Đổi mới công tác đấu thầu xây dựng cơ bản trên địa bàn huyện tam nông, tỉnh phú thọ

Việc học là công việc cả đời dù bạn ở vị trí nào, nhưng không ai có thể tự mình tìm tòi, học hỏi mà không cần tham khảo bất cứ tài liệu nào. Bởi vây, hôm nay mình xin giới thiệu cho các bạn 1 tài liệu vô cùng quý giá và bổ ích. Mong là sẽ giúp ích cho các bạn phần nào trong quá hình học tập cũng như làm việc. Chúc các bạn thành công

WB : Ngân hàng thế giớiXDCB : Xây dựng cơ bản

DANH MỤC CÁC BẢNG

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Đầu tư có vai trò đặc biệt trong nền kinh tế, nó có ảnh hưởng lớn đếntốc độ và chất lượng tăng trưởng kinh tế thông qua việc đầu tư cải thiện hệthống kết cấu hạ tầng cơ sở, thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế và giải quyếtcác nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội khác của đất nước Nền kinh tế pháttriển theo hướng càng năng động, qui mô ngày càng mở rộng, sức cạnh tranhcao càng phụ thuộc vào tính năng động, hiệu quả của chính sách quản lý hoạtđộng đầu tư và một trong những hoạt động đó là đấu thầu Tuy hình thức đấuthầu mới du nhập vào Việt Nam trong những năm gần đây nhưng nó đã trởthành một công cụ quản lý cực kỳ quan trọng trong hoạt động đầu tư Trongnhững năm qua, đấu thầu ngày càng được đặc biệt quan tâm với việc banhành cơ chế, chính sách, pháp luật về đấu thầu Tuy nhiên, trong hoạt độngđấu thầu vẫn còn tồn tại nhiều vấn đề cần phải tháo gỡ Do thiếu kinh nghiệm

và hiểu biết về quy chế đấu thầu của các chủ đầu tư đã dẫn đến tình trạngkhông thực hiện đúng những quy định của Nhà nước về đấu thầu Bên cạnh

đó, hệ thống các văn bản pháp quy của chúng ta còn rất nhiều bất cập, chồngchéo, chưa thật sự công khai, minh bạch Từ đó, đưa đến hậu quả là gây thấtthoát, lãng phí vốn của Nhà nước, của nhân dân; kìm hãm sự phát triển củanền kinh tế Vì vậy yêu cầu cấp thiết đặt ra hiện nay là phải có những đổi mớitrong cơ chế, chính sách pháp luật về đấu thầu nhằm nâng cao chất lượng củahoạt động đấu thầu

Tam Nông là huyện miền núi của tỉnh Phú Thọ, vị trí địa lý thuận lợi,

có tiềm năng về đất đai để phát triển kinh tế - xã hội, xây dựng các cơ sở kếtcấu hạ tầng, có nguồn nhân lực dồi dào Trong bối cảnh hiện tại, việc pháttriển kinh tế của huyện có vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế của tỉnhPhú Thọ trong tương lai Hàng năm, huyện Tam Nông đã dành một khoảntiền ngân sách tương đối lớn cho hoạt động đầu tư phát triển Nhận thức rõ

công tác đấu thầu đóng vai trò quan trọng trong giai đoạn thực hiện đầu tư,trong những năm qua huyện Tam Nông đã tổ chức nhiều cuộc đấu thầu đểchọn nhà thầu phù hợp, tiết kiệm nguồn ngân sách đang còn hạn chế củahuyện Tuy nhiên, công tác đấu thầu là lĩnh vực tương đối mới nên trong quátrình thực hiện không tránh khỏi những lúng túng, bất cập, thậm chí còn gâythất thoát ngân sách, đòi hỏi huyện Tam Nông phải cập nhật, đổi mới phươngthức phù hợp trong quản lý và điều hành công tác đấu thầu.

Những lý do trên là cơ sở để tôi quyết định chọn đề tài: “Đổi mới công tác đấu thầu Xây dựng cơ bản trên địa bàn huyện Tam Nông, tỉnh Phú Thọ”

làm đề tài luận văn thạc sĩ Đề tài có ý nghĩa thiết thực về lý luận và thực tiễn

2 Mục tiêu của đề tài

2.1 Mục tiêu chung

Làm rõ thực trạng và kiến nghị các giải pháp đổi mới công tác đấu thầutrên địa bàn huyện Tam Nông, tỉnh Phú Thọ

2.2 Mục tiêu cụ thể

- Làm rõ những vấn đề chung về đấu thầu, kinh nghiệm đấu thầu

- Nhận diện và đánh giá thực trạng công tác đấu thầu trên địa bànhuyện Tam Nông, tỉnh Phú Thọ, tìm ra những bất cập, tồn tại và nguyên nhân

- Đề xuất các giải pháp đổi mới công tác đấu thầu XDCB trên địa bànhuyện Tam Nông, tỉnh Phú Thọ trong thời gian tới

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

3.1 Đối tượng nghiên cứu

Các hoạt động trong công tác đấu thầu XDCB trên địa bàn huyệnTam Nông

- Về nội dung: Phạm vi nghiên cứu của luận văn giới hạn trong côngtác đấu thầu xây dựng cơ bản

4 Ý nghĩa khoa học và những đóng góp mới của luận văn

Từ việc phân tích quá trình vận dụng những chính sách, quy định vềđấu thầu trên địa bàn huyện Tam Nông, luận văn chỉ ra những bất cập trongquản lý đấu thầu hiện nay, những vấn đề cần giải quyết; góp phần làm rõ hơn

cơ sở thực tiễn, khoa học về đấu thầu.Những đóng góp mới về khoa học củaluận văn

Trên cơ sở phân tích đánh giá khách quan những thành tựu đạt được,phát hiện những tồn tại và hạn chế trong công tác đấu thầu xây dựng cơ bảntrên địa bàn huyện Tam Nông, luận văn góp phần làm rõ những bất cập giữachính sách và thực tiễn trong công tác đấu thầu hiện nay ở nước ta Từ đó gợi

ý những giải pháp khắc phục cho huyện Tam Nông

5 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu và kết luận, luận văn được kết cấu thành 4 chương:Chương 1: Những vấn đề chung và kinh nghiệm về đấu thầu xây dựng.Chương 2: Phương pháp nghiên cứu

Chương 3: Thực trạng công tác đấu thầu ở huyện Tam Nông, tỉnh PhúThọ từ 2008 - 2012

Chương 4: Một số giải pháp đổi mới công tác đấu thầu ở huyện TamNông, tỉnh Phú Thọ từ nay đến 2020

Chương 1

NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VÀ KINH NGHIỆM

VỀ ĐẤU THẦU XÂY DỰNG

2.1 Khái niệm về đấu thầu

Thuật ngữ “Đấu thầu” đã xuất hiện trong thực tế đời sống xã hội từ rấtlâu và được vận dụng ở nhiều nước trên thế giới, nhưng ở Việt Nam gần đâymới được sử dụng rộng rãi, do vậy còn khá mới và chưa đi vào phổ biến.Nhận thức được vai trò của đấu thầu, ngay từ những năm 90 của thế kỷ 20,cùng với sự đổi mới nền kinh tế, Nhà nước chủ trương chuyển mạnh từphương thức giao nhiệm vụ sang phương thức đấu thầu nhằm tăng cườngcạnh tranh trong lĩnh vực cung cấp dịch vụ và hàng hóa Chính vì đó, quy chếđấu thầu năm 1994 lần đầu tiên được ban hành và đưa vào áp dụng cho đếnnay Trong nền kinh tế thị trường, để thực hiện hoạt động mua sắm (hàng hoá,dịch vụ hay công trình) thì người mua có thể tiến hành theo hai cách khácnhau đó là người mua tự do trao đổi với người bán về nhu cầu mua sắm vàcách thứ hai là người mua tiến hành lựa chọn người bán theo một trình tự nhấtđịnh Cách mua sắm thứ hai này người ta gọi là đấu thầu Khoản tiền dùngcho các hoạt động mua sắm (hay nói chung là đầu tư) được huy động từ hainguồn, đó là nguồn tiền của tư nhân và nguồn tiền do nhà nước quản lý Việc

sử dụng khoản tiền từ nguồn thứ hai bắt buộc phải tuân thủ theo những quyđịnh về mua sắm do Nhà nước đề ra nhằm đảm bảo mang lại hiệu quả cao

Thuật ngữ “đấu thầu” đã xuất hiện từ xa xưa Theo Từ điển tiếng Việt(Viện Ngôn ngữ học, 1998) thì đấu thầu được giải thích là việc “đo công khai,

ai nhận làm, nhận bán với điều kiện tốt nhất thì được giao cho làm hoặc đượcbán hàng (một phương thức giao làm công trình hoặc mua hàng)” Như vậybản chất của việc đấu thầu đã được xã hội thừa nhận như là một sự ganh đua(cạnh tranh) để được thực hiện một việc nào đó, một yêu cầu nào đó

Theo Luật đấu thầu thì đấu thầu là quá trình lựa chọn nhà thầu đáp ứngcác yêu cầu của bên mời thầu để thực hiện gói thầu thuộc các dự án theo quyđịnh của Luật Đấu thầu trên cơ sở bảo đảm tính cạnh tranh, công bằng, minhbạch và hiệu quả kinh tế.

Đứng trên góc độ nhà thầu, đấu thầu là một phương thức canh tranhcông khai giữa các nhà thầu(bên bán) trong việc cung cấp hàng hóa, dịch vụ,đáp ứng một cách tốt nhất yêu cầu về kinh tế, kỹ thuật, chất lượng và tiến độmời thầu

Trên góc độ chủ đầu tư, đấu thầu là một quá trình chọn nhà thầu có khảnăng đáp ứng một cách tốt nhất các yêu cầu về chất lượng, chi phí, tiến độ

Trên góc độ Nhà nước, đấu thầu là một cách thức quản lý các hoạtđộng kinh doanh, mua sắm hàng hóa, dịch vụ và thực hiện các hoạt động xâydựng thông qua cạnh tranh công khai tuyển chọn nhà thầu có đủ năng lực vàkhả năng thực hiện một cách tốt nhất các yêu cầu đã đặt ra cảu bên mời thầu

Mục đích của công tác đấu thầu đảm bảo sự cạnh tranh công khai, lànhmạnh và bình đẳng giữa các nhà thầu nhằm tạo cơ hội nhận hợp đồng trên cơ

sở đáp ứng yêu cầu của chủ đầu tư trong hồ sơ mời thầu

Giữa ”đấu thầu” và ”đấu giá” có sự khác nhau mà đôi lúc người tanhầm lẫn giữa hai khái niệm này Xét trên giác độ quan hệ mua bán của chủthể, đấu thầu là hoạt động mua, đấu giá là hoạt động bán Trong đấu thầubên chủ động tổ chức cuộc thầu là người mua hàng hóa dịch vụ, công trình

từ các nhà thầu Bên mời thầu chủ động tổ chức hoạt động đấu thầu nhằmmua được hàng hóa, dịch vụ có chất lượng tốt nhất, giá cả hợp lý nhất, đảmbảo yêu cầu kỹ thuật, chất lượng và tiến độ đề ra Trong đấu giá, bên chủđộng tổ chức phiên đấu giá nhằm bán được hàng hóa, dịch vụ của mình vớigiá cao nhất có thể

Các khái niệm liên quan:

- Dự án: Là tập hợp các đề xuất để thực hiện một phần hay toàn bộcông việc nhằm đạt được mục tiêu hay yêu cầu nào đó trong một thời giannhất định dựa trên nguồn vốn xác định

- Chủ đầu tư: Là người sở hữu vốn hoặc được giao trách nhiệm thaymặt chủ sở hữu, người vay vốn trực tiếp quản lý và thực hiện dự án.

