi)

Về bộ máy hành chính, Hàn Quốc có 3 cấp chính quyền hoàn chỉnh:Trung ương; cấp tỉnh, thành phố thuộc trung ương; cấp huyện, thành phố trựcthuộc tỉnh Cấp xã, thị trấn chỉ mang tính tự quản, không có Hội đồng nhândân (cấp này không có ngân sách)

+ Công tác lập dự toán, chấp hành kế toán và quyết toán đối với ngânsách địa phương được thực hiện như sau: Ngày 31/3 hàng năm các đơn vịphải lập dự toán gửi Bộ Nội chính, cuối tháng 5 Bộ Nội chính tiến hành kiểmtra các công trình đầu tư với mục đích xem xét lại việc đầu tư có theo đúng dự

án ban đầu không, nếu dự án thực hiện đúng theo tiến độ thì đây là cơ sở bốtrí cho năm sau Đến 31/7 Bộ Nội chính gửi hướng dẫn xây dựng dự toán chonăm sau cho các địa phương theo nguyên tắc trao quyền chủ động cho địaphương, tháng 8 Bộ Nội chính giao số kiểm tra cho các đơn vị ( các quy địnhchi tiết từng mục cần thiết như chi lương, chi hoạt động ) cuối tháng 12 các

cơ quan tài chính địa phương lập và phân bổ dự toán báo cáo UBND trìnhHĐND quyết định Kết thúc năm các đơn vị tỉnh, thành phố, quận, huyện phảinộp báo cáo quyết toán cho Bộ Nội chính Căn cứ tiêu chuấn quy định, BộNội chính thực hiện phân tích quyết toán, mỗi địa phương có một bộ phậnchuyên môn riêng kiểm tra quyết toán; việc quyết toán không làm thườngxuyên mà tuy theo từng năm, thời gian kiểm toán là 20 ngày Cùng với việc

lập dự toán ngân sách hàng năm, UBND các cấp phải xây dựng kế hoạch tàichính và chỉ tiêu trung hạn gửi HĐND, HĐND không phê chuẩn kế hoạchnày mà sử dụng làm căn cứ xem xét quyết định dự toán ngân sách hàng năm ;mục tiêu của việc này là nhằm tăng cường hiệu quả trong việc phân bổ nguồnlực ngân sách, gắn kế hoạch hàng năm với kế hoạch trung hạn.

+ Phân cấp ngân sách cho địa phương:

Nguồn thu: các loại thuế, như: Thuế chuyển nhượng, đăng ký, thuế dân

cư, thuế giáo dục địa phương, thuế tài sản, thuế tiêu dùng thuốc lá, thu tiềnnước, thuế giao thông, thuế xe, thu từ hoạt động tầu ngầm do địa phươngquản lý với các nguồn thu này, ngân sách địa phương này chỉ chiếm 20%tổng thu của ngân sách nhà nước

Nhiệm vụ chi: Ngân sách địa phương thực hiện nhiệm vụ chi, còn lại theonguyên tắc giao quyền tự trị cho địa phương, cụ thể: chi quản lý hành chính, chiphúc lợi, y tế, xã hội, chi phát triển nông nghiệp, thương mại, quy hoạch

+ Bổ sung từ ngân sách trung ương cho ngân sách địa phương: đượcchia thành 3 loại

Loại 1: là trợ cấp cân đối để bù đắp thâm hụt ngân sách, nhằm đảm bảocho địa phương có đủ nguồn tài chính tối thiểu để thực hiện hiệm vụ chi đượcphân cấp; nguồn trợ cấp cân đối được xác định trên nguyên tắc chênh lệchthu, chi, nguồn này chiếm 15% tổng thu nội địa (tổng thu nội địa tại HànQuốc được xác định bằng tổng thu thuế quốc gia trừ thuế giao thông, thuếgiáo dục, thuế đặc biệt cho phát triển nông thôn và hải quan) Tuy nhiên khitính trợ cấp cân đối còn trừ thuế rượu, bia, thuế điện thoại, vì 2 loại thuế nàychuyển giao 100% cho địa phương ở trợ cấp loại 2

Loại 2: là trợ cấp theo mục tiêu và trọn gói cho địa phương nhằm tậptrung vào 5 lĩnh vực cần ưu tiên phát triển, như: Đường giao thông; hệ thốngthoát nước; phát triển kinh tế địa phương; phát triển nông thôn; giáo dụcthanh, thiếu niên Nguồn bổ sung này được xác định trên cơ sở 100% tiền thu

thuế điện thoại và thuế rượu, bia 5 lĩnh vực được trợ cấp được tính theo tỷ lệ

% (tổng là 100%), chia ra như sau: 48% cho xây dựng đường giao thông; 25%cho hệ thống cấp, thoát nước; 17% cho phát triển kinh tế địa phương; 8,3%cho phát triển nông thôn; 1,7% cho giáo dục thanh, thiếu niên

