Phương pháp rèn luyện hơi thở và các kỹ thuật thanh nhạc cơ bản cho Thanh nhạc nhạc nhẹ tại Nhạc viện Tp HCM Phương pháp rèn luyện hơi thở và các kỹ thuật thanh nhạc cơ bản cho Thanh nhạc nhạc nhẹ tại Nhạc viện Tp HCM Phương pháp rèn luyện hơi thở và các kỹ thuật thanh nhạc cơ bản cho Thanh nhạc nhạc nhẹ tại Nhạc viện Tp HCM Phương pháp rèn luyện hơi thở và các kỹ thuật thanh nhạc cơ bản cho Thanh nhạc nhạc nhẹ tại Nhạc viện Tp HCM Phương pháp rèn luyện hơi thở và các kỹ thuật thanh nhạc cơ bản cho Thanh nhạc nhạc nhẹ tại Nhạc viện Tp HCM Phương pháp rèn luyện hơi thở và các kỹ thuật thanh nhạc cơ bản cho Thanh nhạc nhạc nhẹ tại Nhạc viện Tp HCM Phương pháp rèn luyện hơi thở và các kỹ thuật thanh nhạc cơ bản cho Thanh nhạc nhạc nhẹ tại Nhạc viện Tp HCM Phương pháp rèn luyện hơi thở và các kỹ thuật thanh nhạc cơ bản cho Thanh nhạc nhạc nhẹ tại Nhạc viện Tp HCM Phương pháp rèn luyện hơi thở và các kỹ thuật thanh nhạc cơ bản cho Thanh nhạc nhạc nhẹ tại Nhạc viện Tp HCM Phương pháp rèn luyện hơi thở và các kỹ thuật thanh nhạc cơ bản cho Thanh nhạc nhạc nhẹ tại Nhạc viện Tp HCM Phương pháp rèn luyện hơi thở và các kỹ thuật thanh nhạc cơ bản cho Thanh nhạc nhạc nhẹ tại Nhạc viện Tp HCM Phương pháp rèn luyện hơi thở và các kỹ thuật thanh nhạc cơ bản cho Thanh nhạc nhạc nhẹ tại Nhạc viện Tp HCM Phương pháp rèn luyện hơi thở và các kỹ thuật thanh nhạc cơ bản cho Thanh nhạc nhạc nhẹ tại Nhạc viện Tp HCM Phương pháp rèn luyện hơi thở và các kỹ thuật thanh nhạc cơ bản cho Thanh nhạc nhạc nhẹ tại Nhạc viện Tp HCM Phương pháp rèn luyện hơi thở và các kỹ thuật thanh nhạc cơ bản cho Thanh nhạc nhạc nhẹ tại Nhạc viện Tp HCM Phương pháp rèn luyện hơi thở và các kỹ thuật thanh nhạc cơ bản cho Thanh nhạc nhạc nhẹ tại Nhạc viện Tp HCM Phương pháp rèn luyện hơi thở và các kỹ thuật thanh nhạc cơ bản cho Thanh nhạc nhạc nhẹ tại Nhạc viện Tp HCM Phương pháp rèn luyện hơi thở và các kỹ thuật thanh nhạc cơ bản cho Thanh nhạc nhạc nhẹ tại Nhạc viện Tp HCM Phương pháp rèn luyện hơi thở và các kỹ thuật thanh nhạc cơ bản cho Thanh nhạc nhạc nhẹ tại Nhạc viện Tp HCM Phương pháp rèn luyện hơi thở và các kỹ thuật thanh nhạc cơ bản cho Thanh nhạc nhạc nhẹ tại Nhạc viện Tp HCM Phương pháp rèn luyện hơi thở và các kỹ thuật thanh nhạc cơ bản cho Thanh nhạc nhạc nhẹ tại Nhạc viện Tp HCM Phương pháp rèn luyện hơi thở và các kỹ thuật thanh nhạc cơ bản cho Thanh nhạc nhạc nhẹ tại Nhạc viện Tp HCM Phương pháp rèn luyện hơi thở và các kỹ thuật thanh nhạc cơ bản cho Thanh nhạc nhạc nhẹ tại Nhạc viện Tp HCM Phương pháp rèn luyện hơi thở và các kỹ thuật thanh nhạc cơ bản cho Thanh nhạc nhạc nhẹ tại Nhạc viện Tp HCM Phương pháp rèn luyện hơi thở và các kỹ thuật thanh nhạc cơ bản cho Thanh nhạc nhạc nhẹ tại Nhạc viện Tp HCM Phương pháp rèn luyện hơi thở và các kỹ thuật thanh nhạc cơ bản cho Thanh nhạc nhạc nhẹ tại Nhạc viện Tp HCM Phương pháp rèn luyện hơi thở và các kỹ thuật thanh nhạc cơ bản cho Thanh nhạc nhạc nhẹ tại Nhạc viện Tp HCM Phương pháp rèn luyện hơi thở và các kỹ thuật thanh nhạc cơ bản cho Thanh nhạc nhạc nhẹ tại Nhạc viện Tp HCM Phương pháp rèn luyện hơi thở và các kỹ thuật thanh nhạc cơ bản cho Thanh nhạc nhạc nhẹ tại Nhạc viện Tp HCM
CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN
Một số khái niệm cơ bản
1.1.1 Thanh nhạc và kỹ thuật Thanh nhạc
Trong sách “Phương pháp sư phạm Thanh nhạc”, tác giả Nguyễn Trung Kiên có viết: “Ca hát là một bộ môn nghệ thuật được phối hợp giữa âm nhạc và ngôn ngữ, đã trở thành một phương tiện truyền cảm hứng giáo dục tư tưởng, đạo đức, thẩm mỹ và giải trí vô cùng quan trọng.” [2,Tr.7]
Theo đó, Thanh nhạc là một bộ phận của âm nhạc, là nhánh sử dụng ngôn ngữ và âm thanh giọng người làm “nhạc cụ” chính yếu Nếu như lần dấu ngược về lịch sử, nghệ thuật Thanh nhạc lần đầu tiên xuất hiện dưới hình thức du ca, hay trong các lễ tế đất trời thần linh Các hình thức Thanh nhạc, như Acapella được xuất hiện lần đầu trong nhà thờ phương Tây, với mục đích tán tụng trong tôn giáo, trường ca Odysey của Hy Lạp, trường ca Đam San của Việt Nam, tất cả những thể loại này đều có thể được gọi chung là Thanh nhạc Nói ngắn gọn, bất cứ một hình thức âm nhạc nào được thể hiện bởi giọng người đều có thể được gọi chung là Thanh nhạc. Để có thể truyền tải những lời nói, những câu chuyện hàng ngày bằng giai điệu, mang theo những tâm tư tình cảm có thể lay động đến khán giả, đòi hỏi người thể hiện phải trải qua những bước rèn luyện về mặt kỹ năng, hay còn gọi là kỹ thuật Thanh nhạc Kỹ thuật thanh nhạc là công việc hoàn thiện mọi mặt của giọng hát và nắm vững những thói quen đúng khi hát Công việc này được gọi là luyện giọng, bao gồm: biết điều khiển giọng hát với những chức năng cộng minh, nắm vững cách vận dụng hơi thở phù hợp, phát triển kỹ thuật Thanh nhạc luôn gắn liền với kỹ thuật hát legato, staccato, passagio ”[2, tr.12].
Một trong những bước quan trọng trong quá trình rèn luyện kỹ thuậtThanh nhạc là điều khiển, vận dụng hơi thở chính xác và phù hợp nhất Tuy nhiên, đa số các phương pháp sư phạm Thanh nhạc hiện nay đều đang chú trọng vào bước luyện thanh Dù cho là luyện thanh với các kỹ thuật cơ bản hay nâng cao, việc hiểu rõ về cách vận dụng bộ máy cơ hơi thở và bộ máy phát thanh thường được giải thích một cách khá máy móc và thiếu thực tế.
Muốn đạt được giọng hát tốt, người hát phải rèn luyện kỹ thuật Thanh nhạc “Rèn luyện” là một hoạt động diễn tập được lặp đi lặp lại, tạo nên quá trình hình thành một kỹ năng thành thạo Có thể nói rèn luyện kỹ thuật Thanh nhạc là quá trình luyện tập hoạt động điều khiển giọng hát: khẩu hình, hơi thở, các kỹ thuật hát… để đạt đến trình độ vững vàng, thông thạo cho hoạt động ca hát.
Thanh nhạc cổ điển được chia làm 3 giai đoạn:
Trong nền văn minh Hy Lạp – La Mã, người ta đã ghi nhận sự phát triển của nền thanh nhạc cổ có ảnh hưởng rộng rãi trên toàn thế giới Những nhu cầu hát trong sinh hoạt cộng đồng khi lao động, vui chơi, tế lễ… đã góp phần tạo ra thể loại Oratorio (thanh xướng kịch) Các ca sĩ trong dàn đồng ca, đặc biệt là ca sĩ đơn ca phải tìm cách phô diễn hết năng lực trong giọng ca của mình.