- Bên mời thầu: Là chủ đầu tư hoặc tổ chức chuyên môn có đủ năng lực

và kinh nghiệm được chủ đầu tư sử dụng để tổ chức đấu thầu theo các quyđịnh của pháp luật về đấu thầu

- Nhà thầu: Là tổ chức, cá nhân có đủ tư cách hợp lệ theo quy địnhtại Điều 7, Điều 8 của Luật Đấu thầu số 61/2005/QH11 ngày 29 tháng 11năm 2005

- Tư vấn đầu tư xây dựng: Là hoạt động đáp ứng yêu cầu về kiến thức,kinh nghiệm chuyên môn cho bên mời thầu trong việc xem xét quyết địnhkiểm tra quá trình chuẩn bị đầu tư và thực hiện đầu tư

- Gói thầu: Là một phần của dự án, trong một số trường hợp đặc biệtgói thầu là toàn bộ dự án; gói thầu có thể gồm những nội dung mua sắm giốngnhau thuộc nhiều dự án hoặc là khối lượng mua sắm một lần đối với mua sắmthường xuyên

- Sơ tuyển: Là bước lựa chọn các nhà thầu có tư cách và năng lực đểtham gia dự thầu

- Danh sách ngắn: Là danh sách thu hẹp các nhà thầu được lựa chọnqua các bước đánh giá hồ sơ dự thầu

- Nộp hồ sơ thầu: Là thời gian nhận hồ sơ dự thầu được quy định trong

hồ sơ mời thầu

- Mở thầu: Là thời điểm tổ chức mở các hồ sơ dự thầu được quy địnhtrong hồ sơ mời thầu

- Xét thầu: Là quá trình phân tích, đánh giá các hồ sơ dự thầu để xétchọn bên trúng thầu

Trong đời sống kinh tế xã hội nước ta nhiều năm trước đây, khi nói đếnđấu thầu, người ta chỉ nghĩ đến việc đấu thầu trong xây dựng Do vậy, nhữngquy định về đấu thầu ở nước ta, trước tiên đưa ra cho lĩnh vực xây dựng để

sau đó hoàn thiện hơn, đi sâu vào các lĩnh vực kinh doanh khác của đời sống

xã hội Thực chất đầu thầu có phạm vi rộng hơn, bao trùm hơn Để hoàn thiệnkhái niệm về đấu thầu, người ta đưa ra các khái niệm theo lĩnh vực mua sắm:

“đấu thầu hàng hóa”; “đấu thầu xây dựng”; “đấu thầu tuyển chọn tư vấn”

Tóm lại, qua phân tích ở trên, có thể đưa ra khái niệm về đấu thầu nhưsau: “Đấu thầu là quá trình lựa chọn nhà thầu, đáp ứng các yêu cầu của bênmời thầu, có giá đặt thầu thấp hơn hoặc bằng giá trần của gói thầu và thấp hơntrong các nhà thầu tham dự thầu”

2.2 Vai trò của đấu thầu đối với phát triển kinh tế - xã hội

Là một công cụ quan trọng giúp các Chính phủ quản lý chi tiêu, sửdụng các nguồn vốn của Nhà nước có hiệu quả và chống thất thoát, lãng phí

Đó là những khoản tiền được chi dùng cho đầu tư phát triển có sự tham giacủa các tổ chức nhà nước, DNNN ở một mức độ nào đó, cũng như cho mụctiêu duy trì các hoạt động của bộ máy Nhà nước

Cùng với pháp luật về thực hành tiết kiệm chống lãng phí, pháp luật vềtham phòng- chống tham nhũng tạo thành công cụ hữu hiệu để chống lại cáchành vi gian lận, tham nhũng và lãng phí trong việc chi tiêu các nguồn tiềncủa Nhà nước, góp phần làm lành mạnh hóa các quan hệ xã hội nhờ thực hiệncác hoạt động mua sắm công theo đúng luật pháp của Nhà nước

Việc chi tiêu, sử dụng tiền của Nhà nước thông qua đấu thầu sẽ giúpcác cơ quan quan lý có điều kiện xem xét, quản lý và đánh giá một cách minhbạch các khoản chi tiêu do quá trình đấu thầu phải tuân thủ các quy trình chặtchẽ với sự tham gia của nhiều bên Là một công cụ quan trọng của kinh tế thịtrường, giúp người mua (BMT) và người bán (nhà thầu) gặp nhau thông quacạnh tranh

Thúc đẩy phát triển các ngành theo hướng chuyên môn hoá sâu và hợptác hoá rộng đồng thời phát triển thị trường đấu thầu Thông qua đấu thầu đãphát triển được thị trường người bán, nhiều doanh nghiệp nhà thầu lớn mạnh,

nhiều doanh nghiệp được thành lập mới hoặc đặt chân vào thị trường đấuthầu, kích thích thị trường trong nước phát triển; chống độc quyền tự nhiên.Các CĐT, BMT được tăng cường về năng lực; có thêm kiến thức, thông tin vàtrở thành những người mua ngày một chuyên nghiệp hơn Bên cạnh đó, hoạtđộng đấu thầu góp phần tạo động lực cho sự phát triển nhờ tăng cường sựcông khai, minh bach, công bằng, hiệu quả và thúc đẩy cạnh tranh các hoạtđộng mua sắm bằng nguồn vốn của Nhà nước cho các công trình công cộng.

Thông qua đấu thầu, các hoạt động kinh tế đều được kích thích pháttriển như các ngành sản xuất trực tiếp, các ngành công nghiệp phụ trợ, chếbiến Với việc nhiều nhà thầu đứng vai trò tổng thầu để kết hợp được các nhàchế tạo, nhà sản xuất, các chuyên gia tư vấn nhằm thực hiện các gói thầu quy

mô lớn, tổng hợp nhiều lĩnh vực đã làm cho hoạt động kinh tế được diễn ratheo hướng chuyên môn hóa sâu và đa phương hóa rộng Các chủ đầu tư lựachọn được những nhà thầu đủ năng lực, kinh nghiệm để thực hiện các dự án,gói thầu làm thay đổi diện mạo kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội của đất nước.Thúc đẩy chuyển giao công nghệ, chia sẻ kiến thức, kinh nghiệm giữa cácquốc gia, các tổ chức phát triển với các quốc gia đang phát triển Hoạt độngđấu thầu không chỉ diễn ra trong phạm vi hẹp mà được diễn ra trên toàn thếgiới Các nhà thầu danh tiếng trên thế giới cũng sẵn sàng và có khả năng thamgia vào tất cả các hoạt động của các quốc gia, thông qua đó chuyển giao côngnghệ, chia sẻ kiến thức, kinh nghiệm

Tạo điều kiện để thúc đẩy tiến trình đổi mới nền kinh tế từ cơ chế tậptrung bao cấp, cơ chế “xin”, “cho” sang cơ chế cạnh tranh; thực hiện dân chủhóa nền kinh tế, khắc phục những nhược điểm của những thủ tục hành chínhnặng nề cản trở sự năng động, sáng tạo

Thông qua đấu thầu, các nhà thầu trong nước dần dần trưởng thành, từchỗ chỉ làm thầu phụ cho các nhà thầu nước ngoài đến nay đã lớn mạnh có thểtham gia đấu thầu cạnh tranh bình đẳng với nhà thầu nước ngoài để dành

được các hợp đồng lớn Ngoài ra, các chủ đầu tư, bên mua thầu được tăngcường rất nhiều về năng lực, từ chỗ hiểu đấu thầu còn lúng túng đến nay đã cóthể thực hiện công tác đấu thầu một cách thuần thục, chuyên nghiệp.

Hiện nay, Việt Nam đang trong quá trình hội nhập sâu, rộng vào nềnkinh tế thế giới Điều đó càng khẳng định vai trò và tầm quan trọng của đấuthầu theo quy định của pháp luật Trước đây, chúng ta đã bắt đầu xây dựngchính sách đấu thầu từ các Quyết định và chỉ hạn định trong lĩnh vực xây lắphoặc mua sắm hàng hoá mà chưa có một hệ thống hoàn chỉnh, đến nay chúng

ta đã xây dựng và ban hành được Luật Đấu thầu quy định thống nhất cho cả 3lĩnh vực đấu thầu dịch vụ tư vấn, mua sắm hàng hoá và xây lắp Những quyđịnh đó được xây dựng trên cơ sở tiếp thu, chắt lọc các kiến thức, kinhnghiệm các quy định về đấu thầu của các tổ chức quốc tế, các quốc gia nhằmđảm bảo cho quy định của pháp luật về đấu thầu của Việt Nam phù hợp vớihoàn cảnh, điều kiện phát triển kinh tế - xã hội và dân trí của Việt Nam Tuyvậy, trong quá trình phát triển, những quy định đó sẽ ngày càng được điềuchỉnh cho phù hợp với thông lệ quốc tế song thích hợp với điều kiện trongnước Trong bối cảnh đó, hoạt động đấu thầu có tầm quan trọng nhất địnhtrong quá trình toàn cầu hoá Cụ thể như sau:

- Thứ nhất, bên cạnh việc chúng ta là thành viên của Diễn đàn Hợp tácKinh tế khu vực Châu á Thái Bình Dương (APEC) và cũng đã chính thức trởthành thành viên của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), nên Luật Đấuthầu của Việt Nam ra đời thay thế cho QCĐT trước đây cho phép công tác tổchức đấu thầu của Việt Nam dễ dàng hơn khi họ tổ chức đấu thầu quốc tế Và

do đó các nhà thầu Việt Nam cũng đỡ tốn công sức khi tham dự các gói thầuquốc tế do các nước thành viên của APEC, WTO tổ chức, vì những quy định

đó ngày càng phù hợp hơn với các quy định đấu thầu của các nước thành viênAPEC, WTO Ngược lại, các nhà thầu quốc tế là thành viên của các tổ chứcAPEC, WTO cũng thuận lợi hơn khi họ tham dự đấu thầu quốc tế các gói thầu

do Việt Nam mời thầu

- Thứ hai, với các tổ chức quốc tế lớn như Ngân hàng Thế giới (WB),Ngân hàng Phát triển Châu á (ADB), Ngân hàng hợp tác quốc tế Nhật Bản(JBIC), việc thông qua Luật Đấu thầu của Việt Nam đảm bảo việc mua sắmcông của nước ta tiến sát hơn với những quy định của các tổ chức này Việcđấu thầu đáp ứng các mục tiêu, yêu cầu của các tổ chức này càng làm tăng uytín và tạo niềm tin của các tổ chức đó đối với Việt Nam Quá trình đấu thầucàng ngày càng được minh bạch hơn, công bằng hơn, hiệu quả hơn là cơ sở đểthu hút ngày càng nhiều các khoản tín dụng ưu đãi và cả các nguồn tài trợkhông hoàn lại cho công cuộc phát triển đất nước của các tổ chức trên.