Loại 3: là trợ cấp theo một tỷ lệ nhất định, loại này được sử dụng chonhững lĩnh vực về nguyên tắc trung ương phải đảm bảo, nhưng do nhưng dự

án này có hiệu quả thiết thực đến người dân địa phương, nên nhà nước giaocho địa phương làm chủ đầu tư ( xây dựng trung tâm văn hóa, thể thao; xâydựng đường tầu điện ngầm) mức hỗ trợ ngân sách cho từng lĩnh vực cụ thểtùy theo ngân sách của từng địa phương cụ thể

*) Kinh nghiệm của Hàn Quốc trong việc quản lý chi tiêu ngân sách

tiết kiệm, hiệu quả, chống lãng phí, (Website của Tạp chí tài chính,(2012)

http://www.tapchitaichinh.vn)

- Những nguyên tắc căn bản:

Tiết kiệm, hiệu quả, chống lãng phí là nguyên tắc căn bản trong quản

lý, sử dụng kinh phí ngân sách nhà nước (NSNN) của nhiều nước trên thếgiới Tại Hàn Quốc, từ năm 1961, Luật Quản lý tài chính đã có những quyđịnh để điều chỉnh vấn đề này Đến nay, Luật Quản lý tài chính của Hàn Quốc

đã được sửa đổi, bổ sung 25 lần nhằm cụ thể hoá hơn các quy định, đảm bảotỉnh công khai, minh bạch, đồng thời tăng cường công tác kiểm tra, thanh tra,giám sát của các cơ quan chức năng để nâng cao hiệu quả thực thi Luật

Các văn bản hướng dẫn triển khai của Chính phủ, của Bộ Tài chínhHàn Quốc đã đưa ra các quy định cụ thể nhằm kiểm soát ngay từ khâu phân

bổ ngân sách đảm bảo tập trung, không dàn trải Theo đó, việc bố trí ngânsách cho hoạt động của các cơ quan nhà nước phải gắn với chức năng, nhiệm

vụ của từng cơ quan, đơn vị Công tác lập dự toán kinh phí hàng năm đượcxác định là khâu quan trọng Các cơ quan, đơn vị phải căn cứ vào hệ thốngđịnh mức chi tiêu quy định tại Luật Quản lý ngân sách và Các khoản trợ cấp,

đồng thời được Bộ Tài chính phối hợp với các bộ, ngành xây dựng dự toáncho cơ quan, đơn vị mình Bộ Tài chính có trách nhiệm thẩm tra, thủ trưởngcác cơ quan, đơn vị sử dụng kinh phí NSNN có trách nhiệm giải trình để làm

rõ từng nội dung, đồng thời chịu trách nhiệm cá nhân trong khâu tổ chức thựchiện dự toán bảo đảm tiết kiệm, hiệu quả

Đối với việc bố trí kinh phí NSNN cho các chương trình, dự án, cơquan, đơn vị chủ trì thực hiện phải thuyết minh làm rõ mục tiêu, lợi ích vềkinh tế - xã hội và những tác động ảnh hưởng đến các vấn đề khác có liênquan để có căn cứ bố trí kinh phí thực hiện Việc giám sát thực hiện được chútrọng đến công tác giải ngân để đảm bảo theo đúng kế hoạch, hàng năm cóđánh giá kết quả của chương trình, dự án so với mục tiêu đã đề ra Trườnghợp giải ngân chậm hoặc kết quả không đạt được mục tiêu sẽ thực hiện cắtgiảm kinh phí, thậm chí dừng thực hiện chương trình, dự án kém hiệu quả.Theo kinh nghiệm của Hàn Quốc thì nếu kiểm soát tốt việc thực hiện cácchương trình, dự án như trên, ngoài ý nghĩa tiết kiệm còn chống được tìnhtrạng lãng phí kinh phí NSNN

Ngoài ra, trong tổ chức thực hiện, việc tăng cường trách nhiệm củangười đứng đầu cơ quan, đơn vị đồng thời có chế tài xử lý triệt để các hành vi

vi phạm trong thực hiện quy trình lập, phân bổ, quản lý, sử dụng NSNN làgiải pháp quan trọng cho việc tiết kiệm, hiệu quả, chống lãng phí