Kinh cổ Kito giáo cho thấy, kinh Kyrie (kinh thương xót) được hát trong thánh lễ bởi các giáo sĩ và ca đoàn là thể loại Thanh nhạc phức tạp được lưu truyền đến ngày nay.
Trong giai đoạn này, Thanh nhạc cổ đã phân chia giọng nam làm 3 loại:
- Netoide: Giọng hát cao, có kỹ xảo, với phong cách thoải mái như hát Aria.
- Mesoide: Giọng hát trung, điển hình cho ca hát quần chúng, hợp xướng.
- Iratoide: Giọng hát trầm, có màu sắc riêng, biểu diễn bi kịch.
Trong đào tạo Thanh nhạc cổ, thầy dạy hát đã đưa ra ba yêu cầu về nội dung học hát như sau:
- Vociferarril: Luyện mở Lo độ) chuẩn xác với sắc thái giọng ( có thẩm mỹ về nghệ thuật ca hát).
* Thanh nhạc thời kỳ trung cổ - âm nhạc của nhà thờ:
Giai đoạn này giáo hội Cơ đốc trở thành lực lượng thống trị Châu Âu Họ thành lập các trường đại học phục vụ cho mục đích tôn giáo, thâu tóm cả âm nhạc, mỹ thuật và văn học Thời kỳ này, nhạc sĩ chuyên nghiệp đều được nhà thờ cơ đốc giáo tuyển dụng Nhà thờ Cơ đốc giáo xem ca hát là thờ phụng, thánh ca được xếp ngang hàng với thánh kinh Nhờ thờ sử dụng âm nhạc để truyền bá tư tưởng giáo lý Cơ đốc. Âm nhạc nhà thờ thời kỳ này chủ yếu là hợp xướng, các trường âm nhạc được mở ra để đào tạo ca sĩ hợp xướng nhà thờ.
* Thanh nhạc thời kỳ Phục hưng:
Sự xuất hiện của thể loại Romance – âm nhạc thế tục đã phá bỏ vị trí độc tôn của thể loại ca khúc nhà thờ thống trị trong thời gian dài Giai đoạn này cũng đánh dấu sự ra đời của thể loại thanh nhạc quan trọng, ảnh hưởng đến sự phát triển lâu dài cho đến ngày nay của nghệ thuật Thanh nhạc: Opera.
Nhạc nhẹ hay còn được gọi là âm nhạc đại chúng, là một trường phái âm nhạc có khả năng cuốn hút lớn và được truyền tải đến khán giả qua ngành Công nghiệp âm nhạc Những bản nhạc, ca khúc của Nhạc nhẹ thường được viết với những giai điệu dễ hát, cấu trúc của chúng đa số được viết ở hình thức đoạn đơn bao gồm phần trình bày và điệp khúc có thể được nhắc lại trong bản nhạc cùng với các đoạn nối tạo sự liên kết xuyên suốt cho cả bài Các thể loại âm nhạc được trở nên toàn cầu hoá, một số khác được phổ biến rộng rãi giữa các nền văn hoá khác nhau.
Sự tương đồng và khác nhau giữa Thanh nhạc nhạc nhẹ và Thanh nhạc cổ điển
Theo như trên các tài liệu từ trong sách cho đến các bài viết được đăng trên mạng, điểm khác nhau nhất trong việc trình diễn Thanh nhạc cổ điển vàThanh nhạc nhạc nhẹ nằm ở cách sử dụng thanh quản Trong khi các ca sĩ cổ điển cần phải sử dụng một âm thanh tròn trịa và đầy đặn hơn để tạo ra một âm thanh
“đẹp” (đặc biệt là trường phái Belcanto của Italia) bằng cách hạ thấp thanh quản, các ca sĩ nhạc nhẹ thường nâng cao thanh quản để tạo ra các âm thanh sắc nét và phát âm mang màu sắc riêng biệt.