Thực tế, trong nhiều năm qua, WB, ADB và JBIC đã không ngừng tăngcường hỗ trợ quá trình cải cách và đổi mới của Việt Nam bằng cả vật chất và

tư vấn luật pháp làm cho công tác đấu thầu của Việt Nam ngày càng hiệu quảhơn, minh bạch hơn và do đó tăng được lòng tin của Thế giới vào tiến trìnhđổi mới và cải cách của Việt Nam Điều này đòi hỏi việc xây dựng, hoànthiện Luật Đấu thầu và các văn bản hướng dẫn thi hành cũng như việc phổbiến truyền, nghiên cứu, học tập để quán triệt và thi hành tốt Luật Đấu thầu làmột đòi hỏi cấp thiết

2.3 Phương thức đấu thầu

- Phương thức đấu thầu một túi hồ sơ:

Được áp dụng đối với hình thức đấu thầu rộng rãi và đấu thầu hạn chếcho gói thầu mua sắm hàng hóa, xây lắp, gói thầu EPC Nhà thầu nộp hồ sơ

dự thầu bao gồm đề xuất về kỹ thuật và đề xuất về tài chính theo yêu cầu của

hồ sơ mời thầu Việc mở thầu được tiến hành một lần

- Phương thức đấu thầu hai túi hồ sơ:

Được áp dụng đối với đấu thầu rộng rãi và đấu thầu hạn chế trong đấuthầu cung cấp dịch vụ tư vấn Nhà thầu nộp đề xuất về kỹ thuật và đề xuất vềtài chính riêng biệt theo yêu cầu của hồ sơ mời thầu Việc mở thầu được tiếnhành hai lần; trong đó, đề xuất về kỹ thuật sẽ được mở trước để đánh giá, đề

xuất về tài chính của tất cả các nhà thầu có đề xuất kỹ thuật được đánh giá làđáp ứng yêu cầu được mở sau để đánh giá tổng hợp Trường hợp gói thầu cóyêu cầu kỹ thuật cao thì đề xuất về tài chính của nhà thầu đạt số điểm kỹ thuậtcao nhất sẽ được mở để xem xét, thương thảo.

- Phương thức đấu thầu hai giai đoạn:

Được áp dụng đối với hình thức đấu thầu rộng rãi, đấu thầu hạn chế chogói thầu mua sắm hàng hóa, xây lắp, gói thầu EPC có kỹ thuật, công nghệmới, phức tạp, đa dạng và được thực hiện theo trình tự sau đây:

+ Trong giai đoạn một, theo hồ sơ mời thầu giai đoạn một, các nhà thầunộp đề xuất về kỹ thuật, phương án tài chính nhưng chưa có giá dự thầu, trên

cơ sở trao đổi với từng nhà thầu tham gia giai đoạn này sẽ xác định hồ sơ mờithầu giai đoạn hai

+ Trong giai đoạn hai, theo hồ sơ mời thầu giai đoạn hai, các nhà thầu

đã tham gia giai đoạn một được mời nộp hồ sơ dự thầu giai đoạn hai bao gồm:

Đề xuất về kỹ thuật, đề xuất về tài chính, trong đó có giá dự thầu, biện phápbảo đảm dự thầu

2.4 Các hình thức lựa chọn nhà thầu

Tùy theo tính chất, quy mô, nguồn vốn xây dựng công trình, có thể sửdụng các hình thức đấu thầu sau:

a Đấu thầu rộng rãi:

Đấu thầu rộng rãi được thực hiện để lựa chọn nhà thầu thi công xâydựng công trình và không hạn chế số lượng nhà thầu tham gia

Bên mời thầu phải thông báo rộng rãi trên phương tiện thông tin đạichúng về điều kiện, thời gian nộp hồ sơ dự thầu tối thiểu 10 ngày trước khiphát hành hồ sơ mời thầu và chịu trách nhiệm công bố trên các phương tiệnthông tin đại chúng kết quả xét thầu, giá trúng thầu

b Đấu thầu hạn chế:

Đấu thầu hạn chế được áp dụng trong các trường hợp sau đây:

+ Theo yêu cầu của nhà tài trợ nước ngoài đối với nguồn vốn sử dụngcho gói thầu

+ Gói thầu có yêu cầu cao về kỹ thuật hoặc kỹ thuật có tính đặc thù; góithầu có tính chất nghiên cứu, thử nghiệm mà chỉ có một số nhà thầu có khảnăng đáp ứng yêu cầu của gói thầu.

Khi thực hiện đấu thầu hạn chế, phải mời tối thiểu năm nhà thầu đượcxác định là có đủ năng lực và kinh nghiệm tham gia đấu thầu; trường hợpthực tế có ít hơn năm nhà thầu, chủ đầu tư phải trình người có thẩm quyềnxem xét, quyết định cho phép tiếp tục tổ chức đấu thầu hạn chế hoặc áp dụnghình thức lựa chọn khác

c Chỉ định thầu:

Đây là hình thức lựa chọn nhà thầu đáp ứng yêu cầu của gói thầu đểthương thảo hợp đồng Quyền chỉ định thầu thuộc người có thẩm quyền quyếtđịnh đầu tư

+ Hình thức này chỉ áp dụng cho các trường hợp:

- Sự cố bất khả kháng do thiên tai, địch họa, sự cố cần khắc phục ngaythì chủ đầu tư hoặc cơ quan chịu trách nhiệm quản lý công trình, tài sản đóđược chỉ định ngay nhà thầu để thực hiện; trong trường hợp này chủ đầu tưhoặc cơ quan chịu trách nhiệm quản lý công trình, tài sản đó phải cùng vớinhà thầu được chỉ định tiến hành thủ tục chỉ định thầu theo quy định trongthời hạn không quá mười lăm ngày kể từ ngày chỉ định thầu

- Gói thầu do yêu cầu của nhà tài trợ nước ngoài

- Gói thầu thuộc dự án bí mật quốc gia; dự án cấp bách vì lợi ích quốcgia, an ninh an toàn năng lượng do Thủ tướng Chính phủ quyết định khi thấycần thiết

- Gói thầu mua sắm các loại vật tư, thiết bị để phục hồi, duy tu, mởrộng công suất của thiết bị, dây chuyền công nghệ sản xuất mà trước đó đãđược mua từ một nhà thầu cung cấp và không thể mua từ các nhà thầu cungcấp khác do phải bảo đảm tính tương thích của thiết bị, công nghệ

- Gói thầu dịch vụ tư vấn có giá gói thầu không quá 3 tỷ đồng, gói thầumua sắm hàng hóa có giá gói thầu không quá 2 tỷ đồng, gói thầu xây lắp, góithầu lựa chọn tổng thầu xây dựng (trừ gói thầu lựa chọn tổng thầu thiết kế) cógiá gói thầu không quá 5 tỷ đồng thuộc dự án đầu tư phát triển, dự án cải tạosửa chữa lớn của doanh nghiệp nhà nước.

- Gói thầu mua sắm tài sản có giá không quá 100 triệu đồng để duy trìhoạt động thường xuyên

+ Khi thực hiện chỉ định thầu, phải lựa chọn một nhà thầu được xácđịnh là có đủ năng lực và kinh nghiệm đáp ứng các yêu cầu của gói thầu vàphải tuân thủ quy trình thực hiện chỉ định thầu do Chính phủ quy định

+ Trước khi thực hiện chỉ định thầu thì dự toán đối với gói thầu đó phảiđược phê duyệt theo quy định

Ngoài ra trong luật đấu thầu còn quy định thêm các hình thức lựa chọnnhà thầu là: Mua sắm trực tiếp, chào hàng cạnh tranh trong mua sắm hànghóa, tự thực hiện, lựa chọn nhà thầu trong trường hợp đặc biệt

2.5 Quy trình đấu thầu trong xây dựng cơ bản

Theo luật 61/2005/QH11 đã được Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủnghĩa Việt Nam thông qua ngày 29/11/2005 và có hiệu lực từ ngày 1/4/2006quy trình đấu thầu nói chung, đấu thầu xây dựng các công trình giao thôngtổng quát được thể hiện trên sơ đồ 1.1 và bao gồm các giao đoạn chủ yếu sau:

2.5.1 Chuẩn bị đấu thầu

Đây là giai đoạn đầu tiên trong quy trình đấu thầu xây dựng Nội dungchủ yếu bao gồm các công việc: Lập kế hoạch đấu thầu; Sơ tuyển nhà thầu;Lập hồ sơ mời thầu và Thông báo mời thầu

Kế hoạch đấu thầu của dự án Kế hoạch đấu thầu của dự án do bên mờithầu lập và phải được người có thẩm quyền phê duyệt Trường hợp chưa đủđiều kiện lập kế hoạch đấu thầu cho từng phần của dự án theo giai đoạn thực

hiện nhưng phải được người có thẩm quyền cho phép Nội dung kế hoạch đấuthầu của dự án bao gồm:

- Phân chia dự án thành các gói thầu (tên gói thầu)

- Giá gói thầu

- Nguồn vốn

- Hình thức lựa chọn nhà thầu và phương thức đấu thầu

- Thời gian lựa chọn nhà thầu

- Hình thức hợp đồng

- Thời gian thực hiện hợp đồng

Điều kiện thực hiện đấu thầu

Việc tổ chức đấu thầu chỉ được thực hiện khi có đủ các điều kiện sau:Văn bản quyết định đầu tư hoặc giấy phép đầu tư của người có thẩmquyền hoặc cấp có thẩm quyền

Kế hoạch đấu thầu đã được người có thẩm quyền phê duyệt

Hồ sơ mời thầu đã được người có thẩm quyền hoặc cấp có thẩm quyềnphê duyệt

Trong trường hợp đấu thầu tuyển chọn tư vấn thực hiện công việcchuẩn bị dự án hoặc đấu thầu lựa chọn đối tác để thực hiện dự án, điều kiện tổchức đấu thầu là có văn bản chấp thuận của người có thẩm quyền hoặc cấp cóthẩm quyền và hồ sơ mời thầu được duyệt

Nhà thầu tham gia đấu thầu đối với một gói thầu phải có đủ các điềukiện sau đây:

Có tư cách hợp lệ

Có đủ năng lực về kỹ thuật và tài chính đáp ứng yêu cầu của gói thầu.Chỉ được tham gia trong một hồ sơ dự thầu đối với một gói thầu với tưcách là nhà thầu độc lập hoặc là nhà thầu liên danh Trường hợp liên danhphải có văn bản thỏa thuận giữa các thành viên, trong đó quy định rõ ngườiđứng đầu của liên danh, trách nhiệm chung và trách nhiệm riêng của từngthành viên đối với công việc thuộc gói thầu

Đáp ứng yêu cầu nêu trong thông báo mời thầu hoặc thư mời thầu củabên mời thầu.

Bảo đảm cạnh tranh trong đấu thầu cụ thể là:

Nhà thầu tư vấn lập báo cáo nghiên cứu khả thi không được tham giađấu thầu cung cấp dịch vụ tư vấn lập thiết kế kỹ thuật của dự án, nhà thầu tưvấn đã tham gia thiết kế kỹ thuật của dự án không được tham gia đấu thầu cácbước tiếp theo, trừ trường hợp đối với gói thầu EPC

Nhà thầu tham gia đấu thầu phải độc lập về tổ chức, không cùng phụthuộc vào một cơ quan quản lý và độc lập về tài chính với nhà thầu tư vấn lập

hồ sơ mời thầu, đánh giá hồ sơ dự thầu

Nhà thầu tư vấn giám sát thực hiện hợp đồng phải độc lập về tổ chức,không cùng phụ thuộc vào một cơ quan quản lý và độc lập về tài chính vớinhà thầu thực hiện hợp đồng

Nhà thầu tham gia đấu thầu các gói thầu thuộc dự án phải độc lập về tổchức, không cùng phụ thuộc vào một cơ quan quản lý và độc lập về tài chínhvới chủ đầu tư của dự án

Bên mời thầu không được tham gia với tư cách là nhà thầu đối với cácgói thầu do mình tổ chức

Sơ tuyển nhà thầu, là một giai đoạn trong quy trình đấu thầu, nhưng

nó chỉ được áp dụng đối với các gói thầu có giá trị lớn, phức tạp, đòi hỏi cácnhà thầu đủ năng lực và kinh nghiệm mới tham gia Sơ tuyển giúp bên mờithầu có được danh sách ngắn các nhà thầu tham gia vào giai đoạn đấu thầuchính thức

Lập hồ sơ mời thầu là một nội dung quan trọng trong giai đoạn chuẩn

bị đấu thầu Hồ sơ mời thầu do bên mời thầu lập hoặc thuê tổ chức tư vẫn lập

Hồ sơ mời thầu là toàn bộ tài liệu sử dụng cho đấu thầu rộng rãi hoặc đấu thầuhạn chế bao gồm các yêu cầu cho một gói thầu làm căn cứ pháp lý để nhàthầu chuẩn bị hồ sơ dự thầu và để bên mời thầu đánh giá hồ sơ dự thầu nhằm

lựa chọn nhà thầu trúng thầu, là căn cứ cho việc thương thảo, hoàn thiện và kýkết hợp đồng.