- Các giải pháp cụ thể

Để đạt được mục tiêu tiết kiệm, hiệu quả trong chi NSNN, Hàn Quốc

đã có các giải pháp cụ thể như sau:

Một là, đưa tiết kiệm thành chế định pháp lý để đảm bảo tính hiệu quả

trong thực hiện Tuy nhiên, trong từng thời kỳ, từng giai đoạn cụ thể sẽ căn cứvào tình hình kinh tế - xã hội để đưa ra các mục tiêu, chỉ tiêu tiết kiệm khácnhau Cụ thể như trong giai đoạn từ năm 2006 đến năm 2010, do khủng hoảngtài chính thế giới, bất ổn của nền kinh tế làm cho an ninh tài khóa của Hàn

Quốc bị đe doạ, chính sách tiết kiệm tập trung vào rà soát, cắt giảm nhữngchương trình, dự án kém hiệu quả; tăng cường giám sát chi thường xuyên của

cơ quan nhà nước, theo đó một số định mức về tiêu chuẩn đi công tác bằngmáy bay của các cấp lãnh đạo, việc sử dụng xe ô tô, chế độ tiếp khách đượcđiều chỉnh thấp hơn so với mức trước đây

Hai là, Bộ Tài chính Hàn Quốc phối hợp với các cơ quan chuyên môn

xây dựng hệ thống định mức, tiêu chuẩn, chế độ quy định tại Luật Quản lýngân sách và Các khoản trợ cấp Thủ trưởng các cơ quan, đơn vị có tráchnhiệm cụ thể hoá các định mức, tiêu chuẩn, chế độ để thực hiện tại cơ quan,đơn vị mình Trường hợp chi đúng hoặc dưới định mức, tiêu chuẩn, chế độnhưng vẫn đảm bảo thực hiện được nhiệm vụ được xem là tiết kiệm; trườnghợp chi vượt hoặc chi đúng hoặc dưới định mức, tiêu chuẩn, chế độ nhưngkhông đảm bảo thực hiện được nhiệm vụ được xem là lãng phí Đây chính làcăn cứ để các cơ quan chức năng thực hiện kiểm tra, thanh tra, kiểm toán vàgiám sát việc thực hiện chi tiêu ngân sách

Ba là, xây dựng bộ tiêu chí đánh giá, chấm điểm các hoạt động của cơ

quan nhà nước, theo đó hàng năm sẽ đánh giá, chấm điểm đối với từngchương trình, dự án để xem xét tính hiệu quả và việc chi tiêu kinh phí NSNNcho các hoạt động

Đối với các dự án lớn, sử dụng nhiều vốn NSNN, sẽ thành lập Banquản lý dự án; với những dự án có tính đặc thù về kỹ thuật, công nghệ (côngnghệ thông tin, kiến trúc, xây dựng, ) sẽ có những yêu cầu về giám sát việc

sử dụng vốn riêng Công tác giám sát việc quản lý, sử dụng NSNN của các dự

án này căn cứ vào tính hợp lý, hợp lệ của các khoản chi tiêu, mức chi tiêutrước đó cũng như định mức, tiêu chuẩn, chế độ theo quy định của các cơquan nhà nước có thẩm quyền

Bốn là, xây dựng hệ thống kế toán ngân sách thực hiện trên máy tính

(DBAS) cho phép theo dõi quá trình chi tiêu ngân sách của tất cả các đơn vị

sử dụng ngân sách từ trung ương tới địa phương theo thời gian Như vậy, cóthể quản lý chi tiêu ngân sách một cách hiệu quả, trên cơ sở đó đưa ra cácphân tích và điều hành chính sách hợp lý, tức thời.

Năm là, cơ quan tài chính và Cơ quan Kiểm tra và Kiểm toán quốc gia

(BAI) thực hiện kiểm tra, thanh tra, kiểm toán thường xuyên, liên tục Vớikhẩu hiệu “Kiểm tra, kiểm toán công bằng, xã hội công bằng”, BAI có quyềnlực rất lớn trong công tác kiểm tra, kiểm toán không chỉ đối với các khoản chitiêu ngân sách mà cả đối với các hoạt động của đơn vị sử dụng NSNN Các

mô hình toán kinh tế, hệ thống phần mềm quản trị và rất nhiều các kênh thôngtin khác nhau, cho phép cơ quan này hoạt động thực sự hiệu quả (riêng trongnăm 2011 đã phát hiện và xử lý 1.710 vụ việc vi phạm liên quan đến sử dụngNSNN không hiệu quả, gây lãng phí)