Ngoài ra, do sự khác nhau trong môi trường biểu diễn, với sự cần thiết cho âm thanh mộc của trường phái cổ điển, và việc phải thích nghi với hệ thống âm thanh của trường phái nhạc nhẹ, việc điều chỉnh thanh quản là một điều cần thiết. Hơn nữa, như trong tài liệu “The fall of the tenor with the rise of the larynx” đã có nhắc đến:
“ là một phong cách đi khác xa khỏi những phong cách Opera truyền thống, cũng như cách hát operetta cổ điển; gợi lại các phong cách đơn giản và dân gian hóa, những yếu tố mang đậm tính Jazz, đề cao nội dung ca khúc, những nhu cầu đẩy mạnh những yếu tố gây kịch tính và hài hước, thậm chí phải đi quá lên để thu hút Cuối cùng, điều này tạo nên nhu cầu để đào tạo nên một loại các ca sĩ hoàn toàn mới, khác với các ca sĩ cổ điển ” (Tr.11) 1
Chính những yếu tố khác biệt hơn đã được tác giả nêu bên trên, cùng với nhu cầu nghe và thẩm mỹ nghe khác nhau của khán giả, điều này đã dần tạo nên điểm khác biệt trong phong cách biểu diễn của các ca sĩ cổ điển và nhạc nhẹ. Các yếu tố này được tổng kết qua các nghiên cứu, tập trung vào vị trí thanh quản, cách sử dụng thanh quản và cách phát âm.
1 Trích dẫn tiếng nguyên bản trong sách “It was a style that broke away from the grandiose works of opera, and the classical style of operetta; drawing from the more basic and folk- like elements of jazz, minstrelsy for the songs, and extravagant aspects of burlesque and extravaganza for the spectacle, and the comedic aspects of vaudeville for the humor Ultimately what was created was a vehicle to which a new type of singer was required;one not necessarily classically trained, or perhaps with no training at all.” Đối với Thanh nhạc cổ điển hoặc Thanh nhạc nhạc nhẹ, việc rèn luyện hơi thở, bộ máy điều khiển hơi thở đều là cần thiết Tại một số trường âm nhạc của
Những kỹ thuật thanh nhạc cơ bản: Legato, Marcato và Staccato
Trong sách Phương pháp sư phạm Thanh nhạc, tác giả Nguyễn Trung Kiên đã đề ra cách giải thích như sau: “Hát liền giọng là kiểu hát cơ bản nhất trong kỹ thuật thanh nhạc của các trường phái ca hát trên thế giới Hát liền giọng là cách hát chuyển tiếp liên tục, đều đặn từ âm này sang âm kia, tạo nên những câu hát
4 Cấu âm: hoạt động của khí quản phát âm cần thiết cho sự phát âm của một âm tố nhất định liên kết không ngắt quãng Âm thanh tuôn trào ra như một dòng suối trong, nước cháy, không bị vật gì ngăn cản”.
Thuật ngữ Legato được biết nhiều là một trong những kỹ thuật opera của trường phái Bel-Canto của Italia Legato là một từ tiếng Italia dịch sang tiếng Anh có nghĩa là “tied together”, có nghĩa là hát nối lại với nhau, hay còn có thể hiểu là “slur” - hát luyến nhiều cụm nốt.
Nếu chỉ rèn luyện hơi thở thì vẫn chưa đủ để hoàn toàn xây dựng nền tảng bước đầu người học Thanh nhạc Một hơi thở có nghĩa trong Thanh nhạc phải là một hơi thở đem đến âm thanh đẹp phát ra bằng giọng người Với học sinh trung cấp, ở giai đoạn đầu tiên này người học chưa thể đạt được tới trình độ chỉ cần phát ra âm thanh là sẽ đúng ngay Học sinh trong quá trình xây dựng nền tảng ca hát sẽ cần nhiều thời gian để điều chỉnh thật kĩ lưỡng một nguyên âm trên một cao độ sao cho đúng nhất có thể trước khi di chuyển sang nốt hoặc nguyên âm tiếp theo Bản thân việc di chuyển này cũng cần phải được thực hiện đúng trên nền tảng của một hơi thở được bổ trợ vững chắc Chính vì vậy, hầu hết các mẫu luyện thanh cho giai đoạn đầu học hát mà người dạy lựa chọn đều là các mẫu dựa trên kỹ thuật hát Legato, thường hay gọi là hát Legato.
Kỹ thuật Legato đòi hỏi người học cần phải duy trì được sự ổn định hơi thở xuyên suốt quá trình từ lúc bắt đầu khởi âm đến lúc kết âm, khi di chuyển từ nguyên âm này sang nguyên âm khác, cao độ này sang cao độ khác Kỹ thuật hát Legato chính là kỹ thuật quen thuộc, giúp rèn luyện và phát triển cho hơi thở tốt nhất ở giai đoạn đầu mới học Thanh nhạc Do đó, phần sau của luận văn được dùng để miêu tả kỹ thuật Legato dưới cái nhìn tương quan với hơi thở, cùng với phương hướng tâm lý rèn luyện kỹ thuật Legato để phát triển nên cơ hơi một cách tốt nhất.