Hồ sơ mời thầu được lập ra dựa trên các căn cứ như Quyết định đầu tư

và các tài liệu là cơ sở để quyết định đầu tư; giấy chứng nhận đăng ký kinhdoanh, giấy chứng nhận đầu tư; Kế hoạch đấu thầu được duyệt; Các quy địnhcủa pháp luật về đấu thầu và các quy định của pháp luật có liên quan; điềuước quốc tế hoặc văn bản thỏa thuận quốc tế (nếu có) đối với các dự án sửdụng vốn ODA; Các chính sách của Nhà nước về thuế, tiền lương, ưu đãitrong đấu thầu quốc tế hoặc các quy định khác có liên quan

Nội dung của hồ sơ mời thầu phải nêu rõ nội dung gói thầu, những yêucầu về thời gian, tiến dộ, chất lượng, thiết kế kỹ thuật kèm theo bản tiên lượng

và chỉ dẫn kỹ thuật, các tiêu chuẩn áp dụng, các chỉ dẫn chung và riêng khác

có liên quan đến gói thầu, các quy định về ngôn ngữ, đồng tiền sử dụng Mộttrong những nội dung quan trọng không thể thiếu là những điều kiện tiênquyết để loại bỏ hồ sơ dự thầu Trong đó chỉ rõ những tiêu chí, diều kiện mànhà thầu vi phạm sẽ bị loại khi đánh giá Tùy theo điều kiện cụ thể, số lượngtiêu thức, sỗ lượng điều kiện tiên quyết sẽ nhiều hay ít Cần tránh những tiêuthức khong cơ bản dẫn đến loại oan các nhà thầu có năng lực

Trên thực tế, hồ sơ mời thầu thường được đóng thành 4 tập:

+ Tập I: Chỉ dẫn nhà thầu

+ Tập II: Chỉ dẫn kỹ thuật

+ Tập III: Tiên lượng mời thầu

+ Tập IV: Hồ sơ thiết kế kỹ thuật

Nhà thầu không được thay đổi, bổ sung hồ sơ dự thầu sau thời điểmđóng thầu Sau khi mở thầu, nhà thầu có trách nhiệm làm rõ hồ sơ dự thầu khi

có yêu cầu của bân mời thầu Việc làm rõ hồ sơ dự thầu được thực hiện dướihình thức trao đổi trực tiếp hoạch gián tiếp, nhưng phải bảo đảm không làmthay đổi nội dung cơ bản của hồ sơ dự thầu đã nộp, không thay đổi giá dựthầu Nội dung làm rõ hồ sơ dự thầu phải thể hiện bằng văn bản và được bên

mời thầu bảo quản như một phần của hồ sơ dự thầu Việc làm rõ hồ sơ dựthầu chỉ được thực hiện giữa bên mời thầu và nhà thầu có hồ sơ dự thầu cầnphải làm rõ.

Trong hồ sơ mời thầu phải ghi rõ thời điểm đóng thầu và thời hạn cóhiệu lực của hồ sơ dự thầu Căn cứ quy mô và sự phức tạp của gói thầu, thờigian chuẩn bị hồ sơ dự thầu tối thiểu là 15 ngày đối với đấu thầu trong nước(7 ngày đối với gói thầu quy mô nhỏ và 30 ngày đối với đấu thầu quốc tế, kể

từ ngày phát hành hồ sơ mời thầu) Thời hạn có hiệu lực của hồ sơ dự thầu tối

đa không quá 180 ngày kể từ thời điểm đóng thầu Trường hợp cần gia hạnhiệu lực của hồ sơ dự thầu, bên mời thầu phải thông báo cho các nhà thầu saukhi được phép của người có thẩm quyền hoặc cấp có thẩm quyền Nếu nhàthầu không chấp nhận thì được hoàn trả tiền bảo lãnh dự thầu

Thông báo mời thầu là một nội dung quan trọng trong giai đoạn chuẩn

bị đấu thầu Thông báo mời thầu phải được đăng tên tờ báo về đấu thầu vàtrên trang website của Nhà nước Thông báo mời thầu cũng được đăng tải trêncác phương tiện thông tin đại chúng, đủ thời gian để các nhà thầu biết đến

2.5.2 Tổ chức đấu thầu

Tổ chức đấu thầu là giai đoạn thứ trong quy trình đấu thầu Nó baogồm các việc: Phát hành hồ sơ mời thầu, lập tổ chuyên gia xét thầu, và thunhận quản lý hồ sơ dự thầu

Việc thu nhận quản lý hồ sơ dự thầu phải đảm bảo các yêu cầu bí mật,

an toàn, vì đó là công sức, tiền của và những bí mật của nahf thầu trong quátrình cạnh tranh Các nhà thầu phải tốn chi phí lớn để xây dựng hồ sơ dựthầu nên việc đảm bảo yêu cầu bí mật sẽ giúp nhà thầu cạnh tranh một cáchcông bằng

2.5.3 Mở thầu và xét thầu

Sau thời điểm đóng thầu là giai đoạn mở thầu và xét thầu

Mở thầu phải được tiến hành công khai theo thời gian và địa điểm đãcông bố trong hồ sơ mời thầu Việc mở thầu phải được tiến hành theo trình tự,

và phải lập biên bản mở thầu với các nội dung được pháp luật công nhận.Biên bản mở thầu phải được nghi tring thực toàn bộ diễn biễn của cuộc mởthầu và cuối cùng phải được xác nhận bởi các đại biểu tham dự thầu thôngqua chữ ký của họ Bên mời thầu có thể mời đại diện của các cơ quan liênquan đến tham dự lễ mở thầu Sau khi mở thầu, bên mời thầu phải ký xácnhận vào từng trang bản gốc của từng hồ sơ dự thầu và quản lý theo chế độquản lý hồ sơ “mật” Việc đánh giá hồ sơ dự thầu được tiến hành theo bảnchụp Nhà thầu phải chịu trách nhiệm về tính chính xác và phù hợp giữa bảnchụp và bản gốc cũng như về niêm phong của hồ sơ dự thầu.

Xét thầu do bên mời thầu tiến hành thông qua tổ chuyên gia tư vấn và

đã được thành lập Việc xét thầu phải dựa trên các tiêu chuẩn đánh giá đãđược người có thẩm quyền duyệt Bên mời thầu tiến hành nghiên cứu, đánhgiá chi tiết và xếp hạng các hồ sơ dự thầu đã được mở căn cứ theo yêu cầucủa hồ sơ mời thầu và tiêu chuẩn đánh giá được người có thẩm quyền hoặccấp có thẩm quyền phê duyệt trước khi mở thầu Việc đánh giá hồ sơ dự thầuthực hiện theo nguyên tắc sau:

Bước 1: Đánh giá sơ bộ Kiểm tra tính hợp lệ của hồ sơ dự thầu:

- Tính hợp lệ của đơn dự thầu: đơn dự thầu phải được điền đầy đủ và cóchữ ký của người đại diện hợp pháp của nhà thầu theo yêu cầu của hồ sơ mờithầu Đối với nhà thầu liên danh, đơn dự thầu phải do đại diện hợp pháp củatừng thành viên liên danh ký hoặc thành viên đứng đầu liên danh thay mặtliên danh ký đơn dự thầu theo quy định trong văn bản thoả thuận liên danh;

- Tính hợp lệ của thoả thuận liên danh: trong thoả thuận liên danh phảiphân định rõ trách nhiệm, quyền hạn, khối lượng công việc phải thực hiện vàgiá trị tương ứng của từng thành viên trong liên danh, kể cả người đứng đầuliên danh và trách nhiệm của người đứng đầu liên danh; chữ ký của các thànhviên, con dấu (nếu có);

- Có đầy đủ các loại giấy tờ theo yêu cầu của hồ sơ mời thầu: Giấychứng nhận đăng ký kinh doanh, Giấy chứng nhận đầu tư; quyết định thành

lập hoặc Giấy đăng ký hoạt động hợp pháp; Giấy phép bán hàng thuộc bảnquyền của nhà sản xuất hoặc giấy ủy quyền bán hàng của đại lý phân phối(nếu có yêu cầu); Loại bỏ hồ sơ dự thầu không đáp ứng các điều kiện tiênquyết quy định trong hồ sơ mời thầu;

- Đánh giá năng lực và kinh nghiệm của nhà thầu theo tiêu chuẩn đánhgiá về năng lực và kinh nghiệm nêu trong hồ sơ mời thầu Nhà thầu phải đượcđánh giá đạt yêu cầu về năng lực, kinh nghiệm theo quy định trong hồ sơ mờithầu thì hồ sơ dự thầu mới được xem xét ở các bước tiếp theo

Bước 2: Đánh giá chi tiết hồ sơ dự thầu

- Đánh giá chi tiết về mặt kỹ thuật Đánh giá theo tiêu chuẩn đánh giá

về mặt kỹ thuật được quy định trong hồ sơ mời thầu Tùy theo tính chất vàđiều kiện cụ thể của từng gói thầu mà sử dụng phương pháp chấm điểm hoặcphương pháp đánh giá theo tiêu chí “đạt”, “không đạt” đối với các tiêu chuẩn

về mặt kỹ thuật Chỉ những hồ sơ dự thầu được chủ đầu tư phê duyệt đạt yêucầu về mặt kỹ thuật mới được xác định giá đánh giá Sử dụng thang điểm tối

đa (100, 1.000, ) để xây dựng tiêu chuẩn đánh giá về mặt kỹ thuật Mứcđiểm yêu cầu tối thiểu về mặt kỹ thuật được quy định tuỳ theo tính chất củatừng gói thầu nhưng phải bảo đảm không thấp hơn 70% tổng số điểm về mặt

kỹ thuật; đối với gói thầu có yêu cầu kỹ thuật cao không thấp hơn 80%

- Đánh giá chi tiết về mặt tài chính thương mại để xếp loại nhà thầu.Việc xác định giá đánh giá là xác định chi phí trên cùng một mặt bằng về kỹthuật, tài chính, thương mại và các yếu tố khác nhằm so sánh, xếp hạng các hồ

sơ dự thầu Phương pháp xác định giá đánh giá phải được nêu trong tiêuchuẩn đánh giá Dựa vào chi phí trên cùng một mặt bằng của các nhà thầu,bên mời thầu sẽ xếp hạng các nhà thầ, trong đó nhà thầu xếp số một là nhàthầu có chi phí trên cùng một mặt bằng thấp nhất Nhà thầu có chi phí trêncùng một mặt bằng thấp nhất là nhà thầu trúng thầu Giá chào thầu của nhàthầu có giá đánh giá thấp nhất sau khi sửa lỗi số học và hiệu chỉnh các sai lệchđưcọ gọi là giá trúng thầu