Mặt khác, vai trò giám sát của người dân cũng được đề cao thông quaquyền đề xuất các sáng kiến, giải pháp, kiến nghị với các cơ quan nhà nướctrong việc sử dụng NSNN tiết kiệm, hiệu quả, chống lãng phí Để thực hiệnđược điều này, Hàn Quốc có cơ chế khen thưởng rõ ràng đối với những giảipháp được chấp thuận

Sáu là, xử lý nghiêm các vi phạm liên quan đến việc sử dụng NSNN

lãng phí Theo đó, xác định rõ trách nhiệm của tập thể và cá nhân, đặc biệt làtrách nhiệm của người đứng đầu cơ quan, tổ chức để xảy ra vi phạm; tùy theomức độ vi phạm có thể bị xử lý kỷ luật, xử lý vi phạm hành chính hoặc truycứu trách nhiệm hình sự

*) Kinh nghiệm của Cộng hòa liên bang Đức và Thụy sỹ về quản lý ngân sách (Bộ Tài chính (2007), Báo cáo kết quả khảo sát, ngiêm cứu

kinh nghiệm quản lý tài chính- Ngân sách của cộng hòa liên bang Đức và Thụy sỹ).

Nghiên cứu tại quận trung tâm Berlin và ban tài chính bang Liên bang Đức và Ủy ban xã Jona, cơ quan tài chính bang StGallen- Thụy sỹ

Berlin-+ Phân cấp quản lý ngân sách:

Phân cấp quản lý ngân sách của CHLB Đức và Thụy sỹ được quy định

cụ thể nguồn thu và nhiệm vụ chi của từng cấp Đối với CHLB Đức có khoảnthu phân chia giữa các cấp như quy định tại Việt Nam; Đối với Thụy sỹkhông có khoản thu phân chia giữa các cấp và từng bang quy định cụ thể thuếsuất từng khoản thu ngân sách Bang được hưởng 100% Việc cân đối củatừng Bang của CHLB Đức và Thụy sỹ thực hiện cân đối theo chiều dọc vàchiều ngang Đối với CHLB Đức được xác định trên cơ sở nhiệm vụ chi củatừng Bang và nguồn thu ngân sách Bang được hưởng để xem xét bổ sungngân sách từ Liên bang; Đối với Thụy sỹ việc cân đối ngân sách cho từngBang không xác định nguồn thu của Bang được hưởng 100% mà xác địnhtrên cơ sở GDP bình quân và đối với GDP của các Bang thấp hơn bình quân

sẽ được xem xét cân đối, đảm bảo đạt 85- 100% mức bình quân tùy theo khảnăng cân đối ngân sách của Liên Bang

+ Lập dự toán ngân sách: Công tác lập kế hoạch tài chính trung hạn vàlập dự toán ngân sách theo kết quả đầu ra Công tác lập dự toán ngân sách củaCHLB Đức và Thụy sỹ được xây dựng từng năm và thực hiện năm ngân sách

từ 01/01 đến 31/12 hàng năm Căn cứ xây dựng dự toán ngân sách trên cơ sở

kế hoạch tài chính trung hạn và định mức phân bổ ngân sách, đồng thời cóthảo luận ngân sách với cơ quan tài chính

Cơ quan địa phương ở các Bang thuộc CHLB Đức thực hiện công tácxây dự toán ngân sách dựa theo kết quả đầu ra, việc xây dựng dự toán ngânsách đảm bảo tính minh bạch, cụ thể xác định dịch vụ của cơ quan hành chínhnhà nước tính khoảng 400 sản phẩm dịch vụ và được áp dụng chung cho cácquận; mỗi sản phẩm có 01 mã số và xác định rõ sản phẩm và đường đi tạo rasản phẩm; khi đó xác định từng nội dung và chi phí sản phẩm theo từng năm;

cơ quan trưc tiếp thực hiện nhiệm vụ xác định cụ thể chi phí của sản phẩm đểtham gia đóng góp khi cơ quan tài chính Bang xây dựng dự toán; đối với sản

phẩm không tính được trực tiếp sẽ thực hiện phân bổ Cứ 02 năm tiến hànhđiều tra lại các tiêu chí xác định lại sản phẩm để điều chỉnh cho phù hợp.