Kỹ thuật hát Legato còn có thể giúp cho người học làm quen với việc thay đổi cách phát âm các nguyên âm phù hợp với đường đi của hơi thở nhất có thể.Cách phát âm cao thanh quản thường ngày của người Việt Nam làm nghẽn đường ra của hơi thở, khiến cho người Việt khi hát thường gặp nhiều vấn đề mà người dạy Thanh nhạc hay đánh giá là “giọng cổ” Đặc biệt đối với Thanh nhạc nhạc nhẹ, thể loại mà mọi người đều cho rằng phải hát tự nhiên và gần giống với ngôn ngữ nói nhất, lỗi sai này càng dễ bị mắc phải Điều đáng nói ở đây là với một thanh quản quá quen với việc hát sai, không được hạ thấp thường xuyên và qua thời gian dài, người học hoặc ca sĩ sẽ quen luôn với cảm giác đó và cho rằng họ không cảm thấy cổ bị vướng thì chính là không bị “giọng cổ”.
Việc rèn luyện kỹ thuật Legato cực kỳ quan trọng trong công tác khắc phục thói quen phát âm cao thanh quản, nhờ vào sự ổn định và từ tốn khi phát ra nguyên âm và di chuyển giữa các nguyên âm Người học sẽ học được cách nên chuyển đổi giữa các nguyên âm như thế nào làm sao cho nhóm cơ thanh quản được hạ thấp nhất, mở rộng ra thoải mái nhất, khiến thanh đới ít bị căng cứng. Hát Legato sẽ giúp cho người học có thời gian chú ý nhiều hơn đến chuyển động, sự thay đổi của các hoạt động cơ bắp mà mình điều khiển được, như cơ hoành, cơ gáy, cơ mặt, và xem thử điều đó sẽ gây ảnh hưởng tới những nhóm cơ khó điều khiển được có chủ đích như thanh quản, từ đó dần dần xây dựng nên một phản xạ vô ý thức đúng trong khi hát sau này.
Một điểm khác khiến chúng tôi chọn kỹ thuật Legato để nghiên cứu chính là vì qua quá trình luyện Legato đúng lâu dài, âm rung tự nhiên sẽ sinh ra Âm rung (Vibrato) là điều mà một ca sĩ biểu diễn nhạc nhẹ bắt buộc phải thực hiện,nhưng cũng đồng thời chính là hiệu quả Thanh nhạc khó có thể dạy hay làm đẹp một cách có chủ đích nhất Tuy nhiên với nghiên cứu thêm nhiều quan điểm từ các nhà sư phạm thanh nhạc trên thế giới, chúng tôi nhận định rằng một âm ngân rung đúng, tự nhiên và đẹp chính là kết quả được sản sinh từ một cột hơi ổn định kéo dài và một quá trình luyện tập Legato đúng phương pháp Ngoài ra, kỹ thuật hát liền tiếng còn được áp dụng khá nhiều khi trình diễn các câu ngẫu hứng thường thấy trong Thanh nhạc nhạc nhẹ Chính vì đặc điểm này mà chúng tôi cảm thấy kỹ thuật Legato là cực kỳ cần thiết cho bước nền tảng ban đầu của người học Thanh nhạc nhạc nhẹ.
Thêm vào đó, đa phần người học Thanh nhạc ở bậc Trung cấp chuyên nghiệp đều ở lứa tuổi khá trẻ Tâm lý của lứa tuổi này thường dễ cảm thấy nhàm chán bởi những bài tập đơn giản lặp đi lặp lại mà lại ít thấy được hiệu quả thực tế, trong trường hợp này chính là các bài tập rèn luyện cơ hơi Việc luyện song song giữa cơ hơi và kỹ thuật Legato có thể giúp họ thấy được hiệu quả luyện tập trong giọng hát rõ ràng hơn, góp phần tạo thêm ý chí và động lực cho họ phấn đấu nhiều hơn trong quá trình rèn luyện Kỹ thuật Legato còn đòi hỏi người hát cần phải có sự tỉ mỉ và cẩn thận trong quá trình kéo dài và chuyển âm, bất cứ một sai sót nào xảy ra trong quá trình phát âm thanh cũng có thể được phát hiện ra một cách rất rõ ràng Điều này có thể giúp cho họ phần nào luyện thêm được tính kiên nhẫn và tư duy cẩn thận trong quá trình hát, sẽ là một thói quen và đức tính tốt khi trở thành những nghệ sĩ biểu diễn chuyên nghiệp sau này.