Trên cơ sở kết quả đánh giá các hồ sơ dự thầu, tổ chuyên gia đấuthầu tập hợp và báo cáo bằng văn bản để bộ phận có thảm quyền thẩm định

và phê duyệt

2.5.4 Thẩm định và phê duyệt kết quả đấu thầu

Để có đủ căn cứ cho việc quyết định trúng thầu, bên mời thầu phải báocáo lên cấp có thẩm quyền thẩm định kết quả đấu thầu Trên cơ sở thẩm định,

cơ quan cấp phê duyệt sẽ xem xét và phê duyệt kết quả đấu thầu

Nội dung thẩm định kết quả đấu thầu bao gồm:

Kiểm tra những căn cứ pháp lý đối với gói thầu Quyết định đầu tư, kếhoạch đầu thầu được duyệt, quyết định phê duyệt hồ sơ mời thầu, tiêu chuẩnđánh giá, quyết định thành lập tổ chuyên gia,

Kiêm tra quy trình đấu thầu đã được thực hiện Thời gian phát hành hồ

sơ, thời gian mở hồ sơ, thời gian mở thầu, đánh giá hồ sơ dự thầu

Kiểm tra các kết quả đánh giá hồ sơ dự thầu cảu tổ chuyên gia

Làm rõ các nội dung cần thiết khác trong báo cáo của bên mời thầu.Kết quả đấu thầu phải do người có thẩm quyền hoặc cấp có thẩm quyềnphê duyệt Trên cơ sở báo cáo đấu thầu của bên mời thầu và báo cáo thẩmđịnh kết quả đấu thầu của cơ quan thẩm định, nguwofi có thẩm quyền sẽ xemxét và phê duyệt kết quả đấu thầu với các nội dung: tên nhà trúng thầu, giátrúng thầu và loại hợp đồng

2.5.5 Công bố kết quả đấu thầu

Bên mời thầu chỉ được phép công bố kết quả đấu thầu sau khi đã đượcngười có thẩm quyền hoặc cấp có thẩm quyền phê duyệt Sau khi có kết quả,bên mời thầu tiên shanfh thông báo kết quả đấu thầu bằng văn bản đến tất cảcác nhà thầu đã tham dự

Đối với nhà thầu trúng thầu, bên mời thầu sẽ gửi kèm các văn bản quyđịnh theo luật định để cùng nhau thương thảo hợp đồng

2.5.6 Thương thảo và hoàn thiện hợp đồng

Đây là công đoạn tiếp tục giải quyết các tồn đọng, chưa đầy đủ, chưahaofn chỉnh trong quá trình đấu thầu Tất cả các sai sót sẽ được điều chỉnh vàhoàn thiện Nội dung gồm: Giải quyết các nội dung tồn tại; Chi tiết hoá cácchi phí; Nghiên cứu sáng kiến, giải pháp tối ưu do nhà thầu đề xuất Nguyêntắc: Đảm bảo đáp ứng các yêu cầu của HSMT; Giá ký hợp đồng < giá trúngthầu đã duyệt

Nếu thương thảo hợp đồng không thống nhất, thì bên mời thầu có thểxem xét và quyết định để mời nhà thầu thứ 2 nếu có hoặc phải tổ chức đấuthầu lại

2.5.7 Ký hợp đồng

Điều kiện ký hợp đồng là sau khi thương thảo hoàn thiện hợp đồng vàcập nhật thông tin về năng lực nhà thầu đầy đủ Để đảm bảo ký hợp đồngđúng thủ tục, bên mời thầu yêu cầu phải có bảo lãnh thực hiện hợp đồng(trước khi ký hợp đồng hoặc hợp đồng có hiệu lực) Hình thức ký hợp đồngphải đảm bảo công khai và phải có đại diện có thẩm quyền của bên mời thầu

và nhà thầu

2.6 Chất lượng đấu thầu

Trước tiên, ta cần phải thống nhất về khái niệm chất lượng Chất lượng

là một khái niệm tổng quát, phản ánh mức độ thỏa mãn nhu cầu của người cầnsản phẩm hay dịch vụ mà nó phản ánh

Theo quan niệm mới nhất về chất lượng theo phiên bản ISO

90000-2000, chất lượng là mức độ của một tập hợp các đặc tính vốn có đáp ứng cácyêu cầu của khách hàng Đây là khái niệm nói rất rõ mức độ chất lượng caohay thấp

“Chất lượng chính là sự phù hợp những đặc trưng, đặc tính của sảnphẩm hoặc dịch vụ được cung cấp với những đòi hỏi của người mua, củakhách hàng, của người cần nó” Qua đó “Mức độ phù hợp cao hay thấp các

yêu cầu, đòi hỏi của khách hàng, người mua về sản phẩm hoặc dịch vụ là mứcchất lượng cao hay thấp của sản phẩm hoặc dịch vụ”

Do vậy, chất lượng đấu thầu trong xây dựng phụ thuộc vào chất lượngcủa tất cả các khâu công việc trong quá trình lựa chọn nhà thầu Đó chính lànhưng đặc trưng, đặc tính thể hiện sự đảm bảo tính pháp lý, tính khoa học,tính khả thi, tính hiệu quả kinh tế, tính cạnh tranh, tính công khai và minhbạch cảu toàn bộ quá trình lựa chọn nhà thầu xây dựng các công trình

2.7 Các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng đấu thầu

2.7.1 Cơ chế chính sách

Cơ chế chính sách của một quốc gia có ảnh hưởng đến hoạt động đấuthầu Cơ chế quản lý thông thoáng, đúng quy luật khách quan thì hoạt độngđấu thầu càng mang lại hiệu quả cao và ngược lại Hiện nay, cơ chế chínhsách nhìn chung đã đáp ứng được một số yêu cầu cơ bản nhưng vẫn cònmột số thiếu sót như quản lý chưa khách quan, thiếu chưa đồng bộ, lơi lỏngtrong công tác quản lý hoạt động đấu thầu, xét thầu dẫn đến một số nhàthầu, cá nhân lợi dụng sơ hở để chiếm đoạt, ép giá làm thiệt hại đến nềnkinh tế quốc dân

2.7.2 Sự phát triển của thị trường

Chúng ta biết đấu thầu là một hình thức cạnh tranh công khai trên thịtrường, nếu không có cơ chế thị trường thì chắc hẳn không cần phải đấu thầu

Vì vậy, thị trường là nơi kiểm nghiệm tính phù hợp của việc đấu thầu, nó sẽđào thải những mặt không hợp lý, yếu kém và kích thích đổi mới nâng caohiệu quả của những mặt tích cực trong đấu thầu ngành xây dựng Do vậy, thịtrường là động lực, là điều kiện đảm bảo cho việc thực hiện đấu thầu đạt hiệuquả cao

Mặt khác, có thị trường là có cạnh tranh, nhờ cạnh tranh, chủ đầu tưmới chọn được nhà thầu thích hợp đạt được những yêu cầu đã đặt ra Tuynhiên, cũng nảy sinh nhiều hiện tượng tiêu cực làm ảnh hưởng xấu đến đấu

thầu Vì vậy, vấn đề đặt ra là tìm được cách giải quyết làm sao để cạnh tranhluôn luôn lành mạnh.

2.7.3 Nhân tố thông tin

Thông tin là cần thiết cho mọi hoạt động xã hội, trong đấu thầu thìlượng thông tin phải xử lý nhiều Thông tin giúp cho nhà thầu một phầnnào “biết mình biết người”, dự thầu một cách đầy đủ các thủ tục liên quan

mà chủ đầu tư đưa ra Đồng thời thông tin giúp chủ đầu tư chọn nhà thầu

có đủ điều kiện thực hiện hợp đồng, do đó lượng thông tin phải đảm bảokịp thời trong công tác đấu thầu Mức độ công khai, minh bạch của thôngtin có ảnh hưởng nhiều đến kết quả và chất lượng đấu thầu, đảm bảo sựcông bằng trong đấu thầu

2.7.4 Nhân tố con người, tổ chức bộ máy

Nhân tố con người, cách thức tổ chức, thực hiện là yếu tố quyết địnhđến hiệu quả của công tác lựa chọn nhà thầu Nếu cán bộ làm công tác đấuthầu có trình độ chuyên môn cao, có phẩm chất đạo đức tốt, nắm chắc, cậpnhật kịp thời các quy định về quản lý đầu tư xây dựng và đấu thầu thì sẽquyết định đến sự thành công và hiệu quả của công tác đấu thầu, đồng thờigiảm thiểu chi phí, thời gian và những tiêu cực trong đấu thầu Ngược lại,công tác đấu thầu không thể tổ chức một cách thuận lợi, đúng quy định vàđạt hiệu quả cao

Tổ chức bộ máy: Đây là vấn đề hết sức quan trọng Trong bộ máy tổchức phải hết sức chú ý đến mô hình tổ chức cơ cấu chức năng, nhiệm vụ.Quyền hạn trách nhiệm của từng khâu, từng bộ phận, cá nhân Bộ máy tổchức gọn nhẹ, vận hành đồng bộ sẽ góp phần nâng cao hiệu quả công tác đấuthầu, hạn chế tình trạng sai phạm trong đấu thầu

2.7.5 Nhân tố kiểm tra, giám sát

Kiểm tra và giám sát có vai trò rất quan trọng trong công tác đấu thầunhằm đảm bảo đồng tiền ngân sách được sử dụng một cách hiệu quả nhất,

nhằm chấn chỉnh những lệch lạc, trái pháp luật, trái mục tiêu của công tác đấuthầu Qua công tác giám sát, kiểm tra đã phát hiện một số tồn tại trong kếhoạch đấu thầu, hồ sơ mời thầu, báo cáo đánh giá hồ sơ dự thầu Thông qua

đó giúp các chủ đầu tư, cán bộ làm công tác đấu thầu thấy được những thiếusót, yếu kém của mình, đồng thời hỗ trợ cơ quan quản lý nhà nước nắm bắtđược thực tiễn, từ đó có những chính sách quản lý hiệu quả

2.8 Kinh nghiệm trong nước và quốc tế về công tác đấu thầu

2.8.1 Kinh nghiệm trong nước về đấu thầu

Trong những năm qua công tác đấu thầu ở Việt Nam đã trở thành mộtcông cụ quản lý cực kỳ quan trong trong hoạt động đầu tư Luật đấu thầu rađời đánh dấu một bước tiến mới trong công tác quản lý của nước ta, nó tạo ramột hành lang pháp lý cho việc lựa chọn được các nhà thầu để thực hiện các

dự án đầu tư, đồng thời góp phần nâng cao vai trò của chủ đầu tư và tăngcường trách nhiệm của nhà thầu đồng thời tạo được sự công bằng và cạnhtranh giữa các nhà thầu, hạn chế tiêu cực trong việc lựa chọn đơn vị thực hiện

và qua đó giảm được chi phí đầu tư, mang lại hiệu quả cho dự án Tuy nhiêntrong quá trình triển khai thực hiện công tác đấu thầu ở nước ta còn bộc lộmột số tồn tại, hạn chế sau:

- Về phạm vi điều chỉnh và xử lý mối quan hệ giữa Luật đấu thầu vớicác Luật mang tính chuyên ngành có những điều khoản không thống nhất nênkhi áp dụng thường bị trùng chéo gây nảy sinh những ách tắc mâu thuẫn

- Luật xây dựng đã có điều khoản quy định chặt chẽ nhưng trên thực tếhiện tượng thông thầu giữa các doanh nghiệp xây dựng và giữa bên mời thầu

và bên dự thầu vẫn còn tương đối phổ biến, nên cần có giải pháp chống khépkín trong đấu thầu

- Luật đấu thầu hầu như chỉ quan tâm đến việc quy định hồ sơ mời thầu(HSMT) theo loại hình thi công xây dựng mà không quy định chi tiết cụ thểHSMT cho các loại hình khác mà chúng ta đang áp dụng từng bước trong quátrình hội nhập

- Về giá trúng thầu cũng phải cần được xem xét Theo Luật đấu thầu,nhà thầu trúng thầu là nhà thầu có giá đánh giá thấp nhất nhưng không vượtgiá gói thầu được duyệt trong kế hoạch đấu thầu Nguyên tắc này chỉ thíchhợp với một vài nước phát triển có trình độ cao.