Lập tài chính trung hạn là công cụ được thực hiện phổ biến ở các nướcphát triển và coi đây là sản phẩm chuẩn mực cần thiết, kế hoạch này được lậpcho từng Bang và từng địa phương cụ thể

Trên đây là một số kinh nghiệm về quản lý ngân sách của các nước trênthế giới, do bộ Tài chính Việt Nam tiến hành khảo sát nhằm phục vụ cho côngtác quản lý ngân sách nhà nước tại Việt Nam

1.2.1.2 Bài học kinh nghiệm rút ra cho Việt Nam

Phân cấp quản lý ngân sách, thực hiện tự chủ về ngân sách

Về công tác lập dự toán cần phải thực hiện sớm hơn so với quy địnhhiện nay

Bổ sung ngân sách Trung ương cho các địa phương cần phải linhhoạt, phù hợp vào điều kiện cụ thể của từng vùng, khuyến khích tự cânđối ngân sách

Kinh phí bố trí cho việc thực hiện các dự án, phải yêu cầu các cơ quan,đơn vị chủ trì phải thuyết minh rõ các mục tiêu, lợi ích về kinh tế- xã hội vànhững tác động ảnh hưởng khác khi thực hiện dự án

Tăng cường trách nhiệm của người đứng đầu trong các đơn vị dự toán,tăng cường công tác quản lý ngân sách tiết kiệm, hiệu quả, chống lãng phí;đồng thời có những giải pháp cụ thể trong việc quản lý ngân sách Nhà nước

1.2.2 Một số kinh nghiệm quản lý ngân sách huyện ở Việt Nam và bài học rút ra cho huyện Chợ Mới

1.2.2.1 Một số kinh nghiệm quản lý ngân sách huyện ở Việt Nam

*) Kinh nghiệm về quản lý thu, chi ngân sách nhà nước huyện Bạch Thông- tỉnh Bắc Kạn, (Ủy ban nhân dân huyện Bạch Thông, tỉnh Bắc Kạn

(2012, 2013), Báo cáo quyết toán ngân sách địa phương các năm 2011, 2012

Huyện Bạch Thông).

UBND huyện Bạch Thông đã tăng cường công tác chỉ đạo và điều hànhcác cơ quan chuyên môn liên quan đến công tác quản lý ngân sách huyện,thực hiện công tác lập dự toán ngân sách hàng năm theo đúng quy định,Phòng Tài chính- kế hoạch huyện phối hợp với Chi cục thuế huyện tham mưucho UBND huyện lập dự toán ngân sách và thẩm định dự toán ngân sách,thống nhất giao dự toán ngân sách cho các đơn vị, các phòng, ban, ngành củahuyện, các xã, thị trấn UBND huyện lập tờ trình trình HĐND huyện xem xét,quyết định phê chuẩn.

- Năm 2011, 2012 dưới sự chỉ đạo sát sao của các cấp ủy Đảng HĐND

và sự điều hành của UBND các cấp công tác thu ngân sách của huyện BạchThông đã đạt kế hoạch giao, cụ thể: Thu ngân sách năm 2011: 9.574.560.000đồng, đạt 100,1 % KH tỉnh, 103 % KH huyện giao, so với cùng kỳ đạt109,07% Một số khoản thu không đạt, như: thuế tài nguyên và phí môitrường không phát sinh (khoảng 2,7 tỷ đồng chiếm 29,1% dự toán thu), thuthuế ngoài quốc doanh đạt 77,36% KH; việc tìm các nguồn thu khác để bùvào phần thuế tài nguyên và phí môi trường là rất khó khăn, nhưng nhờ làmtốt công tác tuyên truyền, triển khai đồng bộ các biện pháp thu thuế, cải cáchthủ tục hành chính, áp dụng công nghệ thông tin trong quản lý thu, tích cựcđôn đốc, thu hồi nợ đọng thuế, do vậy công tác thu đã thu được kết quả cao,như thuế TNCN đạt 130,53% KH tỉnh, huyện giao; KH huyện giao; lệ phítrước bạ đạt 126,06% KH tỉnh, huyện giao Các khoản thu vượt đã giúphuyện bù đắp được khoản thiếu hụt trên

Thu ngân sách năm 2012: 11.023.374.000 đồng, đạt 101 % KH tỉnh,100,8 % KH huyện giao, so với cùng kỳ đạt 112 %

- Trong việc điều hành chi ngân sách huyện Bạch Thông đã chỉ đạocác cơ quan chuyên môn hướng dẫn các đơn vị dự toán, các xã, thị trấn trongviệc lập dự toán ngân sách, kế toán và quyết toán ngân sách; thường xuyêntiến hành kiểm tra, giám sát các nhiệm vụ chi, vì vậy đã thực hiện tốt các mục

chi, như chi thường xuyên; chi đầu tư phát triển, các nhiệm vụ chi đảm bảođúng Luật, sử dụng ngân sách tiết kiệm, có hiệu quả Tuy nhiên một số nhiệm

vụ chi thực hiện chưa đạt, như: chi các chương trình mục tiêu quốc gia chỉ đạt76,7% KH, do chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo 2012 chưa giảingân được, do vướng vào cơ chế, chính sách; chương trình mục tiêu quốc giaxây dựng nông thôn mới giải ngân chậm (còn phụ thuộc vào sự đóng góp đốiứng của nhân dân) Huyện đã áp dụng công nghệ thông tin, phần mền vàoquản lý chi ngân sách một cách có hiệu quả Bên cạnh đó huyên Bạch Thông