Kỹ thuật Marcato là kỹ thuật hát nhấn tiếng, khi sử dụng kỹ thuật này, người hát nhấn vào từng âm một cách rõ ràng, hơi ngắt ở cuối mỗi nốt nhạc. Không hát liền mạch như kỹ thuật hát Legato và không ngắt nốt nhanh như Staccato Trường độ các nốt khi hát cũng ngân dài hơn so với kỹ thuật hát Staccato.
Nếu Legato đòi hỏi một sự duy trì cân bằng lực tác động lên các nhóm cơ hơi thở, Marcato bắt đầu đòi hỏi sự nhấn mạnh các âm tiết ở trọng âm (các phách mạnh) trong các mẫu luyện thanh Kĩ thuật này kết hợp việc xây dựng phản xạ với sự thay đổi sắc thái, nhấn nhịp, đúng nhịp và xây dựng cho các cơ hơi tự động phản xạ trong vô thức với nhịp phách trong âm nhạc, giúp người học không cần phải hát phách mạnh hay nhấn mạnh một cách cố ý thiếu tự nhiên.Đồng thời, việc luyện các mẫu này bắt đầu yêu cầu lực nhồi cơ hơi mạnh mẽ hơn so với kĩ thuật
Legato Phương pháp hát Marcato được luyện tập dựa trên cơ sở khống chế hơi thở, đặc biệt âm thanh phải được bật rõ và sắc nét cùng với việc điều tiết hơi thở, nhấc cao hàm ếch một cách mềm mại.
Người mới tiếp xúc với việc học thanh nhạc thường lầm tưởng kỹ thuật Marcato với Staccato bởi sự ngắt rời của âm thanh Tuy nhiên trong cách hát Staccato, âm thanh phải nảy và bật nhanh còn kỹ thuật Marcato âm thanh bật ra với tiết tấu chậm và thong thả hơn, hát nhấn vào từng nốt rồi mới ngắt âm.
Staccato là cách hát bật âm thanh nhẹ nhàng, gọn gàng và trong sáng Âm nảy lên linh hoạt, nghe vang và thánh thót, vui tươi, nhẹ nhàng Kỹ thuật này thường dùng cho nhiều loại giọng, đặc biệt là giọng nữ cao.
Kỹ thuật Staccato là kỹ thuật cuối cùng trong hệ kỹ thuật căn bản mà chúng tôi chọn để áp dụng Trong 2 kỹ thuật này, Staccato là kỹ thuật đòi hỏi sức bền kết hợp cùng với khả năng chuyển động linh hoạt dẻo dai, thay đổi hướng chuyển động của cơ hơi liên tục không gián đoạn Việc hát nảy tiếng đúng cách trong một câu hát kéo dài thực tế đòi hỏi thể lực cùng với khả năng khống chế, luân chuyển bộ máy cơ hơi ở một cấp độ cao hơn hai kỹ thuật nêu trên Đồng thời, việc nhuần nhuyễn hai kỹ thuật Marcato cùng với Staccato là điều kiện và nền tảng thiết yếu để luyện lên một kỹ thuật bậc cao khác trong Thanh Nhạc nhạc nhẹ là Ad Lib – ngẫu hứng tự do, kéo dài trên nhiều ô nhạc.
Thực trạng dạy học cho trung cấp Thanh nhạc nhạc nhẹ tại khoa Jazz- Pop- Rock và Công nghệ âm nhạc của Nhạc viện Tp HCM
1.3.1 Giới thiệu sơ lược về Nhạc viện Tp HCM
Nhạc viện Tp HCM thành lập năm 1956, khi đó là Trường Quốc gia Âm nhạc, gồm 2 ngành đào tạo chính là ngành Quốc nhạc và ngành Nhạc Tây phương với gần 20 chuyên ngành nhạc khí, lý thuyết âm nhạc và thanh nhạc.
Với cơ cấu tổ chức và đào tạo hiện nay trường gồm 7 khoa, 4 phòng chức năng và 4 tổ chức thuộc, Nhạc viện Tp HCM là nơi đào tạo lớn đội ngũ giảng dạy, lý luận, quản lý và nghiên cứu khoa học âm nhạc với các trình độ: Trung cấp, Đại học và Sau Đại học Ngoài nhiệm vụ thực hiện các hoạt động: giảng dạy, sáng tác, nghiên cứu âm nhạc, nghiên cứu các công trình khoa học, âm nhạc truyền thống đặc biệt là âm nhạc vùng Nam bộ, Nhạc viện Tp HCM còn tham gia các chương trình biểu diễn, giao lưu quốc tế, và mọi hoạt động trong lĩnh vực nghệ thuật âm nhạc nhằm góp phần xây dựng và phát triển văn hoá, nghệ thuật tại Tp HCM, toàn bộ khu vực phía nam và cả nước.