- Quy định của luật chưa có hướng dẫn cụ thể cho việc hoàn thiện hồ sơ

dự thầu (HSDT) nhằm thống nhất phương pháp đánh giá và việc lựa chọn nhàthầu đạt được mục tiêu quản lý của Nhà nước đối với các dự án đầu tư xây dựng

- Trong quy định đánh giá hồ sơ dự thầu xây lắp chưa đưa ra được cáctiêu chuẩn và phương pháp phù hợp để đánh giá năng lực, kinh nghiệm củanhà thầu dự thầu nên việc đánh giá còn mang tính chủ quan

- Việc quy định bước đánh giá về mặt kỹ thuật của gói thầu xây lắp chưađáp ứng được yêu cầu của việc lựa chọn nhà thầu xây dựng Phương án kỹthuật được chọn trong hồ sơ dự thầu chưa chặt chẽ, còn quá sơ sài nên việc ápdụng nó sau khi thắng thầu còn hạn chế do thiếu tính chính xác, tính thực tiễn

- Còn thiếu các hướng dẫn cụ thể trong việc xác định giá đánh giá của

hồ sơ dự thầu xây lắp

- Quy trình tổ chức đánh giá hồ sơ dự thầu xây lắp mất nhiều thời gian,làm tăng thời gian tổ chức đấu thầu và thực hiện gói thầu xây lắp

2.8.2 Kinh nghiệm quốc tế về đấu thầu

Xuất phát từ sự khác nhau về các đặc điểm đặc thù, trình độ tổ chứcđấu thầu của các nước, các tổ chức quốc tế, các quy định về đấu thầu và kinhnghiệm tổ chức đấu thầu của các nước, các tổ chức quốc tế, hoạt động đấuthuầ xây dựng của các tổ chức quốc tế như Ngân hàng thế giới (WB), Ngânhàng Phát triển châu Á (ADB) và của các nước như Nga, Hàn Quốc thể hiệntính phong phú đa dạng của hoạt động đấu thầu xây dựng Nghiên cứu hoạtđộng đấu thầu xây dựng của các nước như Nga, Hàn Quốc và Campuchia,một số tổ chức quốc tế như Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB), Ngân hàngThế giới (WB), Ngân hàng Hợp tác Quốc tế Nhật Bản (JBIC), tác giả bài báo

tổng hợp những kinh nghiệm quý báu đó làm những bài học cho các hoạtđộng đấu thầu xây dựng nói chung, đấu thầu xây dựng các công trình xâydựng, giao thông ở Việt Nam nói riêng và từ đó góp phần nâng cao chất lượngcủa hoạt động này trong tương lai ở Việt Nam.

2.8.2.1 Kinh nghiệm đấu thầu xây dựng của nước Nga

Ở Nga, để quản lý hoạt động đấu thầu, Tổng thống Nga ban hành Nghịđịnh kèm theo quy chế đấu thầu về mua sắm hàng hoá, xây lắp công trình,dịch vụ cho các nhu cầu quốc gia Một trong những kinh nghiệm tổng quanchi phí hoạt động đấu thầu của nước Nga là sự phù hợp cao của quy chế đấuthầu quốc tế Nó đảm bảo cho các hoạt động đấu thầu quốc tế diễn ra ở nướcNga không phải tốn nhiều công sức vào việc nghiên cứu tìm hiểu các quyđịnh của các tổt chức quốc tế trước khi tiến hành chúng Do vậy, đây là mộttrong những căn cứ quan trọng góp phần thực hiện một trong những yêu cầucủa nâng cao chất lượng đấu thầu là tiết kiệm, hiệu quả, đáp ứng tốt nhất cácyêu cầu của chủ đầu tư và tạo sự dễ dàng cho quá trình thực hiện

Cơ chế quản lý, giám sát, xử phạt nghiêm minh các hành vi tiêu cựctrong các hoạt động đấu thầu ở nước Nga đảm bảo chấm dứt tình trạng lạmdụng quyền lực của các quan chức chính phủ trong việc đấu thầu mua sắmhàng hoá, xây lắp và dịch vụ cho các nhu cầu quốc gia Có thể nói, ở Nga,chính sách xử phạt thích đáng những cá nhân, tổ chức vi phạm quy chế đấuthầu đã thúc đẩy việc thực hiện các yêu cầu công bằng, bình đẳng trong đấuthầu; hạn chế đến mức thấp nhất các hiện tượng thiếu minh bạch, thiếu vô tưcủa những người làm công tác xét thầu Đây là một kinh nghiệm quý báuchúng ta có thể nghiên cứu học tập để nâng cao chất lượng đấu thầu xây dựngnói chung và các công trình giao thông nói riêng

2.8.2.2 Kinh nghiệm đấu thầu của Hàn Quốc

Theo quy định của Hàn Quốc, “Luật hợp đồng” mà trong đó Nhà nước

là bên tham gia là luật điều chỉnh các hoạt động đấu thầu Luật này quy định

những nguyên tắc cơ bản và thủ tục mua sắm công Trên cơ sở luật đó Tổngthống, Thủ tướng ban hành các hướng dẫn để thực hiện Bộ Kinh tế và Bộ Tàichính ban hành hướng dẫn chi tiết việc thực hiện.

Hệ thống mua sắm của Hàn Quốc là hệ thống tập trung thống nhất cao.Hàn Quốc có một cơ quan tập trung có tên viết tắt là Sarok có một số lượngcán bộ chuyên gia lớn lên tới hàng ngàn người có nhiệm vụ tổ chức thực hiệnđấu thầu tất cả các nhu cầu mua sắm công lớn của đất nước Tuy nhiên, nhữngnhu cầu mua sắm có giá trị nhỏ cũng được phân cấp [2] Có thể nói nhiều nhàthầu Việt Nam đang có kỳ vọng đề nghị Chính phủ xem xét áp dụng kinhnghiệm này, vì việc tổ chức đấu thầu rất phân tán hiện nay ở nước ta có thể đãđẩy hoạt động này đi theo chiều hướng tạo thuận lợi cho các tệ nạn phát sinhnhư cục bộ, địa phương chủ nghĩa, áp dụng thiếu thống nhất, thiếu nhất quángiữa các địa phương, các ngành

2.8.2.3 Kinh nghiệm đấu thầu của Campuchia

Campuchia là một nước có diện tích nhỏ, ở cạnh nước ta đã có nhữngbước phát triển vượt bậc trong thời gian qua Hơn nữa, Campuchia vừa mớigia nhập Tổ chức thương mại Thế giới (WTO), do vậy nghiên cứu Quy chếđấu thầu của Campuchia cũng có ý nghĩa đối với Việt Nam Cũng dễ nhậnthấy rằng, Quy chế quản lý đấu thầu Nhà nước của Campuchia khá đơn giản,ngắn gọn Nó chỉ bao gồm 9 điều với độ dài không quá 10 trang khổ giấy A4,quy chế này quy định một cách khái quát các hình thức đấu thầu, quy trìnhđấu thầu tổng quát và quản lý, giám sát hoạt động đấu thầu Việc tổ chức đấuthầu ở Campuchia được tiến hành một cách tập trung thông qua một Hội đồng[2] Có thể nói rằng, tính đơn giản, gọn nhẹ và tập trung là điểm nổi bật trongQuy chế Đấu thầu xây dựng ở Campuchia Điều này giải thích tại sao, các quychế quản lý của Campuchia mặc dù rất đơn giản nhưng hiệu lực rất cao

2.8.2.4 Kinh nghiệm đấu thầu của Ngân hàng Thế giới (WB)

Ngân hàng Thế giới là một tổ chức quốc tế quản lý các khoản cho vayvới 185 nước thành viên Để quản lý các hoạt động mua sắm, Ngân hàng Thế

giới ban hành hai văn bản quy định riêng rẽ Những quy định này được cácnhà lập pháp Việt Nam tham khảo nhiều trong quá trình xây dựng quy chếđấu thầu và điều hành hoạt động đấu thầu ở Việt Nam từ những ngày đầu tiêncho đến bây giờ.

Hướng dẫn của Ngân hàng Thế giới về tuyển dụng chuyên gia tư vấn.Việc ban hành riêng rẽ hai loại hoạt động đấu thầu có nhiều điểm riêng biệtcủa Ngân hàng Thế giới cũng là một trong những kinh nghiệm đầu tiên có thểxem xét trong điều kiện của nước ta vì những quy định về đấu thầu của nước

ta hiện nay quá dài, hơn nữa các quy định đó lại thay đổi thường xuyên nên cóthể gây nhiễu khi áp dụng

Kinh nghiệm thứ hai có thể xem xét trong bối cảnh của nước ta là việcquy định rõ tính hợp lệ của Nhà thầu Một trong những nhân tố quan trọng đểNhà thầu được phép tham dự thầu với tư cách một Nhà thầu độc lập là nó phải

tự chủ về tài chính Có như vậy các Nhà thầu khi tham gia đấu thầu mới tránhđược sự chỉ đạo, điều hành của các cơ quan quản lý trực tiếp hoặc tránh bị lệthuộc vào một cấp quản lý nhất định Điều này đặt ra câu hỏi lớn ở Việt Nam

là các Công ty, doanh nghiệp trực thuộc ngành của một Bộ chủ quản có đượctham gia đấu thầu các gói thầu do các Bộ đó tổ chức, giám sát, quản lý haykhông? Điều này có ảnh hưởng rất lớn đến việc bảo đảm yêu cầu vô tư, côngbằng, bình đẳng giữa các Nhà thầu

Ngân hàng Thế giới quy định rõ các hình thức đấu thầu gồm đấu thầucạnh tranh Quốc tế (ICB) và các cách mua sắm khác, như Đấu thầu Quốc tếhạn chế (LIB), Đấu thầu cạnh tranh trong nước (NCB), Chào hàng cạnh tranh(Quốc tế và Trong nước); Hợp đồng trực tiếp hoặc tự làm Việc lựa chọn hìnhthức nào phải trên nguyên tắc đảm bảo phát huy khả năng có cạnh tranh đủrộng về giá, gồm các Nhà thầu có đủ khả năng kết hợp, kinh tế và hiệu quả.các hình thức đấu thầu được áp dụng cho từng gói thầu được xác định theothoả thuận giữa ngân hàng và bên vay

Kinh nghiệm thứ ba có thể học tập từ quy định cũng như thực hành đấuthầu của Ngân hàng Thế giới yêu cầu việc đấu thầu cạnh tranh quốc tế (ICB)phải thông báo mời thầu công khai trên tờ báo “Kinh doanh phát triển” củaLiên Hợp Quốc (Development Business) Ngân hàng Thế giới quy định:Việcthông báo đúng lúc về các cơ hội đấu thầu cực kỳ quan trọng trong đấu thầucạnh tranh Đối với các dự án mua sắm theo thể thức ICB, bên vay phải chuẩn

bị và nộp cho Ngân hàng một dự thảo Thông báo chung về mua sắm (GeneralProcurement Notice) Ngân hàng sẽ thu xếp việc đăng thông báo đó trên báoKinh doanh Phát triển của LHQ Hướng dẫn này còn quy định rõ: “Mọi người

dự thầu đều phải được cung cấp những thông tin như nhau và phải cùng đượcbảo đảm cơ hội bình đẳng trong việc nhận thông tin bổ sung kịp thời Bên vayphải tạo điều kiện thuận lợi cho những người có thể dự thầu đến thăm địađiểm dự án”