đã đáp ứng cơ bản các nhiệm vụ chi phát sinh, góp phần vào việc thực hiệnthắng lợi các mục tiêu kinh tế - xã hội của huyện ; Kết quả chi ngân sách năm2011: 112.928.516.834 đồng đạt 95,2 % KH; năm 2012: 161.681.027.412đồng đạt 95,7 % KH

Mặt khác, huyện Bạch Thông đã đề ra các biện pháp khắc phục trongviệc thu ngân sách đối với các khoản thu chưa hoàn thành kế hoạch, cáckhoản thu không phát sinh, các khoản nợ thuế còn tồn đọng; Nghiêm khắc sử

lý các đơn vị dự toán chi sai mục chi, vượt dự toán chi, nhằm thực hiện tốtviệc quản lý chi ngân sách Tận dụng tối đa các nguồn thu vào ngân sách nhànước, phấn đấu hoàn thành kế hoạch giao

*) Kinh nghiệm về quản lý thu, chi ngân sách nhà nước huyện Phú Lương- tỉnh Thái Nguyên, (Ủy ban nhân dân huyện Phú Lương, tỉnh Thái

Nguyên (2012, 2013), Báo cáo quyết toán ngân sách địa phương các năm

2011, 2012 Huyện Phú Lương).

UBND huyện Phú Lương đã đẩy mạnh công tác chỉ đạo và điều hànhcác cơ quan chuyên môn liên quan đến công tác quản lý ngân sách huyện, tiếnhành công tác lập dự toán ngân sách hàng năm theo đúng quy định, căn cứvào chỉ thị, quyết định của UBND tỉnh Thái Nguyên, các văn bản hướng dẫncủa sở Tài chính; Căn cứ vào chủ trương của BTV huyện ủy, Nghị quyết củaHĐND huyện, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội của huyện và dự toán thu,

chi ngân sách của các đơn vị, các phòng, ban, ngành của huyện, các xã, thịtrấn Trên cơ sở dự toán ngân sách đã được UBND tỉnh Thái nguyên giao,Phòng Tài chính- kế hoạch huyện phối hợp với Chi cục thuế huyện tham mưucho UBND huyện lập dự toán ngân sách và thẩm định dự toán ngân sách,thống nhất giao dự toán ngân sách cho các đơn vị, các phòng, ban, ngành củahuyện, các xã, thị trấn UBND huyện lập tờ trình trình HĐND huyện xem xét,quyết định phê chuẩn.

- Năm 2011, 2012 dưới sự chỉ đạo sát sao của các cấp ủy Đảng HĐND

và sự điều hành của UBND các cấp công tác thu ngân sách của huyện PhúLương đã đạt kết quả cao, cụ thể: Thu ngân sách năm 2011: 46.079.991.200đồng, đạt 148,50 % KH tỉnh, 142,75 % KH huyện giao, so với cùng kỳ đạt114,06% Nhờ làm tốt công tác tuyên truyền, triển khai đồng bộ các biện phápthu thuế, cải cách thủ tục hành chính, áp dụng công nghệ thông tin trong quản

lý thu, tích cực đôn đốc, thu hồi nợ đọng thuế, do vậy công tác thu đã thuđược kết quả cao, như thuế TNCN đạt 140,53% KH tỉnh, huyện giao; thungoài quốc doanh đạt 145,62% KH tỉnh, 135,78% KH huyện giao; lệ phítrước bạ đạt 116,58% KH tỉnh, huyện giao Thu ngân sách năm 2012:61.812.258.710 đồng, đạt 121 % KH tỉnh, 116 % KH huyện giao, so với cùng

kỳ đạt 134 %

- Trong điều hành chi ngân sách cấp ủy Đảng, chính quyền các cấp củahuyện Phú Lương đã chỉ đạo sát sao, chặt chẽ; chỉ đạo các cơ quan chuyênmôn tăng cường công tác hướng dẫn các đơn vị dự toán, các xã, thị trấn trongviệc lập dự toán ngân sách, kế toán và quyết toán ngân sách; các cơ quanchuyên môn thường xuyên tiến hành kiểm tra, giám sát các nhiệm vụ chi, dovậy đã thực hiện tốt các mục chi, như chi thường xuyên; chi đầu tư phát triển,các nhiệm vụ chi đảm bảo đúng Luật, sử dụng ngân sách tiết kiệm, có hiệuquả Áp dụng công nghệ, phần mền vào quản lý chi ngân sách một cách cóhiệu quả Bên cạnh đó huyên Phú Lương cũng đã đáp ứng cơ bản các nhiệm