Nhạc viện Tp HCM đã được nhà nước tặng Huân chương Lao động hạng Nhất, hạng Nhì, hạng Ba Từ thành tích đó nhiều thế hệ giảng viên cũng đã được nhà nước phong tặng danh hiệu NGND, NGƯT, NSND, NSƯT Nhiều giảng viên, học sinh sinh viên, học viên đoạt các giải thưởng cao trong và ngoài nước, qua đó đã tạo uy tín về chất lượng đào tạo nghệ thuật âm nhạc trong cả nước, cũng như khu vực và thế giới.
1.3.2 Khái quát về khoa Jazz-Pop-Rock và Công nghệ âm nhạc
Trước nhu cầu xã hội hoá trong lĩnh vực đào tạo âm nhạc, năm 2011, được sự cho phép của Bộ Văn hoá Thể thao & Du lịch,Nhạc viện Tp HCM thành lập khoa mới có tên “Khoa nhạc nhẹ và Âm nhạc công nghệ”, hiện nay là “KhoaJazz- Pop-Rock và Công nghệ Âm nhạc”.
Khoa có 80 giáo viên, gồm 9 giảng viên biên chế và các giảng viên thỉnh giảng cùng với số lượng 500 HS-SV các chuyên ngành (số liệu năm 2023)
Khoa chia làm 2 mảng giảng dạy chính gồm:
- Chuyên ngành nhạc cụ và Thanh nhạc
+ Ngành nhạc cụ phương Tây : chuyên ngành Saxophone, Organ điện tử (trung cấp), Organ (Đại học), Gõ nhạc nhẹ, Piano nhạc nhẹ (trung cấp), Piano Jazz (đại học), Ghita nhạc nhẹ, Bass nhạc nhẹ.
+ Ngành Thanh nhạc: chuyên ngành Thanh nhạc nhạc nhẹ.
- Kiến thức, Công nghệ âm nhạc (Music technology), Giải phóng hình thể, Hoà tấu band, đây là mảng giảng dạy các môn kiến thức bổ trợ chung theo hướng xu thế phát triển của công nghệ mới: Sequencing, Thu âm.
Với mục đích hướng việc dạy và học mang tính ứng dụng cao, giúp định hướng nghề nghiệp cho học sinh, sinh viên sau khi tốt nghiệp Khoa đã tổ chức được các lớp Master class, các buổi giao lưu âm nhạc cả trong và ngoài nước nhằm mục đích nâng cao chất lượng chuyên môn cho cả giảng viên và học sinh- sinh viên trên cơ sở tiếp thu, ứng dựng thành tựu khoa học kỹ thuật hiện đại cũng như nhiều phong cách, thể loại âm nhạc.
Dù đã có những thành tựu đáng ghi nhận nhưng là một đơn vị mới, Khoa không thể tránh khỏi những bất cập cả trong phương pháp giảng dạy lẫn học tập và phương pháp đào tạo chuyên ngành.
Tuy là đơn vị mới với số lượng giảng viên chưa nhiều, nhưng với tính năng động, nhạy bén cùng với xu thế thời đại, cán bộ quản lý và đội ngũ của Khoa đã không ngừng trau dồi, nâng cao trình độ bản thân, với những kiến thức chuyên môn vững vàng và niềm say mê, yêu nghề, đội ngũ giảng viên của khoa đã tạo được tiếng vang nhất định và thu hút được số lượng khá lớn học sinh, sinh viên tham gia học tập.
Các giảng viên của khoa là những người được đào tạo tại các cơ sở đào tạo âm nhạc lớn của quốc gia, trong số đó họ cũng là các nghệ sĩ tên tuổi trong giới học thuật, nghệ thuật như: TS Nguyễn Tiến Mạnh, ThS Huỳnh Văn Bằng, ThS Trần Mạnh Hùng, NSƯT Minh Huyền, Giảng viên Đào Minh Pha… Với lòng yêu nghề, say mê với nghệ thuật đương đại và tinh thần làm việc có trách nhiệm, cán bộ giảng viên của khoa thường xuyên tích cực sưu tầm, biên soạn, bổ sung nhiều tác phẩm mới, hiện đại vào giảng dạy, góp phần làm phong phú nguồn tài liệu giảng dạy cũng như nâng cao chất lượng đào tạo tại khoa JPR&CNAN.