Tóm lại, điểm qua quy định đấu thầu của WB thấy có nhiều nội dungcần được nghiên cứu tham khảo để có thể xem xét đưa vào các quy định đấuthầu của Việt Nam Quy chế đấu thầu hiện hành của Việt Nam tuy mới mẻ,song nội dung cơ bản, các nguyên tắc cơ bản, các mục tiêu chính không khácnhiều với quy định mua sắm của WB, nhiều nội dung của ta và WB trùngnhau Song một số nội dung khác cần bớt dần khoảng cách như các nội dung

về tính công khai, mẫu hóa, phương pháp đánh giá, chống tham nhũng, xử lýchặt chẽ các vi phạm…

2.8.2.5 Kinh nghiệm đấu thầu của Ngân hàng Hợp tác Quốc tế Nhật Bản (JBIC)

Điểm giống nhau cơ bản giữa hướng dẫn đấu thầu của Ngân hàng Hợptác Quốc tế Nhật Bản (JBIC) và Ngân hàng WB và ngân hàng ADB là đềuban hành hai loại văn bản tách rời nhau:

Hướng dẫn tuyển dụng tư vấn của Ngân hàng Hợp tác Quốc tế NhậtBản (JBIC) (Guidelines for the Employment of Consultants under JBICODA Loans)

Hướng dẫn mua sắm của Ngân hàng Hợp tác Quốc tế Nhật Bản (JBIC)(Guidelines for Procurement under JBIC ODA Loans)

Một trong những kinh nghiệm quan trọng nhất được quy định thànhđiều khoản trong hướng dẫn mua sắm hàng hoá và công trình là của Ngânhàng Hợp tác Quốc tế Nhật Bản (JBIC) là: “Ngân hàng cho rằng trong hầu hếtcác trường hợp đấu thầu, Hình thức Đấu thầu cạnh tranh Quốc tế ICB là giảipháp tốt nhất để thoả mãn các yêu cầu mua sắm hàng hoá và dịch vụ cho các

dự án đã được đề cập trong phần 1.01 ở trên (hướng dẫn này) Ngân hàng, vìvậy, thông thường yêu cầu bên vay mua sắm hàng hoá, công trình và dịch vụthông qua đấu thuầ cạnh tranh quốc tế ICB phù hợp với các thông lệ đượctrình bày trong phần II của hướng dẫn này”

Điều thứ hai có thể được coi là thông tin tham khảo là việc Ngân hàngJBIC không có quy định nào và cũng không thực hiện chế độ ưu đãi nào đốivới Nhà thầu trong nước khi tham gia đấu thầu Đây là điểm khác cơ bản vớinhững quy định của Ngân hàng Thế giới (WB) và Ngân hàng phát triển châu Á(ADB) Đây là sự thể hiện cao nhất yêu cầu đảm bảo sự công bằng bình đẳngtrong đấu thầu của JBIC

Tóm lại, nghiên cứu những kinh nghiệm trong việc xây dựng tổ chứchoạt động đấu thầu xây dựng của một số nước, một số tổ chức quốc tế có ýnghĩa rất lớn để góp phần hoàn thiện quy chế đấu thầu ở nước ta cũng như tìm

ra các biện pháp nhằm nâng cao chất lượng hoạt động phổ biến này Quanhững kinh nghiệm nêu trên, người viết thấy nổi lên một số điểm chính là: (1)

có thể nghiên cứu xây dựng các quy quy định về đấu thầu tách rời giữa đấuthầu mua sắm hàng hoá dịch vụ và công trình xây dựng với đấu thầu tuyểnchọn tư vấn; (2) nghiên cứu áp dụng tổ chức hoạt động đấu thầu tập trung trênphạm vi toàn quốc hoặc từng vùng (Bắc, Trung, Nam) để tăng tính kháchquan, vô tư, công bằng bình đẳng; (3) áp dụng cơ chế giám sát, xử phạtnghiêm minh các tổ chức, cơ quan và cá nhân vi phạm trong đấu thầu và thựchiện các hợp đồng Ngoài ra còn có một số điểm khác nữa sẽ được nghiên cứu

để áp dụng vào hoàn cảnh của nước ta

2.8.3 Bài học kinh nghiệm có thể áp dụng cho Tam Nông

Qua kinh nghiệm đấu thầu quốc tế và đấu thầu trong nước có thể rút rabài học kinh nghiệm để áp dụng cho huyện Tam Nông như sau:

- Để nâng cao chất lượng công tác đấu thầu cần phải có cơ chế quản lý,giám sát chặt chẽ và có hình thức xử phạt nghiêm minh các tiêu cực tronghoạt động đấu thầu

- Đưa ra được các tiêu chuẩn và phương pháp phù hợp để đánh giánăng lực, kinh nghiệm của nhà thầu dự thầu

- Tăng cường công tác đào tạo, tập huấn nghiệp vụ cho các cán bộ làmcông tác đầu thầu Bên cạnh đó cần quy định rõ ràng trách nhiệm của từngđơn vị, cá nhân trong quá trình thực hiện

- Công khai tối đa các công tin về đấu thầu nhằm giảm thiểu các hành

vi tiêu cực trong đấu thầu

- Sử dụng các hình thức lựa chọn nhà thầu có tính cạnh tranh cao đểđảm bảo được hiệu quả cao nhất

Chương 2

PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

2.1 Câu hỏi nghiên cứu

- Thực trạng công tác đấu thầu trên địa bàn huyện Tam Nông, tỉnh Phú Thọthể hiện nay như thế nào?

- Những nhân tố chủ yếu nào ảnh hưởng đến công tác đấu thầu củahuyện Tam Nông?

- Cần phải thực hiện những giải pháp nào để đổi mới công tác đấu thầucủa huyện Tam Nông?

2.2 Các phương pháp nghiên cứu

Đề tài sử dụng tổng hợp các phương pháp nghiên cứu định tính và sốliệu định lượng trong quá trình nghiên cứu:

Phương pháp thu thập thông tin, số liệu

Đề tài tiến hành thu thập tài liệu thứ cấp tại các cơ quan thống kê tỉnh vàđịa phương (như Cục Thống kê tỉnh Phú Thọ, chi cục thống kê huyện Tam Nông),các tổ chức nghiên cứu, các phòng chuyên môn: Phòng Tài chính - Kế hoạch,Phòng Kinh tế - Hạ tầng, tổ chuyên gia đấu thầu và các phòng, ban khác cóliên quan

Tài liệu thu thập gồm:

- Tài liệu về tình hình dân số, lao động, kinh tế, xã hội trên địa bànhuyện Tam Nông, tỉnh Phú Thọ

- Các tài liệu thống kê về công tác đấu thầu trên địa bàn huyện Tam Nông,tỉnh Phú Thọ trong giai đoạn 2008-2012

- Các tài liệu thống kê có liên quan đến công tác tổ chức, giám sát,thanh tra, kiểm tra công tác đấu thầu trên địa bàn huyện Tam Nông, tỉnh PhúThọ trong giai đoạn 2008-2012

- Các bài báo tại các tạp chí khoa học chuyên ngành kinh tế, đấu thầu

- Các công trình nghiên cứu, dự án thực hiện trên địa bàn

- Các tài liệu liên quan khác

Mục tiêu của phương pháp này nhằm thu thập và tổng hợp các kết quảnghiên cứu có liên quan đến đề tài Dựa vào những thông tin thu thập được, tácgiả sẽ tiến hành phân tích thực trạng công tác đấu thầu trên địa bàn huyện TamNông, tỉnh Phú Thọ, đồng thời thấy rõ những dữ liệu còn thiếu để bổ sung vàcập nhật thông tin giúp công tác nghiên cứu thực trạng đạt hiệu quả hơn.

Phương pháp điều tra lấy ý kiến chuyên gia qua phỏng vẫn trực tiếp,gián tiếp trong lĩnh vực quản lý điều hành công tác đấu thầu xây dựng cơ bản

Cụ thể là phỏng vấn, xin ý kiến của 42 người bao gồm: Trưởng, phó ban quản

lý dự án của huyện; Giám đốc các doanh nghiệp tham gia đấu thầu các côngtrình XDCB trên địa bàn huyện; Các cán bộ, chuyên gia tổ xét thầu; Cán bộlàm công tác chuyên quản về đấu thầu XDCB của sở Kế hoạch và đầu tư tỉnhPhú Thọ, huyện Tam Nông

Phương pháp tổng hợp, phân tích số liệu

Toàn bộ số liệu thu thập được xử lý bởi chương trình Excel trên máytính Đối với những thông tin là số liệu định lượng thì tiến hành tính toán cácchỉ tiêu cần thiết như số tuyệt đối, số tương đối, số trung bình và lập thành cácbảng biểu, đồ thị

Trong đề tài này, các phương pháp phân tích thống kê được sử dụngbao gồm: phương pháp so sánh, phương pháp SWOT, phương pháp chuyêngia, chuyên khảo để đánh giá hiệu quả đấu thầu trong những năm qua, lựachọn các giải pháp nâng cao hiệu quả công tác đấu thầu,

2.3 Các tiêu chí đánh giá công tác đấu thầu

- Đáp ứng được yêu cầu phát triển kinh tế địa phương

- Chuyển biến trong công tác chống thất thoát, nâng cao hiệu quả sửdụng vốn đầu tư, bảo đảm chất lượng, tiến độ công trình

- Tăng cường hiệu lực quản lý nhà nước, hiệu quả công tác đấu thầu

- Tính chủ động, sáng tạo trong hoạt động quản lý nhà nước

- Tính kinh tế của các hoạt động quản lý nhà nước các dự án đầu tư

- Tính tỷ lệ công trình đã đấu thầu, xử lý vi phạm trong công tác đấuthầu với các chủ đầu tư, nhà thầu

Chương 3

THỰC TRẠNG CÔNG TÁC ĐẦU THẦU

Ở HUYỆN TAM NÔNG TỈNH PHÚ THỌ TỪ 2008 - 2012

3.1 Các nhân tố ảnh hưởng đến hoạt động đấu thầu ở huyện Tam Nông, tỉnh Phú thọ

3.1.1 Điều kiện tự nhiên

Điều kiện tự nhiên ảnh hưởng nhiều đến chất lượng đấu thầu xây dựng

cơ bản Môi trường tự nhiên ở đây được đề cập đến gồm các yếu tố như thờitiết, khí hậu, địa chất, địa hình, nơi sẽ thực hiện các công trình xây dựng trênđịa bàn huyện Nghiên cứu kỹ lưỡng và có đánh giá chính xác bằng các con

số định lượng của môi trường tự nhiên có ý nghĩa quan trọng trong việc xâydựng hồ sơ mời thầu cũng như hồ sơ dự thầu Do đó nó có ảnh hưởng lớn đếnchất lượng cuộc thầu

Tam Nông là một huyện miền núi, nằm ở phía Đông Nam của tỉnhPhú Thọ; có toạ độ địa lý 21013’ đến 21024’ vĩ Bắc và từ 105009’ đến105021’ kinh Đông Địa giới hành chính của huyện như sau:

- Phía Bắc giáp Thị xã Phú Thọ, với ranh giới tự nhiên là phân thuỷgiữa sông Thao

- Phía Tây Bắc giáp huyện Thanh Ba, với ranh giới tự nhiên là phânthuỷ giữa sông Thao