vụ chi phát sinh, các khoản chi đột xuất góp phần vào việc thực hiện thắng lợicác mục tiêu kinh tế - xã hội của huyện nhà; Kết quả chi ngân sách năm 2011:198.399.911.832 đồng đạt 99,72% KH; năm 2012: 304.990.497.839 đồng đạt99,80 % KH.

Các cấp chính quyền huyện Phú lương đã đề ra các biện pháp khắcphục trong việc thu ngân sách đối với các khoản thu chưa hoàn thành kếhoạch, các khoản nợ thuế còn tồn đọng, nhằm tận dụng tối đa các nguồn thuvào ngân sách nhà nước; Nghiêm khắc sử lý các đơn vị dự toán chi sai mụcchi, vượt dự toán chi, nhằm thực hiện tốt việc quản lý chi ngân sách

1.2.2.2 Bài học rút ra cho huyện Chợ Mới trong công tác quản lý ngân sách

Tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo của các cấp ủy Đảng, HĐND và sựđiều hành của UBND các cấp trong công tác quản lý ngân sách của huyện

Thực hiện tốt công tác lập dự toán theo đúng quy định

Đẩy mạnh các biện pháp nghiệp vụ trong thu ngân sách, làm tốtcông tác dự tính dự báo các nguồn thu, tận dụng triệt để các nguồn thuvào ngân sách

Thực hiện tốt công tác chi ngân sách, đảm bảo sử dụng ngân sách tiếtkiệm, hiệu quả và chống lãng phí

Chương 2 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

2.1 Câu hỏi nghiên cứu

Để giải quyết được nội dung nghiên cứu đề tài là việc phải trả lời cáccâu hỏi sau:

- Thực trạng công tác quản lý thu chi ngân sách tại huyện Chợ Mới,tỉnh Bắc Kạn hiện nay như thế nào? Có thực hiện đúng theo Luật Ngân sáchnăm 2002 hay không?

- Những vấn đề cần phải hoàn thiện trong công tác quản lý thu, chingân sách tại huyện Chợ Mới là gì?

- Qua thực trạng công tác quản lý ngân sách tại huyện Chợ Mới, tỉnhBắc Kạn hiện nay, cần có những giải pháp gì? nhằm hoàn thiện công tác quản

lý thu, chi ngân sách tại huyện Chợ Mới

2.2 Các phương pháp nghiên cứu

2.2.1 Phương pháp luận

Phương pháp luận được sử dụng trong nghiên cứu đề tài là phươngpháp duy vật biện chứng và duy vật lịch sử của chủ nghĩa Mác - Lênin

2.2.2 Phương pháp thu thập thông tin

Trong quá trình nghiên cứu, tác giả đã thu thập các văn bản, tài liệu,các nguồn số liệu thứ cấp có liên quan đến vấn đề nghiên cứu Đồng thời, tácgiả đã kế thừa một số kết quả nghiên cứu trước đó, nhằm làm sáng tỏ hơn nộidung nghiên cứu của đề tài

- Thu thập thông tin thứ cấp: Số liệu được thu thập được chọn lọc vàtổng hợp từ các tài liệu sau: Luật ngân sách Nhà nước năm 2002; Các nghịđịnh, Thông tư hướng dẫn thực hiện Luật ngân sách năm 2002; các văn bảncủa Chính phủ, của các Bộ, Ban, Ngành có liên quan được thu thập và đánhgiá Các báo cáo khảo sát kinh nghiệm về quản lý ngân sách của Bộ Tàichính Giáo trình lý Tài chính - Học viên tài chính; Các trang Web báo điện

tử của Bộ Tài chính, Tạp chí tài chính, Bộ kế hoạch đầu tư, Thời báo kinh tế;Chính phủ Văn kiện Đại hội Đảng bộ huyện Chợ Mới, tỉnh Bắc Kạn lầnthứ IV, nhiệm kỳ 2010- 2015; các báo cáo tổng kết, sơ kết về công tác quản

lý ngân sách và các báo cáo quyết toán ngân sách của huyện Chợ Mới, củatỉnh Bắc Kạn, Quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế- xã hội huyện Chợ Mớithời kỳ đến năm 2010 và năm 2020, các số liệu có liên quan đến quản lýngân sách nhà nước được thu thập, phân tích và đánh giá Các số liệu vềkinh tế- xã hội trong niên giám thống kê huyện Chợ Mới của Chi cục Thống

kê huyện Chợ Mới

- Các báo cáo quyết toán ngân sách huyện Phú Lương- tỉnh TháiNguyên và huyện Bạch Thông- tỉnh Bắc Kạn