Ngoài các tài liệu giảng dạy trong chương trình của Khoa, hiện nay Khoa còn sử dụng thêm nhiều tài liệu chuyên ngành của quốc tế như: ABRSM, Trinity, Rock school… Để có được kết quả đào tạo cao, phù hợp hơn nữa cũng như đáp ứng tốt với yêu cầu của xã hội, việc cần phải bổ sung thêm đội ngũ giảng viên có trình độ, có uy tín cho hoạt động giảng dạy và biểu diễn cho các tổ bộ môn Đó cũng là điều đặt ra cho khoa hiện nay thực hiện bởi số lượng giảng viên cơ hữu cho các tổ bộ môn hiện còn ít và thiếu ở nhiều mảng, nên các giảng viên phải giảng dạy kiêm nhiệm, đôi khi trái với sở trường của mình dẫn đến quá tải và chất lượng của các buổi lên lớp chuyên môn cũng chưa được bảo đảm. Đồng thời, việc này dẫn đến giảng không đủ thời gian để khai thác, sưu tầm hay ứng dụng những điểm mới vào giảng dạy vì giờ dạy trên lớp đã chiếm hết thời lượng tìm kiếm, nghiên cứu của giảng viên Bên cạnh đó là vấn đề về trình độ, kiến thức chuyên môn lẫn kinh nghiệm giảng dạy, kinh nghiệm biểu diễn không đồng đều cũng ảnh hưởng đến hoạt động giảng dạy Đặc biệt còn có một số giảng viên trong giảng daỵ còn mang tính chủ quan và chưa có sự thống nhất khi lựa chọn bài thi cho học sinh, sinh viên dẫn đến việc bài quá khó hoặc quá dễ, chưa phù hợp với khả năng thực của các em.
1.3.3 Thực trạng chuyên ngành Thanh nhạc nhạc nhẹ tại khoa JPR&CNAN
Thanh nhạc nhạc nhẹ một trong những chuyên ngành hiện nay có số lượng học sinh, sinh viên theo học nhiều nhất của khoa JPR&CNAM Số lượng học sinh sinh viên năm học 2022-2023 là 61 em.
Xuất phát từ nhu cầu đáp ứng đam mê, nguyện vọng và sở thích của học sinh, sinh viên có tài năng thanh nhạc và nhu cầu thưởng thức âm nhạc chuyên nghiệp hiện đại, Nhạc viện Tp HCM đã bổ sung chuyên ngành Thanh nhạc nhạc nhẹ vào Khoa Nhà trường đã bổ sung vào khoa những giảng viên có bề dày kinh nghiệm trong việc giảng dạy Thanh nhạc và nhiều năm hoạt động trong lĩnh vực biểu diễn nghệ thuật Tuy nhiên, với hiện trạng còn non trẻ của nền nhạc nhẹ nói chung và Thanh nhạc nhạc nhẹ nói riêng, vẫn còn rất thiếu những tư liệu và công trình nghiên cứu dành riêng cho Thanh nhạc nhạc nhẹ Đa phần những giáo viên đủ trình độ sư phạm và bằng cấp chính quy để có thể giảng dạy trong trường đều được đào tạo và tốt nghiệp với chương trình đào tạo Thanh nhạc cổ điển.
Thực trạng học sinh trung cấp chuyên ngành Thanh nhạc nhạc nhẹ
Bộ môn Thanh nhạc nhạc nhẹ của khoa JPR&CNAN mới được hình thành trong thời gian ngắn, kinh nghiệm, đánh giá kỹ thuật có thể chưa chi tiết, chưa hệ thống và bên cạnh đó còn một số bất cập chưa thống nhất về phương pháp và thể hiện tác phẩm, học sinh trúng tuyển đầu vào hệ trung cấp chưa tiếp xúc nhiều với kiến thức Thanh nhạc
Hiện nay, quy chuẩn thi tuyển sinh đầu vào với học sinh trung cấp Thanh nhạc nhạc nhẹ chủ yếu dựa trên chất giọng, năng khiếu sẵn có Các em hầu như chưa được tiếp xúc với những kỹ thuật Thanh nhạc hay nhạc lý cơ bản Tuy nhiên, theo khảo sát của chúng tôi, đa phần học sinh trung cấp ở khoa thường hoạt động ca hát ở các tụ điểm biểu diễn từ những năm đầu tiên Các em chủ yếu dựa trên chất giọng sẵn có của bản thân để thể hiện ca khúc chứ không tập trung luyện tập, chú trọng rèn luyện hơi thở.