- Phía Nam giáp huyện Thanh Thuỷ và Thanh Sơn

- Phía Đông Nam giáp huyện Ba Vì - thủ đô Hà Nội với ranh giới tựnhiên là sông Đà

- Phía Đông Bắc giáp huyện Lâm Thao với ranh giới là thuỷ giữa sông Thao

- Phía Tây giáp huyện Cẩm Khê và huyện Yên Lập

Huyện có diện tích tự nhiên 15.596,92 ha, chiếm 4,43% diện tích tựnhiên của tỉnh Phú Thọ Toàn huyện có 20 đơn vị hành chính, trong đó có 19

xã và 1 thị trấn Địa hình của huyện Tam Nông tương đối đa dạng, thể hiện

những nét đặc trưng của một vùng bán sơn địa Đất đai có núi, đồi, ruộng,đồng, sông, ngòi, hồ, đầm Dạng địa hình chính của huyện Tam Nông theohướng nghiêng dần từ Tây Bắc xuống Đông Nam Nhìn chung địa hình, địamạo của huyện chia làm 2 dạng chính:

Địa hình đồng bằng phù sa: Đây là dải đất tương đối bằng phẳng đượcbồi đắp bởi sông Hồng, sông Đà và sông Bứa; Tập trung ở ven sông gồm các

xã, thị trấn: Vực Trường, Hiền Quan, Hương Nha, Thanh Uyên, Tam Cường,Hương Nộn, thị trấn Hưng Hoá, Dậu Dương, Thượng Nông, Hồng Đà, QuangHúc, Hùng Đô và Tứ Mỹ Độ dốc thường dưới 30, còn một phần là dải đấtphù sa cổ có địa hình lượn sóng, ruộng dộc có độ dốc từ 3 - 50

Địa hình đồi, núi thấp: Tập trung ở các xã: Dị Nậu, Thọ Văn, PhươngThịnh, Văn Lương, Xuân Quang, Cổ Tiết và Tề Lễ Địa hình, chủ yếu là đồinúi, độ dốc thấp có độ cao trung bình từ 30 - 40 m so với mặt nước biển

Hệ thống kết cấu hạ tầng đã và đang được đầu tư xây dựng đồng bộ, lànền tảng quan trọng phát huy lợi thế của huyện trong thu hút đầu tư Đường

bộ, gồm có 4 cây cầu (cầu Trung Hà, cầu Phong Châu, cầu Tề Lễ và cầu NgọcTháp) bắc qua sông Thao, sông Đà, sông Bứa nối liền với các trung tâm kinh

tế của tỉnh và Thủ đô Hà Nội, có 3 Quốc lộ chính chạy qua đó là Đường HồChí Minh (Nối với Quốc lộ 2) đường Quốc lộ 32A nối với vùng Sơn La, LaiChâu, Điện Biên; đường Quốc lộ 32C nối với Yên Bái, Lào Cai Đây là cửangõ phía Tây Bắc của tỉnh Phú Thọ nối với Thủ đô Hà Nội; Tam Nông đượcbao bọc bởi 3 con sông: sông Đà, sông Thao và sông Hồng, đây là một lợi thếcủa huyện cho phát triển các cảng sông phục vụ cho việc vận tải lưu thônghàng hóa giữa các vùng miền

3.1.2 Điều kiện về kinh tế - xã hội

Nghị quyết Đại hội Đảng bộ huyện lần thứ XXVII đã đặt ra mục tiêu pháttriển kinh tế, văn hoá - xã hội, từng bước đưa Tam Nông từ một huyện nôngnghiệp phát triển tích cực theo hướng công nghiệp Tốc độ tăng trưởng kinh tế

hàng năm đạt 8,7%; thu nhập bình quân đầu người đạt 16,3 triệu/người/năm.

Cơ cấu kinh tế: Nông, lâm nghiệp, thủy sản là 33,8%; công nghiệp - xây dựng

là 46,8%; dịch vụ là 19,4%

Hạ tầng kinh tế - xã hội và bộ mặt nông thôn ngày càng đổi mới, hoànthiện; các doanh nghiệp ngày càng phát triển và mở rộng ngành nghề kinhdoanh Hiện nay trên địa bàn huyện có 48 doanh nghiệp vừa và nhỏ, trong đó

có 23 doanh nghiệp kinh doanh trong lĩnh vực xây dựng và vận tải; 25 doanhnghiệp kinh doanh trong các lĩnh vực chăn nuôi, trồng trọt, sản xuất đồ uống,dệt may, sản xuất đồ gỗ, Các doanh nghiệp hoạt động kinh doanh theo đúngquy định của pháp luật Tuy nhiên số lượng doanh nghiệp kinh doanh tronglĩnh vực xây dựng là những doanh nghiệp vừa và nhỏ, đa số là mới thành lập

từ năm 2002, nguồn vốn kinh doanh còn hạn hẹp, cơ sở vật chất thiếu thốn,việc tổ chức sắp xếp bộ máy còn chưa khoa học, chưa phân rõ trách nhiệmcủa từng cá nhân, bộ phận, năng lực, trình độ chuyên môn còn hạn chế, đồngthời chưa có sự kiểm tra giám sát chặt chẽ, do đó đã ảnh hưởng không nhỏđến kết quả sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp

3.2 Thực trạng công tác đấu thầu ở huyện Tam Nông, tỉnh Phú Thọ

UBND huyện Tam Nông, tỉnh Phú Thọ là một cơ quan nhà nước,nguồn vốn chủ yếu là vốn ngân sách Nhà nước chính vì thế mà các dự án củaUBND huyện đều thực hiện đấu thầu để đảm bảo tính công bằng và hiệu quả.Tuy nhiên trong những năm qua công tác đấu thầu ở huyện Tam Nông cònbộc lộ một số tồn tại, hạn chế sau:

Quy trình tổ chức đấu thầu đã được quy định khá rõ ràng trong LuậtĐấu thầu và Nghị định hướng dẫn, UBND huyện Tam Nông đã tuân thủ khátriệt để các quy định này Tuy nhiên, trong quá trình thực hiện vẫn còn một sốtrường hợp chưa quán triệt đầy đủ các quy định, cụ thể như: nhà thầu vi phạmđiều kiện tiên quyết nhưng không bị loại bỏ, nhà thầu chưa tuân thủ nghiêmtheo đúng yêu cầu của HSMT vẫn được đánh giá là trúng thầu Trong quá

trình chấm thầu không tôn trọng các quy định trong hồ sơ mời thầu và tiêuchuẩn đánh giá hồ sơ dự thầu đã phê duyệt

- Ví dụ như công trình đường giao thông liên xã Cổ Tiết - Thọ Văn,trong HSMT yêu cầu chỉ huy trưởng công trình phải có bằng đại học chuyênngành giao thông nhưng trong HSDT của nhà thầu đưa ra chỉ huy trưởng côngtrình chỉ có bằng cao đẳng giao thông nhưng tổ chuyên gia xét thầu vẫn đánhgiá là đáp ứng với yêu cầu của HSMT

Hay như gói thầu: Đường nội thị thị trấn Hưng Hóa và nhánh rẽ từđiểm tiếp giáp đường trục chính nội thị đi Trung tâm khu dịch vụ đô thị (đồiNương Bể) thị trấn Hưng Hóa, huyện Tam Nông

+ Doanh thu nhà thầu trúng thầu không đạt theo yêu cầu của HSMT(trong HSMT yêu cầu doanh thu ≥ 10 tỷ, trong khi đó doanh thu của nhàthầu/3năm chỉ đạt 6,78 tỷ đồng)

+ Phần kinh nghiệm thi công các gói thầu tương tự không kèm hợpđồng chứng minh là chưa đủ điều kiện để khẳng định mức độ đáp ứng về kinhnghiệm theo yêu cầu của HSMT

Do không nhận thức đầy đủ nội dung của Luật đấu thầu, nên khôngtuân thủ mức thời gian tối đa dành cho từng khâu của quá trình đấu thầu Việckhông tôn trọng các quy định về thời gian làm cho các thông tin bị dò dỉ, tạođiều kiện cho các hành vi tiêu cực trong đấu thầu như công trình cải tạo, nângcấp đường đến trung tâm xã Thanh Uyên sau khi mở thầu 2 tháng mới bắt đầuđánh giá (quy định tối đa là 45 ngày đối với đấu thầu trong nước kể từ ngày

mở thầu đến ngày trình phê duyệt kết quả đấu thầu) Việc đăng thông tin mờithầu còn lấy lệ, gây khó khăn cho nhà thầu muốn tiếp cận thông tin, các thôngtin đấu thầu ở một số dự án được đăng trên tờ báo địa phương ít được chú ý

và thời hạn ngắn như gói thầu xây dựng Nhà lớp học 2 tầng, 10 phòng trườngtiểu học Hương Nộn; Nhà lớp học 2 tầng, 8 phòng trường tiểu học Cổ Tiết;Nhà lớp học 2 tầng, 8 phòng trường THCS Tam Cường

Mặc dù đã tuân thủ theo luật đấu thầu nhưng trong thực tế CĐT đã lựachọn hình thức đấu thầu rộng rãi, nhưng quá trình thực hiện không có cơ quangiám sát nên toàn bộ quá trình đấu thầu đều do CĐT quyết định gần như khépkín dẫn đến hiện tượng thông thầu.

Việc lập HSMT của một số công trình còn theo công nghệ lắp ghépmodul, chất lượng của hồ sơ mời thầu còn thấp, nhiều bất cập, chưa đáp ứngđược yêu cầu đặt ra cho công tác lựa chọn nhà thầu Các yêu cầu đặt ra trong

hồ sơ mời thầu còn mang tính chất chung chung, các tiêu chí đánh giá cònmang tính chất cảm tính và hướng vào một số nhà thầu nào đó làm mất đi tínhcạnh tranh và minh bạch trong quá trình lựa chọn nhà thầu hoặc đưa ra nănglực về máy móc thi công không đúng với thực tế công trình cần sử dụng (Ví dụnhư trong khâu lập HSMT của công trình nhà lớp học 2 tầng, 8 phòng trườngtiểu học xã Hiền Quan, huyện Tam Nông, HSMT yêu cầu nhà thầu phải cómáy xúc đào trong khi đó đối với công trình nhà lớp học 2 tầng chỉ cần máytrộn bê tông, cẩu tự hành là nhà thầu đã đáp ứng được việc thi công công trình)

UBND huyện đã thành lập tổ chuyên gia đấu thầu nhưng các cán bộtrong tổ chuyên gia xét thầu đều là cán bộ trẻ, còn hạn chế về năng lực vàkinh nghiệm, tính chuyên môn chưa cao, chưa phù hợp với yêu cầu của góithầu nên chấm, xét thầu một cách sơ sài, mang tính hình thức, một số nộidung sai so với quy định hiện hành, cụ thể là:

- Hầu hết các hồ sơ dự thầu: Bên mời thầu không ký xác nhận từngtrang trong bản gốc HSDT

- Hồ sơ dự thầu các nhà thầu không đánh số trang hoặc đánh số trangkhông liên tục (theo quy định thì việc này là bắt buộc)

- Một số gói thầu nhà thầu có đơn dự thầu không hợp lệ (Công ty HòaBình trong gói thầu: Trung tâm thể thao huyện Tam Nông), tổ chuyên gia đấuthầu vẫn đưa vào xét năng lực, kinh nghiệm là sai quy định

Trong quá trình thực hiện đấu thầu huyện chưa chủ động trong việc lựachọn hình thức đấu thầu, chưa triển khai thực hiện việc đấu thầu qua mạng và