- Thể hiện thông tin: Phương pháp thể hiện thông tin chủ yếu thông quacác sơ đồ, bảng biểu và đồ thị

2.2.3 Phương pháp xử lý thông tin

Thông tin sau khi thu thập được, tác giả tiến hành phân loại, thống kêthông tin theo thứ tự ưu tiên về mức độ quan trọng của thông tin Đối với cácthông tin là số liệu được nhập vào máy tính và tiến hành tổng hợp, phân tích,đánh giá, (sử dụng phần mền Excel )

2.2.4 Phương pháp phân tích đánh giá

* Phương pháp so sánh

Thông qua phương pháp so sách nhằm so sánh, đánh giá và kết luận

về tình hình quản lý ngân sách tại huyện Chợ Mới qua các năm 2010; 2011;2012

- Biểu hiện bằng số: Số lần hay phần trăm

- Phương pháp so sánh gồm các dạng:

+ So sánh các nhiệm vụ kế hoạch

+ So sánh qua các giai đoạn khác nhau

+ So sánh các đối tượng tương tự

* Phương pháp thống kê mô tả

Dùng các chỉ số để phân tích, đánh giá mức độ biến động và mối quan

hệ giữa các hiện tượng

2.2.5 Phương pháp chuyên gia

Sử dụng phương pháp này nhằm thăm dò ý kiến của các chuyên gia,các lãnh đạo, cán bộ quản lý các phòng Tài chính-Kế hoạch, chi cục thuế cókinh nghiệm trong lĩnh vực quản lý ngân sách nhằm học hỏi những kinhnghiệm thực tiễn, đảm bảo tính khách quan và độ chính xác cao cho nguồn dữliệu nghiên cứu của Luận văn

2.2.6 Phương pháp đồ thị

Sử dụng đồ thị hình cột.

2.2.7 Phương pháp đối chiếu

Đánh giá thực trạng thuận lợi, khó khăn từ đó đề xuất các giải pháphoàn thiện công tác quản lý thu, chi ngân sách tại huyện Chợ Mới, tỉnhBắc Kạn

2.3 Hệ thống chỉ tiêu nghiên cứu

2.3.1 Nhóm chỉ tiêu về thu ngân sách

- Thu ngân sách trên địa bàn

Thu cân đối ngân sách, bao gồm: Thu từ các doanh nghiệp quốc doanhtrung ương; thu từ doanh nghiệp Nhà nước ở địa phương; thu khu vực ngoàiquốc doanh; thu thuế thu nhập cá nhân; thu lệ phí trước bạ; thu phí và lệ phí;thu chuyển quyền sử dụng đất; thu tiền thuê đất; thu tiền sử dụng đất; thukhác ngân sách

- Thu theo sắc thuế

Thuế giá trị gia tăng; thuế thu nhập doanh nghiệp; thuế tiêu thụ đặcbiệt; thuế tài nguyên; thuế môn bài; thuế nhà đất; thuế thu nhập cá nhân; phí

và lệ phí; thu tiền sử dụng đất; thu khác

- Thu theo ngành kinh tế

Ngành Nông- lâm nghiệp; ngành Thương mại- dịch vụ, du lịch; ngànhCông nghiệp, tiểu thủ công nghiệp - XDCB

2.3.2 Nhóm chỉ tiêu về chi ngân sách

- Chi cân đối

+ Chi thường xuyên, bao gồm: Chi sự nghiệp kinh tế; chi sự nghiệpgiáo dục- đào tạo, dạy nghề; chi sự nghiệp văn hóa, thông tin- Thể dục thểthao; chi sự nghiệp phát thanh, truyền hình; chi sự nghiệp y tế; chi sự nghiệpkhoa học công nghệ; chi sự nghiệp môi trường; chi đảm bảo xã hội; chi trợcước, trợ giá; chi quản lý hành chính, Đảng, Đoàn thể; chi khác ngân sách; dựphòng ngân sách

+ Chi đầu tư phát triển, bao gồm: Chi đầu tư xây dựng cơ bản; chichương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững; chi chương trình 135;134; chi xây dựng nông thôn mới

- Chi chuyển nguồn

- Chi bổ sung ngân sách cấp dưới